II OSK 2802/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-07-19
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Paweł Miładowski, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję o nakazie rozbiórki, uznając, że organ administracji nie ustalił dokładnego zakresu robót budowlanych i wymiarów budynku, mimo wcześniejszych wyroków sądowych nakazujących organom stosowanie się do oceny prawnej sądu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie ocenił postępowanie organu odwoławczego. Pomimo wcześniejszych wyroków sądowych, organ administracji prawidłowo ustalił, że doszło do samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu nowego budynku o większych parametrach bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ustalenia te nie zostały skutecznie podważone przez inwestorkę, a protokoły oględzin, w tym ponownych, potwierdzały stan faktyczny. W związku z tym, skarga do WSA powinna zostać oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego, który został wybudowany w miejsce budynku gospodarczego, o innych wymiarach i parametrach niż zgłoszone roboty budowlane (remont). Inwestorka nie przedstawiła wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nakazie rozbiórki, uznając, że organ nie ustalił wystarczająco dokładnie stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną WINB od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddala skargę J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2247/13 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od J. G. na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2247/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę J. G., uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
W związku z oględzinami przeprowadzonymi w dniach 29 października 2008 r. i 9 marca 2009 r., podczas których ustalono, że na działkach [...] i [...] w miejscowości W. gm. C. realizowana jest budowa nowego budynku mieszkalnego o wymiarach 13,80 m x 6,64 m i wysokości 6,64 m. Stwierdzono, że ściany wykonywane są z gazobetonu, więźba dachowa jest drewniana, natomiast pokrycie dachowe wykonane zostało z papy. Inwestor wykonał także tynki zewnętrzne, założone zostały drewniane otwory okienne, zaś dach pokryto gontem. Wewnątrz budynku została wykonana instalacja elektryczna, tynki wewnętrzne oraz szlichty podłogowe. Budowa ta nie była zgodna z dokonanym zgłoszeniem z dnia 17 grudnia 2007 r., które dotyczyło wymiany pokrycia dachu, docieplenia ścian styropianem oraz wymiany stolarki okiennej. W miejsce wyburzonego budynku gospodarczego powstał nowy budynek mieszkalny.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "PINB", w N. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z ww. budową i zobowiązał J. G. do zabezpieczenia terenu budowy przed dostępem osób niepowołanych oraz nałożył na inwestorkę obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia odpowiednich dokumentów, celem przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], PINB w N., na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, nakazał rozbiórkę ww. budynku. Organ wskazał, że J. G. nie zastosowała się do ww. postanowienia, gdyż nie złożyła w terminie wszystkich wymaganych dokumentów. Ponadto z uzyskanego przez inwestorkę zaświadczenia Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], wynika, że przedmiotowa budowa jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...] z [...] grudnia 2003 r.), ponieważ na terenie wsi Wiersze obowiązuje zakaz budowy nowych budynków z wyjątkiem istniejących obiektów związanych z gospodarką leśną.
Decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...],[...] WINB utrzymał w mocy ww. decyzję o nakazie rozbiórki.
Wskazał, że inwestor nie dokonał remontu ww. budynku, a dokonane roboty budowlane znaczenie przekraczają zakres robót wskazanych w ww. zgłoszeniu. Dlatego w sprawie mamy do czynienia z samowolą budowlaną. Świadczy o tym także mapa sytuacyjno-wysokościowa dla celów projektowych, sporządzona w dniu 19 listopada 2001 r., wykonana w skali 1:500, z której wynika, że przedmiotowy budynek posiada wymiary 10 m x 5 m. Tymczasem w trakcie oględzin nieruchomości ustalono, że rzeczywiste wymiary spornego obiektu to 13,80 m x 6,64 m. W toku prowadzonego postępowania stwierdzono, że inwestor wybudował w miejsce wyburzonego budynku gospodarczego – nowy budynek, który posiada nowe fundamenty, ściany, więźbę dachową oraz pokrycie dachowe. Inwestor nie przedstawił też pozwolenia na budowę. W trakcie postępowania legalizacyjnego inwestor nie przedstawił zaś wymaganych dokumentów celem potwierdzenia legalności wykonanych robót. Niezależnie od tego organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z planem miejscowym, na terenie na którym znajduje się sporny obiekt obowiązuje zakaz budowy nowych budynków z wyjątkiem istniejących obiektów związanych z gospodarką leśną.
Wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2377/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję WINB, ponieważ oględziny z dnia 29 października 2008 r. w sprawie zostały przeprowadzone bez obecności inwestorki. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1937/11, oddalił skargę kasacyjną wniesioną od powyższego wyroku przez J. G..
Zaskarżoną decyzją [...] WINB utrzymał w mocy ww. decyzję o nakazie rozbiórki.
Wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. , nr [...], zlecił PINB przeprowadzenie postępowania uzupełniającego. Z informacji przekazanych przez organ powiatowy przy piśmie z dnia 24 lipca 2013 r. wynika, że w trakcie oględzin przeprowadzonych na ww. nieruchomości w dniu 23 lipca 2013 r. stwierdzono, że stan spornego budynku nie uległ zmianie od ostatniej kontroli, tj. od dnia 9 marca 2010 r. Inwestycja jest w stanie surowym, zamkniętym, wstawiono okna, drzwi, wewnątrz zrobiono tynki, na zewnątrz wykonano elewację, dach pokryto gontem drewnianym, na zewnątrz budynku znajdują się okiennice. Powyższe ustalenia zostały poparte dokumentacją zdjęciową. W protokole kontroli z dnia 23 lipca 2013 r., który został podpisany przez pełnomocnika J. G. bez uwag, zapisano, że "stan budynku bez zmian od ostatniej kontroli", co potwierdza ustalenia z roku 2008. Ponadto WINB odwołał się do wcześniejszych ustaleń organu I instancji. W oparciu o takie ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja o nakazie rozbiórki ww. inwestycji była uzasadniona. Wynika to z tego, że wykonane roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego) i nie można ich było zakwalifikować do remontu – nie odtworzono stanu pierwotnego (art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego) oraz nie można ich było zrealizować w oparciu o zgłoszenie (art. 29-31 Prawa budowlanego). Z akt nie wynika by inwestor uzyskał pozwolenie na budowę. Jest to zatem samowola budowlana. Powołując się na ww. mapę WINB wskazał, że znajdujący się poprzednio na nieruchomości budynek posiadał wymiary 10 m x 5 m, zaś po ww. nielegalnych robotach powstał budynek o wymiarach 13,80 m x 6,64 m. Ponadto z innej mapy z maja 2010 r. wynika, że zmieniła się odległość budynku od studni, co właśnie wskazuje na zmianę parametrów przedmiotowej inwestycji. Ponadto w żadnym z protokołów kontroli strona skarżąca nie zakwestionowała ustaleń dokonanych przez organ I instancji. Inwestor na wezwanie organu I instancji nie przedstawił też dokumentów, które mogłyby ewentualnie stanowić podstawę do legalizacji samowoli budowlanej, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku o sygn. akt II OSK 1937/11.
W ocenie organu odwoławczego inwestor, dokonując zgłoszenia robót polegających na "remoncie istniejącego obiektu budowlanego", zmierzał do ominięcia przepisów prawa, zgodnie z którymi roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym bardziej jest to prawdopodobne biorąc pod uwagę postanowienia Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C.. Wskazują one, że na terenie na którym znajduje się sporny obiekt obowiązuje zakaz budowy nowych budynków z wyjątkiem istniejących obiektów związanych z gospodarką leśną. Takie działania inwestora są nie do zaakceptowania i muszą być uznane za naruszenie prawa, tj. ewidentne nadużycie instytucji zgłoszenia do próby "ucieczki" przed uznaniem określonych działań za samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania legalizacyjnego inwestor nie wykonał nałożonych obowiązków. Dlatego w sprawie znalazł zastosowanie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, co obligowało organ do zastosowania art. 48 ust. 1 tej ustawy, tj. wydania nakazu rozbiórki. Ponadto organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka określona w art. 48 ust. 2 pkt 1a. Jej istnienie jest niezbędne, aby móc przeprowadzić legalizację spornej inwestycji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie podziela zdania strony skarżącej, wskazującej, że powiatowy organ nadzoru budowlanego powinien ocenić zgodność wybudowanego obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na podstawie Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C.. Wskazał także, że organ I instancji wskazał precyzyjnie inwestorce jakie dokumenty zobowiązana była przedstawić. Organ zauważył, że z pisma strony z dnia 18 lutego 2010 r. wynika, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka (będącego małżonkiem inwestorki) miało na celu udowodnienie, że roboty budowlane prowadzone przy spornym budynku były jedynie pracami remontowymi. Odnośnie art. 7, art. 77 i art. 78 K.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że nie dostrzegł uchybienia organu I instancji w zakresie nieuwzględnienia ww. wniosku dowodowego, gdyż zawarte w nim żądanie dotyczyło okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów. Ponadto zarzut w tym zakresie ocenił Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku, uznając argumentację w tym zakresie za bezprzedmiotową. Zdaniem organu odwoławczego powyższy dowód nie jest niezbędny, aby móc jednoznacznie stwierdzić, że omawiana inwestycja stanowi samowolę budowlaną. W sprawie przeprowadzono dodatkowe postępowanie wyjaśniające, którego zakres określono w postanowieniu [...] WINB z dnia [...] czerwca 2013 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. organ podał, że jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu I instancji nie przedstawia szczegółowo okoliczności faktycznych, które doprowadziły do podjęcia takiego rozstrzygnięcia to stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla organu II instancji, aby dokonać oceny przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 pkt 6 i 8, art. 28, art. 48 ust. 1 i 4, art. 50-51, art. 61 w związku z art. 5 ust. 2 i ust. 1 Prawa budowlanego; art. 136, art. 15, art. 7, art. 77, art. 78, art. 107 § 3 K.p.a.; oraz art. 153, art. 193 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2247/13, uwzględniając skargę wskazał, że w związku z wydanym w sprawie wyrokiem o sygn. akt VII SA/Wa 2377/10 organ w dalszym ciągu nie ustalił dokładnego zakresu wykonywanych robót budowlanych, wymiarów przedmiotowego budynku, powołując w tym zakresie wyniki oględzin PINB z dnia 28 października 2008 r. – przeprowadzonych z naruszeniem art. 79 § 1 K.p.a. Powołując się na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wskazał, że sąd, jak i organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Tylko w razie zmiany przepisów prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także w razie wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną traci ona charakter wiążący (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., I OSK 1790/11; wyrok NSA z 27 czerwca 1990 r., SA/Wr 137/90, ONSA 1990, z. 2-3, poz. 51). Powołane przepisy nie przewidują okoliczności wyłączających związanie oceną prawną, dlatego każde niezastosowanie się przez organ do wcześniejszych wskazań sądu w danej sprawie wymaga szczególnej ostrożności i wnikliwego uzasadnienia przyczyn takiego rozstrzygnięcia.
Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenia prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe.
Ustawodawca, na gruncie art. 153 p.p.s.a. w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznawania sprawy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu. Również Sąd rozstrzygający sprawę obecnie zobowiązany jest do podporządkowania się w niniejszej sprawie wcześniej wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądowi oraz do reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się przez organ administracji do wskazań wyrażonych w prawomocnym wyroku o sygn. akt. VII SA/Wa 2377/10.
Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że Sąd obecnie rozpoznający sprawę związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ww. wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożył [...] WINB, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej "p.u.s.a.", w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 193 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na nie wzięciu pod uwagę przez WSA w Warszawie wytycznych zawartych w wyroku NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1937/11, wydanego w sprawie, do czego Sąd był zobowiązany ww. przepisami;
- art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone przez organ odwoławczy, podczas gdy ze stanu faktycznego sprawy wynika wniosek przeciwny;
- art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 79 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że organ nie dokonał ustaleń stanu faktycznego sprawy, podczas gdy z akt sprawy wynika odmienne stanowisko;
- w konsekwencji naruszenia ww. prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżony wyrok został również wydany z naruszeniem przepisu art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu wadliwego wskazania co do dalszego trybu postępowania, pomimo tego, że stan faktyczny i prawny sprawy nie budził wątpliwości oraz istniały przesłanki do oddalenia skargi J.G..
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. G. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej poza zarzutem dotyczącym naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 151 p.p.s.a. Kwestia wadliwości wskazań co do dalszego postępowania w sprawie nie oznacza formalnych/konstrukcyjnych wad uzasadnienia. Jest bowiem konsekwencją merytorycznej oceny Sądu, której zakwestionowaniu nie może służyć zarzut oparty na art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten dotyczy tylko wymogów konstrukcyjnych uzasadnienia wyroku, a w tej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyrok zawiera wszystkie wymagane elementy w postaci: przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także owe wskazania co do dalszego postępowania.
Strona skarżąca kasacyjnie trafnie wywodzi, że zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki została wydana z uwzględnieniem wytycznych zawartych w wyroku o sygn. akt VII SA/Wa 2377/10 w związku z wyrokiem NSA o sygn. akt II OSK 1937/11. W tym zakresie nie można doszukać się aby zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, po tych wyrokach organ odwoławczy zlecił PINB przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego – oględzin w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego budynku. Taka konieczność wynikała z ww. wyroków, a w tym zakresie, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie orzekł niezgodnie z ocenę prawną zawartą w wyroku NSA o sygn. akt II OSK 1937/11. Sąd I instancji jedynie wypowiedział się merytorycznie co do legalności przeprowadzonego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Stwierdził, że w dalszym ciągu organ nie ustalił dokładnego zakresu wykonanych robót budowlanych i wymiarów budynku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka ocena Sądu I instancji jest błędna. Jak wynika z akt sprawy, ponowne oględziny nie doprowadziły do zmiany w ustaleniach faktycznych sprawy dokonanych na wcześniejszym etapie postępowania. Inwestorka w trakcie ponownych oględzin nie zakwestionowała najistotniejszych ustaleń w sprawie, że doszło do wybudowania nowego budynku w miejsce dotychczasowego, na dodatek o większych parametrach zabudowy. A zatem choć inwestorka miała możliwość wypowiedzenia się na okoliczność wykonanych robót budowlanych, jednak tego nie uczyniła. Protokół ponownych oględzin został podpisany bez uwag. Jest to o tyle istotne, że w tym protokole organ odniósł się bezpośrednio do dokonanych uprzednio ustaleń, a nakaz rozbiórki związany był z takimi ustaleniami jak to, że "na działkach [...] i [...] w miejscowości W. gm. C. realizowana jest budowa nowego budynku mieszkalnego o wymiarach 13,80 m x 6,64 m i wysokości 6,64 m. Stwierdzono, że ściany wykonywane są z gazobetonu, więźba dachowa jest drewniana, natomiast pokrycie dachowe wykonane zostało z papy. Inwestor wykonał także tynki zewnętrzne, założone zostały drewniane otwory okienne, zaś dach pokryto gontem. Wewnątrz budynku została wykonana instalacja elektryczna, tynki wewnętrzne oraz szlichty podłogowe". Ustalono w sprawie zatem zakres prac budowlanych, jak i wymiary budynku. Sposób w jaki organ nawiązał do swoich wcześniejszych ustaleń nie stanowi o istotnym naruszeniu zasad postępowania dowodowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że organ odnotował obecność J. G. w protokole oględzin z 29 października 2008 r. (ubocznie zauważyć należy, że dotychczasowe odmienne ustalenia Sądu w tym zakresie nie są wiążące); zaś w trakcie oględzin z 9 marca 2010 r. i ponownych oględzin z 23 lipca 2013 r. obecny był jej pełnomocnik. Powyższa ocena wynika z tego, że ustaleń dotyczących budowy nowego budynku inwestorka nie zakwestionowała choć miała zagwarantowaną taką możliwość w związku z wyrokami o sygn. akt VII SA/Wa 2377/10 i II OSK 1937/11. Poza tym na wcześniejszym etapie postępowania inwestorka złożyła inwentaryzację powykonawczą, z której jednoznacznie wynikają inne wymiary budynku niż te wynikające z dokumentacji będącej przedmiotem zgłoszenia remontu budynku. Te złożone dokumenty, z których wynikają omawiane różnice zostały sporządzone na tym samym podkładzie geodezyjnym z 2001 roku. Z zestawienia materiału dowodowego uzyskanego przez organy, który częściowo został wytworzony przez inwestorkę (inwentaryzacja powykonawcza i zgłoszenie), wynika, że ustalenia i ocena dokonane przez organy nadzoru budowlanego w tej sprawie były prawidłowe. Doszło bowiem do wybudowania nowego budynku o innych parametrach niż dotychczasowy bez pozwolenia na budowę, a więc w warunkach samowoli budowlanej. Strona skarżąca kasacyjnie zasadnie podniosła, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 79 § 1, art. 80 i art. 81 K.p.a. Oznacza to, że w tej sprawie nie istniały wady, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Inwestorka nie podważyła bowiem aby organy dokonały błędnej kwalifikacji przedmiotowej inwestycji jako samowoli budowlanej, jak i nie istniały w sprawie takie dowody, które pozwalałyby na przyjęcie odmiennego stanowiska.
W tych warunkach należało uwzględnić zarzuty skargi kasacyjnej, co z kolei oznacza, że na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie mogła podlegać uwzględnieniu skarga J. G. na zaskarżoną decyzję [...] WINB z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki. W nawiązaniu do przedstawionej powyżej oceny w zakresie legalności postępowania dowodowego należy stwierdzić, że organy administracyjne obu instancji trafnie oceniły, że co do zasady na roboty budowlane jakie dokonała inwestorka wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę stosownie do treści art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Wbrew stanowisku inwestorki wykonanych robót nie można było zakwalifikować do remontu (art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że zrealizowanie nowego obiektu budowlanego nawet w dokładnie tym samym miejscu co dotychczas istniejący wypełnia znamiona samowoli budowlanej, ponieważ jest to budowa o jakiej mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA: z 14 października 1999 r., IV SA 1625/97, LEX nr 47796; z 20 maja 2011 r., II OSK 900/10). Jeżeli zatem tak jak w tej sprawie inwestorka dokonała zgłoszenia remontu starego budynku, zaś w toku prac budowlanych w jego miejsce wybudowano nowy obiekt wymagający przed rozpoczęciem robót budowlanych uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę, to takie działanie inwestorki nosi znamiona samowoli budowlanej, do której ma zastosowanie uregulowanie zawarte w art. 48 Prawa budowlanego. Bez znaczenia w takich okolicznościach sprawy pozostaje fakt dokonania zgłoszenia, którego z uwagi na wybudowanie nowego budynku nie można było uznać za skuteczne. O czym już była mowa, organy wskazały jaki zakres robót budowlanych został wykonany i jakie są wymiary budynku. Inwestorka tych ustaleń zaś nie podważyła. Nie przedstawiła takich dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenie, że rzeczywiście dokonała wyłącznie remontu. Oznacza to, że ustalenia stanu faktycznego sprawy wypełniały hipotezę z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. A więc wymagane było wszczęcie trybu postępowania z art. 48 tej ustawy, a nie z art. 50-51. Poza tym w tej sprawie nakaz rozbiórki był konsekwencją niewykonania przez inwestorkę określonych obowiązków nałożonych na nią w trakcie postępowania legalizacyjnego. W tej sprawie NSA w wyroku o sygn. akt II OSK 1937/11 przesądził, że przedstawienie inwentaryzacji zamiast projektu budowlanego stanowi o niewykonaniu obowiązku, co rodzi konsekwencje wyraźnie określone w art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, tj. nakaz rozbiórki wynikający z art. 48 ust. 1 tej ustawy. Poza tym także w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego inwestorka nie przedstawiła dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do legalizacji samowoli budowlanej. Specyfika postępowania legalizacyjnego polega na obciążeniu inwestora obowiązkami w zakresie postępowania dowodowego. To inwestor ma wykazać, że samowola budowlana kwalifikuje się do legalizacji. W tej zaś sprawie inwestorka wyłącznie w sposób gołosłowny podnosiła, że dokonała remontu budynku. Dlatego w ramach art. 188 p.p.s.a. zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi.
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło