II SA/Op 489/13
WyrokWSA w Opolu2014-02-03
Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Krzysztof Bogusz, Teresa Cisyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca obowiązek sprzedaży konsumentom wyłącznie czystych jaj, a także inne obowiązki dotyczące higieny żywności i prowadzenia dokumentacji, została wydana z poszanowaniem prawa, w szczególności czy jej rozstrzygnięcie jest jasne, precyzyjne i możliwe do wykonania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu istotnych wad proceduralnych i merytorycznych. Rozstrzygnięcia obu organów były niejasne, wieloznaczne i niemożliwe do precyzyjnego wykonania, co naruszało przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) dotyczące formy i treści decyzji. Ponadto, nakaz sprzedaży wyłącznie czystych jaj był niezgodny z przepisami prawa unijnego dotyczącymi norm handlowych dla jaj, które dopuszczają pewien margines zanieczyszczenia skorupy jako cechę jakościową.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Namysłowie, utrzymanej w mocy przez Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, nakładającej na przedsiębiorcę prowadzącego zakład pakowania jaj obowiązki dotyczące higieny żywności, prowadzenia dokumentacji HACCP oraz sprzedaży wyłącznie czystych jaj. Przedsiębiorca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niejasność rozstrzygnięć i niezgodność z prawem unijnym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Namysłowie. Określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz W.C. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu z dnia 3 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania czynności z zakresu higieny żywności 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Namysłowie z dnia 13 maja 2013 r., nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu na rzecz W.C. kwotę457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Lekarz Weterynarii w Namysłowie decyzją z dnia 13 maja 2013 r. działając na podstawie art. 73, ust. 1 piet. 2 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 z późn. zm.) oraz art. 3 ust. 2 pkt. 5 lit. a , art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. nr 112, poz. 744 z późn. zm.) art. 3 pkt. 1, art. 4, art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. nr 17, poz. 127 z późn. zm.); w związku z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii lub urzędowego lekarza weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza weterynarii (Dz. U. nr 193, poz. 1425 z późn. zm.), art. 1 i art. 4 Rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE 139 z 30 kwietnia 2004 r., str. 0206-0319); oraz art. 54 ust.1, ust. 2 lit. h Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 165 z 30 kwietnia 2004 r. str.0001-0141) art. 1, art.4 ust. 3b, art. 5 ust.1-4, ust 1 lit. a rozdziału V; ust. 1, ust.4 rozdział IX; ust. l rozdział XII zał. II Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 139 z 30 kwietnia 2004 r., str. 0001-0054 z późn. zm.); pkt 1 rozdział I sekcja X zał. HI Rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. WE L 139 z 30 kwietnia 2004 r. str. 0055-0205 z późn. zm.) art. 21 ust. 1 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r., określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie WE nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. U. L 300 z 14 listopada 2009 r., str. 1 z późn. zm.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), po zapoznaniu się z protokołem z kontroli przeprowadzonej w dniach od 4 kwietnia 2013 r. do 25 kwietnia 2013 r. w zakładzie pakowania jaj - Gospodarstwo Rolne "A" położone w [...] nr [...]; zobowiązał przedsiębiorcę i polecił wykonać następujące czynności:
1. Wprowadzać do sprzedaży dla konsumenta jaja czyste.
2. Realizować zgodnie z założeniami czynności wynikające z zakładowej Księgi HACCP, Księgi GMP i księgi GHP a w szczególności:
- w Księdze GHP i GMP w "Instrukcja mycia pomieszczeń produkcyjnych"
- w Księdze H.A.C.C.- "Weryfikacja systemu"
- w Księdze H.A.C.C " Krytyczne Punkty Kontroli i Punkty Kontroli"
- w Księdze G.H.P. i G.M.P. "Procedura urządzeń kontrolno -pomiarowych"
3. Dostosować częstotliwość odbioru ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego do obowiązujących przepisów prawa UE w procedurze postępowania z uppz i utrzymywać ją.
4. Prowadzić udokumentowane monitorowanie obecności szkodników wewnątrz pomieszczeń zakładu pakowania jaj.
5. Opracować, wdrożyć i utrzymywać procedurę dotyczącą postępowania z jajami posiadającymi zanieczyszczoną skorupę.
6. Wyżej wymienione postanowienia należy wykonać w terminie od dnia otrzymania decyzji".
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniach od 4 kwietnia 2013 r. do 25 kwietnia 2013 r. w zakładzie pakowania jaj - Gospodarstwa Rolnego "A" w [...] przeprowadzono okresową kontrolę, której wyniki zostały udokumentowane w protokole kontroli. W szczególności ustalono, że w zakładzie pakowania jaj, po zakończeniu ich klasyfikacji, stwierdzono obecność jaj klasy A. przygotowanych do pakowania i przeznaczonych dla konsumenta, ze skorupami zanieczyszczonymi kałem (skontrolowano wyrywkowo 10 wytłaczanek, każda po 30 sztuk jaj i stwierdzono w 4 wytłaczankach po 1-2 jajka ze skorupami zanieczyszczonymi kałem). Stwierdzone powyżej niezgodności stanowią uchybienie w odniesieniu do przepisów: ust. 1 rozdział I sekcja X zał. III Rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. WE L 139 z 30 kwietnia 2004 r. str. 0055-0205 z późn. zm.), który brzmi, że jaja w pomieszczeniach producenta oraz do czasu ich sprzedania konsumentowi muszą pozostawać czyste, suche, pozbawione obcych zapachów, skutecznie zabezpieczone przed wstrząsami i bezpośrednim działaniem promieni słonecznych (...)." jak i ust. 1 rozdział IX zał. II Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych który brzmi, że : żaden z surowców lub składników, inny niż żywe zwierzęta, albo jakikolwiek inny materiał używany w przetwarzaniu produktów, nie będzie zaakceptowany przez przedsiębiorstwa sektora spożywczego, jeśli wiadomo, że jest, lub można by oczekiwać, że może być zanieczyszczony pasożytami, patogennymi mikroorganizmami lub toksyczny, zepsuty lub niewiadomego pochodzenia w takim zakresie, że nawet po normalnym sortowaniu i/lub procedurach przygotowawczych lub przetwórczych, zastosowanych zgodnie z zasadami higieny przez przedsiębiorstwa sektora spożywczego, produkt końcowy nie będzie się nadawać do spożycia przez ludzi.(...)"
W związku z tymi ustaleniami przeanalizowano zapisy w zakładowej Księdze H.A.C.C.P i stwierdzono:
1) "Analiza zagrożeń dla pakowni jaj" – wg § 13 w pierwszym etapie procesu - "Transport wewnętrzny zniesionych jaj" wymieniono zanieczyszczenia bytując, zanieczyszczenia ze skorupy - zaliczając te zagrożenia do kategorii mechanicznej ,chemicznej i fizycznej podając jako przyczynę występowania odchody znajdujące się na powierzchni skorupy jaj i uszkodzenie skorupy.
2) "Analiza zagrożeń i krytyczne punkty kontroli"- stwierdzono, że zapis w § 15 jest niespójny z analizą zagrożeń dla pakowni jaj, gdyż już nie uwzględniono zagrożenia ze skorupy jaj.
3) "Weryfikacja systemu H.A.C.C.P" - w § 18 w pkt. 2 zapisano: "Pracownicy zobowiązani są do kontroli czy: jaja są: a) nie uszkodzone, b) nie zabrudzone ."
4) "Procedura dokumentacji" - w § 19 w definicjach określono pojęcia: "procedury - opisany sposób wykonywania działań, instrukcji - opisany szczegółowy sposób wykonywania działań i zapisy - dokument będący obiektywnym dowodem wykonywania działań" - w wyniku przeprowadzonego przeglądu Księgi HACCP jak również Księgi GMP,GHP stwierdzono, że właściciel nie opracował procedury jak i instrukcji dotyczącej postępowania z jajami z zanieczyszczonymi kałem skorupami - stwierdzono, że nie są wykonywane przez właściciela ustalone czynności co stanowi niezgodność z przyjętymi założeniami w tym zakresie.
Patogenne mikroorganizmy ze środowiska kurnika w tym z kału, mogą przenosić się na powierzchnię jaj konsumpcyjnych, co stwarza ryzyko bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów. Równocześnie z występującymi na skorupie drobnoustrojami, występują również chorobotwórcze bakterie. Wśród patogennych mikroorganizmów obserwuje się występowanie bakterii z grup: Coli, Salmonella, Streptococcus, Staphylococcus, Yersinia, Campylobacter, Shigella.
Stwierdzenie jaj klasy A dla konsumenta przygotowanych do pakowania ze skorupami zanieczyszczonymi kałem, ma negatywny wpływ na bezpieczeństwo żywności oraz pozwala stwierdzić, że istnieje konieczność wprowadzenia procedury dokładnie opisującej sposób postępowania z jajami brudnymi, gdyż pracownicy albo nie wiedzą co mają robić, albo postępują niewłaściwie.
Skoro w systemie HACCP określono, że procedura jest to opisany sposób wykonywania działań i system zobowiązuje pracowników do kontroli, czy jaja nie są zabrudzone, to konsekwencją powinny być ustanowione procedury postępowania z jajami zanieczyszczonymi kałem w celu wypełnienia obowiązku wynikającego z przepisów Rozporządzenia (WE) nr 853/2004 stanowiącego, że jaja w pomieszczeniach producenta oraz do czasu ich sprzedania konsumentowi muszą pozostawać czyste. Brak właściwego nadzoru stanowi uchybienie w odniesieniu do przepisów ust. 1 rozdział XII zał. II Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych który brzmi, że przedsiębiorstwa sektora spożywczego zapewniają, że
personel pracujący z żywnością jest nadzorowany i/lub szkolony w sprawach higieny żywności odpowiednio do jego charakteru pracy. W Księdze H.A.C.C.P —" Krytyczne Punkty Kontroli i Punkty Kontroli - w § 17 pkt.2- właściciel określił pojęcie ,,monitoring : Kontrola okresowa ważek sortownicy; raz na pół roku przegląd ważek sortownicy." Tymczasem w dokumentacji zakładowej stwierdzono, że ostatni przegląd sortownicy był wykonany we wrześniu 2012 r., a poprzedni w 2011 r., a zatem nie są wykonywane przez właściciela ustalone czynności co stanowi niezgodność z przyjętymi założeniami w tym zakresie. W Księdze G.H.P. i G.M.P. "Procedura urządzeń kontrolno —pomiarowych"- w § 2 w zakresie procedury ujęto termometry, wagi, ważki sortownicy, a w § 4 sposób postępowania ..," że w karcie kontroli urządzeń kontrolno-pomiarowych zapisać należy daty ostatnich regulacji, tarowania itp...". W magazynie jaj, do kontroli warunków magazynowania jaj ,w ramach monitorowania Krytycznego Punktu Kontroli - (KPK ) ustalonego przez właściciela na podstawie " Analizy zagrożeń i krytyczne punkty kontroli " używa się termometru. W świetle ww. procedury termometr zakwalifikowano do urządzeń kontrolno-pomiarowych. Tak samo zaliczono wagę, lecz nie określono do czego ma ta waga służyć. W trakcie kontroli nie przedstawiono żadnej dokumentacji potwierdzającej kontrolę termometru, czy tarowania wagi, a zatem nie są wykonywane ustalone przez właściciela zakładu czynności co stanowi niezgodność z przyjętymi założeniami w tym zakresie. W Księdze GHP i GMP w "Instrukcji mycia pomieszczeń produkcyjnych" właściciel zakładu ustalił wykonywanie gruntownego mycia i dezynfekcji każdorazowo po zakończeniu pracy oraz dokumentowanie tych czynności w "Zeszycie mycia i dezynfekcji sortownicy'' - w trakcie kontroli zweryfikowano dokumentowanie wykonywania tych czynności od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia kontroli i stwierdzono, że w każdą sobotę i niedzielę nie są dokumentowane ustalone czynności. J.L. oświadczyła, że czynności związane z sortowaniem jaj odbywają się 7 dni w tygodniu, stanowi to niezgodność z przyjętymi założeniami w tym zakresie i jest uchybieniem w odniesieniu do przepisów ust. 1 lit. a , rozdziału V zał. II Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych które brzmią, że wszelkie przedmioty, instalacje i sprzęt, pozostające w kontakcie z żywnością muszą być skutecznie czyszczone, oraz, w miarę potrzeby, dezynfekowane. Czyszczenie i dezynfekowanie musi odbywać się z częstotliwością zapewniającą zapobieganie jakiemukolwiek ryzyku zanieczyszczenia. Obecność jaj z zanieczyszczonymi skorupami kałem, powstawanie stłuczek i wylewek wynikają z technologii procesu produkcji i są zjawiskiem normalnym, powodując zanieczyszczenie powierzchni mających kontakt ze środkiem spożywczym, którym są jaja. W oparciu o analizę zagrożeń, właściciel w "Instrukcji mycia pomieszczeń produkcyjnych" opracował właściwe działania. Brak dokumentowania wykonania czynności czyszczenia i dezynfekowania sprzętu w soboty i niedziele nasuwa podejrzenie, że nie są one w ogóle wykonywane. W Księdze H.A.C.C.- "Weryfikacja systemu" w § 20 w pkt. 2 ustalono częstotliwość weryfikacji systemu HACCP oraz Dobrych Praktyk Produkcyjnych i Higienicznych jeden raz na pół roku oraz każdorazowo np. przy zmianach w przepisach, zmianach w planie HACCP oraz ciągu produkcyjnym, a w pkt. 5 ustalono, że zapisy z weryfikacji systemu należy prowadzić regularnie. W trakcie kontroli przeglądu systemu HACCP i procedur zakładowych stwierdzono brak weryfikacji systemu i zapisów poświadczających przeprowadzanie weryfikacji systemu HACCP, GMP i GHP. i jest to niezgodność z przyjętymi założeniami w tym zakresie. Stwierdzenie również w Księdze HACCP - "Wstęp do księgi HACCP" w § 1 przywołanie nieaktualnych przepisów prawa weterynaryjnego m.in. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2004 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji i dla produktów jajecznych umieszczanych na rynku oraz Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1028/2006 z dnia 19 czerwca 2006 r. w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj, które zostały uchylone przez Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2007 r. uchylające niektóre rozporządzenia w sprawie wymagań weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2008r. nr 2 poz. 5).
Stanowi to niezgodność z przyjętymi założeniami w tym zakresie. W Księdze HACCP "Schemat technologiczny w § 12 "Schemat technologiczny postępowania z UPPZ II i III kategorii w opracowanych na tej podstawie procedurach w Księdze HACCP ,GHP,GMP: "Procedura postępowania z UPPZ kat. III", "Procedura postępowania z UPPZ kat. II" określono sposób wysyłania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego określanych dalej w treści jako uppz , oddzielnie dla każdej kategorii. W DH wystawionym dnia 25 marca br. nr [...] stwierdzono odbiór tylko materiału kat II, gdyż materiał kat. III z zakładu pakowania jaj i materiał kat. II powstający z fermy kur niosek i zakładu odchowu drobiu, w chwili odbioru przez uprawniony podmiot został zmieszany i całość wysyłki stanowił materiał kat II.-wynika to ze zmiany jaką wprowadził właściciel w zakresie postępowania z uppz. Według organu procedura postępowania z uppz nie uwzględnia zmiany jaką właściciel zakładu wprowadził odnośnie mieszania uppz i stanowi niezgodność w zakresie ustalonych działań oraz stanowi uchybienie w odniesieniu do przepisu art. 4 ust. 3b i art. 5 ust. 4b Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, według których brzmią następująco: "(..) 3. Przedsiębiorstwo sektora spożywczego, gdzie właściwe, przyjmują następujące szczególne środki higieny: (..) b. procedury niezbędne do osiągnięcia poziomów określonych do osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia; (...)
(...) 5. Przedsiębiorstwa sektora spożywczego zapewniają: (..) b. że każdy dokument opisujący procedury jest zawsze aktualny: (...)"
Oczywistym, jest że właściciel może w każdym czasie wprowadzać zmiany w swoim systemie i procedurach, o ile nie nastąpi naruszenie wymogów prawa, lecz każda zmian powinna być poprzedzona weryfikacją systemu i opisana.
Stwierdzone powyżej niezgodności w zakresie nieutrzymywania procedur stanowią uchybienie w odniesieniu do przepisów art. 5 ust. 1-4 Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych które brzmią w art. 5 następująco: 1. Przedsiębiorstwa sektora spożywczego opracowują wykonują i utrzymują stałą procedurę lub procedury na podstawie zasad HACCP.
Zgodnie z art. 5 wymienionego rozporządzenia przedsiębiorcy są zobowiązani do opracowania i wdrożenia w zakładzie procedury na podstawie zasad systemu HACCP. Przedsiębiorcy są zobowiązani do przedstawiania na żądanie organów urzędowej kontroli żywności dowodów potwierdzających opracowanie odpowiednich procedur na podstawie zasad systemu HACCP oraz wdrożenie ich w swoim zakładzie. Potwierdzeniem, że system jest wdrożony i działa skutecznie, jest odpowiednie dokumentowanie czynności dotyczących produkcji i obrotu żywnością. Sposób dokumentowania określa kierujący zakładem, a dokumentacja powinna być dostosowana do wielkości zakładu i rodzaju prowadzonej działalności. Powyższa procedura jest opracowywana na potrzeby kontroli wewnętrznej i ma zapewnić bezpieczeństwo żywności poprzez przestrzeganie zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie żywnością. Przedsiębiorca może sam we własnym zakresie ustalić metody i sposób przeprowadzania kontroli wewnętrznej. System ten nie może być traktowany jako stała, raz opracowana dla danego zakładu procedura, w tym dokumenty, które z niej wynikają. Powinien zapewnić bezpieczeństwo żywności, poprzez stałe monitorowanie zagrożeń biologicznych, chemicznych i fizycznych w procesie produkcji, składowania i obrotu żywnością. Istota systemu HACCP w zakładzie polega na tym, że muszą być na bieżąco monitorowane, rejestrowane i aktualizowane wszystkie dane oraz dokumentacja dotyczące jakichkolwiek czynności związanych z żywnością.
W trakcie prowadzonej kontroli i audytu w zakresie dobrej praktyki higienicznej i procedur opartych na analizie zagrożeń i krytycznych punktów kontroli HACCP ustalono, że personel i działania personelu w zakładzie nie są zgodne na wszystkich etapach procesu produkcyjnego z odpowiednimi wymogami prawa UE ustanowionymi w rozporządzeniu (WE) nr 852/2004; rozporządzeniu (WE) nr 853/2004 i rozporządzeniu (WE) nr 1069/2009. Organ podkreślił, że system HACCP jest systemem nadzoru nad żywnością i jest ukierunkowany na likwidację bezpośrednich przyczyn zagrożeń zdrowia, bezpośrednio w miejscu ich powstawania, dlatego też konieczne jest utrzymanie procedury na podstawie zasad HACCP celu zapewnienia , że żywność jest chroniona przed zanieczyszczeniem, które może spowodować, iż stanie się niezdatna do spożycia przez ludzi, szkodliwa dla zdrowia lub zanieczyszczona.
Ponadto z przedstawionych procedur w Księdze HACCP, GHP, GMP: "Procedura postępowania z UPPZ kat. III" i "Procedura postępowania z UPPZ kat. II" właściciel ustalił odbiór uppz. po zapełnieniu pojemników raz na dwa miesiące, a w razie potrzeby po uzgodnieniu telefonicznym, częściej. Zakład przechowuje uppz kat. III i II w magazynie wykonanym z blachy, nieposiadającym urządzeń do obniżania temperatury. Ustalenie tak długiego okresu gromadzenia uppz stanowi uchybienie w odniesieniu do przepisu art. 21 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r., który brzmi, że: Podmioty gromadzą, określają i przewożą produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego bez nieuzasadnionej zwłoki, w warunkach, które zapobiegają powstaniu zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt".
W Księdze GHP i GMP - "Instrukcja ochrony przed szkodnikami" właściciel zakładu opisał sposób kontroli nad stacjami bajtowymi i dokumentowanie kontroli w zeszycie kontroli stacji bajtowych ; w pkt.4 instrukcji wymienił, że w pomieszczeniu produkcyjnym znajdują się urządzenia do eliminowania owadów (lampa owadobójcza). W Księdze PIACCP: "Analiza zagrożeń i krytyczne punkty kontroli" zapis w § 15 dla sortowania jaj właściciel zakładu ustalił punkt kontrolny dotyczący bytowania szkodników i określił ich monitorowanie poprzez kontrolę wzrokową a dokumentowanie czynności w zeszycie kontroli bytowania szkodników . W trakcie kontroli stwierdzono w pomieszczeniach zakładu żywołapki i lampę owadobójczą oraz, że w zakładzie prowadzona jest tylko dokumentacja dotycząca monitorowania obecności szkodników w stacjach bajtowych rozmieszczonych na obrzeżach zakładu, natomiast nie prowadzi się dokumentacji monitorowania obecności szkodników wewnątrz pomieszczeń żywnościowych. Według organu jest to uchybienie w odniesieniu do przepisów ust. 4 rozdziału IX Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, który stanowi, że muszą istnieć odpowiednie procedury, aby zapewnić kontrole obecności szkodników. Muszą również istnieć odpowiednie procedury, aby zapobiec dostępowi zwierząt domowych do miejsc, gdzie żywność jest przygotowywana, przetwarzana lub składowana (lub w przypadku, gdy w szczególnych wypadkach właściwy organ dopuszcza taką możliwość, aby zapobiec możliwości spowodowania zanieczyszczenia w wyniku takiego dostępu (...)."
W zakładach produkcji i obrotu żywnością może występować wiele różnego rodzaju szkodników. Najczęściej powodują ona zanieczyszczenia zarówno mikrobiologiczne, jak i fizyczne. Do najczęściej występujących, stanowiących duże zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego żywności należą: gryzonie, owady latające, owady biegające, ptaki, koty i inne zwierzęta domowe. Obserwacje dotyczące szkodników powinny być prowadzone w sposób ciągły zarówno w samym zakładzie jak i na otaczającym go terenie, a działania z zakresu obecności szkodników oraz zabezpieczenia przed nimi powinny być odpowiednio rejestrowane i dokumentowane. Skoro w systemie HACCP określono, że procedura jest to opisany sposób wykonywania działań a właściciel zakładu ustalił na podstawie analizy ryzyka punkt kontrolny dotyczący bytowania szkodników, określił ich monitorowanie poprzez kontrolę wzrokową oraz dokumentowanie czynności w zeszycie kontroli bytowania szkodników, rozmieścił w pomieszczeniach zakładu żywo łapki i lampę owadobójczą należy stwierdzić, że mają one służyć do monitorowania obecności szkodników i czynności te mają być wykonywane.
Opisane powyżej nieprawidłowości świadczą, że nadzór właścicielski w sprawdzanym w czasie kontroli obszarze nie jest prowadzony w sposób prawidłowy a opracowane dla zakładu procedury nie są w pełni realizowane. Dlatego Powiatowy Lekarz Weterynarii w Namysłowie w celu zminimalizowania ryzyka zanieczyszczenia środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego i mając na względzie bezpieczeństwo zdrowia ludzi, postanowił jak w sentencji decyzji.
Odwołanie od tej decyzji wniósł, pismem z dnia 27 maja 2013 r. W. C., zarzucając, że wytwarza bezpieczny produkt a nadzór właścicielski jest prawidłowy i rzetelny.
Po rozpatrzeniu odwołania Opolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Opolu decyzją z 3 września 2013 r. utrzymał w mocy akt I instancji
Obowiązek realizacji czynności wynikających z wdrożonego w zakładzie systemu nadzoru właścicielskiego opartego na zasadach HACCP, wynika bezpośrednio z art. 5, ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (zwanego dalej rozporządzeniem 852/2004), który stanowi, że "przedsiębiorstwa sektora spożywczego opracowują, wykonują i utrzymują stałą procedurę lub procedury na podstawie zasad HACCP". Pkt 15 preambuły do w/w rozporządzenia wyjaśnia, że: "Wymogi HACCP powinny uwzględniać zasady zawarte w Kodeksie żywnościowym. Powinny zapewniać odpowiednią elastyczność, aby mogły być stosowane w każdej sytuacji, w tym w małych przedsiębiorstwach".
Zakład pakowania jaj jest przedsiębiorstwem, w którym dokonuje się klasyfikacji i pakowania jaj - surowca pochodzącego z produkcji pierwotnej, gdzie nie występują procesy przygotowywania, wytwarzania lub przetwarzania żywności (najistotniejsze zagrożenia np.: obecność pałeczek Salmonella, kontrolowane są na etapie produkcji pierwotnej). Należy jednak wyjaśnić, że do stwierdzenia niezgodności w zakresie utrzymywania systemu HACCP, dokumentami odniesienia dla PLW w Namysłowie były procedury i inne dokumenty przedłożone przez Stronę do kontroli, jako należące do zakładowego systemu HACCP.
Wybór skutecznych środków kontroli zagrożeń występujących w zakładzie (a więc ustalenia co do sposobu w jaki zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowotnego żywności będą minimalizowane) zależy przede wszystkim od prowadzącego zakład. Jeżeli prowadzący zakład zdecyduje o zastosowaniu dodatkowych środków kontroli w ramach systemu HACCP ponad te, które już są w stanie zagwarantować bezpieczeństwo produkowanej żywności (np.: zwiększenie częstotliwości pomiarów, pobieranie większej ilości prób do badań niż wymagana), to należy te ustalenia traktować jako obowiązujące. Z tego powodu PLW w Namysłowie był zobowiązany potraktować ustalenia zapisane w przedłożonej dokumentacji, jako przyjęte przez Stronę i obowiązujące.
Obowiązująca w zakładzie "Instrukcja mycia pomieszczeń produkcyjnych" określa częstotliwość mycia i dezynfekcji - "każdorazowo po zakończeniu pracy", wskazuje, że zapisy z czynności mycia i dezynfekcji należy prowadzić w "zeszycie mycia i dezynfekcji sortowni". PLW w Namysłowie podał w uzasadnieniu decyzji, że w każdą sobotę i niedzielę zapisy z mycia i dezynfekcji sortownicy nie są prowadzone, natomiast sortownia pracuje codziennie. Strona w odwołaniu podała, że w sobotę, niedzielę i dni świąteczne odbywa się tylko zbiór jaj, a sortowanie i pakowanie jaj ma miejsce w dni robocze.
Ustalono także, że funkcjonujący w zakładzie ciąg technologiczny wyklucza możliwość zbioru jaj z pominięciem urządzenia do sortowania jaj na klasy wagowe - sortownicy. Właściciel zakładu wyjaśnił także, że usuwanie wylanej treści jaj z posadzki i powierzchni sortownicy oraz czyszczenie zabrudzonych w związku z tym powierzchni przeprowadzane jest na bieżąco, zaś pomieszczenie sortowania jest myte i dezynfekowane codziennie. Zostało udowodnione zatem, iż stwierdzony przez PLW w Namysłowie brak zapisów w "zeszycie mycia i dezynfekcji sortownicy" w każdą sobotę i niedzielę, pomimo wykonywania tych czynności - co oświadczył właściciel zakładu, stanowi niezgodność w odniesieniu do ustaleń dotyczących prowadzenia zapisów, zawartych w "Instrukcji mycia pomieszczeń produkcyjnych". Fakt ten z kolei jest uchybieniem dot. utrzymywania zakładowego systemu HACCP. Zapisy są dokumentem stanowiącym dowód wykonania danej czynności. Brak zapisów z mycia i dezynfekcji, czyli brak ustalonego dowodu przeprowadzenia mycia i dezynfekcji, może nasuwać jedynie podejrzenie, że czynności te nie zostały wykonane. Stwierdzenie braku zapisów z mycia i dezynfekcji nie jest dowodem nieskuteczności wykonywanych zabiegów czyszczenia i dezynfekcji, natomiast niewątpliwie jest dowodem na niewłaściwe prowadzenie dokumentacji. Stwierdzenie niezgodności w zakresie skuteczności czyszczenia i dezynfekowania sprzętu możliwe jest w przypadku widocznych makroskopowo zabrudzeń na uprzednio wyczyszczonych i zdezynfekowanych powierzchniach lub wyniku badania mikrobiologicznego powierzchni (dezynfekcja). Stwierdzoną natomiast przez PLW w Namysłowie "niezgodność z przyjętymi założeniami w tym zakresie" należy, zdaniem Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, odnieść do założeń wynikających z zakładowego systemu HACCP, a konkretnie z "Instrukcji mycia pomieszczeń produkcyjnych". Instrukcja wskazuje "zeszyt mycia i dezynfekcji sortownicy" jako miejsce prowadzenia zapisów z mycia i dezynfekcji. Jak wyjaśniono powyżej, brak zapisów z mycia i dezynfekcji w soboty i niedziele jest faktem, który stanowi niezgodność w odniesieniu do ustaleń zawartych w "Instrukcji mycia pomieszczeń produkcyjnych" - czyli przyjętych przez zakład wewnętrznych założeń.
PLW w Namysłowie podał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z wewnętrznymi ustaleniami zakładu opisanymi w dokumencie Księgi HACCP "weryfikacja systemu", częstotliwość przeprowadzania weryfikacji systemu wynosi jeden raz na pół roku, ponadto zgodnie z tymi ustaleniami weryfikacja powinna być przeprowadzana każdorazowo po zmianach w przepisach, zmianach w planie HACCP oraz w ciągu produkcyjnym, a zapisy z weryfikacji systemu powinny być prowadzone regularnie. Tym samym zakład sam określił warunki, a przede wszystkim częstotliwość przeprowadzania weryfikacji systemu, co jednocześnie oznacza zobowiązanie do ich przestrzegania. PLW w Namysłowie stwierdził że weryfikacja systemu nie jest przeprowadzana, oraz że nie istnieją zapisy z weryfikacji systemu, oraz stwierdził, że stanowi to niezgodność w odniesieniu do przyjętych założeń w tym zakresie.
Dlatego organ I instancji stwierdzenie niezgodności z przyjętymi założeniami w zakresie weryfikacji systemu oparł na faktach. Zmiana w technologii produkcji jest tylko jedną z okoliczności wymagających przeprowadzenia weryfikacji systemu. Niezależnie od zmian w technologii produkcji, zmian obowiązującego prawa i innych wymienionych w dokumencie "weryfikacja systemu" przypadków, weryfikacja systemu, co wynika z ustaleń zakładowego systemu HACCP, powinna być przeprowadzana jeden raz na pół roku. Niewywiązywanie się z założonej przez siebie częstotliwości stanowi niezgodność z przyjętymi założeniami.
Jednocześnie należy stwierdzić, że użycie ogólnego sformułowania:" "(...) stwierdzono brak opracowania niektórych wymaganych prawem procedur (...)", nie wskazując jakie procedury są wymagane prawem i których z nich zakład nie posiada, może powodować to, że dla Strony nie jest czytelne, jakie procedury wymagane prawem musi opracować.
Podobnie zdanie: "personel i działania personelu w zakładzie nie są zgodne (...) z odpowiednimi wymogami prawa UE" ustanowionymi w rozporządzeniach 852/2004, 853/2004 i 1069/2009, bez wskazania, które z przepisów ww. aktów prawnych dotyczą wymagań dla personelu i w jaki sposób zostały naruszone mogłoby budzić wątpliwości kontrolowanej strony. W tej kwestii strona powinna kierować się wymaganiami dobrej praktyki produkcyjnej.
Podczas oględzin przeprowadzonych w zakładzie, inspektorzy WIW w Opolu, potwierdzili, że w magazynie jaj znajdują się dwa termometry. Właściciel zakładu dodatkowo wyjaśnił, że drugi termometr służy do weryfikacji wskazań termometru naściennego, oraz że weryfikacja wskazań termometru przeprowadzana jest kilka razy dziennie w związku z dużymi wahaniami temperatury i wilgotności w obecnym sezonie i wynikającą z tego koniecznością częstego dostosowywania warunków klimatycznych w magazynie jaj. Właściciel zakładu wyjaśnił, że zapisy z weryfikacji wskazań termometru nie są prowadzone w związku z tym, że są przeprowadzane kilka razy dziennie.
Analizując wprowadzoną w zakładzie "procedurę urządzeń kontrolno — pomiarowych", oraz biorąc pod uwagę zamieszczone na wstępie wyjaśnienia OWLW dotyczące realizacji ustaleń wprowadzonych procedurami zakładowymi, a także fakt, że zapewnienie właściwej temperatury magazynowania jaj należy do obszaru wymagań higienicznych, należy stwierdzić, że weryfikacja poprawności wskazań termometru powinna być dokumentowana. Tym samym należy uznać, że w zakresie braku jakichkolwiek zapisów z weryfikacji wskazań termometru, PLW właściwie ocenił stan faktyczny i dowiódł niezgodności w odniesieniu do procedury zakładowej.
Nadzór nad poprawnością wskazań wagi, a zwłaszcza sortownicy jaj (kontrola przeprowadzonej legalizacji lub wykonanego sprawdzenia) należy do kompetencji Inspekcji Handlowej Artykułów Rolno Spożywczych.
Elementy ważące sortownicy jaj służą wyłącznie do klasyfikacji wagowej jaj, która jest wymagana przepisami dot. jakości handlowej, nie wynika zaś z przepisów z zakresu higieny żywności. W przypadku gdy dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności (HACCP), zawiera dodatkowo standardy zakładowe i ustalenia należące do innych obszarów tematycznych niż higiena żywności, elementy takie nie podlegają nadzorowi i ocenie Inspekcji Weterynaryjnej, choćby zawarte były w zintegrowanej dokumentacji HACCP (np.: pakowanie jaj po 10, 15, 30 szt., klasy wagowe, deformacje skorup ale bez uszkodzeń, logo na etykiecie itp.).
Na podstawie wyjaśnień właściciela zakładu można stwierdzić, iż przeprowadzana kilkukrotnie w ciągu dnia weryfikacja wskazań termometru wynika z innych przyczyn i jest zorientowana na inny cel niż konieczność potwierdzenia prawidłowego działania termometru.
Należałoby jednak wyraźnie określić w dokumentacji zakładowej częstotliwość sprawdzania poprawności wskazań termometru, wykonywanego w celu potwierdzenia, że termometr jest sprawny tzn. wskazuje faktyczną (nieprzekłamaną) temperaturę. PLW w Namysłowie stwierdził przetrzymywanie uppz niezgodnie z wymaganiami art. 21 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 r. z dnia 21 października 2009 r. Uzasadniając PLW w Namysłowie podał, że uppz gromadzone są w magazynie nie posiadającym możliwości obniżenia temperatury, zaś odbiór uppz ma miejsce co dwa miesiące. Strona w odwołaniu nie kwestionuje wskazanego przez PLW okresu gromadzenia UPPZ w magazynie, ani braku możliwości chłodzenia, jednocześnie podaje informacje dotyczące konstrukcji ścian i sufitu oraz odległości magazynu od fermy. Na podstawie oględzin inspektorzy WIW w Opolu ustalili, iż magazyn uppz nie posiada wyposażenia umożliwiającego aktywne utrzymywanie (obniżenie) temperatury, zaś konstrukcja budynku nie daje możliwości przetrzymywania uppz w temperaturze zapobiegającej rozkładowi gnilnemu, w szczególności w okresie letnim.
Odnosząc się do konieczności prowadzenia zapisów z monitorowania żywołapki należy stwierdzić, że nawet czasowe zainstalowanie jej jako elementu służącego potwierdzeniu skuteczności pozostałych zabezpieczeń, rodzi konieczność sporządzenia zapisów z wyników obserwacji. Tzn. zapisów, które pozwolą ocenić czy funkcjonujące zabezpieczenia działają zgodnie z założeniami.
Jak wyjaśniono powyżej, zapisy są dokumentem, w którym przedstawiane są uzyskiwane wyniki, lub dowody przeprowadzonych działań. Zatem jeśli żywołapka została zainstalowana na ograniczony czas, to uzyskiwane w tym ograniczonym czasie wyniki powinny być dokumentowane (potwierdzenie obecności lub braku obecności szkodników w zakładzie, co świadczy o skuteczności systemu zabezpieczeń). Częstotliwość zaś obserwacji i prowadzenia zapisów zależą od analizy ryzyka przeprowadzonej przez podmiot.
Lampa owadobójcza, na co także wskazuje sama nazwa urządzenia jak i instrukcja zakładowa, nie jest elementem monitorowania lecz zwalczania szkodników latających. Oczywistym jest, iż nie ma konieczności sporządzania protokołów dotyczących zabijanych much.
Zdaniem Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii należałoby jednoznacznie określić termin wykonania czynności dotyczących zakładowego systemu HACCP, tj. pkt 2-5 decyzji tak, aby termin był konkretny i zrozumiały. Mając na uwadze iż, weryfikacja i aktualizacja systemu nadzoru właścicielskiego wymaga czasu, a także konieczność uprawomocnienia się decyzji aby była ona wiążąca, Opolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii określił termin wykonania decyzji na 30 października 2013 r.
W skardze sądowoadministracyjnej W. C. zarzucił zaskarżonym decyzjom:
a) naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego,
b) działania nie na podstawie wszystkich obowiązujących przepisów prawa jak np.: rozporządzenia WE nr 589/2008 Dz.UrzUEL.2008.163.6 (R) Ustanowienie szczegółowych zasad wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj (589/2008/WE) a tylko wybiórczo na podstawie wskazanych w decyzji I Instancji,
c) naruszenie zaufania poprzez brak wskazania w rozstrzygnięciu jakie przepisy strona ma uwzględniać przy wykonywaniu decyzji,
d) naruszenie zasady obowiązku informowania poprzez odwoływanie się w rozstrzygnięciu do bliżej nie sprecyzowanych przepisów UE,
e) wybiórczego stosowania norm europejskich w zakresie obowiązku sprzedaży czystych jaj bez uwzględnienia innych norm które przewidują marginesy błędów, ustalenie terminu wykonania decyzji nie w części rozstrzygnięcia decyzji,
f) brak wyjaśnienia w uzasadnieniu dlaczego niektórych norm prawnych nie zastosowano,
g) nieuwzględnienia, że dla produkcji podstawowej nie jest niezbędny HACCP a strona nie miała obowiązku go przygotować oraz, że przygotowanie HACCP przez stronę nie może i nie jest źródłem obowiązków nie może być źródłem prawa gdy nie wymagają tego przepisy rozporządzenia art. 5 ust. 3 Dz.UrzUEL.2004.139.1 (R) Higiena środków spożywczych (852/2004/WE).
Przedstawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organów I i II instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji odwoławczej i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja administracyjna powinna wskazywać dokładne źródło prawa jakie zostało zastosowane w sprawie.
W decyzji organu I instancji utrzymanej przez organ II instancji wskazano jako podstawę prawną art. art. 73 ust. 1 pkt. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, zgodnie z którym organami urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 4 rozporządzenia nr 882/2004, w zakresie bezpieczeństwa żywności, są: 2) organy Wojskowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z właściwością określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 20a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Organ, który przeprowadzał postępowanie administracyjne nie należy do ww. służb.
Ponadto skarżący po zacytowaniu treści przepisów prawa, na które powołały się organy podniósł, że w odniesieniu do powyższych aktów prawnych wskazać należy, że organ głównie oparł się o rozporządzenie (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie higieny środków spożywczych i rozporządzenie (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego. Podkreślić jednak należy, że producenci jaj w rozumieniu powyższych przepisów higienicznych działają na etapie produkcji podstawowej żywności. Odpowiednio, jaja w skorupach są produktem podstawowym. W przypadku jaj konsumpcyjnych pod pojęciem produkcji podstawowej należy rozumieć takie czynności, jak: zbieranie jaj na fermie, transport jaj między budynkami w obrębie gospodarstwa, składowanie jaj w miejscu produkcji. Kryteria i wymagania higieniczne w produkcji i dla produktów podstawowych żywności zostały ustalone w załączniku I do rozporządzenia nr 852/2004. W myśl tych wymagań, producent jaj konsumpcyjnych jest zobowiązany zapewnić, aby były zachowane podstawowe zasady higieny i określone warunki dobrostanu w chowie kur niosek oraz aby zbieranie, transport i składowanie jaj w gospodarstwie odbywało się z zachowaniem higieny. Oznacza to przestrzeganie właściwych wspólnotowych i krajowych przepisów prawnych odnoszących się do kontroli zagrożeń w produkcji jaj i stosowanie dobrych praktyk produkcyjnych (GMP) i higienicznych (GHP).
W związku z powyższym w fazie produkcji podstawowej nie jest wymagane opracowanie i stosowanie procedur systemu HACCP na które powołuje się organy w zaskarżonych decyzjach. Producenci jaj konsumpcyjnych mają obowiązek utrzymania czystości w używanych obiektach produkcyjnych (kurnikach) i magazynowych, przeznaczonych do składowania jaj i pasz dla kur niosek oraz do ich odkażania w przypadku potrzeby. W czystości powinny być także utrzymywane urządzenia stanowiące wyposażenie kurnika oraz pojemniki do jaj, środki transportowe itp. Na fermie powinien być realizowany system usuwania odpadów i substancji niebezpiecznych oraz zorganizowany system zapobiegania obecności szkodników. Fermy produkujące jaja konsumpcyjne powinny uczestniczyć w weterynaryjnych programach kontroli zapobiegania zanieczyszczeń bakteriami Salmonella, zgodnie z krajowym programem badań. W toku kontroli organ administracyjny nie dopatrzył się naruszenia powyższych zasad. Decyzja wedle organu ma charakter prewencyjny, a nadzór właścicielski wymaga dopracowania w związku z uchybieniami systemu HACCP. Nie tylko w produkcji podstawowej, lecz na wszystkich etapach obrotu jaj konsumpcyjnych szczegółowe kryteria i wymagania higieniczne ustalone zostały w sekcji X rozdz. I załącznika ITT do rozporządzenia nr 853/2004.
W zaskarżonej decyzji w pkt 1 nakazano, aby wprowadzać do sprzedaży dla konsumenta jaja czyste. W związku z tym wskazać należy, że jaja klasy A przygotowane do pakowania zawierające poniżej 5% jaj zanieczyszczonych organ uznał za uchybienie w odniesieniu do przepisów ust. 1, rozdz. IX, zał. II rozporządzenia 852/2004. Jednakże przepis ten, co wynika z jego treści, odnosi się do surowców zanieczyszczonych w taki sposób (pasożytami, patogennymi mikroorganizmami, toksycznych, zepsutych), że produkt końcowy nie będzie się nadawać do spożycia przez ludzi. Przepis ten nie ma więc zastosowania w sprawie, ponieważ zanieczyszczenie jaj nie powoduje, że nie nadają się one do spożycia przez ludzi.
Nie istnieje przepis prawa mówiący wprost, że jaja zanieczyszczone np. kałem kurzym nie nadają się do spożycia przez ludzi.
Art. 2 rozporządzenia (WE) nr 589/2008 Dz.UrzUEL.2008.163.6 (R) Ustanowienie szczegółowych zasad wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj (589/2008/WE) wymienia cechy jakościowe jaj. W ust. 1 lit. a tego artykułu wskazano, że jaja klasy A posiadają skorupę i kutikulę czystą, nieuszkodzoną, normalny kształt.
Art. 4 stanowi, że jaja, które nie posiadają cech jakościowych określonych w ust. 1 są klasyfikowane jako jaja klasy B. Z powyższego wynika wprost, że jaja z zanieczyszczoną skorupą są jajami klasy B. Jaja klasy B na mocy pkt. 3, II, lit. A zał. IVX rozporządzenia 1234/2007 mogą być sprzedawane przemysłowi spożywczemu.
Art. 26 rozporządzenia 589/2008 ustanawia dopuszczalne wady jakości jaj klasy A, w tym zanieczyszczenie skorup: tuż przed wysyłką w zakładzie pakowania - 5 % jaj, na pozostałych etapach obrotu - 7 % jaj. Gdy kontrolowana partia zawiera mniej niż 180 jaj, marginesy zwiększa się dwukrotnie. Dowodzi to tego, że jaja zanieczyszczone nadają się do spożycia przez ludzi a cecha ta (zanieczyszczenie skorup) ma charakter wyłącznie jakościowy.
Na uwagę zasługuje pkt 5 preambuły do rozporządzenia 589/2008: "Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie higieny środków spożywczych i rozporządzenie (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego mają zastosowanie do jaj. Dlatego w największym możliwym zakresie należy odnosić się do tych rozporządzeń horyzontalnych". Wynika z tego, że przepisy rozporządzenia 589/2008 w sprawie norm handlowych dla jaj uwzględniają normy higieny ustanowione przepisami rozporządzeń 852/2004 i 853/2004.
Zgodnie z przepisami jaj się nie myje, albowiem może to doprowadzić do ich uszkodzenia i faktycznego doprowadzenia do zakażenia. Jaja są produktem naturalnym pochodzenia zwierzęcego i jeśli nawet w chowie doszło do zabrudzenia kałem kurzym to nie dyskwalifikuje to jaj pod kątem higienicznym a ewentualnie jakościowym. W tym zakresie normy prawa europejskiego pozostawia ją margines na ewentualnie dostrzeżone uchybienia wad.
W zaskarżonej decyzji istnienie sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji organu II instancji w odniesieniu do pkt 1 - zanieczyszczenie jaj. Organ utrzymując decyzję w mocy, w uzasadnieniu własnej decyzji wskazał na brak związku pomiędzy zanieczyszczeniem kałem a występowaniem chorobotwórczych bakterii, czym podważył podstawę uzasadnienia decyzji organu I instancji. Organ II instancji podał w uzasadnieniu decyzji, że wymagania jakości handlowej wynikające z rozporządzenia 589/2008, poza zatwierdzaniem zakładów nie należą do kompetencji Inspekcji Weterynaryjnej. W sprzeczności z tym stwierdzeniem stoi rozstrzygnięcie decyzji, w którym organ podtrzymuje decyzję organu I instancji w części odnoszącej się właśnie do wymagań jakości handlowej, tj. sprzedaży dla konsumenta czystych jaj, co jest regulowane przepisami rozporządzeń 1234/2007 i 589/2008. Nie może być tak, że organ z racji, jak to ujął kompetencji, pewne normy prawne uznaje za nieobowiązujące i nie mające zastosowania w sprawie którą prowadzi. Wychodząc z założenia racjonalnego ustawodawcy, jeśli chce on pewne normy wyeliminować to wyraźnie wskazuje, kiedy nie mają one zastosowania. W przeciwnym wypadku można by uznać, że ustawodawca przerzucił na organ administracyjny kompetencje ustawodawcze. Reasumując organ ma obowiązek brać pod uwagę wszystkie normy prawne.
Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję w części dot. opracowania procedury selekcji jaj (pkt 5) nie odniósł się w ogóle do tej kwestii w uzasadnieniu własnej decyzji.
Ponadto decyzja wydana przez organ inspekcji weterynaryjnej w celu skorygowania stwierdzonych nieprawidłowości powinna dokładnie i konkretnie określać czynności, które jej adresat jest zobowiązany wykonać. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej musi być bowiem sformułowane w sposób umożliwiający następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub przy zastosowaniu środków egzekucyjnych. Wykonania decyzji, czy też ściślej określonych w niej obowiązków, nie powinny uniemożliwiać ani przeszkody natury faktycznej, ani prawnej. Powyższe oznacza, iż decyzja administracyjna, aby można ją było uznać za prawidłową powinna nakładać na adresata obowiązki, których wykonanie jest fizycznie i prawnie możliwe. Obowiązki te powinny być określone w sposób precyzyjny i czytelny oraz uzasadnione zgodnie z wymogami, jakie stawia art. 107 § 3 K.p.a.
Zdaniem skarżącego, że rozstrzygnięcie nakazujące sprzedaży jaj czystych wykracza poza granice wszelkich przepisów prawa i zakres rzeczowy działania organów Inspekcji Weterynaryjnej.
Także nieostre są sformułowania wskazane w pkt. 2 decyzji I instancji utrzymanej w II instancji. Każda z pozycji wskazanych w pkt. 2 zawiera swoje podpozycje a te kolejne. Zwrot "w szczególności" jest w rozstrzygnięciu decyzji administracyjnej niedopuszczalny albowiem rozstrzygnięcie powinno zawierać kategoryczne wskazanie obowiązku administracyjno-prawnego. Równie dobrze rozstrzygnięcie mogłoby zawierać zobowiązanie do przestrzegania porządku prawnego w szczególności prawa europejskiego.
Także rozstrzygnięcie w pkt 3 nakazujące dostosowanie częstotliwość odbioru uppz do norm prawa europejskiego jest nieostre. Decyzja w tym zakresie w rozstrzygnięciu powinna zawierać wskazanie przepisu ze wskazaniem jednostki redakcyjnej i nazwy i miejsca publikacji aktu prawnego. Odwołując się w zakresie rozstrzygnięcia do bliżej nieokreślonych norm prawa UE organ naraża stronę na niewykonanie decyzji i poniesienie konsekwencji wskutek skutek niewiedzy, środków przymusu, późniejszych zakazów, sankcji administracyjnych, a być może i karnych.
Co do pkt. 3 decyzji wskazać należy także na Dz.UrzUEL.2009.300.1 (R) Określenie przepisów sanitarnych dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylenie rozporządzenia (WE] Nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (1069/2009/WE) artykuł 21. Gromadzenie i określanie kategorii oraz przewóz 1. Podmioty gromadzą, określają i przewożą produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego bez nieuzasadnionej zwłoki, w warunkach, które zapobiegają powstaniu zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt. Organ zupełnie nie przeanalizował stanu faktycznego pod względem zgodności ze stanem prawnym. W księdze HACCP skarżący wskazał, że odbiór odbywa się co dwa miesiące. W zdaniu drugim wskazano jednocześnie, że w razie potrzeby odbiór odpadów odbywa się częściej. W związku z powyższym niczym nie uzasadnione są twierdzenia organu, że skarżący nie stosuje się do ww. przepisu. W razie potrzeby odpady są wywożone częściej. Nie wzięto także pod uwagę pod kątem norm jakie znaczenie dla bezpieczeństwa ma niekwestionowana przez organ odległość 500 m pomiędzy magazynem a fermą i czy jest ona bezpieczna i nie powoduje i zapobiega powstaniu zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt.
Co do pkt 4 decyzji to wskazać należy, że skarżący nie miał obowiązku stosowania załącznika nr II do rozporządzenia nr 852/2004, albowiem produkcja ma charakter podstawowy. Zakres ochrony przed szkodnikami nie obejmuje żywołapki w związku z powyższym usadowienie tego urządzenia w celu sprawdzenia skuteczności pozostałych urządzeń nie wymagało zaewidencjonowania i odnotowywania. Skarżącego należy wręcz chwalić za inicjatywę ponad ustanowione przez siebie minimum a nie ganić za kolejny niewykonany brukselski wymysł nie mający nic wspólnego choćby ze zdrowym rozsądkiem i porządkiem prawnym.
Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że organ II instancji nakazał już w uzasadnieniu, a nie rozstrzygnięciu wykonanie decyzji do dnia 30 października 2013 r.
Końcowo skarżący zarzucił, że w decyzji organ powołuje się na zasady HACCP. Ale zgodnie z rozporządzeniem nr 852/2004/WE (art. 5 ust. 3 ust. 1) jego przepisy stosuje się jedynie do podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze uczestniczących w jakimkolwiek etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności po produkcji podstawowej i tych powiązanych działaniach, które są wymienione w załączniku I. Skarżący nie mieści się żadnej z tych kategorii co zresztą przyznaje sam organ II instancji.
Wreszcie skarżący zarzucił, że kontrole SPIWET odbywają się co kwartał od kilkunastu lat i pomimo braku zmian na fermie zawsze były pozytywne. Nigdy nie wszczęto postępowania administracyjnego w stosunku do skarżącego, a kontrolujący nigdy nie wskazywali na jakiekolwiek nieprawidłowości w prowadzeniu dokumentacji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja, co do tego, że sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny winien dokonać kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w całokształcie rozpoznawanej sprawy, zatem może uwzględnić skargę z uwagi na okoliczności, których skarżący nie podnosił w skardze.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), a także innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
II. Przedmiotem skargi wniesionej przez W. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Gospodarstwo Rolne "A" w [...] była decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu z 3 września 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Namysłowie z dnia 27 maja 2013 r., nr [...], której sentencję przytoczono wyżej in extenso. Lektura decyzji organów obu instancji uprawnia stwierdzenie, że organy miały istotne wątpliwości co do określenia przedmiotu postępowania administracyjnego.
Dość powiedzieć, że sentencja decyzji organu I i II instancji nie zawiera określenia przedmiotu postępowania. Organ I instancji w decyzji z 13 maja 2013 r. powołuje liczne podstawy prawne wydanego aktu, po czym stwierdza, że zapoznał się protokołem kontroli zakładu pakowania jaj i zobowiązuje przedsiębiorcę do wykonania czynności, wymienionych w pięciu punktach sentencji, po której następuje niekompletne zdanie dotyczące terminu wykonywania zobowiązań, bez wskazania daty ich wykonania. Oczywiście może to być zwykła omyłka pisarska w rozumieniu art. 113 § 1 K.p.a., lecz nie podjęto nawet próby jej naprawienia w administracyjnym postępowaniu i w toku instancji.
Z kolei decyzja organu odwoławczego przedstawiając odwołanie strony także nie wymienia przedmiotu decyzji organu I instancji, czy po prostu przedmiotu rozstrzyganej sprawy administracyjnej.
Zdaniem Sądu jest to wynikiem wątpliwości w jakim trybie było prowadzone postępowanie administracyjne oraz jakiego rodzaju sankcje organ miał zastosować.
W tym miejscu godzi się od razu zastrzec, że w ramach nakreślonej wyżej kognicji sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest instancją nadrzędną dla Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu i nie rozpoznaje sprawy merytorycznie w kolejnej, trzeciej instancji.
Postepowanie administracyjne zgodnie z art. 15 K.p.a. jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Natomiast zgodnie z art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny kontroluje jedynie wydaną decyzje pod względem zgodności z prawem. Dlatego Sąd nie formułuje na nowo sentencji decyzji administracyjnej, ani nie uzupełnia motywów uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nawet w sytuacji, gdy uzasadnienie decyzji odpowiada częściowo prawu.
III. Z sytuacją wadliwie skonstruowanej i wyrażonej sentencji decyzji organu I instancji mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Dlatego warto przypomnieć jakie wymogi stawia Kodeks postępowania administracyjnego decyzji.
Zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.
§ 2. Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja.
§ 3. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Powołana wyżej regulacja formy decyzji administracyjnej stwarza podstawy do wyodrębnienia jej poszczególnych elementów, a to: oznaczenia organu, daty wydania decyzji, oznaczenia strony lub stron, podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, uzasadnienia, pouczenia o środkach zaskarżenia, podpisu pod decyzją, elementów dodatkowych rozstrzygnięcia sprawy wynikających z przepisów szczególnych. Wprowadzenie ustawowego wymogu uwzględnienia w decyzji każdego z nich jest zabiegiem celowym, bowiem każdy ze wskazanych składników służy innym celom, w tym ustaleniu faktów prawotwórczych, tzn.:
- oznaczenie organu - pozwala na ocenę, czy zachowane zostały przepisy o właściwości rzeczowej, miejscowej i instancyjnej;
- podanie daty - umożliwia stwierdzenie, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie;
- oznaczenie strony lub stron - wskazuje podmioty praw lub obowiązków, względnie te podmioty, co do których następuje odmowa ich ustanowienia, albo stwierdzenia;
- powołanie podstawy prawnej - polega na podaniu mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu lub określonych aktów prawnych powszechnie obowiązujących, w tym dających organowi kompetencję do jej rozstrzygania;
- rozstrzygnięcie określane w doktrynie mianem osnowy decyzji, nazywane w praktyce także sentencją - stanowi o ustaleniu albo przyznaniu prawa, o ustaleniu lub nałożeniu obowiązku, o odmowie ich stwierdzenia, o rozstrzygnięciu sporu, albo też o zakończeniu postępowania w inny sposób, niż wydanie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 107 § 1 K.p.a., to wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego i w tym sensie decyzja rozstrzyga sprawę administracyjną co do istoty. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest rozumiane jako osnowa decyzji bądź sentencja decyzji i jako takie musi być sformułowane jasno i precyzyjnie, tak aby było zrozumiałe dla stron postępowania administracyjnego.
Wreszcie stwierdzić należy, że każda decyzja powinna posiadać uzasadnienie faktyczne i prawne;
- uzasadnienie - podaje motywy w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia;
- pouczenie - wskazuje bezpośrednio czy decyzja jest ostateczna, jeżeli nie - na tryb jej zaskarżenia, a także pośrednio na dopuszczalność wykonania decyzji i wdrożenia postępowania egzekucyjnego;
- podpis pod decyzją - ma znaczenie identyfikacyjne oraz jest jednym z elementów wejścia decyzji do obrotu prawnego;
- elementy dodatkowe rozstrzygnięcia, które wynikają z odrębnych przepisów stanowią np. zastrzeżenia typu - termin, warunek, zlecenie, klauzula natychmiastowej wykonalności, zaś w zależności od ich rodzaju służą innym różnym celom związanym z rozstrzygnięciem co do istoty sprawy.
Z uwagi na treść art. 9 K.p.a. do decyzji w ramach pouczenia wprowadzane są także inne informacyjne informacje niż dotyczące możliwości i trybu jej zaskarżenia.
Co do zasady, konkretyzacja prawa dokonuje się wyłącznie w rozstrzygnięciu (osnowie, sentencji), nie zaś w innych elementach decyzji. W sytuacji wydania decyzji, która w sposób czytelny eksponuje i nazywa poszczególne elementy, brak podstaw do nadawanie w niej określonym składnikom odmiennego charakteru, waloru i znaczenia. Takie podejście widoczne jest w wyroku NSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA 215/02, gdzie podnosi się, że "Nie jest dopuszczalne rozstrzyganie o części uprawnień lub obowiązków stron w osnowie decyzji, a w pozostałej części w jej uzasadnieniu. Podzielić należy także pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 223/05, zgodnie z którym "Decyzja powinna zawierać zgodność uzasadnienia z jej stanowczą treścią, jednakże samo uzasadnienie nie może zastąpić ustawowych składników orzeczenia. Z tych też względów nie można i nie należy w żaden sposób z treści uzasadnienia decyzji domyślać się jej obligatoryjnych części składowych ". Podobne stanowisko wyrażono także wyroku NSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 155/06 oraz w wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 2145/05, gdzie podkreśla się odrębność osnowy od uzasadnienia decyzji oraz niedopuszczalność nadawania znaczenia rozstrzygnięcia wywodom zawartym w uzasadnieniu decyzji (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 23 lutego 2012 r., Sygn. akt II SA/Kr 174/11 opubl. jak pozostałe na stronach internetowych NSA w CBOIS).
IV. Sąd celowo w opisanym wyżej stanie faktycznym sprawy administracyjnej zacytował w całości sentencję decyzji organu I instancji oraz obszerne fragmenty uzasadnień, gdyż oczywiście usprawiedliwiony i zasadny okazał się zarzut skargi, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej musi być sformułowane w sposób umożliwiający następnie wykonanie decyzji dobrowolnie lub przy zastosowaniu środków egzekucyjnych.
Decyzja administracyjna nakładająca obowiązki musi być wykonalna faktycznie i prawnie uzasadniona (mająca podstawę prawną w obowiązującym ustawodawstwie). Jeżeli organ ma trudności z określeniem przedmiotu sprawy, na co Sąd zwrócił uwagę już wyżej, to tym bardziej rygorystycznie należy podejść do treści rozstrzygnięcia jako najważniejszego de facto składnika prawidłowo wydanej decyzji. Rozstrzygnięcie określane części mianem osnowy decyzji musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji. Można zaryzykować też stwierdzenie, że sentencja decyzji powinna być sformułowana jasno i precyzyjnie, w ten sposób aby była zrozumiała dla stron nawet bez odczytania uzasadnienia. Jeżeli do tego dodać, że nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu w podejmowaniu rozstrzygnięć sprawy administracyjnej to staje się oczywistym, że Sąd musi wyeliminować z obrotu prawnego decyzję wadliwą z uwagi na braki w formule rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie i jego motywy stanowią integralną całość. Nie można zaakceptować decyzji, której rozstrzygnięcie jest niejasne, wieloznaczne i która nawet po lekturze uzasadnienia budzi wątpliwości, co do zamiaru organu jaki obowiązek został nałożony na stronę.
V. Nakaz zawarty w pkt 1 decyzji organu I instancji utrzymanym w mocy przez organ odwoławczy, choć zrozumiały językowo, jest wieloznaczny i z prawem niezgodny. Ani z przepisów ustawy z 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. 2006, nr 17, poz. 127), ani wykonywanych przez nią postanowień rozporządzeń i dyrektyw unijnych wymienionych w załączniku do ustawy, nie da się wyprowadzić nakazu tak sformułowanego, jak to uczynił organ inspekcji weterynaryjnej. Podobna uwaga dotyczy ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. 2010, nr 136, poz. 914 ze zm.). Zapis załącznika nr III, sekcja X, rozdz. I do rozporządzenia WE nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz UEL. 2008/163/6, nie może być podstawą nakazania producentowi "wprowadzania do sprzedaży dla konsumenta jaj czystych". Słusznie strona zwróciła uwagę na brzmienie innego aktu prawa europejskiego, czyli Rozporządzenia Komisji (WE) nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008 r. ustanawiającego szczegółowo zasady wykonywania rozporządzenia Rady Nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych i odniesieniu do jaj (Dz. Urz. UE L 163/6). Ten akt prawny określa w art. 1 definicję: jaj i jaj przemysłowych, w art. 2 cechy jakościowe jaj, w art. 4 klasyfikację jaj a w art. 26 dopuszczalne wady jakości jaj. Jeżeli z art. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia wynika, że jaja klasy A nie są myte ani czyszczone, to poza rozróżnieniem wynikającym z klasyfikacji jaj i cechy jakościowej (skorupa czysta) jedynym rozróżnikiem produktu jest przeznaczenie do bezpośredniego spożycia przez ludzi, czyli jaj w skorupach i jaj nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi, czyli jaj przemysłowych.
Wreszcie organ odwoławczy niekonsekwentnie przyznał, że do kompetencji inspekcji weterynaryjnej nie należy kontrola wymagań jakości handlowej produktu a następnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazująca sprzedaż dla konsumenta jaj czystych, gdzie jak zaznaczył Sąd wyżej, czystość skorupy jaja jest według rozporządzenia nr 589/2008 jego cechą jakościową.
VI. Nakazy i zobowiązania zawarte w pkt od 2 do 5 decyzji organu I instancji utrzymane w mocy przez zaskarżoną decyzję odwoławczą z dnia 3 września 2013 r. o tyle wymykają się spod kontroli sądowej, że są niezrozumiałe a przez to niewykonalne dobrowolnie lub w drodze egzekucji administracyjnej, o czym wyżej już była mowa. Zobowiązanie strony do wykonania czynności nieskonkretyzowanych językowo i bez powołania jednoznacznej podstawy prawnej nałożenia obowiązku nie może być zaakceptowane przez Sąd i stanowić części sentencji decyzji. W realiach rozpoznawanej sprawy, jeżeli nie można ustalić treści i zakresu prawnego zobowiązania wynikającego z sentencji dla strony, to niemożliwe jest skontrolowanie tej części decyzji nawet wobec powołania się przez organy na liczne przepisy prawa.
Sąd nie może zastąpić organów i na podstawie analizy protokołu kontroli SPIWET z kwietnia 2013 r., kserokopii części księgi HACCP oraz protokołu oględzin zakładu z dnia 3 lipca 2013r., wydać za organy rozstrzygnięcie z podaniem przepisów prawa krajowego i unijnego, w zależności od tego, co Sąd ustali w stanie faktycznym sprawy. To obowiązkiem organu jest podanie podstawy prawnej swej właściwości rzeczowej, ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, określenie jej przedmiotu i zastosowanie właściwych przepisów prawa odnoszących się do sprawy. Każde inne postępowanie organu nie może być zaakceptowane poprzez oddalenie skargi, gdyż stanowi istotne naruszenie przepisów procedury mające wpływ na wynik postępowania tj. art. 7 art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.
Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "C",art. 135, art. 152 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło