II SA/Op 527/13
WyrokWSA w Opolu2014-02-06
Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli zakres ograniczenia w decyzji jest szerszy niż ten wskazany we wniosku inwestora, a rokowania nie obejmowały faktycznie ustalonego zakresu ograniczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły prawo, wydając decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, która obejmowała większy obszar niż wskazano we wniosku inwestora. Ponadto, rokowania nie zostały przeprowadzone w sposób właściwy, nie obejmując wszystkich istotnych elementów przyszłego ograniczenia, co stanowi naruszenie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów K.p.a. dotyczących prowadzenia postępowania i związania organu treścią żądania strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. S. na decyzję Wojewody Opolskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Namysłowskiego o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego w celu przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej. Skarżący zarzucił, że zakres ograniczenia w decyzji był szerszy niż we wniosku inwestora, a rokowania nie zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, nie obejmując wszystkich istotnych elementów ograniczenia. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Namysłowskiego, określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, i zasądził od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 30 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Namysłowskiego z dnia 10 lipca 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego K. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. S. jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 30 września 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty Namysłowskiego z dnia 10 lipca 2013 r., nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, stanowiącej własność skarżącego i jego żony T. S., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr A z k.m. [...] o powierzchni [...] ha, obrębu [...], KW nr [...], przez udzielenie zezwolenia Spółce "A" SA z siedzibą w [...] (dalej też jako "Spółka") na przeprowadzenie przez opisaną działkę elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV, relacji [...]-[...].
Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.
Wnioskiem z dnia 21 maja 2012 r. "A" SA z siedzibą w [...] reprezentowana przez pełnomocnika W. R. zwróciła się do Starosty Namysłowskiego o wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r. nr 102 poz. 651ze zm. - dalej jako u.g.n.) w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości składającej się z działki nr A położonej w miejscowość [...], powiat namysłowski dla której Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi Księgę Wieczystą KW nr [...] – stanowiącej własność K. i T. S., poprzez zezwolenie wnioskodawcy na przeprowadzenie inwestycji pn. "Budowa elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV relacji [...]- [...]", na obszarze 0,26 ha należącym do powyższej nieruchomości.
Uzasadniając wniosek wnioskodawca powołał się na brak zgody właścicieli nieruchomości oraz wyjaśnił, że przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego, o której mowa w art. 6 pkt 2 u.g.n. a jej trasa uwzględniona została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy w Wilkowie Nr XIX / 110 / 08 z dnia 29 sierpnia 2008 r. Wnioskodawca wskazał, że przebieg trasy linii jest "optymalny" ze względu na odległość od zabudowy mieszkalnej, z kolei jej "alternatywny" przebieg, niemożliwy ze względu na uwarunkowania planistyczne oraz stan faktyczny. Przy projektowaniu uwzględniono istniejącą infrastrukturę naziemną i podziemną (wodociągi, gazociągi, linie energetyczne, urządzenia telekomunikacyjne itp.) a trasa linii przeprowadzona jest w sposób jak najmniej inwazyjny z uwzględnieniem potrzeb właścicieli nieruchomości, którzy - z nielicznymi wyjątkami - wyrazili zgodę na powyższą inwestycję. Wnioskodawca wskazał, że na działce nr A podwieszone zostaną przewody o napięciu 110 kV, a w granicy działki posadowiony będzie słup kratowy nr 4. Ustanowiony zostanie także pas technologiczny o szerokości 22 m (2x 11 m licząc od osi linii dla odcinak napowietrznego), wolny od zabudowy mieszkalnej. Pasa ochronny dla odcinak skablowanego wyniesie 3 m (2x 1,5 m licząc od osi linii), 10 m dla lasów (2x 5 m licząc od osi linii).
Do wniosku dołączono pełnomocnictwo nr [...] z dnia 6 października 2011 r. udzielone przez "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] Oddział w [...] dla W.R. do występowania w imieniu spółki, między innymi w sprawach o ograniczenie prawa własności prowadzonych na podstawie art. 124 u.g.n., wypis z rejestru gruntów, załącznik nr 1 do umowy w skali 1:2000 z zaznaczonym słupem kratowym w granicy działki nr A i B, wypis i wyrys z m.p.z.p. w skali 1:5000 oraz protokół rokowań z 1 marca 2012 r., z treści którego wynika, że przyczyną brak porozumienia były rozbieżne oczekiwania stron co do wysokości rekompensaty za zajęcie nieruchomości pod linię energetyczną, jak również niezgodność, co do sposobu przeprowadzenia linii energetycznej przez teren nieruchomości.
W związku z powyższym wnioskiem, w dniu 5 czerwca 2012 r. Starosta Namysłowski wszczął postępowanie administracyjne o czym zawiadomił strony.
Pismem z dnia 25 czerwca 2012 r. K. S. wskazał, iż nie sprzeciwia się budowie linii energetycznej, lecz kwestionuje warunki proponowane przez spółkę. Wskazał, że ma wątpliwości, gdyż na rzecz inwestora musiałby przekazać ok. 1,5 ha a korzystając ze wsparcia UE zadeklarował, że nie wydzierżawi jak również nie sprzeda swoich gruntów. Zdaniem strony proponowana rekompensata nie jest adekwatna do strat, jakie poniesie, gdyż linie napowietrzne znacznie obniżą wartość jego gruntów. Podkreślił nadto, iż podczas rozmów proponował, aby linie napowietrzne zastąpić linią podziemną, która byłaby bardziej bezpieczna.
Następnie, pismem z dnia 2 lipca 2012 r. Starosta Namysłowski wezwał wnioskodawcę do szczegółowego udokumentowania przebiegu linii - poprzez okazanie projektu budowlanego planowanej linii elektroenergetycznej napowietrznej wraz z precyzyjnym wyliczeniem powierzchni działki, którą zajmie inwestycja, dokumentację potwierdzającą zamknięcie rokowań z właścicielem nieruchomości a także udokumentowania faktu uzyskania zgody na dokonanie inwestycji od właścicieli pozostałych nieruchomości przez które przebiegać będzie projektowana linia.
Ustosunkowując się do powyższego wezwania, wnioskodawca w piśmie z dnia 16 sierpnia 2012 r. przedstawił szczegółową charakterystykę planowanej inwestycji, niewyjaśniając wątpliwości organu, co do określenia zakresu i niezbędności ograniczenia prawa własności.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 17 września 2012 r., nr [...], Starosta Namysłowski, na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej K.p.a oraz art. 124 u.g.n., odmówił ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości objętej przedmiotowym wnioskiem. W uzasadnieniu organ wskazał, między innymi że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie precyzują dostatecznie zakresu ograniczenia prawa własności.
W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez Spółkę, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 8 lutego 2013 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił decyzję Starosty Namysłowskiego z dnia 17 września 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta Namysłowski pismem z dnia 6 marca 2013 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia koncepcyjnego przebiegu linii energetycznej opracowanego na mapie do celów projektowych, w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania wezwania.
Wypełniając nałożony obowiązek "A" SA w dniu 25 marca 2013 r. przesłał do Starosty Namysłowskiego pismo z kserokopią mapy do celów projektowych z naniesioną trasą linii energetycznej 110 kV w obrębie przedmiotowej działki oraz mapę topograficzną z zaznaczoną lokalizacją działek objętych postępowaniem. Z przesłanych dokumentów wynikało, że inwestycja w obrębie działki nr ewid. A k. m. [...] w [...] polega na podwieszeniu nad nieruchomością linii elektroenergetycznej i posadowieniu na niej słupa nośnego. Szerokość pasa technologicznego linii wynosić będzie 22 metry (po 11 m od osi linii), a ograniczenie prawa własności dotyczyć będzie powierzchni 0,39 ha.
W celu zbadania bezkolizyjności usytuowania projektowanej sieci uzbrojenia terenu z już istniejącymi oraz projektowanymi innymi przewodami, urządzeniami oraz obiektami budowlanymi, oraz przeprowadzenia analizy stopnia uciążliwości projektowanej inwestycji dla właściciela nieruchomości, jak również oceny możliwości zaprojektowania alternatywnego przebiegu projektowanej inwestycji Starosta Namysłowski w dniu 8 kwietnia 2013 r. zwrócił się do Powiatowego Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej w Namysłowie o wydanie opinii na temat projektowanego usytuowania sieci elektroenergetycznej 110 kV na terenie działki.
Powiatowy Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej w Namysłowie opinią z dnia 19 kwietnia 2013 r., nr [...] zatwierdził bez uwag zaprojektowany przebieg linii 110 kV na działce o nr ewid. A w [...]. Na żądanie organu, wnioskodawca przesłał w dniu 20 maja 2013 r., decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2012 r., nr [...] określającą środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowej inwestycji. W toku postępowania administracyjnego. Starosta Namysłowski w dniu 20 czerwca 2013 r., przeprowadził rozprawę administracyjną, na którą stawili się w imieniu "A" S.A. pełnomocnicy M. T. i K. S. oraz K. S. W protokole rozprawy stwierdzono, że inwestor musi usytuować linię 110 kV w przebiegu działki A, k. m. [...] ponieważ jedynie takie usytuowanie determinuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wsi [...]. Inwestor odniósł się do żądania strony o poprowadzenie linii energetycznej kablem podziemnym przez działkę, wyjaśniając, że jest to niemożliwe ze względu na zbyt wysokie koszty.
Następnie, decyzją z dnia 10 lipca 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. oraz art. 124 u.g.n. Starosta Namysłowski ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej położonej w [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr A, k. m. 3 o pow. 19,7106 ha, będącej własnością T. i K. S., przez zezwolenie "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na wybudowanie na tej nieruchomości linii elektroenergetycznej napowietrznej 110 kV, relacji [...] – [...]. W sentencji tej decyzji organ wskazał, że ograniczenie dotyczy powierzchni 0, 39 ha na działce A, k. m. 3 w [...], a jego zakres określa załącznik nr 1 do niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości obejmuje przypadki: udzielenia zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Ograniczenie to następuje zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Udzielenie powyższego zezwolenia zgodnie z brzmieniem art. 124 ust 3 u.g.n., powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac wyżej opisanych. Organ zaznaczył, że w dokumentacji sprawy znajduje się protokół potwierdzający, że przebieg rokowania, które miały miejsce w dniu 1 marca 2012 r. i które nie doprowadziły do zawarcia porozumienia. Podkreślił, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wsi [...] zatwierdzonym Uchwałą Nr XIX/110/08 Rady Gminy w Wilkowie z dnia 29 sierpnia 2008 r. (Dz. Urz. Woj. Op. nr 75, poz. 1921 z dnia 7 października 2008 r.), na działce o nr ewid. A, k. m. [...], położonej w [...], został wrysowany przebieg projektowanej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia. Uwzględniając powyższe organ uznał, że przedstawiony przez wnioskodawcę projekt jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie organ podkreślił, że linia elektroenergetyczna 110 kV została zaprojektowana zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2012 r., która na terenie [...] przewiduje podziemny przebieg linii aż do przejścia skrzyżowania z istniejącą napowietrzną linią 400 kV, z kolei Powiatowy Zespół Uzgadniania Dokumentacji Projektowych w Namysłowie w opinii nr [...] z dnia 19 kwietnia 2013 r. pozytywnie zaopiniował usytuowanie przedmiotowej sieci, stwierdzając, że planowana inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ zaznaczył, że przedmiotowa linia energetyczna zapewni powiązanie linii energetycznych 110 kV istniejących na terenie województwa opolskiego z liniami 110 kV województwa dolnośląskiego (połączenie [...] z [...]), co zwiększy pewność i niezawodność zasilania w energię elektryczną mieszkańców powiatu namysłowskiego i ograniczy dla nich do minimum skutki ewentualnych awarii na liniach 110 kV.
Organ podkreślił, że decyzja, wydana na podstawie przepisu art. 124 u.g.n., ma charakter wyjątkowy, prowadzi bowiem do ograniczenia konstytucyjnego prawa własności nieruchomości, dlatego powinna ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności - w sposób jasny powinien z niej wynikać jednoznaczny przebieg inwestycji jak również zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych.
W ocenie organu przedstawiona przez wnioskodawcę dokumentacja spełnia przedstawione wyżej warunki. Dodatkowo organ stwierdził, że inny przebieg planowanej linii elektroenergetycznej jest niemożliwy, ze względu na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a całkowite odstąpienie od inwestycji jest niemożliwe ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego rejonu. Ponadto z dokumentacji sprawy wynika, że inwestycja jest zaplanowana w sposób jak najmniej uciążliwy dla właściciela nie tylko działki nr ewid. A, k. m. [...] w [...], lecz również wszystkich mieszkańców powiatu. Na terenach budowlano - inwestycyjnych [...] oraz na terenach chronionych wokół rzeki [...] linia zostanie przeprowadzona podziemnym kablem wzdłuż istniejącej już napowietrznej linii 400 kV, natomiast po przekroczeniu skrzyżowania z tą linią prowadzona będzie napowietrznie w większości z dala od terenów zabudowanych przez tereny rolne wzdłuż torów kolejowych.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. S. domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda Opolski, decyzją z dnia 30 września 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 9a, art. 124 u.g.n. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego. Przenosząc uregulowania prawne na grunt sprawy, zaznaczył, że budowa linii elektroenergetycznej jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 u.g.n., który w pkt 2 tego przepisu, jako cel publiczny wskazuje budowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń i uznał, że analizowana przesłanka została spełniona.
W ocenie organu odwoławczego bezspornym jest, iż projektowany przebieg inwestycji przez działkę nr A stanowiącą własność T. i K. S. został ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym Uchwałą Nr XIX/110/08 Rady Gminy w Wilkowie z dnia 29 sierpnia 2008 r. Ponadto działka skarżącego znajduje się na terenie oznaczonym symbolem "RZ" (tereny zieleni nieurządzonej) oraz "RLp" (tereny do zalesienia), na których dopuszcza się lokalizację urządzeń i sieci infrastruktury technicznej. Organ podkreślił, iż ewentualne zarzuty do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogły być wnoszone jedynie na etapie jego uchwalania. W niniejszej sprawie spełniony został również wymóg przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., podkreślając, że wystarczającym do uznania określonych czynności za "rokowania" jest złożenie propozycji jednemu podmiotowi przez drugi oraz odpowiedź podmiotu, do którego skierowano zapytanie, że nie jest zainteresowany określoną propozycją. Powołując się na stanowisko prezentowane w doktrynie organ stwierdził, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań - jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości - oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy zakończenia rokowań. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy w ich wyniku dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć.
Organ podkreślił, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, że inwestor prowadził z T. i K. S. rokowania w sprawie zgody na realizację inwestycji związanej z budową linii elektroenergetycznej na nieruchomości będącej ich własnością. Czynności te zostały udokumentowane w postaci protokołu rokowań z dnia 1 marca 2012 r., a brak zgody był wystarczający do stwierdzenia, że złożenie wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 124 u.g.n. było poprzedzone etapem nieskutecznych negocjacji. W tych okolicznościach organ uznał, iż wniosek spółki "A" S.A. o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości był uzasadniony.
W ocenie organu odwoławczego, Starosta Namysłowski - jako organ właściwy do rozpatrzenia złożonego wniosku wydania stosownej decyzji - przeprowadził bardzo wnikliwe postępowanie wyjaśniające. W szczególności wezwał wnioskodawcę do szczegółowego udokumentowania przebiegu linii energetycznej na terenie działki nr A wraz z precyzyjnym wyliczeniem powierzchni działki, którą zajmie inwestycja. Na podstawie nadesłanych przez inwestora dokumentów ustalił, że inwestycja w obrębie działki nr A polegać będzie na podwieszeniu nad nieruchomością linii elektroenergetycznej i posadowieniu jednego słupa nośnego. Ponadto ustanowiony zostanie pas technologiczny o szerokości 22 metry (po 11 metrów od osi linii), a ograniczenie prawa własności dotyczyć będzie powierzchni 0,39 ha w tej działce. W celu przeprowadzenia analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla właściciela nieruchomości, jak również zbadania możliwości zaprojektowania alternatywnego jej przebiegu, organ wystąpił do Powiatowego Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej w Namysłowie z prośbą o wydanie opinii na temat usytuowania sieci elektroenergetycznej 110 kV na terenie nieruchomości objętej wnioskiem o ograniczenie, która potwierdziła bezkolizyjność projektowanej sieci elektroenergetycznej z już istniejącymi i projektowanymi innymi przewodami i urządzeniami, obiektami budowlanymi oraz znakami geodezyjnymi. Ponadto organ potwierdził, iż linia elektroenergetyczna 110 kV została zaprojektowana zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z 6 listopada 2012 r., nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Starosta Namysłowski przeprowadził w dniu 20 czerwca 2013 r. rozprawę administracyjną, zapewniając równocześnie stronom czynny udział w postępowaniu oraz możliwość zapoznania się z zebranymi dowodami. Organ podkreślił, że rozprawa ta miała na celu powrót do fazy rokowań, bowiem stronom przedstawiono szczegółowy zakres i sposób ograniczenia, co czyni bezzasadny zarzut nieprzeprowadzenia negocjacji w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego, całość zebranego materiału dowodowego potwierdza, iż dokonane przez organ I instancji ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność T. i K. S. jest "optymalne" z punktu widzenia osiągnięcia celu, dla którego została wydana kwestionowana decyzja. Zakres ograniczenia został ściśle określony i sprowadzony do niezbędnego minimum, uwzględniając równocześnie słuszny interes właściciela zajętej nieruchomości. Z kolei alternatywny przebieg planowanej inwestycji jest niemożliwy z uwagi na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a całkowite odstąpienie od jej realizacji wpłynie bezpośrednio na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego rejonu.
Na powyższą decyzję skargę do WSA w Opolu wniósł K. S., reprezentowany przez radcę prawnego A. S., domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie oraz błędną i dowolną wykładnię:
- art. 9a, art. 124 i art. 6 u.g.n. poprzez przyjęcie, iż wniosek "A" SA z siedzibą w [...] o wydanie decyzji w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości był uzasadniony, gdyż spełniał przesłanki lokalizacji celu publicznego zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, oraz dołączone do niego zostały dokumenty z przeprowadzonych rokowań, w wyniku, których nie doszło do zawarcia umowy cywilno-prawnej z właścicielami nieruchomości, a zakres ograniczenia został ściśle określony i sprowadzony do niezbędnego minimum, uwzględniając równocześnie słuszny interes właścicieli tejże nieruchomości oraz
- art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak i celowości.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ II instancji przy ustalaniu istnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, poprzedzonych rokowaniami z właścicielem gruntu, celowo pominął podnoszony już w odwołaniu fakt dokonania zmian zakresu tego ograniczenia, w trakcie prowadzonego postępowania przed organami obydwu instancji. Podkreślił, że we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego i jego żony T. S., oraz w poprzedzających wniosek rokowaniach, "A" SA siedzibą w [...], wskazał, iż fragment linii energetycznej, posadowionej na działce gruntu nr A z k.m. [...] o powierzchni 19,7106 ha, zajmie powierzchnię 0,26 ha w pasie technologicznym o szerokości 22 m, z kolei słup kratowy będzie usytuowany na granicy działki nr A. Dopiero z treści decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 10 lipca 2013 r. nr [...] dowiedział się, iż przedmiotowa inwestycja zajmie powierzchnię 0,39 ha czyli 13 arów więcej, a słup kratowy będzie posadowiony w głębi działki, a nie na jej granicy. Argumentował skarżący, że w tej to części ograniczenia (tj. dotyczącej zajęcia większej powierzchni nieruchomości o 0,13 ha oraz zmiany miejsca posadowienia słupa) rokowania nie zostały nigdy przeprowadzone, tym samym nie można uznać, iż w sprawie spełnione przesłanki do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w postaci przeprowadzenia rokowań, o których stanowi art. 124 u.g.n. W ocenie skarżącego, wydając zaskarżoną decyzję wskazał, iż planowana inwestycja w postaci budowy linii elektroenergetycznej jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 u.g.n., a przebieg inwestycji został ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Organ pominął jednak istotną dla sprawy okoliczność, iż jest to plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony jedynie dla miejscowości [...] i nie obejmuje on w całości terenów, przez które przebiegać ma planowana linia elektroenergetyczna. Tym samym trudno uznać, iż w sprawie spełniona została przesłanka celu publicznego oraz zgodności przebiegu inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Zdaniem skarżącego, organ drugiej instancji ustalając istnienie przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej jego własność i żony T. S. wskazał, iż przebieg planowanej inwestycji jest dla tejże nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właścicielskie sprowadzony do niezbędnego minimum. Powyższe ustalenie sprowadził jedynie do potwierdzenia bezkolizyjności projektowanej sieci elektroenergetycznej z już istniejącymi i projektowanymi innymi przewodami i urządzeniami, obiektami budowlanymi i znakami geodezyjnymi, oraz zgodności zaprojektowanej inwestycji z zaleceniami zawartymi w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, czyli do interesu inwestora oraz optymalności z punktu widzenia osiągnięcia celu przeznaczonej inwestycji w postaci rzekomego bezpieczeństwa energetycznego regionu bez wskazania, na czym zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego miałoby polegać. Słuszny interes właścicieli działki w ogóle został pominięty przy określaniu stopnia uciążliwości.
Zarzucił nadto, iż organ drugiej instancji nie odniósł się do zarzutu skarżącego, iż wybrane rozwiązanie jest dla niego skrajnie niekorzystne, gdyż w zasadniczy sposób utrudni korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem i narazi go na wymierne straty finansowe, oraz że istnieje alternatywne rozwiązanie w postaci linii podziemnej, co stanowi naruszenie przesłanki uwzględnienia słusznego interesu właściciela zajętej nieruchomości. Za słusznością stanowiska zajętego w sprawie przez skarżącego przemawia także fakt, iż organ drugiej instancji zastosował w sprawie zbyt uciążliwe dla strony rozwiązanie, naruszając tym samym zasady ogólne K.p.a. - zasadę praworządności oraz zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu i nie uwzględnił interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącego.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił między innymi, że przepisy nie zawierają definicji rokowań i nie określają formy ich prowadzenia. Nie są to zatem czynności sformalizowane i mogą być prowadzone w dowolnej formie. W niniejszej sprawie czynności te zostały udokumentowane w postaci protokołu rokowań spisanego w dniu 1 marca 2012 r. a przeprowadzona przez organ rozprawa administracyjna przed wydaniem decyzji miała charakter rokowań umożliwiając stronom konfrontację i polubowne załatwienie sprawy.
Pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowych rokowań zwrócił uwagę, że na rozprawie administracyjnej 20 czerwca 2013 r. została złożona mapa z innym przebiegiem linii oraz inną powierzchnią pasa technologicznego, tym samym w sposób dorozumiany zmieniono wniosek, czego formalne nie odnotował Starosta w protokole. Jednocześnie zwrócił uwagę, że plan miejscowy [...] ustala przebieg linii energetycznej. Ponadto oświadczył, że położenie kabla energetycznego jest około 5- krotnie droższe niż wybudowanie linii napowietrznej.
K. S. oświadczył, że w odległej o 3 km miejscowości [...] znajduje się farma wiatrowa, do której zasilanie z [...] poprowadzono podziemną linia kablową na wniosek firmy "A".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie.
Na wstępie rozważań przypomnienia wymaga, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 30 września 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Namysłowskiego z dnia 10 lipca 2013 r., którą ograniczono sposób korzystania z nieruchomości gruntowej położonej w [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr A, k. m. [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność T. i K. S., przez zezwolenie "A" Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na wybudowanie na tej nieruchomości linii elektroenergetycznej napowietrznej 110 kV, relacji [...] – [...] oraz określono jednocześnie, że ograniczenie to dotyczy powierzchni 0,39 ha w działce nr A. Materialnoprawną podstawę obu wydanych w sprawie aktów stanowi art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej nadal w skrócie u.g.n. zgodnie, z którym starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej może ograniczyć w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia winno być przy tym poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym o uzyskanie zgody na wykonanie wnioskowanych prac (art. 124 ust. 3 u.g.n.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że decyzja wydana na podstawie przepisu art. 124 u.g.n. prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości i z tego względu ma charakter wyjątkowy. To uprawnienie organów administracji może być realizowane wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji strukturalnej, a negocjacje między inwestorem a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Oznacza to, że warunkiem wydania zezwolenia jest przeprowadzenie negocjacji z właścicielem nieruchomości. Wymieniony przepis ustanawia pierwszeństwo umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji liniowej przed rozstrzygnięciem tej kwestii w formie decyzji administracyjnej. Nieosiągnięcie zgody pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia wymienionego w art. 124 ust.1 u.g.n. Jednocześnie na co zwrócić należy uwagę, przepis art. 124 u.g.n. nie określa formy prowadzenia rokowań.
W orzecznictwie przyjmuje się, że spełnienia obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Okoliczność, że właściciel nie zajmuje jednoznacznego stanowiska, a w każdym piśmie stawia nowe warunki, nie ma znaczenia o tyle, że w postępowaniu z art. 124 ust. 1 u.g.n. mamy do czynienia z dwiema stronami - właścicielem i podmiotem ubiegającym się o dostęp do nieruchomości, a zatem chodzi o zawarcie między stronami stosownej umowy. Wyrażenie zgody przez właściciela w sprawie wejścia na teren zastępuje pozwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1. Jeżeli zatem, mimo prowadzonych rokowań, nie doszło do umowy, to tym samym właściciel nie wyraził zgody na wykonywanie prac (tak NSA w wyroku z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1307/05 - dostępnym na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Mając powyższe na względzie wskazać należy, iż decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. musi ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności, co oznacza, iż w sposób jasny musi z niej wynikać jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Samo zaś odwołanie się w decyzji do planu miejscowego jest niewystarczające (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 października 2008r., sygn. akt II SA/Łd 314/08, oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Go 579/07- dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a brak pełnego wyjaśnienia powyższej kwestii w uzasadnieniu decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 223/04, LEX nr 189031).
Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 124 ust. 2 u.g.n. zezwolenie na zakładanie i przeprowadzenie przewodów i innych urządzeń może być udzielone z urzędu lub na wniosek organ wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Przepis ten stanowi wyjątek od przyjętej w art. 113 ust. 1 u.g.n. zasady, iż nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Postępowanie o udzielnie zezwolenia, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. wszczynane jest z urzędu, gdy podmiotem realizującym inwestycję celu publicznego jest któraś z jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa. W innych przypadkach, postępowanie wszczynane jest na wniosek podmiotu, który realizuje inwestycję. Taka sytuacją zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem wnioskiem z dnia 21 maja 2012 r., inwestor – "A" SA, wystąpiła do Starosty Namysłowskiego o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nr A w trybie art. 124 u.g.n. We wniosku tym inwestor wskazał, że ograniczenie dotyczy części działki nr A tj. obszaru 0,26 ha, w pasie technologicznym 22 m, na którym podwieszona zostanie linia energetyczna 110 kV relacji [...]- [...], a w granicy działki posadowiony będzie słup kratowy nr 4. Mając zatem na uwadze treść powyższego wniosku wskazać należy, iż organy rozpoznające sprawę były związane jego treścią. Tym czasem zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji, pomijając treść wniosku inwestora inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie, ograniczyły sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr A, wskazując jednocześnie, że ograniczenie to dotyczy powierzchni 0,39 ha, czyli o 0,13 ha więcej aniżeli żądnie objęte wnioskiem inwestora. W ocenie Sądu takie rozstrzygnięcie w sposób ewidentny narusza przepis art. 61 § 1 i nast. K.p.a. Z treści art. 61 § 1 K.p.a. wynika, iż w sytuacji wszczęcia postępowania na zasadzie skargowości (na żądanie strony), rodzaj sprawy i jego przedmiot określa treść zgłoszonego żądania. Podkreślenia jednak wymaga, że żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma. O charakterze pisma decyduje bowiem wyłącznie strona, w razie zaś wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Powyższe wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, zawartych w art. 7 – art. 9 K.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, iż organ administracji publicznej nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. O tym, jaka jest treść żądania strony w postępowaniu administracyjnym decyduje strona, a nie organ, do którego żądanie zostało skierowane. Inaczej mówiąc organ jest związany treścią żądania strony i tylko strona jest uprawniona do zmiany żądania wskazanego wniosku i może to uczynić do czasu wydania decyzji administracyjnej.
Powyższe w ocenie Sądu prowadzi do oczywistego wniosku, iż przedmiot ograniczenia własności jest determinowany przedmiotem wniosku strony występującej o wydanie decyzji na podstawie art. 124 u.g.n. Organ rozpoznaje sprawę tylko w zakresie wskazanym we wniosku strony. W sytuacji, gdy strona składa pismo uzupełniające treść pierwotną wniosku lub modyfikuje żądanie, organ administracji winien rozpatrzyć żądanie wynikające z modyfikacji lub zmiany wniosku, a w razie wątpliwości co do woli strony, zobowiązać ją do złożenia stosownego wyjaśnienia
Dodać również wypada, iż w sytuacji, gdy organ nie wzywa wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku, narusza tym przepis art.64 § 2 K.p.a.
Jeżeli organ administracji nie podjął żadnych działań, które umożliwiłyby jednoznaczne ustalenie właściwej treści żądania strony, to przyjęty przez organ tryb załatwiania sprawy nie był właściwy. W konsekwencji wydane decyzje nie mogły być uznane za zgodne z prawem. Jeszcze raz podkreślić należy, iż skoro we wniosku inicjującym postępowanie z dnia 21 maja 2012 r. inwestor określił dokładnie zakres żądania, to za niedopuszczalne należało uznać samowolne modyfikowanie przez organ treści i zakres tego wniosku. Ponadto, co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy, z akt sprawy nie wynika również, by inwestor w toku postępowania administracyjnego złożył wniosek modyfikujący jego pierwotne żądanie. W szczególności, w ocenie Sądu, za modyfikację zakresu żądania nie można uznać złożenie przez inwestora do akt sprawy mapy, na której zaznaczono inny zakres żądania, na co wskazywał pełnomocnik inwestora na rozprawie sądowej.
Dlatego ograniczenie prawa własności działki o większej powierzchni niż wynikała z wniosku było nieuprawnionym wyjściem ponad żądanie podania wnioskodawcy.
Niezależnie od powyższego wskazać również należy, iż organ nie przeprowadził rokowań, w sposób wymagany przepisami art. 124 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. Dokumentacja przedstawiona wraz z wnioskiem przez inwestora rodzi liczne wątpliwości, wobec zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Przypomnieć należy, iż ustawa o gospodarce nieruchomościami nie definiuje pojęcia rokowań. W tym celu należy sięgnąć do Kodeksu cywilnego, gdzie w jego art. 71 i art. 72 używane jest to pojęcie. Rokowania (pertraktacje) nie oznaczają składania oświadczeń woli, mają one charakter przygotowawczy. Przedmiotem rokowań mogą być wszystkie możliwe składniki umowy. Zawarcie umowy następuje wtedy, gdy strony osiągną porozumienie co do wszystkich składników umowy ( por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/Rz 426/01). Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Z tego względu należy moment rozpoczęcia rokowań wiązać z chwilą, w której jedna ze stron wystąpi do drugiej strony z inicjatywą zawarcia określonej umowy poprzez złożenie oświadczenia wyrażającego wolę zawarcia umowy. W umowie zawartej w trybie art. 124 ust. 1 i ust. 3 u.g.n. strony powinny uzgodnić w szczególności sposób i terytorialny zasięg zajęcia nieruchomości dla zrealizowania inwestycji i sposób korzystania z nieruchomości w okresie późniejszej eksploatacji inwestycji, terminy realizacji inwestycji, warunki i wysokość wynagrodzenia za jej udostępnienie, sposób ustalania odszkodowania za szkody ewentualnie wynikłe z realizacji inwestycji i ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości.
Udokumentowanie przeprowadzenia rokowań powinno zatem polegać na dołączeniu do wniosku pisma zawierającego propozycję zawarcia umowy z wszystkimi w/w dokumentami, projektem umowy i dowodem jego doręczenia właścicielowi nieruchomości obciążonej.
Analiza przedstawionego przez wnioskodawcę protokołu z dnia 1 marca 2012 r., jak również protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 20 czerwca 2013 r. wskazuje, iż nie jest możliwe potwierdzenie przeprowadzenia rokowań w sposób, o którym mowa powyżej. Z treści powyższych dokumentów wynika, iż strony prowadziły rozmowy a elementem tych rozmów była kwota odszkodowania za zajęcie gruntu. Jednakże w żaden sposób z niego nie wynika, by właścicielowi wskazano właściwy zakres ograniczenia części nieruchomości nr A tj. obszaru 0,39 ha, lokalizację słupa linii napowietrznej, rozwiązanie możliwości poprowadzenia linii elektroenergetycznej kablem podziemnym sposób zajęcia (cel korzystania z nieruchomości), oraz czas korzystania z nieruchomości. Wręcz przeciwnie zakres ograniczenia własności wskazany we wniosku inwestora z 21 maja 2012 r. (0,26 ha) nie koresponduje z protokołem rokowań z 1 marca 2012 r., w którym jedynym szczegółem odnoszącym się do działki A jest posadowienie "słupa 7P".
W pkt 1 i 2 protokołu nie określono żadnej powierzchni ograniczenia i tylko mapa z dnia 16 marca 2010 r. wraz z treścią wniosku może sugerować, że zajęty zostanie obszar 0,26 ha. Co więcej pkt 1 a tiret trzecie protokołu rokowań wskazuje, że ich przedmiotem było też "wybudowanie na nieruchomości linii kablowej 110 kV" jako alternatywy dla "podwieszenia napowietrznych przewodów". Żadnej z tych form realizacji inwestycji w każdym razie nie wykreślono z druku protokołu przez co nie sposób ustalić czego w istocie dotyczyły rokowania. Tym samym w żadnej mierze nie można przyjąć, że w realiach tejże sprawy spełniona została również jedna z przesłanek warunkujących udzielenie zgody na zajęcie części nieruchomości w celu przeprowadzenia na przedmiotowej nieruchomości napowietrznej linii elektroenergetycznej [...]- [...], o których mowa w art. 124 ust 1 i ust 3 u.g.n.
Niezależnie od powyższego Sąd zgodził się ze skarżącym, że organy administracji nie dokonały wszystkich ustaleń niezbędnych do wydania decyzji ingerującej w jego prawo własności. W świetle zgromadzonych dokumentów, a także treści decyzji, nie można uznać, że przeprowadzono w sposób wystarczający analizę jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla właściciela nieruchomości, tak, by zakres ingerencji w prawa właścicielskie sprowadzony został do niezbędnego minimum. Przy tym rozważenie jak najmniejszego stopnia ingerencji winno nastąpić nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., a więc m.in. gdy ograniczenie stanowi realizację celu publicznego, gdy jest ono zgodne z planem miejscowym, a w wyniku rokowań nie doszło do uzyskania zgody właściciela. Powyższe oznacza obowiązek zbadania - w przypadku inwestycji liniowych - m.in. proponowanego przez wnioskodawcę przebiegu linii przez konkretne nieruchomości czy sposobu jej poprowadzenia. Jak trafnie zauważono w piśmiennictwie, "Jeśli w myśl postanowień planu miejscowego istnieje w tym zakresie margines swobody, wnioskodawca powinien wyjaśnić, dlaczego planuje inwestycję np. przez centralną część nieruchomości i jakie są przeciwskazania do umiejscowienia inwestycji przy granicy działki" (tak: G. Matusik [w:] G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2012 r., str. 721). Zwrócić należy uwagę, że do wniosku załączono mapę z lokalizacją słupa w granicy pasa technologicznego i blisko granicy działki, a w decyzji (załączniku graficznym) usytułowany on jest już centralnie w pasie technologicznym.
Ponadto organy pominęły niezwykle istotną okoliczność, a mianowicie to, że w planie miejscowym [...] ustalono tylko orientacyjny przebieg spornej linii, co wynika z objaśnień do zapisów planu. Tak skonstruowany plan miejscowy - co do zasady - dopuszcza zatem odstępstwa od przedstawionego szlaku linii. W konsekwencji, za błędny i mylący należało uznać argument decyzji, że zaproponowany we wniosku przebieg linii elektroenergetycznej został zdeterminowany przez plan.
Sąd nie podziela przy tym argumentacji organu o "optymalnym" (z punktu widzenia osiągnięcia celu, dla którego wydano decyzję) ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, bez bliższego uzasadnienia takiego stanowiska, oraz powołanie się na uzyskanie pozytywnej opinii Powiatowego Zespołu Uzgadniania Dokumentacji Projektowej w Namysłowie oraz zaprojektowanie linii zgodnie z zaleceniami zawartymi w decyzji środowiskowej. Wskazane organy oceniały inwestycję o przedstawionym im przebiegu i nie badały sprawy pod kątem jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla właściciela nieruchomości.
Słusznie zatem zarzuca skarżący, że z treści skarżonych decyzji nie wynika, by w ogóle analizowano te kwestie. Czyni to zasadnym kolejny zarzut skarżącego, tj. nierozważenia przez Starostę Namysłowskiego i Wojewodę Opolskiego słusznego interesu obywatela i skupienie się wyłącznie na interesie inwestora. Na koniec dlatego przypomnienia wymaga, że w wyniku wydania decyzji doszło do uszczuplenia władztwa skarżącego, stąd tak ważne jest zapewnienie "niezbędności" tego szczególnego rodzaju wywłaszczenia nieruchomości, rozumianego jako najmniej uciążliwa forma ingerencji inwestora w prawa właścicielskie. Udzielenie zezwolenia, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowi przewidziane przez ustawodawcę ograniczenie konstytucyjnej zasady ochrony własności, wynikającej z art. 21 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, dlatego też przed wydaniem decyzji ingerującej w prawo własności należy ze szczególną starannością zbadać możliwe, jak najmniej obciążające nieruchomość zlokalizowanie inwestycji, by ustrzec się zarzutu nadmiernej ochrony interesu publicznego i nieprzestrzegania wartości konstytucyjnych, w tym wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż organy administracji w sposób niewłaściwy dokonały oceny materiału dowodowego w kontekście oceny przebiegu planowanej inwestycji przy zagwarantowaniu jak najmniejszej uciążliwości dla nieruchomości skarżącego i określenia zakresu ingerencji inwestora w jego prawa właściciela nieruchomości, jako niezbędnego minimum, stanowi podstawę do stwierdzenia, iż wydane w sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Naruszenie to nastąpiło w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i dotyczy przepisów art. 7, art. 61 § 1, art. 64 § 2 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., obligujących organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy i dania temu wyrazu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy winny podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia faktycznego żądania strony a następnie zgodnie z wnioskiem inwestora i rozpoznać sprawę przy uwzględnieniu słusznego interesu strony i najmniejszej uciążliwości inwestycji a stanowisko swoje wyrazić w uzasadnieniu w sposób wymagany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.a i lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia o niewykonalności decyzji uzasadnia art. 152 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., a na ich wysokość składa się kwota 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło