III SA/Po 1284/13

Dnia 6 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do września 2003 roku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącej kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dniu 20 sierpnia 2012r. pełnomocnik M. W. złożyła do Dyrektora Izby Celnej w [...] wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazała, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012r., o sygn. P 30/11 uznano art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pełnomocnik podkreśliła, iż właśnie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowił o uznaniu braku przesłanek do przedawnienia postępowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2013r. Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił wznowienia postepowania wskazując w uzasadnieniu, iż decyzja ostateczna z dnia [...] sierpnia 2011r. będąca przedmiotem wznowienia została zaskarżona w dniu 23 września 2011r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Organ uznał, iż w celu zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego należy przyjąć, że po wniesieniu skargi do sądu wykluczona jest możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym. Organ przywołał aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych i w konsekwencji przyjął, iż względy ekonomii postępowania nie zezwalają na dopuszczenie możliwości zajmowania się tą samą sprawą oraz wydanie rozbieżnych orzeczeń przed organem administracji państwowej i przez sąd administracyjny. Pełnomocnik Skarżącej M. W. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu strona podniosła, iż rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego, które zapadło w sprawie o sygn. P 30/11 w dniu 17 lipca 2012r. skutkuje daleko idącymi konsekwencjami dla sytuacji prawnej, w której znalazła się podatniczka. W ocenie strony ma ono wpływ na sprawę zakończoną decyzją ostateczną, przy czym wpływu tego w ogóle organ nie ocenił. Jak również dopuszczalności wniosku o wznowienie pod kątem formalnym. Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego nie stanowi przeszkody dla prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013r., o nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie był uprawniony do prowadzenia podstępowania co do przesłanek wznowienia, gdyż decyzja organu I instancji dotyczyła odmowy wznowienia postępowania. Organ podtrzymał swoje stanowisko, iż po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego wykluczona jest możliwość prowadzenia postępowania podatkowego w trybie nadzwyczajnym w przedmiocie zaskarżonej decyzji ostatecznej. W sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 56 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie ma też znaczenia dla przedmiotowego postępowania okoliczność, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie skargi na decyzję ostateczną, będącą również przedmiotem wniosku o wznowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Skarżącej zarzucił organom naruszenie art. 243 § 3, 233 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, art. 56 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 8 Kpa. W uzasadnieniu pełnomocnik uzupełnił, iż organy całkowicie pominęły etap postępowania nadzwyczajnego tj. badanie dopuszczalności wniosku o wznowienie, odnośnie którego winien wydać postanowienie. Dopiero po jego wydaniu następuje badanie, czy rzeczywiście dana przesłanka wystąpiła. Jeżeli zaś organ stwierdzi, że przesłanka wznowienia nie wystąpiła, wówczas rezygnuje z dalszego prowadzenia postępowania wydając decyzję w oparciu o art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej. Tymczasem organ pierwszej instancji wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania, nie uwzględniając faktu, że u podstaw wniosku o wznowienie wskazano przesłankę z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Tymczasem stan faktyczny sprawy rozstrzygniętej przez Trybunał Konstytucyjny jest zbieżny ze stanem sprawy będącej przedmiotem postępowania i podatnikowi przysługuje prawo do skorzystania z nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji. Na prawidłowość wzajemnych relacji pomiędzy wznowieniem postępowania podatkowego a wznowieniem postępowania sądowoadministracyjnego Skarżąca przywołała wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2007 , o sygn. I FSK 1259/06. Na rozprawie w dniu 6 marca 2014r. strony przedstawiły aktualne orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego na poparcie swych stanowisk. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego po uprzednim skutecznym wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Podstawą wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania był przepis art.243 § 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, iż odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji i dotyczy dopuszczalności wznowienia postępowania. Kolejność poszczególnych paragrafów tego artykułu nakazuje przyjąć, iż w pierwszym etapie rozstrzygnięciu podlega kwestia dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania - art. 243 § 1, lub wydaniem decyzji o odmowie wznowienia – art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej. Wydanie omawianego postanowienia jest równoznaczne z rozpoczęciem drugiego etapu, w którym organ zgodnie z art. 243 § 2 ustala przede wszystkim, czy istotnie zachodzi którakolwiek ze wskazanych w art. 240 § 1 podstaw wznowienia postępowania, a w razie pozytywnego wyniku tych czynności przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy podatkowej będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (J.Borkowski, B. Adamiak, R. Mastalski,J. Zubrzycki –Ordynacja podatkowa. Komentarz, oficyna wyd. Unimex Wrocław 2010). Jeżeli wystąpi jedna z enumeratywnie wymienionych podstaw wznowienia, organ jest zobligowany do wszczęcia postępowania. Nie ma żadnych powodów by organ, jak w niniejszym postępowaniu, pominął etap badania dopuszczalności skargi i pominął postępowanie wstępne, by wydać od razu decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Istota tego postępowania nie pozwala na przyjęcie braku podstaw do wznowienia postępowania z pominięciem przyczyn podmiotowych, przedmiotowych i dotyczących zachowania terminu. Nie jest również badaniem dopuszczalności wznowienia powołanie się na fakt zawisłości sprawy ze skargi wniesionej na decyzją ostateczną, która zakończyła postępowanie, wznowienia którego strona się domaga. Organy niejako wskazały nową podstawę prawną odmowy wznowienia postępowania przywołując poglądy orzecznictwa, a także dokonując oceny skutków zastosowania art. 56 p.p.s.a, na gruncie poglądów doktryny. Jest rzeczą oczywistą ,iż ratio legis tego przepisu polega na uniknięciu dwutorowości postępowania, ale można jej uniknąć choćby poprzez zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania sądowego. I nie ma znaczenia dla oceny tych zagadnień okoliczność, że postępowanie sądowe zostało również zawieszone w dacie wydanych przez organy podatkowe decyzji. Reasumując uznać należy, iż nie ma podstaw normatywnych do stwierdzenia niedopuszczalności wznowienia postępowania w razie pozytywnej kontroli wniosku o wznowienie postępowania. Sądowi w składzie orzekającym znana jest rozbieżność stanowisk w kwestii dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Podziela jednak pogląd wyrażony w wyrokach WSA w Gorzowie Wkp w sprawie I SA/Go 9/13, WSA w Krakowie w sprawie III SA/Kr 347/13 i tutejszego sądu w sprawie o sygn. I SA/Po 349/13. W wyroku tym Sąd uznał, iż znalezienie właściwego rozwiązania zapobiegającego dwutorowości postepowań nie może opierać się jedynie na wykładni art. 56 p.p.s.a, który tego rodzaju zbiegu postępowań nie rozstrzyga. Identycznie jak w niniejszym uzasadnieniu wskazano, iż należy respektować rozwiązanie znajdujące uzasadnienie normatywne w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa (art.240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 241 §1 i art.243 § 1). Nie bez znaczenia pozostaje fakt , iż w niniejszym postępowaniu przesłanka , w oparciu o którą złożono wniosek o wznowienie ograniczona jest dodatkowymi warunkami. Otóż w oparciu o art. 241 § 2 pkt 2 prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia ma wyłącznie strona, a nadto jest ona ograniczona terminem złożenia żądania. Strona nie przestrzegając więc terminu jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego określonego w art. traci prawo do ponownego złożenia wniosku. Uwzględniając powyższe sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r.poz.1101,poz.1529) , o kosztach na podstawie art.200 i 205 § 2 P.p.s.a, a o wykonalności na podstawie jej art.152.