II SA/Wa 2121/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Andrzej Góraj, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi H.D. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej - oddala skargę - Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. H. D. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie renty specjalnej i rozpatrzenie jego wniosku przez "zespól ekspertów", określając kwotę tego świadczenia na 2.500,00 zł. W uzasadnieniu podał, że w latach 1978-1980, będąc [...], był "odwiedzany" przez funkcjonariuszy SB, którzy nakłaniali go do współpracy. Wywołało to u niego "ostre psychozy", wymagające leczenia szpitalnego, w wyniku czego zmuszony był przerwać studia, a przez to "nie zrealizował [...]". Do wniosku załączył kopie świadectwa [...] wydanego w 1992 r., zaświadczenia z [...] z 2007 r. oraz kopie [...] dokumentów wydanych lub udostępnionych wnioskodawcy przez Instytut Pamięci Narodowej. Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu podał, że decyzją ostateczną Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymana została w mocy decyzja z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiająca przyznania skarżącemu H. D. renty specjalnej, bowiem z analizy zebranego materiału dowodowego nie wynikało, aby spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy świadczenia na podstawie powołanego już wyżej przepisu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu [...] lutego 2006 r. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wpłynęła skarga wnioskodawcy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., a następnie wnioskiem z dnia [...] marca 2006 r. skarżący wystąpił o uchylenie decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r., a wnioskiem z dnia [...] czerwca 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania mu renty specjalnej. Wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r., który uprawomocnił się od dnia 14 lipca 2006 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. D. na powołaną wyżej decyzję Prezesa Rady Ministrów, podnosząc w uzasadnieniu, że dokumenty nadesłane przez skarżącego Sądowi, wydane już po rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną – co wykluczało możliwość odniesienia się do tych dokumentów przez Sąd – mogą być ewentualnie podstawą do ponownego ubiegania się o przyznanie świadczenia specjalnego. W związku z powyższym, wnioskiem z dnia [...] października 2006 r., H. D. wystąpił o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., wskazując na ustalenia wynikające z orzeczeń sądów powszechnych zapadłych po wydaniu tej decyzji i decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., Prezes Rady Ministrów odmówił uchylenia powołanej decyzji. Skarga na decyzję ostateczną z dnia [...] lipca 2007 r. oddalona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r. Po uprawomocnieniu się tego wyroku, wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r. skarżący wystąpił o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania renty specjalnej. Decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2008 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., odmówiono wznowienia postępowania. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r. powyższe decyzje w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zostały uchylone. W związku z tym wyrokiem, postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r., postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. zostało wznowione, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu H. D. świadczenia specjalnego. W międzyczasie postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi H. D. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w zakresie przyznania świadczenia specjalnego, zostało umorzone postanowieniem tegoż Sądu z dnia 11 września 2009 r., zaś Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. Po zaskarżeniu przez skarżącego powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz uchylił postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. podnosząc, że organ wznowił postępowanie powołując się na wyrok tego Sądu z dnia 20 stycznia 2009 r. "zalecający" wznowienie postępowania, bez dokonania ustaleń w przedmiocie zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. W wyniku wykonania powyższego wyroku, decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2010 r., odmówiono wznowienia postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu H. D. renty specjalnej i decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., zaś skarga wnioskodawcy na powyższą decyzję Prezesa Rady Ministrów, została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2012 r. H. D. wystąpił o rozpatrzenie tego wniosku przez "zespół ekspertów" i przyznanie renty specjalnej, określając kwotę tego świadczenia na 2.500 zł. Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania H. D. świadczenia specjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 78/13, skargę na powyższe postanowienie oddalił. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. H. D. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie mu renty specjalnej w kwocie 4.000 zł miesięcznie, gdyż jak pisze "rezygnuje z wyrównania, które mu przysługiwało". Wnosi o rozpatrzenie jego sprawy przez "zespół ekspertów". Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku H. D. z dnia [...] lipca 2013 r. o przyznanie renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ stwierdził, iż skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności faktycznych lub dowodów, na które dotychczas się nie powoływał, a których wyjaśnienie mogłoby mieć wpływ na rozstrzygnięcie w tej sprawie i z tego względu należało uznać, iż brak jest podstaw do wszczęcia nowego postępowania w sprawie dotyczącej przyznania skarżącemu świadczenia specjalnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie zgodził się z powyższym postanowieniem i wniósł o zbadanie sprawy przez "zespół ekspertów". Zdaniem wnioskodawcy spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie renty specjalnej, ponieważ to przez "najścia funkcjonariuszy aparatu komunistycznego i przez ich szantaż i zastraszanie nie mógł zrealizować [...]". "Najścia" te oraz szantaż wywołały ostre psychozy powodujące konieczność leczenia się do końca życia w klinice psychiatrycznej. Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] września 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu natomiast – powołując się na okoliczności w nim opisane – podał, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołał się na te same okoliczności i brane już przez organ pod uwagę przy wydawaniu ostatecznej decyzji o odmowie przyznania świadczenia specjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący H. D. wniósł o nakazanie organowi przyznania świadczenia specjalnego, powołując się na te same zarzuty i okoliczności, co we wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. o przyznanie świadczenia, jak i wniosku z dnia [...] września 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący H. D. w dniu [...] listopada 2005 r. skierował do Prezesa Rady Ministrów wniosek o przyznanie renty specjalnej uzupełniony pismami z dnia [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu podał, że jego ojciec był [...] i fakt ten nie pozostał obojętny na jego psychikę, bowiem jest chory psychicznie ([...]) od 1970 r. Ponadto w jego życiu miały miejsce ciężkie przeżycia, bowiem został skazany z art. 208 dawnego kk. i mimo choroby, w latach 1974-1976 przebywał w zakładzie karnym. Następnie pracował [...] oraz [...], a w roku 1978 r. zdał egzamin maturalny w liceum dla pracujących. Chciał zostać [...], ale ze względu na chorobę psychiczną musiał opuścić najpierw [...], gdzie uczył się w latach 1970-1972, a później [...], w którym studiował od 1978 do 1980 r., lecz inwigilowanie go przez Służbę Bezpieczeństwa przyczyniło się do wystąpienia u niego ostrych psychoz, w trakcie których był zatrzymany i bity przez Milicję, zaś obecnie posiada status pokrzywdzonego. Wskazane powyżej okoliczności spowodowały, że nie mógł zostać [...] i zrealizować w ten sposób swoich planów życiowych. Z kolei Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], utrzymującą w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], odmówił skarżącemu przyznania renty specjalnej na podstawie wskazanego już wyżej przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W wyniku wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 512/06, oddalił skargę. Następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1443/07, oddalono skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]. Z kolei wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 662/08, uchylono decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą, a wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 48/10, stwierdzono nieważność decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania świadczenia specjalnego oraz uchylono postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r., zaś wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2171/10 oddalono skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]. Nadto wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 78/13 oddalono skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania renty specjalnej. Ponadto niespornym w rozpoznawanej sprawie jest i to, że skarżący H. D. zwracając się z wnioskiem do Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2013 r. o przyznanie renty specjalnej w uzasadnieniu podał, że w latach 1978-1980 był studentem [...] i w tym czasie był nakłaniany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do współpracy, czemu kategorycznie odmówił, lecz funkcjonariusze swoimi "najściami" przyczynili się do powstania u niego ostrych psychoz wymagających leczenia szpitalnego. Natomiast w myśl art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem z treści powyższego przepisu wynika, że wprowadzono nim dwie samodzielne i niezależne od siebie podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a mianowicie wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Jednakże przyczyny owe nie zostały w ustawie ani zdefiniowane, ani też sprecyzowane, zatem – w ocenie Sądu – należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w ewidentny i niewątpliwy sposób są przeszkodą do wszczęcia postępowania. Jak wskazuje się w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz, B. Adamiak / J. Borkowski, 12 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012, "do takich innych uzasadnionych przyczyn można zaliczyć np.: "żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją" (str. 299). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że pomiędzy sprawą skarżącego zakończoną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] i wobec której – po złożeniu przez skarżącego skargi – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 512/06 oddalił skargę, a aktualnie rozpoznawaną sprawą, zachodzi tożsamość podmiotowa, przedmiotowa, oparta na tej samej podstawie prawnej i faktycznej oraz na tożsamych żądaniach skarżącego H. D. Z tego mianowicie powodu, że wniosek z dnia [...] września 2013 r. o przyznanie renty szczególnej złożył – podobnie jak przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania renty specjalnej – skarżący, tj. H. D., kwestię zaś przedmiotu sprawy reguluje ten sam przepis art. 82 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto – a właściwie przede wszystkim – skarżący swoje żądanie z dnia [...] września 2013 r. oparł na tym samym stanie faktycznym i materiale dowodowym, co wniosek z dnia [...] listopada 2005 r., a zatem nie podał żadnych nowych faktów dla wykazania istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Reasumując, ocena organu o powołaniu się przez skarżącego na te same okoliczności, co przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. jest – w ocenie Sądu – zasadna i w konsekwencji świadczy o tożsamości rozpoznawanej sprawy ze sprawą zakończoną już ostateczną decyzją. Stąd też w świetle powyższych rozważań kierowanie do organu administracji publicznej żądania dotyczącego sprawy już wcześniej rozstrzygniętej, stanowi "uzasadnioną przyczynę", o której mowa w art. 61a k.p.a., co z kolei uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Nadto okoliczności podnoszone obecnie są również tożsame z okolicznościami, które podnosił w swoim wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r., który został rozpoznany postanowieniem Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 2012 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Natomiast skarga H. D. na to postanowienie została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 78/13 oddalona. Takie samo stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11 stwierdził, że "Przez »inne uzasadnione przyczyny«, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (LEX nr 1094438), a co znalazło uznanie w stanowisku judykatury (vide: Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.