III SA/Wa 2653/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-12
Skład orzekający: Jarosław Trelka, Maciej Kurasz, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczący możliwości przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku poprzez posiłkowe stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, może być przedmiotem takiej interpretacji, jeśli ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje takiej możliwości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczący możliwości przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku poprzez posiłkowe stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, nie może być przedmiotem takiej interpretacji. Organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania, ponieważ żądanie wykraczało poza zakres przedmiotowy pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, która dotyczy wyłącznie przepisów materialnego prawa podatkowego, a nie przepisów proceduralnych czy możliwości pozaprawnego wyinterpretowania uprawnienia.Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie możliwości przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku, wskazując na trudną sytuację zdrowotną i błędne informacje uzyskane w sądzie. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że kwestia ta nie może być przedmiotem interpretacji indywidualnej. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej oddala skargę
1. Z przedłożonych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
akt sprawy wynika, że B. S. - dalej: "Skarżąca", "Strona" zwróciła się do
Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa
podatkowego w sprawie dotyczącej podatku od spadków i darowizn oraz Ordynacji
podatkowej w zakresie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu
własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku. W stanie faktycznym
wskazała, że Sąd Rejonowy dla W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. stwierdził nabycie na rzecz Skarżącej spadku po matce oraz po ojcu. Skarżąca uzyskała wówczas informacje, iż postanowienie to uprawomocnia się po 30 dniach od dnia jego wydania, tj. [...] lipca2012 r. Skarżąca w dniu [...] sierpnia 2012 r. uzyskała prawomocne postanowienie, na którym widniał stempel z dniem 1 sierpnia 2012 r. Skarżąca zgodnie z informacją uzyskaną w Sądzie sądziła, że termin 6 - miesięczny na złożenie zgłoszenia o
nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku liczy się od dnia [...]
sierpnia 2012 r. Skarżąca wskazała, że jest osobą cierpiącą na schorzenie zwane
[...] co wiąże się z brakiem zdolności do działania, zwrotami głowy, utratą
świadomości, w związku z czym posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i
uzyskuje rentę inwalidzką. W orzeczeniu tym wskazane jest, iż Skarżąca wymaga
opieki osób drugich. Jednocześnie dodała, że wymaga zażywania leków [...] . Wyjaśniła, że z dużym wyprzedzeniem zaplanowała pójście z
osobą trzecią do Urzędu Skarbowego celem złożenia zgłoszenia, jednakże w okresie
zbliżającego się upływu 6-miesięcznego terminu, w grudniu i styczniu nastąpiło
szereg nieszczęśliwych zdarzeń, które negatywnie wpłynęły na jej stan zdrowia,
psychikę oraz stan emocjonalny. Skarżąca będąc pewna, iż termin do złożenia
zgłoszenia, zgodnie z zapewnieniem Sądu, mija w dniu [...] lutego 2013 r., w dniu [...]
stycznia 2013 r. udała się do Urzędu Skarbowego celem złożenia zgłoszenia.
Wówczas została odesłana z informacją, iż termin do wniesienia zgłoszenia upłynął
w dniu [...] stycznia 2013 r. Skarżąca podkreśliła, że została wprowadzona w błąd, iż
termin ten biegnie od dnia [...] sierpnia 2012 r. wskazując jednocześnie na brak swojej
winy.
2. Mając powyższe na uwadze Skarżąca zapytała; czy brak uregulowania przez
ustawodawcę w treści ustawy o podatku od spadków i darowizn przepisu
umożliwiającego przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności
rzeczy lub praw majątkowych w drodze spadku w sytuacji braku zawinienia w
działaniu strony w uchybieniu tego terminu wywołane okolicznościami niezależnymi
od strony, nie stanowi samoistnej podstawy do przywrócenia terminu do złożenia
zgłoszenia poprzez posiłkowe stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej? W
uzasadnieniu wskazała, że w związku z brakiem uregulowania instytucji
przywrócenia terminu w ustawie o podatku od spadków i darowizn, niezbędnym jest
posiłkowe stosowanie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja
podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) - dalej: "ustawa Ord. pod.", tj. art.
162-164. Wskazała, że samo unormowanie przepisu art. 4a ust. 1 w ustawie o
podatku od spadków i darowizn o charakterze materialnym nie może przesądzać o
jego charakterze. Dodała, że w omawianej regulacji wskazany został termin dla
podjęcia czynności, jednakże nie określono konsekwencji jego niedochowania, co
prowadzi do wniosku, iż celem wprowadzenia tego terminu było jedynie
dyscyplinowanie spadkobierców do jak najszybszego uregulowania ich sytuacji
spadkowej, a nie pozbawienie prawa do zwolnienia podatkowego w przypadku jego
niedochowania. Ponadto wskazała, że przepis ten nie zawiera rozdzielenia sytuacji
wynikającej z zawinienia lub niezawinieenie strony w zakresie uchybienia terminu.
Skarżąca wskazała, że przepis ten został zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia
10 października 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz. U.
Nr 203. poz. 1267) z dniem 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z nowym brzmieniem przepisu
wydłużeniu uległ termin na dokonanie zgłoszenia z dotychczasowego jednego
miesiąca do sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu
stwierdzającego nabycie spadku. W ustawie zmieniającej w art. 2 wskazano, że
terminy, o których mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w
brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosować należało w przypadkach, w
których obowiązek podatkowy powstał po dniu 31 grudnia 2008 r. Jak wynika z treści
powołanego przepisu, warunkiem przesądzającym o możliwości korzystania ze
zwolnienia było zgłoszenie właściwemu organowi podatkowemu swoich praw w
ściśle określonym prawem terminie - 6 miesięcy od wyznaczającego początek tego
terminu w przypadku dziedziczenia uprawomocnienia się postanowienia
stwierdzającego nabycie spadku. W konsekwencji, uwzględniając powyższe
stanowisko projektu zmian w ustawie w odniesieniu do długości terminu do złożenia
zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w przypadku dziedziczenia
liczonego od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia
spadku (zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia), stwierdzić należało, iż
art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r.,
wyznaczając 6 miesięcy terminu do zgłoszenia nabycia, zapewniał spadkobiercom
czas na spełnienie tego warunku zwolnienia, jednakże przez przeoczenie nie
regulując sytuacji winy lub jej braku w zakresie uchybienia.
3. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówił
wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu stwierdził, że zakres określony zadanym
pytaniem, nie mógł być przedmiotem interpretacji indywidualnej przepisów prawa
podatkowego, bowiem nie stanowi to wykładni przepisów prawa podatkowego.
4. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe
postanowienie zarzucając mu naruszenie - art. 14a w zw. z art. 14b ustawy Ord.
pod., poprzez pozbawione merytorycznego uzasadnienia, uznanie zasadności
odmowy wszczęcia postępowania pomimo właściwego, wyczerpującego oraz
zgodnego z wymogami prawa spełnienie ustawowych przesłanek wniosku z art. 14b
§ 2 i § 3 ustawy Ord. pod., zaś brak pogłębionej, merytorycznej analizy niniejszego
wniosku, a wyłącznie lakoniczna, powierzchowna lektura spowodowała wydanie
błędnego rozstrzygnięcia: - naruszenie art. 14b § b ustawy Ord. pod. w zw. z art. 3
pkt 1 i 2 ustawy Ord. pod. poprzez pozbawione uzasadnienia uznanie, iż
wnioskowany przez Skarżącą zakres interpretacji dotyczący ustawy o podatku od
spadków i darowizn oraz Ordynacji podatkowej, nie mieści się w zakresie dyspozycji
przepisów prawa podatkowego i jako takie nie polega interpretacji, co jest rażąco
sprzeczne ze stanem prawnym i faktycznym, - naruszenie art. 217 ustawy Ord. pod.,
poprzez brak spełnienia ustawowego wymogu, sporządzenia postanowienia w
sposób będący zrozumiałym dla jego odbiorcy, zaś samo lakoniczne stwierdzenie
"zadane pytanie nie mogło być przedmiotem interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, bowiem nie stanowi to wykładni przepisów prawa
podatkowego", wynika z braku zapoznania się przez organ prowadzący
postępowanie z wnioskiem i argumentami tam zawartymi - art. 217 § 2 z zw. z art.
165a ustawy Ord. pod., poprzez niewłaściwy brak wskazania w zaskarżonym
postanowieniu podstaw prawnych i faktycznych stanowiących podstawę
zaskarżonego rozstrzygnięcia, a trzymanie się wyłącznie formułkowej formy, poprzez
cytowanie nie związanych ze sprawą przepisów prawa, bez ich odniesienia do
realiów, zaś samo uzasadnienie podjętego postanowienia liczy jeden akapit str. 7
uzasadnienia; oraz poprzez lakoniczne powielanie ogólnych przepisów ustawy, bez
ich odnoszenia do realiów niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Skarżąca
wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do
ponownego rozpatrzenia celem wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia
pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, gdyż zostało ono wydana z
naruszeniem przepisów.
5. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister Finansów utrzymał w
mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że zakres określony
zadanym pytaniem nie mógł być przedmiotem interpretacji indywidualnej przepisów
prawa podatkowego, bowiem nie stanowi wykładni przepisów prawa podatkowego.
W uzasadnieniu wskazał na treść art. 14 b § 2 i § 3 ustawy Ord. pod., z którego
wynika, że przedmiotem pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego może
być ocena prawna danego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego,
dotyczącego wnioskodawcy, dokonywana na gruncie przepisów prawa podatkowego.
Organ wydający interpretację rozstrzyga, czy zainteresowany prawidłowo ocenia
kwestię wpływu zaistnienia opisanej sytuacji faktycznej na obowiązki i uprawnienia
wynikające z unormowań prawa podatkowego. Zarówno stan faktyczny, jak i
zdarzenie przyszłe przedstawiane we wniosku muszą być skonkretyzowane i
dotyczyć zindywidualizowanego podmiotu. Wskazał, że przedmiotem interpretacji
mogą być przepisy prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Ord. pod. w
sprawach pozostających we właściwości naczelników urzędów i dyrektorów izb
skarbowych oraz naczelników urzędów i izb celnych. Przy czym w myśl art. 3 pkt 2
ustawy Ord. pod. przez przepisy prawa podatkowego należy rozumieć przepisy
ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską
umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez
Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki
podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw
podatkowych. Natomiast ustawy podatkowe - zgodnie z definicją art. 3 pkt 1 ustawy
Ord. pod. to ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności
budżetowych określające podmiot, przedmiot opodatkowania, powstanie obowiązku
podatkowego, podstawę opodatkowania, stawki podatkowe oraz regulujące prawa i
obowiązki organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich
następców prawnych oraz osób trzecich. Sama definicja przepisów prawa
podatkowego zawarta w ww. przepisach nie jest jednak wystarczająca dla określenia
zakresu przedmiotowego omawianej instytucji. Oceniając, czy dany przepis prawa
podatkowego może podlegać interpretacji indywidualnej, należy mieć na względzie
elementy wynikające z charakteru omawianej instytucji, takie jak kwestia możliwości
zastosowania się wnioskodawcy do tego przepisu i kwestia możliwości uzyskania
ochrony prawnej gwarantowanej przepisami ustawy Ord. pod. w związku z
zastosowaniem się do tego przepisu. Znaczenie prawne indywidualnych interpretacji
prawa podatkowego sprowadza się przede wszystkim do możliwości zrealizowania i
wykorzystania związanej z nimi ochrony prawnej, unormowanej w art. 14k - 14n
ustawy Ord. pod. Prowadzi to do wniosku, że zakres przedmiotowy omawianej
instytucji obejmuje przepisy materialnego prawa podatkowego. W ocenie organu
odwoławczego nie można zasadnie mówić o możliwości zastosowania się podatnika
do przepisów regulujących postępowanie podatkowe, których adresatem i
podmiotem uprawnionym do stosowania są organy podatkowe. Ponadto wskazał, że
z przepisów art. 14k § 3, art. 141, art. 14m § 2, 3 i 4, art. 14n i art. 14p ustawy Ord.
pod. stanowiących wyjaśnienie i wykonanie zasady nieszkodzenia w związku z
zastosowaniem się do interpretacji, określone zostały skutki ochronne w zakresie
materialnego prawa podatkowego. Z powołanych przepisów nie wynika natomiast
jakakolwiek ochrona natury procesowej. Gdyby przedmiotem interpretacji
indywidualnych mogły być także przepisy procesowe ustawodawca przewidziałby
odpowiadającą im sferę ochrony prawnej. Z powyższych uregulowań prawnych
wynika, iż indywidualna interpretacja prawa podatkowego zawiera ocenę możliwości
zastosowania konkretnych przepisów materialnego prawa podatkowego w relacji do
indywidualnych, ze swej istoty, okoliczności zaszłego bądź przewidywanego przez
jednostkowy podmiot stanu faktycznego, dotyczącego jego spraw podatkowych
Wydanie interpretacji jest załatwieniem zapytania prawnego określonego
wnioskodawcy, który może się do niej zastosować i oczekiwać z tego tytułu ochrony
prawnej. Jeżeli jednak ze stanu faktycznego pytania interpretacyjnego wynika, że
dotyczy on wyłącznie okoliczności, które mogą być rozstrzygnięte na etapie
postępowania podatkowego lub kontrolnego, tj. zastrzeżonych dla innego trybu
orzekania wnioskodawca nie będzie mógł się do niej z ochronnym skutkiem prawnym
zastosować, a tym samym nie przyniesie wnioskodawcy żadnych korzyści prawnych.
Zatem wykładnia przepisów dotyczyć może jedynie prawa podatkowego
materialnego, co uzasadnione jest zakresem ochrony prawnej związanej z
interpretacjami indywidualnymi. Ponadto wskazał, że postępowanie w sprawie
wydawania interpretacji indywidualnych, z uwagi na przedmiot i charakter
wydawanych w jego toku rozstrzygnięć, jest postępowaniem szczególnym,
odrębnym, do którego nie mają bezpośredniego zastosowania inne (poza
wskazanymi w ustawie) przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności nie jest
postępowaniem dowodowym, które może być prowadzone w toku kontroli
podatkowej czy postępowaniem dowodowym lub czynności sprawdzających.
Powyższe wynika wprost z unormowania zawartego w art. 14h ustawy Ord. pod.,
który stanowi, że w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się
odpowiednio przepisy art. 120, art. 121 § 1. art. 125. art. 129. art. 130. art. 135-137,
art. 140, art. 143, art. 165a, art. 169 i j 1-2. art. 170 i art. 171 oraz przepisy rozdziału
5, 6. 10 i 23 działu IV. W powołanym przepisie ustawodawca nie wymienia
postępowania dowodowego, które regulują przepisy rozdziału 11 działu IV ustawy
Ord. pod. Powyższe wskazuje więc, że indywidualna interpretacja prawa
podatkowego nie jest jedynie informacją dotyczącą przepisów prawa podatkowego,
lecz posiada także znaczenie prawne dla jej wnioskodawcy - adresata. Zawiera
bowiem ona ocenę możliwości zastosowania konkretnych przepisów w relacji do
indywidualnych okoliczności zaszłego bądź przewidywanego przez jednostkowy
podmiot stanu faktycznego, dotyczącego jego spraw podatkowych.
6. Pismem z dnia [...] września 2013 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższe
postanowienie zarzucając mu naruszenie:
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a.
poprzez pozbawione merytorycznego uzasadnienia, uznanie prawidłowości w
zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego pomimo rażącego
pogwałcenia prawa, wyrażającego się w braku właściwego i wyczerpującego
wyjaśnieniu stronie zasadności podjętych rozstrzygnięć; jak też poprzez nie
odniesienie się w zaskarżonym postanowieniu do wszystkich zarzutów zgłoszonych
przez Skarżącą w zażaleniu, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne
znaczenie dla oceny zasadności zgłoszonego wniosku
- art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 k.p.a., poprzez brak
właściwego rozpatrzenia istoty sprawy, umożliwiającego ustalenie dążenia do
wywiązywania się przez Skarżącą z obowiązków, i niezawinioną niemożność jego
realizacji, czego efektem był wniosek o przywrócenie terminu, jak też wnioskowany
zakres interpretacji dotyczący ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy
Ord. pod - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu
zaskarżonego postanowienia do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego
w pisemnym zażaleniu, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne
znaczenie dla oceny zasadności braku podstaw odmowy wszczęcia postępowania.
- art. 14a w zw. z art. 14b ustawy Ord. pod., poprzez pozbawione merytorycznego
uzasadnienia, uznanie zasadności odmowy wszczęcia postępowania i utrzymania w
mocy postanowienia, pomimo właściwego, wyczerpującego oraz zgodnego z
wymogami prawa spełnienie ustawowych przesłanek wniosku z art. 14b § 2 i 3
ustawy Ord. pod., zaś brak pogłębionej, merytorycznej analizy niniejszego wniosku, a
wyłącznie lakoniczna, powierzchowna lektura spowodowała wydanie błędnego
rozstrzygnięcia;
- art. 14b § 1 ustawy Ord. pod. w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy Ord. pod. poprzez
pozbawione uzasadnienia uznanie, iż wnioskowany przeze mnie zakres interpretacji
dotyczący ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz Ordynacji podatkowej, nie
mieści się w zakresie dyspozycji przepisów prawa podatkowego i jako takie nie
polega interpretacji, co jest rażąco sprzeczne ze stanem prawnym i faktycznym,
- art. 217 ustawy Ord. pod., poprzez brak spełnienia ustawowego wymogu,
sporządzenia postanowienia w sposób będący zrozumiałym dla jego odbiorcy, zaś
samo powtórzenie ponownie lakonicznego stwierdzenia "zadane pytanie nie mogło
być przedmiotem interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, bowiem
nie stanowi to wykładni przepisów prawa podatkowego wynika z braku zapoznania
się przez organ prowadzący postępowanie z wnioskiem i argumentami tam
zawartymi,
- art. 217 § 2 w zw. z art. 165a ustawy Ord. pod., poprzez niewłaściwy brak
wskazania w zaskarżonym Postanowieniu podstaw prawnych i faktycznych
stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a trzymanie się wyłącznie
formułkowej formy, poprzez cytowanie nie związanych ze sprawą przepisów prawa,
bez ich odniesienia do realiów
- art. 217 ustawy Ord. pod., poprzez brak spełnienia ustawowego wymogu,
sporządzenia postanowienia w sposób będący zrozumiałym dla jego odbiorcy, zaś
samo lakoniczne stwierdzenie "zadane pytanie nie mogło być przedmiotem
interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, bowiem nie stanowi to
wykładni przepisów prawa podatkowego", wynika z braku zapoznania się przez
organ prowadzący postępowanie z wnioskiem i i argumentami tam zawartymi.
- art. 217 § 2 z zw. z art. 165a ustawy Ord. pod., poprzez niewłaściwy brak
wskazania w zaskarżonym postanowieniu podstaw prawnych i faktycznych
stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, a trzymanie się wyłącznie
formułkowej formy, poprzez cytowanie nie związanych ze sprawą przepisów prawa,
bez ich odniesienia do realiów, zaś samo uzasadnienie podjętego postanowienia
liczy jeden akapit sir. 7 uzasadnienia; oraz poprzez lakoniczne powielanie ogólnych
przepisów ustawy, bez ich odnoszenia do realiów sprawy. Mając powyższe na
uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie
sprawy do ponownego rozpatrzenia celem wszczęcia postępowania w sprawie
udzielenia pisemnej interpretacji przepisów prawa.
7. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi w
całości podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
8. Przenosząc określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -
dalej powoływanej jako "p.p.s.a") kryteria oceny zaskarżonego aktu
administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że postanowienie
Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie organu podatkowego
pierwszej instancji w sprawie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w
przedmiocie wydania pisemnej interpretacji prawa podatkowego w indywidualnej
sprawie nie naruszają przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę
do ich uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny
wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień
powodujących obowiązek wycofania z obrotu prawnego zaskarżonych aktów
administracyjnych.
9. Na wstępie podnieść należy, że celem regulacji dotyczących wydawania
indywidualnych interpretacji było zapewnienie jednolitości orzecznictwa organów
podatkowych, a także zapewnienie podatnikom pełnej i szybkiej informacji o
przepisach prawa podatkowego i ich wykładni stosowanej przez organy podatkowe
uwzględniającej mi.n. poglądy orzecznictwa sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego,
Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
10.Stosownie do przepisów art. 14b ustawy Ord. pod., wskazany organ
administracji publicznej, na pisemny wniosek zainteresowanego, w jego
indywidualnej sprawie, wydaje pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego
(interpretację indywidualną). Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć
zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 14b § 2). Stosownie do
art. 14b § 3 ustawy Ord. pod., składający wniosek obowiązany jest do
wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia
przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej
tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ wydający interpretację
indywidualną dokonuje oceny stanowiska wnioskodawcy i przedstawia jej
uzasadnienie prawne, a w przypadku oceny negatywnej - wskazuje stanowisko
prawidłowe wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1 i § 2). Zgodnie natomiast z
art. 14h ustawy Ord. pod., w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej
stosuje się odpowiednio przepisy art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 129, art. 130, art.
135 - art. 137, art. 140, art. 143, art. 165a, art. 168, art. 169 § 1-2, art. 170 i art. 171
oraz przepisy rozdziału 5, 6, 10 i 23 działu IV. W kontekście wskazanych powżej
przepisów wskazać należy, że Skarżąca błędnie przyjęła w skardze, iż w sprawie
będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na
podstawie art. 165a ustawy Ord. pod., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165,
zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn
postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o
odmowie wszczęcia postępowania (§ 1); na postanowienie, o którym mowa w § 1,
służy zażalenie (§ 2).
11. Skarżąca we wniosku o udzielenie interpretacji przepisów prawa zadała
Ministrowi Finansów pytanie: "Czy brak uregulowania przez ustawodawcę w treści
ustawy o podatku od spadków i darowizn przepisu umożliwiającego przywrócenie
terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w
drodze spadku w sytuacji braku zawinienia w działaniu strony w uchybieniu lego
terminu wywołane okolicznościami niezależnymi od strony, nie stanowi samoistnej
podstawy do przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia poprzez posiłkowe
stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej?". Organ podatkowy stosownie do
zacytowanych powyżej przepisów ustawy Ord. pod mających zastosowanie do trybu
wydawania interpretacji indywidualnych uznając, iż wskazane przez Stronę
zagadnienie nie mogło być przedmiotem interpretacji indywidualnej przepisów prawa
podatkowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji.
Sąd uznał, iż działania organu w tym zakresie były zgodne z przepisami prawa. W
sprawie istotne jest wskazanie, iż normatywny przedmiot interpretacji indywidualnej
stanowią przepisy prawa podatkowego. Określenie "przepisy prawa podatkowego"
definiuje art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej (por. "Ordynacja podatkowa. Komentarz".
S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek,
LexisNexis 2012 r., s. 113). Przepis ten stanowi, iż przez przepisy prawa
podatkowego rozumie się przepisy ustaw podatkowych, postanowienia
ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego
opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów
międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów
wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych. Istotą interpretacji
indywidualnej jest rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie
skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje
przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Ocena
stanowiska wnioskodawcy, a w konsekwencji - wydanie interpretacji indywidualnej,
są możliwe wyłącznie wówczas, gdy kwestia stanowiąca przedmiot jego wątpliwości
jest regulowana przepisami prawa podatkowego. Zainteresowanym w przedmiocie
interpretacji indywidualnej jest podmiot, który zwraca się o wydanie interpretacji
indywidualnej w celu prawidłowej, tj. zgodnej z obowiązującymi przepisami, realizacji
swoich praw i obowiązków w sferze prawa podatkowego, wyjaśnienia lub ułożenia
swoich interesów w sferze prawa podatkowego. Tak więc, do uzyskania interpretacji
indywidualnej legitymowany jest podmiot, dla którego określony stan faktyczny lub
zdarzenie przyszłe może rodzić konsekwencje w sferze stosunków
prawnopodatkowych. Instytucja interpretacji indywidualnych gwarantuje ochronę
prawną wnioskodawcom, którzy zastosowali się do ich treści, a jej zakres regulują
przepisy art. 14k - 14n ustawy Ord. pod. Jak już wyżej podano, stosownie do art.
165a § 1 w zw. z art. 14h ustawy Ord. pod. organ interpretacyjny wydaje
postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie interpretacji
indywidualnej, gdy wniosek o jej wydanie został wniesiony przez osobę niebędącą
zainteresowaną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie w tej sprawie nie
może być wszczęte. Stwierdzenie, że wnioskodawca nie posiada statusu
zainteresowanego w sprawie obliguje organ do odstąpienia od merytorycznej oceny
wniosku dotyczącego przepisów prawa podatkowego, z tego powodu, że wskazane
we wniosku przepisy nie mają wpływu na powstanie obowiązku podatkowego lub
zobowiązania podatkowego po stronie wnioskodawcy. W doktrynie podkreśla się, że
art. 165a ustawy Ord. pod. nie należy interpretować rozszerzająco. Taka wykładnia
stanowiłaby skuteczny środek dla organów podatkowych ograniczający merytoryczne
rozpatrywanie wniosków oraz oznaczałoby to ograniczenie prawa do procesu i w
konsekwencji prowadziło do wykluczenia merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
12. Nie ulega zatem wątpliwości, iż przedmiotem interpretacji mogą być tylko takie
sytuacje faktyczne, które mogą powodować powstanie obowiązku podatkowego lub
zobowiązania podatkowego po stronie wnioskodawcy, a więc które dotyczą sfery
odpowiedzialności podatkowej tego podmiotu. Zagadnienie to nie budzi wątpliwości
w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z dnia
30 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 192/12, czy wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24
lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1755/11 - opublikowane w Centralnej Bazie
Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Stanowisko to w
podziela również tut. Sąd.
13.Analiza złożonego przez Stronę wniosku z dnia [...] marca 2013 r. o wydanie
interpretacji indywidualnej wyraźnie wskazuje, iż istota poruszanego zagadnienia
sprowadza się do próby pozaprawnego wyinterpretowania uprawnienia do
przywrócenia terminu zawitego do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i
praw majątkowych w drodze spadku. Wniosek Skarżącej stanowi w swej istocie
polemikę z istniejącymi przepisami prawa dotyczącymi okoliczności zgłoszenia
nabycia organom podatkowym majątku w drodze spadkobrania. Analiza wniosku, w
którym przedstawiono szczegółowo trudną sytuację Skarżącej wskazuje także na to,
iż wydana interpretacja indywidualna miałaby stanowić wyłączną podstawę do
przywrócenia terminu w trybie wydania interpretacji skierowanej wyłącznie dla
Strony. Zdaniem Sądu tryb i zakres żądania Skarżącej opisanego we wniosku o
wydanie interpretacji jest niedopuszczalny w polskim systemie prawa podatkowego.
Zgodzić się należy z organem, że treść interpretacji indywidualnej nie może
podważać zasad wynikających z jednoznacznych przepisów ustawy. Zdaniem Sądu
wydanie interpretacji indywidualnej w kształcie żądanym przez wnioskodawcę
ingerowałaby w sposób niedopuszczalny w uprawnienia przysługujące organowi
podatkowemu właściwemu rzeczowo i miejscowo w zakresie ustalania wysokości
zobowiązania w podatku od spadków i darowizn lub rozpatrującego wniosek
Skarżącej o przywrócenie terminu do zgłoszenia nabycia spadku, co jest sprzeczne z
istotą przepisów regulujących procedurę postępowania interpretacyjnego.
14.Z przepisów art. 14a oraz 14b ustawy Ord. pod. nie wynika wprost
dostatecznie jasno, czy na ich podstawie Minister Finansów może wydawać
interpretacje prawa podatkowego w odniesieniu do przepisów normujących
postępowanie w sprawach podatkowych. Rozważając to zagadnienie, należy mieć
jednak na uwadze fakt, że przepisy postępowania podatkowego skierowane są do
organów podatkowych, a więc w przypadku gdy strona postępowania wyprowadza z
nich dla siebie określone uprawnienia lub obowiązki procesowe żądając jak w
niniejszej sprawie prawa do przywrócenia terminu na zgłoszenia nabycia majątku,
zastosowanie tych przepisów lub ewentualne ich naruszenie zawsze będzie odnosić
się do organu prowadzącego postępowanie, a nie do podmiotu uprawnionego do
wystąpienia o wydanie interpretacji. Organy podatkowe stosujące przepisy
postępowania podatkowego nie są natomiast uprawnione do występowania o
wydanie interpretacji prawa podatkowego - vide: "Ogólne oraz indywidualne
interpretacje przepisów prawa podatkowego" J. Brolik, Wydanie I rok 2013,
LexisNexis, rozdział III pkt 3. W niniejszej sprawie, wyrażenie przez organ wydający
interpretację opinii, co do możliwości samoistnej podstawy do przywrócenia terminu
prawa materialnego sprowadzałoby się w istocie bowiem do dokonania za organ
podatkowy właściwy do rozpatrzenia ewentualnego wniosku w tym przedmiocie aktu
administracyjnego o cechach rozstrzygnięcia w sprawie przywrócenia terminu.
Wnioskowana przez Skarżącą ocena odnosiłaby się zatem do stanu faktycznego nie
zaś do przepisu prawa. Tymczasem adresatem interpretacji podatkowej ma być nie
inny organ podatkowy, lecz podatnik składający wniosek. Rolą interpretacji
podatkowej jest bowiem rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca prawidłowo postrzega,
jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje
przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Przyjąć zatem
należy, iż ocena stanowiska wnioskodawcy, a konsekwencji wydanie interpretacji
indywidualnej są możliwe wyłącznie wówczas, gdy kwestia stanowiąca przedmiot
jego wątpliwości jest regulowana przepisami prawa podatkowego o charakterze
materialnym. Zainteresowanym w przedmiocie interpretacji indywidualnej jest
podmiot, który zwraca się o wydanie interpretacji indywidualnej w celu prawidłowej, tj.
zgodnej z obowiązującymi przepisami, realizacji swoich praw i obowiązków w sferze
materialnego prawa podatkowego, wyjaśnienia lub ułożenia swoich interesów w
sferze prawa podatkowego. Tak więc, do uzyskania interpretacji indywidualnej
legitymowany jest podmiot, dla którego określony stan faktyczny lub zdarzenie
przyszłe może rodzić konsekwencje w sferze stosunków prawno-podatkowych.
Przedmiotem interpretacji mogą być zatem takie sytuacje faktyczne, które mogą
powodować powstanie obowiązku podatkowego lub zobowiązania podatkowego po
stronie wnioskodawcy, które dotyczą sfery odpowiedzialności podatkowej tego
podmiotu. Ponadto, instytucja interpretacji indywidualnych gwarantuje ochronę
prawną wnioskodawcom, którzy zastosowali się do ich treści, jej zakres regulują
przepisy art. 14k - 14n ustawy Ord. pod.
15.W ocenie Sądu Organ zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w
odniesieniu do zagadnienia zakreślonego przez Skarżącą w postawionym pytaniu,
gdyż wydana interpretacja indywidualna nie realizowałaby funkcji tej instytucji
przewidzianej w przepisach rozdziału la Działu II ustawy Ordynacja podatkowa, jak
również nie dotyczyłaby bezpośrednio obowiązujących przepisów prawa
podatkowego. Wskazać także należy, iż podobne stanowisko zostało
zaprezentowane w orzeczeniu NSA z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK
1344/11. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd podniósł m.in., że "interpretacja
indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem
prawnym tej oceny (art. 14c § 1 ustawy Ord. pod). Wynikiem działania organu
interpretującego jest wydanie pisma przedstawiającego ocenę możliwości
zastosowania oraz wykładnię określonych przepisów prawa podatkowego w stanie
faktycznym realizowanego bądź przyszłego opodatkowania, zindywidualizowanym
wnioskiem wszczynającym prawne postępowanie interpretacyjne. Czynność ta nie
dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tylko o nich
się wypowiada. Polega ona wyłącznie na udzieleniu informacji, nie wiąże się
natomiast z przyznaniem, stwierdzeniem albo uznaniem uprawnienia lub obowiązku
wynikających z przepisów prawa (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M.
Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa - Komentarz, Toruń 2007 r., s. 97,
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2012r., II FSK 2350/10,
LEX nr 1213652). Zastosowanie się do interpretacji, w przypadku identyczności
stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i zaistniałego w rzeczywistości, nie
może szkodzić wnioskodawcy (art. 14k § 1 i § 3 ustawy). Celem wydania interpretacji
jest w związku z tym uzyskanie przez wnioskodawcę informacji o wykładni i
stosowaniu prawa podatkowego w przedstawionym przez niego stanie faktycznym i
przyznanie mu pewnych uprawnień ochronnych, związanych z zastosowaniem się do
tej interpretacji. Przyjęcie, że uwzględnienie w opisie stanu faktycznego, zawartego
we wniosku o interpretację, nabycia mogącego być wynikiem darowizny, stanowi
powołanie się na fakt nabycia przed organem podatkowym, a tym samym powstanie
obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn stosownie do art. 6 ust. 4
u.p.s.d., stanowiłoby zaprzeczenie celu instytucji, uregulowanej w dziale II rozdziale
1a ustawy Ord. pod.".
16.Nie doszło również w niniejszej sprawie do naruszenia przepisu art. 14b § 1 w
związku z art. 165a § 1 ustawy Ord. pod., poprzez odmowę wszczęcia postępowania
w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej. Należy podkreślić, iż ustawodawca
przewidział sytuacje, gdy wniosek podmiotu o udzielenie pisemnej indywidualnej
interpretacji danego przepisu nie może zostać rozpatrzony w trybie tego
postępowania. Zgodnie bowiem z art. 14h ustawy Ord. pod., w sprawach
dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 120, art.
121 § 1, art. 125, art. 129, art. 130, art. 135-137, art. 140, art. 143, art. 165a, art. 168,
art. 169 § 1-2, art. 170 i art. 171 oraz przepisy rozdziału 5, 6, 10 i 23 działu IV.
Stosownie natomiast do art. 165a § 1 w zw. z art. 14h ustawy Ord. pod., gdy wniosek
o wydanie interpretacji indywidualnej został wniesiony przez osobę niebędącą
zainteresowanym lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie w sprawie
wydania interpretacji nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o
odmowie wszczęcia postępowania. Analiza przesłanek odmowy wszczęcia
postępowania, wskazanych wart. 165a § 1 ustawy Ord. pod., w związku z przepisami
tej ustawy regulującymi postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej,
prowadzi do wniosku, że w pojęciu: "jakichkolwiek innych niż brak statusu
zainteresowanego przyczyn braku możliwości wszczęcia postępowania" mieszczą
się wszelkie inne niż brak statusu zainteresowanego okoliczności uniemożliwiające
wydanie prawidłowej, w tym zawierającej niezbędne elementy przewidziane przez
ustawodawcę dla tego rodzaju rozstrzygnięcia i spełniającej funkcje przypisane tej
instytucji - interpretacji indywidualnej. W szczególności, taka przeszkoda dla
wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, istnieje w
sytuacji, gdy: - przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów innych niż przepisy
prawa podatkowego; - przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów prawa
podatkowego w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym
upoważnienia organu wydającego w imieniu Ministra Finansów interpretacje
indywidualne; - wniosek dotyczy zagadnienia, unormowanego przepisami prawa
podatkowego, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna -
wydanie interpretacji indywidualnej wymagałoby w istocie pozaprawnego
wyinterpretowania określonego uprawnienia lub obowiązku, a nie przedstawienia
wykładni przepisu prawa podatkowego.
17. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w postanowieniu będącym
przedmiotem skargi organ zasadnie uznał, iż żądanie Strony wykracza poza zakres
przedmiotowy pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanej w
trybie art. 14b § 1 ustawy Ord. pod. i w oparciu o przepis art. 165a § 1 w związku z
art. 14h ustawy Ord. pod. zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie
udzielenia pisemnej interpretacji w ww. zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło