I OZ 852/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/13 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1068/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2014 r., oddalającego skargę W. K. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W powyższej sprawie orzeczenie kończące postępowanie przed Sądem I instancji zostało doręczone skarżącemu wraz z uzasadnieniem w dniu 3 marca 2014r. Po rozpoznaniu wniosku z dnia 10 lutego 2014 r. o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2014 r., skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata i zwolnienie w całości z kosztów sądowych. Pismem z dnia 8 kwietnia 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o wyznaczeniu adw. R. S. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W dniu 13 maja 2014r. pełnomocnik skarżącego nadał w Urzędzie Pocztowym skargę kasacyjną od w/w wyroku. Jednakże nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną, z uwagi na fakt złożenia jej po terminie. Pismem z dnia 2 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pełnomocnik skarżącego nie wiedział o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i dowiedział się o tym fakcie dopiero z postanowienia z dnia 12 czerwca 2014 r. Kwestionując stanowisko Sądu I instancji, iż postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazał, że przepisy art. 86 § 1 w zw. z art. 177 § 1 w zw. z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., są wieloznaczne, a orzecznictwo niejednolite i powołał w tym zakresie orzeczenia sądów administracyjnych, z których wynika, że bieg 30-dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu rozpoczyna się w dniu doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia o wyznaczeniu do wykonywania prawa pomocy. Jednocześnie stwierdził, że uwzględniając zaprezentowaną w zacytowanych orzeczeniach wykładnię ww. przepisów odstąpił od złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu Wojewódzkiego pełnomocnik W. K. nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wskazał, że z oświadczenia zawartego w skardze kasacyjnej wynika, że pismo zawiadamiające o wyznaczeniu adw. R. S. pełnomocnikiem z urzędu zostało mu doręczone w dniu 14 kwietnia 2014 r., a w dniu 15 kwietnia 2014 r. upoważniony przez niego radca prawny M. K. zapoznał się z aktami sprawy. Sąd przyjął zatem, że w dniu 15 kwietnia 2014 r. pełnomocnik miał wiedzę o zapadłym w sprawie wyroku, sporządzeniu uzasadnienia wyroku na wniosek skarżącego i doręczeniu wyroku wraz z uzasadnieniem skarżącemu w dniu 3 marca 2014 r. Zdaniem Sądu pełnomocnik profesjonalny, znający termin do wniesienia skargi kasacyjnej, po zapoznaniu się z aktami sprawy, wiedział już w dniu 15 kwietnia 2014 r., iż termin 30-dniowy na skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej upłynął w dniu 2 kwietnia 2014 r. Ponadto w skardze kasacyjnej pełnomocnik podał datę doręczenia wyroku z uzasadnieniem skarżącemu i datę odbioru przez niego informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu. Oznacza, to że pełnomocnik sporządzając skargę kasacyjną miał świadomość, że termin do jej wniesienia zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. już minął. Oczywistym jest w ocenie Sądu, że pełnomocnik poinformowany o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, powinien niezwłocznie podjąć konieczne czynności procesowe, w tym sporządzić i wnieść skargę kasacyjną, a wraz z nią wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej już spóźnionej czynności. Jednakże taki wniosek wraz ze skargą kasacyjną w niniejszej sprawie nie został wniesiony. W związku z powyższym Sąd I instancji nie podzielił twierdzenia pełnomocnika, że dopiero z postanowienia Sądu powziął wiadomość o wniesieniu skargi kasacyjnej po terminie. Odnosząc się do kolejnego argumentu wniosku o wieloznaczności przepisów i niejednolitym orzecznictwie, Sąd stwierdził, iż pełnomocnikowi z urzędu powinien przysługiwać taki sam termin do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej jak pełnomocnikowi z wyboru. Zatem w przypadku kiedy termin dla pełnomocnika nie pokrywa się z terminem na wniesienie skargi kasacyjnej liczonym od dnia doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem, koniecznym jest złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Orzekając o odmowie przywrócenia terminu Sąd miał również na uwadze, że pełnomocnik, jak sam wskazał we wniosku, odstąpił od złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Odstąpienie od dokonania czynności nie może być uznane zdaniem Sądu za zachowanie staranności przy prowadzeniu sprawy i należyte dbanie o interes reprezentowanej strony, ponieważ należy traktować je w kategoriach niedbalstwa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., odmówił przywrócenia wyżej wymienionego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył, działający w imieniu W. K., adwokat R. S., który, wskazując na naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zdaniem pełnomocnika skarżącego zastosował on jedną z istniejących i dopuszczalnych wykładni art. 86 § 1 w zw. z art. 177 § 1 w zw. z art. 178 i art. 253 P.p.s.a. w sytuacji, gdy pełnomocnik został zawiadomiony już po upływie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu odpisu wyroku z uzasadnieniem, o wyznaczeniu go do zastępowania skarżącego. Brak winy w uchybieniu terminu sąd administracyjny winien bowiem oceniać z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w tym z punktu widzenia zachowania prawa do sądu. Powyższe uchybienie doprowadziło w rezultacie do niezasadnego uznania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w nieterminowym złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a w konsekwencji do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W sprawie niewątpliwe jest, iż rozpoznawany obecnie wniosek o przywrócenie terminu zachował ów termin. W związku z tym należało ocenić, czy zaistniały niezawinione okoliczności usprawiedliwiające opóźnienie we wniesieniu żądania przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej, warunkujące zasadność wniosku o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Zakładając nawet bowiem, iż postępowanie w sprawie ustanowienia pomocy prawnej z urzędu mogło w niniejszej sprawie być przyczyną usprawiedliwiającą złożenie w/w wniosku z uchybieniem terminu ustawowego, to ustanowiony pełnomocnik z urzędu miał obowiązek niezwłocznie podjąć konieczne czynności procesowe, w tym sporządzić i wnieść skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej spóźnionej już czynności. Wniosek taki powinien być złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ta przyczyna ustała w dniu 14 kwietnia 2014 r. (w dacie doręczenia adwokatowi R. S. pisma zawiadamiającego o wyznaczeniu go na pełnomocnika z urzędu), a najdalej w dniu upływu 30-dniowego terminu do wniesienia kasacji liczonego od tego dnia, czyli 14 kwietnia 2014 r. Tymczasem wniosek złożony został dopiero w dniu 2 lipca 2014 r. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób biorący pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, a także uchybienia spowodowane nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Profesjonalny pełnomocnik procesowy strony składając skargę kasacyjną po upływie terminu do jej wniesienia winien był złożyć wraz z nią wniosek o przywrócenie terminu, stosownie go uzasadniając. Nadanie niniejszej sprawie dalszego biegu byłoby więc możliwe jedynie w przypadku pozytywnego rozpoznania przez Sąd takiego wniosku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 809/09, czy z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 763/08, publ. CBOSA). Podnieść zatem należy, iż pełnomocnik skarżącego miał pełną możliwość działania w momencie uzyskania informacji ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego W. K., co jak potwierdził miało miejsce w dniu 14 kwietnia 2014 r. i od tego dnia rozpoczął bieg termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe wymogi na względzie, należy stwierdzić, iż pełnomocnik skarżącego nie wykazał w żaden sposób, iż uchybienie terminu do wniesienia wniosku w trybie art. 86 i 87 P.p.s.a., a odnoszącego się do żądania przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy. Nie zawarł on bowiem żadnych uprawdopodabniających tę okoliczność argumentów, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Za całkowicie chybiony uznać należy zarzut pełnomocnika skarżącego skierowany pod adresem Sądu I instancji, iż ten winien wziąć pod uwagę okoliczność, że nie uwzględniając wniosku o przywrócenie terminu pozbawia skarżącego prawa do sądu. To na profesjonalnym pełnomocniku ciążył obowiązek zachowania należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy, zaś działania podjęte przez adw. R. S. w tej sprawie staranności takiej nie wykazały. Podzielając stanowisko Sądu I instancji należy stwierdzić, że pełnomocnik będący adwokatem obowiązany jest do należytego dbania o powierzone mu przez mocodawcę sprawy, co wyraża się także w obowiązku znajomości stosowania przepisów w obowiązującym stanie prawnym. Należy mieć również na uwadze, iż wszelkie uchybienia działającego na rzecz strony pełnomocnika wywołują negatywne skutki bezpośrednio dla tej strony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że nie może on zostać uwzględniony, bowiem po myśli art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł także o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako że w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania wyłącznie o kosztach postępowania (i to kasacyjnego) między stronami.