I SA/Wa 2911/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-05
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Izabela Ostrowska, Małgorzata Miron
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przez jednego ze współwłaścicieli w ustawowym terminie powoduje, że roszczenie nie wygasa w stosunku do pozostałych współwłaścicieli, którzy nie złożyli wniosku w tym terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, wynikające z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., jest prawem majątkowym podzielnym, przysługującym każdemu współwłaścicielowi w części odpowiadającej jego udziałowi. Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nie powoduje automatycznego wszczęcia postępowania na rzecz pozostałych. Brak złożenia indywidualnego wniosku przez współwłaściciela w ustawowym terminie (do 31 grudnia 2005 r.) skutkuje wygaśnięciem jego roszczenia, ponieważ termin ten ma charakter zawity prawa materialnego i nie podlega przywróceniu.Stan faktyczny
Skarżący J. G. domagał się ustalenia odszkodowania za udział 1/2 części w nieruchomości zajętej pod drogę gminną. Wniosek o odszkodowanie złożyła jego współwłaścicielka J. M. w dniu 30 grudnia 2005 r. Skarżący złożył pismo o przyłączenie się do wniosku J. M. w dniu 24 marca 2006 r. Organy administracji odmówiły ustalenia odszkodowania na rzecz J. G., uznając, że jego wniosek został złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skarżący zarzucił błędną wykładnię tego przepisu, powołując się na orzecznictwo NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska (spr.) WSA Małgorzata Miron Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania J.G. od decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r., odmawiającej ustalenia odszkodowania w udziale 1/2 części za nieruchomość oznaczoną w ewidencji jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], zajętej pod drogę publiczną gminną, ulicę [...] w P. - utrzymał w mocy ww. decyzję.
Organ wskazał, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Starosty [...] stanowi art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133 poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1.01.1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z ustępem 4 ww. artykułu, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
Podniósł, że wnioskiem z dnia 30.12.2005 r. J. M. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy P. o ustalenie odszkodowania (w przysługującym jej udziale 1/2 części) za nieruchomość położoną przy ul. [...] w m. P., w części zajętej pod drogę gminną. Pismem z dnia 24.03.2006 r. J. G. złożył wniosek dotyczący ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę oznaczoną nr [...] w m. P., w części zajętą pod drogi, w którym oświadczył, że popiera i przyłącza się do ww. wniosku J. M.
Organ wskazał, w stosunku do dawnej działki nr [...] (stanowiącej obecnie działki ewidencyjne: nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...]), zajętej pod drogi publiczne gminne - ulicę [...] i ulicę [...] w P., została wydana przez Starostę [...] decyzja nr [...] z dnia [...] r. orzekająca o odmowie ustalenia i wypłacenia odszkodowania w udziale 1/2 części na rzecz J.G., utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r. Podkreślił, że niniejsze postępowanie rozstrzyga pozostałą część wniosku J.G. z dnia 24.03.2006 r. i dotyczy działki ewidencyjnej nr [...]w obrębie [...], zajętej pod drogę publiczną gminną - ulicę [...] w P..
Wojewoda [...] podkreślił, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że J. G. nie jest stroną postępowania wszczętego na wniosek J. M. i za prawidłowe uznał zakwalifikowanie jego pisma dotyczącego przystąpienia do tego postępowania jako nowego wniosku o ustalenie odszkodowania.
Wskazał, że bezsporne jest, iż przedmiotowa nieruchomość położona w P., obr. [...], zajęta pod część ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, która stanowiła współwłasność J. M. i J.G. z dniem 1.01.1999 r. stała się z mocy prawa własnością Gminy - Miasto P. jako nieruchomość zajęta pod drogę, co też stwierdził Wojewoda [...] deklaratoryjną decyzją nr [...] z dnia [...] r.
Podniósł, że J. G. nie złożył wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. tj. od 1.01.2001 r. do 31.12.2005 r., za słuszne uznał zatem stanowisko organu pierwszej instancji o odmowie przyznania na jego rzecz odszkodowania za udział 1/2 części przedmiotowej nieruchomości.
Jednocześnie organ podkreślił, że z treści wniosku J. M. z dnia 30.12.2005 r. wynika bezspornie, iż został on złożony wyłącznie w jej imieniu i nie ma w nim wzmianki, jakoby wnioskodawczyni reprezentowała również drugiego współwłaściciela nieruchomości J.G.. Wskazał też, że wbrew twierdzeniu odwołującego się, w niniejszej sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 209 Kodeksu cywilnego, wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności. Dodatkowo zauważył, że ustawa z dnia 13.10.1998 r. w jakikolwiek sposób nie odnosi się, ustalając termin wygaśnięcia roszczenia, do daty wydania decyzji o przejściu nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, wobec tego wydanie decyzji w tym przedmiocie po dniu 31.12.2005 r. w jakikolwiek sposób nie niweczy skutku uchybienia ustawowego terminu do wystąpienia z odpowiednim żądaniem.
W ocenie Wojewody [...] Starosta [...] prawidłowo orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku J.G. w sprawie przyznania odszkodowania w udziale 1/2 części za nieruchomość oznaczoną w ewidencji jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], zajętą pod drogę publiczną gminną - ulicę [...] w P., jako złożonego po terminie.
Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. złożył J. G., zarzucając błędną wykładnię art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie należało dokonać takiej wykładni ww. przepisu, jakiej dokonał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 lutego 2011 r. I OSK 453/10, LexPolonica nr 2494776, ONSAiWSA 2012/5 poz. 86, którego teza brzmi: "Złożenie na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r. Nr 133 poz. 872 ze zm.) w ustawowym terminie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przez jednego ze współwłaścicieli powoduje, że roszczenie nie wygasa w stosunku do pozostałych współwłaścicieli". NSA w powołanym wyroku uznał, że z chwilą zgłoszenia roszczenia o odszkodowanie przez jednego ze współwłaścicieli w ustawowym okresie powstają dla organów obowiązki wynikające z art. 61 § 4 k.p.a., a więc obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania.
Skarżący podkreślił, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I OSK 453/10 dotyczył sprawy analogicznej do jego sprawy. Wskazał, że złożył swój wniosek w toku postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania wszczętego na wniosek drugiego ze współwłaścicieli, który wpłynął w ustawowym terminie. Decyzje stwierdzające nabycie gruntów przez gminę P. zostały wydane także dopiero w toku tego postępowania. Wobec tego, zdaniem J. G., występują wszystkie przesłanki faktyczne, które wskazał NSA w powołanym wyroku dla uznania, iż odmowa ustalenia na jego rzecz odszkodowania nastąpiła z rażącym naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy w zw. z art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skarżący wskazał ponadto, że zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy, odszkodowanie za grunty zajęte pod drogę będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Zasady te i tryb określone są w szczególności w art. 128-135 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zauważył, że kardynalną zasadą postępowań prowadzonych w oparciu o te przepisy w sprawach o odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, jest prowadzenie ich wobec osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania. Ustalenie, kto jest osobą wywłaszczoną, należy do organu dokonującego wywłaszczenia, który w istocie weryfikuje dane zawarte we wniosku o wywłaszczenie. Zdaniem skarżącego, przekładając tę zasadę do okoliczności niniejszej sprawy, to Starosta [...] powinien ustalić, że skarżący jest stroną postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania wszczętego na wniosek J. M.
J. G. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko które zaprezentował w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga nie została uwzględniona.
Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestii, czy zasadnie organy obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania odszkodowania za stanowiącą przedmiot jego współwłasności działkę nr udziale 1/2 części za nieruchomość oznaczoną w ewidencji jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], zajętej pod drogę publiczną gminną, ulicę [...] w P., w sytuacji gdy skarżący nie wystąpił ze stosownym wnioskiem w zakreślonym terminie do dnia 31 grudnia 2005r., a postępowanie w sprawie odszkodowania za wynoszący ½ udział toczyło się w konsekwencji złożenia wniosku przez J. M., która wniosek o odszkodowanie złożyła w dniu 30 grudnia 2005r.
Analiza akt sprawy pod kątem wymienionych wyżej przepisów prawa prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną kształtującą uprawnienia strony do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w brzmieniu:
1. "Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:
1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,
2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.
3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.
3a. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości.
4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.
5. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem".
Literalna treść przepisu przesądza, że nie może budzić wątpliwości, iż warunkiem ustalenia i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w ww. art. 73 ust. 4 cytowanej ustawy, jest złożenie stosownego wniosku w terminie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Powyższe oznacza, że przepis art. 73 ust. 4 przewiduje prekluzję roszczeń odszkodowawczych za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie, roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Określony w powołanym przepisie termin jest więc terminem zawitym prawa materialnego. Ze względu na jego materialny charakter nie mają do niego zastosowania przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu.
Należy w tym miejscu dodać, że wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 33/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 73 ust. 4 cyt. ustawy, w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie SK 11/02. art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie wniosku było wystarczającą czynnością by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Wniosek ten stanowił zatem oświadczenie, że były właściciel zamierza skorzystać z prawa do odszkodowania, a dopiero w następnej kolejności zawierał żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w przewidzianej prawem procedurze.
Na mocy art. 73 ust. 1 ustawy następuje niewątpliwie odjęcie prawa własności nieruchomości, bowiem stanowi on, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte przez drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością tych podmiotów za odszkodowaniem, wypłaconym przez Gminę lub Skarb Państwa, jak stanowi ust. 2 tego artykułu. Odszkodowanie to, zgodnie z ust. 4 art. 73 jest ustalane i wypłacane wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., zaś po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Jak z przepisów tych wynika, przejście prawa własności do nieruchomości jest swoistym wywłaszczeniem, bowiem wywłaszczenie polega na pozbawieniu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności (art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami). Przejście prawa własności w trybie art. 73 ust. 1 ustawy jest więc pozbawieniem właściciela tego prawa, dlatego też musi się odbywać, jak i wywłaszczenie w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, za zagwarantowanym konstytucyjnie odszkodowaniem. Do ustalania i wypłacania odszkodowania art. 73 ust. 4 ustawy odsyła zresztą do przepisów o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Stwierdzić zatem należy, że za pozbawienie prawa własności w trybie art. 73 ust. 1 ustawy służy odszkodowanie, ustalone i wypłacone wg zasad i trybu określonych jak przy wywłaszczeniu, jednak z różnicami co do zasad i trybu wskazanymi w tym artykule, tj. w jego ust. 4 i 5.
Przejście prawa własności na podstawie przepisu art. 73 ust 1 wymaga, tak ja i przy klasycznym wywłaszczeniu, decyzji właściwego organu, jednak inny jest charakter tej decyzji. Przy klasycznym wywłaszczeniu jest to decyzja konstytutywna, przy przejęciu prawa na mocy art. 73 ust. 1 – deklaratoryjna. Orzeka się w niej więc tylko o przejściu prawa własności, natomiast nie ustala się odszkodowania, jak to ma miejsce przy decyzji wywłaszczeniowej. Ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomości odjęte w trybie art. 73 ustawy, wymaga złożenia wniosku przez właściciela. Różnica zatem w postępowaniu o odszkodowanie za pozbawienie prawa własności w trybie art. 73 ust. 1 ustawy a na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zasadnicza. W tym drugim przypadku ustalenia odszkodowania dokonuje się w jednym postępowaniu, kończącym się jedną decyzją, natomiast w tym pierwszym przypadku postępowanie o odszkodowanie wszczyna się tylko na wniosek właściciela i nigdy w decyzji o przejściu prawa własności.
Jak wyjaśnił to Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 8.10.2008r. sygn.. akt I OSK 1439/07 "takie ukształtowanie trybu wszczęcia postępowania w art. 73 ust. 4 ustawy przesądza o tym, że roszczenie o odszkodowanie jest związane z właścicielem nieruchomości, jeżeli nieruchomość stanowi własność wspólną – z każdym z jej współwłaścicieli. Przenosząc to na grunt art. 28 k.p.a. stwierdzić należy, że sprawa każdego współwłaściciela jest odrębną i tylko mogącą być połączoną do wspólnego rozpoznania, na mocy art. 62 k.p.a. Inaczej mówiąc każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem, natomiast nie jest stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu z wnioskiem innego współwłaściciela tej nieruchomości. Jest to paradoks tylko pozorny, bowiem wartość nieruchomości, a tym samym wysokość odszkodowania jest jedna, jednak w przypadku współwłasności w ramach ustalonej jednej wartości nieruchomości każda wysokość odszkodowania odpowiada ułamkowi współudziału w tej nieruchomości" ( vide także wyroki WSA w Warszawie z dnia 27.11.2012r. I SA/Wa 2076/11, z dnia 26.05.2011r., I SA/Wa 53/11, z dnia 16.11.2011r. I SA/Wa 1004/11).
Jeśli zaś chodzi o powołaną w skardze tezę zawartą w wyroku NSA z dnia 23 lutego 2011 r. I OSK 453/10, iż "złożenie w ustawowym terminie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przez jednego przez współwłaścicieli powoduje, że roszczenie nie wygasa w stosunku do pozostałych", to sąd w niniejszym składzie tezy tej nie podziela, tym bardziej, iż wyrażony w niej pogląd jest odosobniony na tle ugruntowanego orzecznictwa sadowoadministracyjnego. Roszczenie o wypłatę odszkodowania, o jakim mowa w art. 73 ust. 1, 2 i 4 Przepisów wprowadzających, nie jest czynnością zachowawczą w rozumieniu art. 209 K.c. Należy zauważyć, że współwłasność nieruchomości i prawo do odszkodowania za nią, to dwa różne prawa majątkowe. Prawem wspólnym była własność nieruchomości przejętej pod drogę. Natomiast roszczenie o odszkodowanie jest prawem podzielnym, przysługującym każdemu współwłaścicielowi w części odpowiadającej jego udziałowi we współwłasności.
W tym zresztą kontekście organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , odnosząc się do zarzutu odwołania przywołał art. 379 § 2 kpa. Intencja organu było bowiem wyjaśnienie, iż roszczenie pieniężne z natury swojej ma charakter podzielny i brak jest podstaw do jego oceny w oparciu o art. 209 k.c.
Stanowisko, zawarte we wspomnianym wyroku NSA z dnia 23 lutego 2011 r. nie zostało przekonująco uargumentowane. W szczególności nie przekonuje argumentacja o indywidualnym interesie prawnym współwłaściciela, który nie złożył wniosku w terminie, w postępowaniu o odszkodowanie wszczętym na wniosek innych współwłaścicieli nieruchomości. Odwoływanie się do konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 2 Konstytucji) w sytuacji, gdy mamy do czynienia z prawem majątkowym podzielnym, wypłacanym na wniosek składany w określonym terminie, po upływie którego to prawo wygasa, nie może być argumentem decydującym w okolicznościach, gdy możliwość wygaśnięcia prawa do odszkodowania w sytuacji nie złożenia wniosku w terminie (art. 73 ust. 4 zd. drugie) Trybunał Konstytucyjny już kilkakrotnie uznał za nie naruszającą art. 21 ust. 2 Konstytucji.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że bezspornie J. G. nie dokonał skutecznego złożenia stosownego wniosku w ustawowo zakreślonym terminie. Przy czym nie ulega wątpliwości, iż wymogu tego nie spełnia oświadczenie o " przyłączeniu się do wniosku J. M.", które w istocie zmierza do obejścia prawa.
Jedyne pismo w tej sprawie złożone przez skarżącego nosi datę 21 marca 2006r.,zaś z wniosku J. M. z dnia 30 grudnia 2005r.jednoznacznie wynika, że wyżej wymieniona złożyła je w imieniu własnym z wyłączeniem jakichkolwiek innych osób. Bezspornym jest więc, iż skarżący uchybił terminowi określonemu w art. 73 ust 4 ustawy z dnia 13.10.1998r., przy czym jak to zostało wykazane wyżej, termin ten nie podlega przywróceniu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, iż są one bezzasadne. Rzeczywiście organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji odwołuje się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia art. 209 kc choć zarzut taki nie został przez skarżącego sformułowany, jednak skarżący w żaden sposób nie wykazał aby to naruszenie art. 107 § 3 kpa( tylko tak ewentualnie można go zakwalifikować) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a jedynie takie naruszenia stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji pomyśli art. 145 §1 pkt 1 lit c ppsa.
Z przyczyn wyjaśnionych powyżej chybiony jest również zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 28 k.p.a., art. 61 § 4 i art. 62 kpa.
W tym miejscu wyjaśnić wypada, że sprawa administracyjna, która toczyła się z inicjatywy J. M. nie jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie i nie może być oceniana przez sąd orzekający, a możliwość odmiennego rozstrzygnięcia wniosków poszczególnych współwłaścicieli przeczy konieczności łączenia postępowań.
Z tego samego powodu ( tj. braku wniosku ) , organom nie można także przypisać obowiązku prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania rozstrzygnięcia na rzecz wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jako stron postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a, z tej przyczyny, że postępowanie dotyczyło ich interesu prawnego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło