II GZ 616/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 217/14 w zakresie przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 217/14 przywrócił [...] termin do złożenia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania z Unii Europejskiej. W uzasadnieniu WSA podkreślił, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2013 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] listopada 2013 r. Z kolei skarżącemu - w dniu [...] listopada 2013 r. Sąd I instancji stwierdził, że na skutek błędu organu, tj. niewłaściwe doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., zarówno stronie jak i pełnomocnikowi, naruszono przepis art. 40 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.; dalej: k.p.a.). Strona postępowania nie powinna być obciążona skutkami błędnego działania organu, a już w szczególności w sytuacji, gdy w sposób prawidłowy zastosowała się do zawartego w decyzji pouczenia co do skargi do sądu administracyjnego. Sąd I instancji podniósł, że przepis art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Ww. przepis został ustalony w interesie stron postępowania i nie może być interpretowany i wykorzystywany na ich niekorzyść. W sprawie doszło do naruszenia art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. przez doręczenie decyzji organu II instancji bezpośrednio stronie oraz pełnomocnikowi. Przy tym strona działając w zaufaniu do organów administracji publicznej, zastosowała się do pouczenia zawartego w przesłanej mu bezpośrednio decyzji i wniosła w ustawowym terminie skargę. Z oświadczenia [...] z dnia [...] września 2013 r. wynika, że pełnomocnik reprezentował stronę przed organami obu instancji, a zatem doręczenie zarówno stronie skarżącej, jak i jej pełnomocnikowi nie można uznać za prawidłowe. Wobec powyższego, spełniona została przesłanka braku winy strony i zasadne jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Na powyższe postanowienie Minister Infrastruktury i Rozwoju złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że termin trzydziestodniowy do wniesienia skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2013 roku nr [...] powinien zostać liczony od dnia doręczenia jej stronie w sytuacji, gdy prawidłowo termin do wniesienia skargi winien być liczony od daty doręczenia decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi; 2. art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że organ w niewłaściwy sposób dokonał doręczenia decyzji, tj. zarówno pełnomocnikowi skarżącego, jak i stronie. W uzasadnieniu organ podkreślił, że jeżeli w sprawie, strona działa przez pełnomocnika, to termin do wniesienia środka odwoławczego służy jej od doręczenia pisma pełnomocnikowi. W związku z tym, Sąd I instancji błędnie przyjął, że w sprawie z winy Ministra Infrastruktury i Rozwoju nastąpiło błędne doręczenie decyzji, a tym samym doszło do naruszenia przepisu art. 40 § 2 k.p.a. W konsekwencji WSA niewłaściwie przyjął, że zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Autor zażalenia wskazał, że decyzja organu z dnia [...] listopada 2013 r. została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] listopada 2013 r. Strona wniosła skargę w dniu [...] grudnia 2013 r., a zatem nie dochowała trzydziestodniowego terminu. Tym samym skarga winna ulec odrzuceniu jako wniesiona po upływie terminu. Przepis art. 40 § 2 k.p.a. dotyczący zasady doręczania pism, nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowania obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Za takim wnioskiem przemawia przede wszystkim błędna wykładnia art. 86 § 1 p.p.s.a., której dokonał Sąd I instancji. Warto przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było przez nią niezawinione, przy czym wystarczy uprawdopodobnienie tego faktu. W realiach rozpatrywanej sprawy WSA przyjął, że na skutek błędu Ministra Infrastruktury i Rozwoju, tj. niewłaściwego doręczenia decyzji ww. organu z dnia [...] listopada 2013 r. zarówno pełnomocnikowi, jak i stronie, ta nie może ponosić negatywnych konsekwencji takiego działania organu. W związku z powyższym, wniesienie skargi w otwartym terminie 30-dni od dnia doręczenia decyzji stronie (nie pełnomocnikowi), pozostaje bez winy w jego uchybieniu. Z powyższym poglądem nie sposób się zgodzić. Okolicznością pozostającą poza sporem jest to, iż [...] oświadczeniem woli z dnia [...] września 2013 r. udzielił pełnomocnictwa adwokatowi [...] do reprezentowania go przed organami obu instancji (k. 533 akt administracyjnych). Zgodnie z treścią art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Mając na uwadze ww. przepis należy wskazać, iż strona może działać przez pełnomocnika o ustanowieniu którego organ administracyjny powinien być powiadomiony. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, wobec tego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Ponadto w doktrynie przyjęto, że termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez stronę, za którą działa pełnomocnik, rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi, choćby wcześniej zostało ono doręczone stronie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 295). Taki sam skutek wywołuje sytuacja, w której najpierw pismo organu zostało doręczone pełnomocnikowi, a dopiero potem bezpośrednio stronie, tj. mocodawcy (tak też NSA w wyroku z dnia 21 listopada 2014 r., I OSK 1855/13 oraz NSA w postanowieniu z dnia 29 czerwca 2010 r. II GSK 509/10 oraz w postanowieniu NSA z 12 sierpnia 2014 r., II GSK 1795/14). Naczelny Sąd Administracyjny podziela ten pogląd również w rozpoznawanej sprawie. Skoro decyzję ostateczną organu doręczono pełnomocnikowi strony w dniu [...] listopada 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k-873 akt adm.) zaś stronie w dniu [...] listopada 2013 r., to początek terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg z dniem doręczenia rozstrzygnięcia pełnomocnikowi strony i upływał z dniem [...] grudnia 2013 r. Tym samym skarga wniesiona w dniu 18 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego) została wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Ten bowiem upływał z dniem [...] grudnia 2013 r. Z uwagi na powyższe, dokonana przez Sąd I instancji ocena w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do złożenia skargi – była nieprawidłowa. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny był uprawniony do uchylenia zaskarżonego postanowienia i jednoczesnego rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia stronie terminu do wniesienia skargi. Z tych względów i na podstawie art. 86 § 1 i art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.