II GZ 164/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 55/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na czynność P. P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego Działu Przetwarzania Dokumentów w Sz. w przedmiocie zawiadomienia w sprawie opłaty abonamentowej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 55/14 odmówił M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na czynność P. P. S.A. Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego Działu Przetwarzania Dokumentów w Sz. w przedmiocie zawiadomienia w sprawie opłaty abonamentowej. Z uzasadnienia postanowienia WSA w Sz. wynika, że w dniu [...] lipca 2014 r. M. R. wniosła skargę na wyżej wskazaną czynność P. P. S.A. Zarzuciła, że P. P. S.A. niezasadnie poinformowała ją o zaległościach z tytułu opłat abonamentowych, mimo że jako emerytka jest zwolniona z obowiązku ich uiszczania, tym bardziej że przedłożyła P. P. dokumenty uprawniające do zwolnienia. W załączniku do skargi skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy WSA w Sz. stwierdził, że skarga jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu przepisu art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. i odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ kwestionowana przez skarżącą informacja P. P. S.A. o wysokości zaległości z tytułu opłat abonamentowych nie jest wezwaniem do zapłaty, a przez to nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej, która została podjęta pomimo zwolnienia skarżącej od obowiązku ponoszenia tych opłat, ale jest jedynie upomnieniem w myśl przepisów egzekucyjnych, zaś upomnienie nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu prawa, a zatem nie może być kontrolowane przez sąd administracyjny, toteż skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, natomiast skarżąca może wnieść zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. W zażaleniu M. R. wniosła o uchylenie wskazanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Sz. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca szczegółowo opisała swoją sytuację, argumentując, że z mocy prawa jest zwolniona od obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, ponieważ nabyła prawo do emerytury, ale pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne, bowiem objęte kontrolą NSA postanowienie WSA w Sz. mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Wyjaśnienia przede wszystkim wymaga, że w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem M. R. NSA ocenił wyłącznie postanowienie WSA w Sz. z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie to jest trafne, choć jego motywy wymagają znaczącej korekty. Zatem prawidłowo Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, uznając, że jej skarga z dnia [...] lipca 2014 r. była oczywiście bezzasadna. Stwierdzić w tym miejscu należy, że pojęcie "oczywistej bezzasadności skargi" w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie zostało ustawowo zdefiniowane. Z doktryny prawa i orzecznictwa sądów administracyjnych na ten temat wynika, że skargą oczywiście bezzasadną jest taka skarga, która już na "pierwszy rzut oka" tj. bez dokonania głębszej analizy prawnej, niewątpliwie, nie może zostać uwzględniona przez sąd (por. Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572; Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803 i postanowienia NSA: z dnia 18.04.2008 r., sygn. akt I OZ 273/08, z dnia 14.02.2012 r., sygn. akt II GZ 41/12, z dnia 27.04.2012 r., sygn. akt II GZ 142/12, z dnia 8.05.2013 r., sygn. akt II GZ 209/13; wymienione orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że M. R., chcąc uzyskać zwolnienie od opłat abonamentowych, poinformowała P. P. S.A. tylko o fakcie pobierania renty rodzinnej. P. P. S.A. wyjaśniła, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.) pobieranie renty rodzinnej nie uprawnia do zwolnienia od opłat abonamentowych, jak również kierowała do abonentki zawiadomienia o wysokości zaległości w opłatach abonamentowych (pisma z dnia: [...].04.2011 r. i [...].05.2012 r.). W braku wątpliwości co do tego faktu, a więc braku poinformowania przez skarżącą P. P. S.A. o ustalonym prawie do emerytury Sąd I instancji – niezależnie od błędnych motywów rozstrzygnięcia – poprawnie przyjął, że skarga z dnia [...] lipca 2014 r. spełniła kryterium oczywistej bezzasadności w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. i w konsekwencji zasadnie odmówił stronie przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Zdaniem NSA przyczyną uznania oczywistej bezzasadności skargi powinno jednak być niepoinformowanie przez skarżącą P. P. S.A. o ustalonym prawie do emerytury, a nie charakter prawny zawiadomienia o wysokości zaległości w opłatach abonamentowych oraz brak możliwości kontroli takiego zawiadomienia przez sąd administracyjny. Chybione są i te motywy kontrolowanego postanowienia, w których WSA w Sz. odsyła M. R. na drogę zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Nie przesądzając kierunku rozstrzygnięcia skargi, NSA na marginesie rozważań wskazuje, że dla uzyskania przez skarżącą zwolnienia od opłat abonamentowych wystarczające jest prawidłowe zrealizowanie obowiązku z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, zwłaszcza że w aktach sprawy znajduje się decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Sz. z dnia [...] sierpnia 1996 r., znak [...] ustalająca M. R. prawo do emerytury w kwocie [...] zł od dnia [...] sierpnia 1996 r. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.