II SA/Wa 2309/13
WyrokWSA w Warszawie2014-02-13
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Sławomir Antoniuk, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisarz Wyborczy prawidłowo odrzucił wniosek o przeprowadzenie referendum lokalnego z powodu niewystarczającej liczby prawidłowo złożonych podpisów, mimo że część podpisów zawierała błędy w danych identyfikacyjnych, które mogłyby zostać usunięte?Ratio decidendi
Komisarz Wyborczy prawidłowo odrzucił wniosek o przeprowadzenie referendum lokalnego, ponieważ liczba prawidłowo złożonych podpisów (1190) nie osiągnęła wymaganego 10% progu (1248). Ustawa o referendum lokalnym przewiduje 60-dniowy termin na zebranie podpisów, który jest terminem zawitym. Po jego upływie nie można już zwracać wniosku inicjatorowi w celu uzupełnienia brakujących podpisów lub danych identyfikacyjnych. Wniosek został złożony w ostatnim dniu tego terminu, co uniemożliwiło jakiekolwiek uzupełnienia.Stan faktyczny
Pełnomocnik inicjatora referendum złożył wniosek o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania Wójta Gminy. Komisarz Wyborczy odrzucił wniosek, stwierdzając, że liczba prawidłowych podpisów (1190) jest niższa niż wymagane 10% (1248). Wśród 282 wadliwych podpisów znalazły się błędy w danych identyfikacyjnych (imię, nazwisko, adres, PESEL), brak prawa wybierania oraz duplikaty. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o zwrocie wniosku w celu usunięcia uchybień, argumentując, że błędy w danych identyfikacyjnych mogły zostać usunięte, a Komisarz Wyborczy przedwcześnie odrzucił wniosek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spraw.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Pełnomocnika [...] - R. C. na postanowienie Komisarza Wyborczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego – oddala skargę –
Komisarz Wyborczy w [...]. postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], na podstawie art. 24 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 706), odrzucił wniosek mieszkańców Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r., o którym mowa w art. 22 przedmiotowej ustawy (złożonego w dniu 18 listopada 2013 r. przez Pełnomocnika Inicjatora Referendum R. C., o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania Wójta Gminy [...] przed upływem kadencji.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Komisarz Wyborczy w [...] podniósł, iż w dniu [...] listopada 2013 r. w Krajowym Biurze Wyborczym Delegatura w W., w siedzibie Komisarza Wyborczego w [...], został złożony przez R. C. - Pełnomocnika Inicjatora Referendum, wniosek grupy mieszkańców Gminy [...] - o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania Wójta Gminy [...] przed upływem kadencji. Wniosek zawierał informację o spełnieniu obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 3 powołanej ustawy. Do wniosku dołączono karty z podpisami osób popierających wniosek. W obecności pełnomocnika wszystkie arkusze zostały ponumerowane i ostemplowane pieczęcią Komisarza Wyborczego w [...]. Stwierdzono 202 arkusze, na których według oświadczenia pełnomocnika, złożonych zostało 1468 podpisów osób popierających referendum. Zgłaszającego poinformowano, że pełnomocnik inicjatora referendum bądź upoważniona przez niego osoba, mogą być obecni przy sprawdzaniu złożonego wykazu podpisów.
Komisarz Wyborczy uznał, że złożony wniosek spełnia wymagania ustawy w zakresie obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 3 powołanej ustawy.
Nadto wskazał, iż art. 4 pkt 1 ustawy o referendum lokalnym określa wymogi poparcia wniosku mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum. Wniosek o przeprowadzenie referendum złożony w imieniu mieszkańców musi być reprezentatywny dla mieszkańców danej jednostki samorządowej. Musi więc uzyskać poparcie odpowiedniej liczby mieszkańców. Referendum lokalne przeprowadza się na wniosek co najmniej 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy. Na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy liczba mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego uprawnionych do głosowania ustalana jest na koniec kwartału poprzedzającego złożenie powiadomienia referendalnego. Na podstawie meldunku kwartalnego rejestru wyborców Gminy [...] za II kwartał 2013 r. (tj. na dzień 30 czerwca 2013 r.) liczba mieszkańców uprawnionych do głosowania objętych rejestrem wyborców wynosiła 12.476 osób. W związku z tym odpowiednia liczba mieszkańców popierających wniosek referendalny (10%) to 1248 osób.
Komisarz Wyborczy wskazał także, iż prawidłowość składania podpisów osób popierających wniosek jest określona w ustawie. Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL, potwierdzając wymienione dane własnoręcznym podpisem. Wszystkie określone w tym przepisie dane osobowe są ważne. Muszą więc być kompletne, ponieważ służą do identyfikacji osób popierających wniosek i ułatwiają weryfikację tego poparcia.
W celu przeprowadzenia prawidłowości złożonych podpisów mieszkańców popierających wniesiony wniosek, Dyrektor Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w W. wystąpiła do Wójta Gminy [...] o udostępnienie bazy danych z rejestru wyborców Gminy [...]. W dniu 22 listopada 2013 r. baza danych za okres od 17 września do 18 listopada 2013 r. została przekazana do Delegatury.
W dniach 25 i 26 listopada 2013 r. w Krajowym Biurze Wyborczym Delegatura w W. zostało przeprowadzone badanie złożonych wykazów z podpisami. Przy czynnościach sprawdzających, obecny był Pełnomocnik Inicjatora R. C. oraz upoważniony G. K.. Po weryfikacji złożonych podpisów na podstawie powyższych wytycznych oraz sprawdzeniu ich w rejestrze wyborców stwierdzono, iż łącznie złożonych zostało 1472 podpisów w tym: podpisów prawidłowych - 1190 i podpisów wadliwych - 282. W liczbie 282 podpisów złożonych wadliwie stwierdzono: 2 - wadliwie podane imię lub nazwisko; 14 - wadliwie podany adres; 43 - wadliwie podany PESEL; 207 - brak prawa wybierania; 16- duplikaty. Stwierdzono więc, iż ogólna liczba poprawnie złożonych podpisów wyniosła 1190.
W świetle postanowień art. 4 ustawy, referendum przeprowadza się na wniosek co najmniej 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy, co w danym przypadku stanowi 1248 osób. Czynności sprawdzające podpisy dołączone do wniosku w sprawie referendum, złożonego w Krajowym Biurze Wyborczym Delegatura w W. w dniu [...] listopada 2013 r. przez Pełnomocnika Inicjatora Referendum R. C. wykazały, że ich ostateczna liczba nie spełniła wymogów art. 4 pkt 1 ustawy. Pełnomocnik Inicjatora Referendum do wniosku w sprawie referendum dołączył zadeklarowane 202 listy zawierające wg jego wiedzy 1468 podpisów. W zakresie przeprowadzonej weryfikacji podpisów Komisarz Wyborczy ustalił, iż Pełnomocnik Inicjatora Referendum złożył 1472 podpisy, z czego 282 podpisy nie spełniły wymogów ustawy. W związku z tym Komisarz Wyborczy w [...] stwierdził, iż liczba prawidłowych podpisów to 1190.
Wobec powyższych ustaleń, na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy, wniosek o przeprowadzenie referendum lokalnego w sprawie odwołania Wójta Gminy [...] należało odrzucić.
Postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez Pełnomocnika Inicjatora Referendum do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono ww. postanowieniu naruszenie art. 22 ust. 3 oraz art. 14 ust. 4 ustawy o referendum lokalnym poprzez przyjęcie, że dane takie jak nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL są częścią składową podpisu w rozumieniu art. 22 ust. 5 ustawy. Nadto Komisarz Wyborczy przedwcześnie odrzucił wniosek o przeprowadzenie referendum bez wyznaczenia 14 dniowego terminu na usunięcie stwierdzonych uchybień. W związku z tym, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Pełnomocnik Inicjatora Referendum podniósł, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 22 ust. 3 ustawy o referendum lokalnym. Bowiem w myśl tego przepisu, komisarz wyborczy zwraca inicjatorowi referendum bądź jego pełnomocnikowi wniosek o przeprowadzenie referendum, jeżeli ten zawiera uchybienia, celem ewentualnego ich usunięcia w terminie 14 dni. Nie zwraca się wniosku, gdy uchybienia nie można usunąć (art. 22 ust. 4 ustawy), bądź gdy uchybienia polegają na zebraniu niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów popierających wniosek, a upłynął już 60-dniowy termin przewidziany w art. 14 ust. 1 ustawy (art. 22 ust. 5 ustawy). Zgodnie z tezami wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2004 r. sygn. akt. OSK 1117/04 "gdyby w terminie, o którym mowa w art. 22 ust. 5 ustawy o referendum lokalnym nie zebrano wymaganej ilości prawidłowo złożonych podpisów, wówczas komisarz wyborczy jest zobowiązany do odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum. Jeżeli zaś zebrano wymaganą ilość prawidłowo złożonych podpisów, to przy założeniu braku innych uchybień, wniosku nie można odrzucić. Również wtedy, gdy uchybienia wniosku dadzą się usunąć. Zastosowanie w sprawie znajduje wówczas art. 24 ust. 3 ustawy o referendum lokalnym (zasada), a nie art. 24 ust. 5 ustawy (wyjątek). (...) pod pojęciem prawidłowo złożonego podpisu, o którym mowa w art. 22 ust. 5 ustawy o referendum lokalnym, rozumieć należy podpis sensu stricto, a nie podpis wraz z danymi identyfikacyjnymi podpisującego".
Taki sam stan faktyczny zachodzi w niniejszej sprawie. Wśród "podpisów wadliwych" znajduje się 59 podpisów, przy których wadliwie podano imię lub nazwisko, adres, lub PESEL i tylko dlatego zostały sklasyfikowane jako podpisy wadliwe. Uchybienia te, zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej cytowanym wyroku, można było usunąć. Komisarz Wyborczy w [...] nie powinien odrzucać wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego, bez uprzedniego zwrotu wniosku i wezwania pełnomocnika mieszkańców Gminy [...] będących inicjatorami referendum, do usunięcia w terminie 14 dni uchybień w imieniu lub nazwisku, adresie lub PESEL-u osób podpisujących poparcie wniosku. Komisarz Wyborczy w [...] odrzucając na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy wniosek o przeprowadzenie referendum gminnego, naruszył przepis art. 22 ust. 3 ustawy i uniemożliwił inicjatorom referendum usunięcie wad na listach poparcia.
Ponadto, zaskarżone postanowienie powinno być uchylone z uwagi na to, że przedstawiciele inicjatora referendum byli obecni jedynie przy sprawdzaniu części wykazów osób popierających.
W odpowiedzi na skargę, Komisarz Wyborczy w [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Odnosząc się do zarzutów skargi Komisarz Wyborczy wskazał, iż zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o referendum lokalnym, komisarz wyborczy zwraca inicjatorowi referendum wniosek zawierający uchybienia i wyznacza czternastodniowy termin do ich usunięcia. W sytuacji, gdy uchybienia wniosku polegają na zebraniu niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających wniosek, nie ma zastosowania przepis art. 22 ust. 3 (zwrot wniosku i wyznaczenie czternastodniowego terminu do ich usunięcia), chyba że nie upłynął jeszcze termin, o którym mowa w art. 14 ust. 1 (60 dni od dnia powiadomienia).
W analizowanym przypadku w dniu [...] września 2013 r. do Komisarza Wyborczego w [...] wpłynęło powiadomienie Inicjatora Referendum o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy [...] przed upływem kadencji. W tym samym dniu powiadomienie zostało złożone w Urzędzie Gminy [...]. Termin do złożenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum upływał z dniem 16 listopada 2013 r. (sobota). Kodeks wyborczy w art. 9 § 2 stanowi, że jeżeli koniec terminu wykonania czynności określonej w kodeksie przypada na sobotę albo dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa pierwszego roboczego dnia po tym dniu. W dniu 18 listopada 2013 r. w Krajowym Biurze Wyborczym Delegatura w W., w siedzibie Komisarza Wyborczego w [...], został złożony przez R. C. – Pełnomocnika Inicjatora Referendum wniosek grupy mieszkańców Gminy [...] o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania Wójta Gminy [...] przed upływem kadencji. Wniosek zawierał informację o spełnieniu obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 3 powołanej ustawy oraz karty z podpisami osób popierających wniosek.
W wyniku sprawdzenia ustalono, iż do dnia 18 listopada 2013 r. nie zgromadzono wymaganej liczby podpisów osób popierających wniosek. Natomiast uzupełnienia brakujących podpisów lub danych można dokonywać do upływu terminu 60 dni określonego w art. 14 ust. 1, który jest zawitym terminem niemożliwym do przywrócenia ani przedłużenia. Po upływie tego terminu nie można już zwracać wniosku inicjatorowi do uzupełnienia liczby wymaganych podpisów albo wyjaśnienia zastrzeżeń, co do ścisłego podania wskazanych w przepisach danych osobowych mieszkańców gminy. Skoro przedmiotowy wniosek został złożony w ostatnim dniu wyznaczonego ustawą terminu, to nie można było w żadnym trybie wyjaśnić wątpliwości czy uzupełnić dane osobowe niespełniające wymogów określonych w ustawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Legalność decyzji (postanowienia) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialonoprawnym. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do oparcia sprawowanej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, a zaskarżony akt ma obowiązek poddać kontroli wyłącznie w aspekcie jego zgodności z prawem i może taki akt (decyzję, postanowienie, czynność) uchylić lub stwierdzić jego nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona w ten sposób kontrola legalności zapadłego postanowienia wykazała, że odpowiada ono prawu.
W rozpoznawanej sprawie kwestionowane postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] wydane zostało na podstawie art. 24 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 706). Zaskarżonym postanowieniem Komisarz Wyborczy odrzucił wniosek pełnomocnika Inicjatora Referendum w sprawie odwołania Burmistrza Gminy [...] przed upływem kadencji.
Przepis art. 22 ust. 4 ustawy o referendum lokalnym stanowi, że komisarz wyborczy odrzuca wniosek o przeprowadzenie referendum, w którym stwierdził, że uchybienia nie dadzą się usunąć, a także, jeśli inicjator referendum nie wywiązał się z obowiązków wskazanych w art. 13 ust. 1 i 3. Komisarz Wyborczy wydaje postanowienie o przeprowadzeniu referendum lub odrzuceniu wniosku mieszkańców nie później niż w ciągu 30 dni od dnia jego złożenia (art. 24 ustawy). W tym miejscu odnotować należy, że Komisarz Wyborczy w [...] nie uchybił powyższemu terminowi. Wniosek, bowiem o przeprowadzenie referendum wpłynął do siedziby Komisarza Wyborczego w O. w dniu 18 listopada 2012 r., zaś zaskarżone postanowienie zapadło w dniu [...] listopada 2012 r. i w tym dniu jego odbiór potwierdził Pełnomocnik Inicjatora Referendum. Komisarz Wyborczy dochował również wymogów proceduralnych związanych z potwierdzeniem na piśmie złożenia przez wnioskodawców zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia referendum w przedmiocie odwołania Burmistrza Gminy [...] (art. 12 ust. 6 w zw. z ust. 3 ustawy) oraz złożenia wniosku (art. 22 ust. 1 zdanie drugie). Dopełnił także kontroli obowiązków wynikających z art. 13 ust. 1 i 3 powołanej ustawy.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, w terminie 60 dni od dnia powiadomienia, o którym mowa w art. 12 ust. 1, inicjator przeprowadzenia referendum zbiera podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, którzy chcą poprzeć inicjatywę w tej sprawie. Podpisy zbiera się na kartach, z których każda zawiera informacje o przedmiocie zamierzonego referendum oraz o tym, że poparcia nie można wycofać, a także inne dane określone w pkt 1 i 2 ust. 2. Mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem. Wycofanie udzielonego poparcia jest bezskuteczne (art. 14 ust. 4).
Jak wynika z akt sprawy w dniach 25 i 26 listopada 2013 r. w Krajowym Biurze Wyborczym Delegatura w W., przy współudziale pełnomocnika Inicjatora Referendum i osoby upoważnionej, dokonano sprawdzenia złożonych kart z podpisami. W wyniku dokonanej weryfikacji podpisów złożonych na kartach z rejestrem wyborców, stwierdzono, iż łącznie złożonych zostało 1472 podpisów w tym: podpisów prawidłowych - 1190 i podpisów wadliwych - 282. W liczbie 282 podpisów złożonych wadliwie stwierdzono: 2 - wadliwie podane imię lub nazwisko; 14 - wadliwie podany adres; 43 - wadliwie podany PESEL; 207 - brak prawa wybierania; 16 - duplikaty. Stwierdzono zatem, iż ogólna liczba poprawnie złożonych podpisów wyniosła 1190. Na podstawie meldunku kwartalnego rejestru wyborców Gminy [...] za II kwartał 2013 r. (tj. na dzień 30 czerwca 2013 r.) liczba mieszkańców uprawnionych do głosowania objętych rejestrem wyborców wynosiła 12.476 osób. W związku z tym wymagany 10 % próg liczby mieszkańców popierających wniosek referendalny wyniósł 1248 osób.
Skoro prawidłowych podpisów zebrano w ilości 1190, to niewątpliwie inicjatywa referendalna nie osiągnęła wymaganego art. 4 pkt 1 ustawy o referendum lokalnym,
10 % progu poparcia.
Z notatki służbowej z dnia 26 listopada 2013 r. wynika, iż pracownicy Delegatury [...] Krajowego Biura Wyborczego przeprowadzili szczegółową weryfikację kart zawierających podpisy mieszkańców popierających inicjatywę referendalną. Analiza przedmiotowych kart znalazła odzwierciedlenie w zbiorczym zestawieniu kart podpisów.
Sąd poddał badaniu poszczególne karty z podpisami poparcia dla inicjatywy referendalnej i nie dopatrzył się błędów rachunkowych. Na karcie podpisów dokonano wyróżnionych na kolor czerwony zaznaczeń podpisów uznanych za nieważne, z podaniem rodzaju stwierdzonych wadliwości. Z zapisów dokonanych na kartach nie wynika, aby osoby reprezentujące Inicjatora Referendum zgłaszały zastrzeżenia co do poprawności oceny udzielonych głosów poparcia, które nie zostałyby uwzględnione lub też, nie miały możliwości zweryfikowania wszystkich podpisów. Tym samym nie można podzielić zarzutu skargi, dotyczącego braku możliwości weryfikacji przez przedstawicieli Inicjatora Referendum zakwestionowanych głosów poparcia. Nie wynika z akt sprawy, jak też Pełnomocnik Inicjatora Referendum nie wykazał, aby zgłaszał wniosek o ponowne przeliczenie kart poparcia i zamieszczonych na nich podpisów. Jedynie nieuwzględnienie takowego wniosku w pracach komisji dawało podstawę do twierdzenia, iż weryfikacji podpisów dokonano z pomięciem stanowiska przedstawicieli Inicjatora Referendum.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że Komisarz Wyborczy w [...] podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i wnikliwą jego analizę.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, iż stosownie do art. 14 ust. 4 ustawy mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem.
Z powyższego przepisu wynika, że ustawa określa w sposób precyzyjny, jakie dane winny znaleźć się na karcie poparcia. Wszystkie dane osobowe określone w przytoczonym przepisie są istotne i stąd też muszą być kompletne, gdyż służą identyfikacji osób popierających wniosek i ułatwiają weryfikację udzielonego poparcia. Podpis i dane osobowe pozostają ze sobą ściśle powiązane i nie istnieją samodzielnie. Łącznie zaś, pełnią rolę identyfikatora osoby, która opowiedziała się za przeprowadzeniem referendum. Z tej przyczyny można uznać za prawidłowy jedynie podpis, któremu towarzyszą dane określone przepisem art. 14 ust. 4 ustawy. W tej materii Sąd przyjmuje stanowisko prezentowane przez doktrynę i orzecznictwo (por. K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz – Ustawa o referendum lokalnym. Komentarz; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt 2327/11; wyrok NSA z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 281/12; wyrok NSA z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1044/06 – publ. http://orzeczenia .nsa.gov.pl).
Rozróżnienie i oddzielenie od siebie pojęć "podpisu" i "danych osobowych" podpisującego, dotyczy jedynie sfery językowej i nie można mu przypisywać decydującego znaczenia w zakresie wykładni pojęcia prawidłowo złożonego podpisu. Oba te elementy, w świetle brzmienia przepisu art. 14 ust. 4 ustawy, mają znaczenie dla organu weryfikującego poparcie wniosku o przeprowadzenie referendum, gdyż umożliwiają identyfikację danej osoby. Podpis, któremu nie towarzyszą pełne dane osobowe, nie ma zdolności identyfikacyjnej (powołany wyrok NSA z dnia z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 281/12).
Wobec powyższego nie jest uprawnione twierdzenie strony skarżącej, iż pod pojęciem prawidłowo złożonego podpisu, o którym mowa w art. 22 ust. 5 powołanej ustawy, należy rozumieć podpis sensu stricte.
Wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył przepisu art. 16 ust. 4 ustawy o referendum lokalnym, zgodnie z którym wniosek o przeprowadzenie referendum niespełniający warunków, o których mowa w art. 15, komisja zwraca inicjatorom referendum, wyznaczając czternastodniowy termin do usunięcia uchybień. Zdaniem strony skarżącej, organ był obowiązany wskazać inicjatorom referendum te osoby podpisane na określonej karcie, których inne dane niż brak samego podpisu zawierają nieprawidłowości – celem ich uzupełnienia w terminie 14 dni.
Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca inicjatorom referendum przyznał 60 dniowy termin na zgromadzenie wymaganych prawem podpisów pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum. Termin ten ma charakter sztywny i nie może być przedłużany. Jest on liczony od dnia powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia referendum. Podmiot skarżący powiadomił Komisarza Wyborczego w [...] o zamiarze przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania Wójta Gminy [...] przed upływem kadencji w dniu 17 września 2013 r. (art. 12 ust. 1 ustawy). Zatem od daty 17 września 2012 r. biegł 60 dniowy termin na zgromadzenie wymaganych prawem podpisów pod wnioskiem o przeprowadzenie referendum i dopełnienie czynności wymaganych przepisem art. 13 ustawy. Termin ten upływał z dniem 18 listopada 2013 r. i z tym dniem wpłynął wniosek o przeprowadzenie referendum wraz z kartami podpisów poparcia inicjatywy referendalnej. Po upływie tego terminu nie można już zwracać wniosku inicjatorowi referendum do uzupełnienia liczby wymaganych podpisów albo wyjaśnienia zastrzeżeń co do ścisłego podania wskazanych w przepisach danych osobowych mieszkańców gminy (por. wyrok NSA z 10 lipca 2002 r. sygn. akt II SA 1673/02 – publik. LEX nr 156836). Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w rozpoznawanej sprawie, co powoduje ziszczenie przesłanki z art. 22 ust. 5 ustawy o referendum lokalnym.
W tym miejscu warto zacytować szerszy wywód NSA przedstawiony w powołanym wyroku z dnia 20 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 281/12, cyt.: "Brak podstaw do tego, by uznawać na gruncie art. 14 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 4 u.r.l., że uchybienia w zakresie braków wniosku w zakresie danych osób popierających wniosek są usuwalne po upływie terminu 60 dni przeznaczonych na ich zbieranie i że po tym terminie możliwe jest zwrócenie wniosku w celu uzupełnienia danych osób popierających wniosek. W konsekwencji nie można uznać, by wykładnia prowadząca do uznania niewyznaczenia dodatkowego terminu na usunięcie wad list z podpisami, po upływie 60 dni na ich zebranie za działanie prawidłowe, stanowiła wykładnię zbyt restrykcyjną. Podobne przepisy powinny być jednakowo interpretowane. Podobieństwo rozwiązań prawnych zawartych w ustawie o referendum, d. Ordynacji wyborczej, d. Ordynacji wyborczej do Sejmu, d. Ordynacji do Parlamentu Europejskiego, obecnie Kodeksu wyborczego, czyni aktualnym stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone m.in. w postanowieniu z 19 września 2002 r., sygn. akt III SW 28/02 (OSNP 2003//4/89), oraz w postanowieniu SN z 10 maja 2004 r., sygn. akt III SW 4/04".
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów skargi i uznając, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło