I OW 324/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. a Prezydentem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku [...] w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu postanawia: wskazać Prezydenta W. jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia wniosku T.., datowanego na dzień 26 lutego 2013 r., o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu marki Fiat 125p nr rej. [...], wniesionego na podstawie art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniósł ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż T. wniosła o przyznanie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu marki Fiat 125p nr rej. [...]. Wniosek obejmuje okres przechowywania pojazdu za czas od dnia następnego po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia z drogi, zgodnie z obowiązującym w tym czasie art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.). Przedmiotowy pojazd został zlikwidowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie w 2007 r. Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem pojazdu, oszacowaniem, sprzedaży lub zniszczeniem powstałe do momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i decyzję o zapłacie kosztów wydaje starosta. Przepis niniejszy został dodany na podstawie art. 1 pkt. 10 lit. k/ ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę – Prawo o ruchu drogowym. W tej ostatniej ustawie zmieniającej, zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 – Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Rozstrzygając o tychże kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie Skarb Państwa, nie wskazując jednostki organizacyjnej kompetentnej do załatwiania tych spraw. Zdaniem wnioskodawcy, skoro ustawodawca wskazuje starostę jako organ kompetentny do załatwienia sprawy, a koszty według ustawodawcy miałby ponosić Skarb Państwa, to należy przyjąć, że starosta wydając orzeczenia w sprawie kosztów dozoru wykonywałby zadanie zlecone na podstawie ustawy. Wniosek został przez Spółkę złożony w dniu 26 lutego 2013 r., co oznacza, że postępowanie zostało wszczęte po nowelizacji art. 13 ustawy – Prawo o ruchu drogowym i dodanego do niego ust. 10h w obowiązującym, cytowanym wyżej, brzmieniu – a więc właściwym organem do rozpatrzenia sprawy jest starosta, a na obszarze m.st. Warszawy – Prezydent m.st. Warszawy. Dnia 6 czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie przekazał sprawę do rozstrzygnięcia Prezydentowi m.st. Warszawy, jednakże ten pismem z dnia 26 czerwca 2013 r. odmówił rozstrzygnięcia, uznając że jest niewłaściwy. W odpowiedzi na wniosek, sformułowanej w dniu 6 lutego 2014 r. (na oryginale błędnie wskazano rok 2013), Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Pruszkowie a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy – przez wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie jako organu właściwego do załatwienia sprawy z wniosku T. o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu marki Fiat 125p o numerze rejestracyjnym [...]. Przedmiotowy pojazd został usuniętego z drogi na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a po upływie ustawowego okresu przechowywania na parkingu strzeżonym, przejęty na rzecz Skarbu Państwa oraz zlikwidowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie. Likwidacja pojazdu nastąpiła w 2007 r. W ocenie Prezydenta, art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie ustanawia starosty organem właściwym do przyznania wynagrodzenia przechowawcy pojazdu usuniętego z drogi na podstawie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Jego zdaniem właściwy organ powinien być ustalony na podstawie art. 102 § 2 ustawy z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm.) i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237 ze zm.). Tym samym, podstawą do przyznania wynagrodzenia za dozór, powinien być art. 102 § 2 i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Właściwym do tego winien być organ określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z w § 4 ust. 1 tego rozporządzenia dotyczące organu egzekucyjnego przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji stosuje się odpowiednio do trzech wymienionych w nim organów, przy czym w przypadku starosty tylko w zakresie określonym w § 4 ust. 1 pkt 2, czyli likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Tym samym, rozciągnięte na starostów stosowanie przepisów ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji, w ocenie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, obejmuje tylko sprawy z zakresu pojazdów przejętych na rzecz powiatu, co mogło nastąpić dopiero po 4 września 2010 r. Mocą powyższego rozporządzenia nie rozciągnięto na starostów odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie likwidacji ruchomości nabytych przez Skarb Państwa. W tych sprawach, jako właściwy organ, został wskazany naczelnik urzędu skarbowego (§ 4 ust. 1 pkt 2). Ponieważ sprawa z wniosku T. dotyczy kosztów przechowywania pojazdu nabytego przez Skarb Państwa, tym samym organem właściwym do jego rozpatrzenia – w ocenie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy – winien być zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) –sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został spór kompetencyjny, i to spór negatywny, bowiem żaden z organów nie uważa się za właściwy do rozpatrzenia zgłoszonego w sprawie administracyjnej żądania. Jego podmiotami są: organ samorządowy z jednej strony oraz organ administracji rządowej z drugiej. Nie budzi wątpliwości fakt, że wspomniane wyżej podanie wszczęło postępowanie w sprawie o przyznanie kosztów dozoru pojazdu usuniętego z drogi. Po myśli art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przechowawcy pojazdu usuniętego z drogi w trybie art. 130a – Prawa o ruchu drogowym należy się wynagrodzenie i zwrot wydatków z tego tytułu. W istocie obowiązujące obecnie przepisy nie precyzują podmiotu, który jest obowiązany do ich zapłaty w zakresie przechowania pojazdu usuniętego z drogi w okresie objętym żądaniem zgłoszonym w niniejszej sprawie. Generalnie czyni to właściwy organ egzekucyjny, którym dotychczas był właściwy organ skarbowy (naczelnik urzędu skarbowego), bo pojazdy takie przechodziły na własność Skarbu Państwa. W wyniku nowelizacji Prawa o ruchu drogowym dokonanej mocą ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018) zadania z tego zakresu wykonują starostowie jako ich zadania własne (art. 130a ust. 5f Prawa o ruchu drogowym), m.in. zabezpieczając pojazdy i kierując do sądów wnioski o nabycie ich własności (art. 130a ust. 10 tej ustawy), wykonują orzeczenia sądów (art. 130a ust. 10f tej ustawy) i wydają decyzje o zapłacie kosztów przechowania pojazdów (art. 130a ust. 10h tej ustawy). Z tymi przepisami skorelowano przepisy przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przewidują one właściwość starostów w tym zakresie (§ 4 ust. 1 pkt 2 lit. b). Przeto obowiązujące obecnie przepisy wprowadziły jako regułę kompetencje starostów w tych sprawach. Poprzednie regulacje zostały zaś uchylone i nie można ich stosować. Zasadnym i celowym jest zatem, aby ten organ był również organem właściwym w sprawach z zakresu zapłaty wynagrodzenia i zwrotu wydatków z tytułu dozoru pojazdów usuniętych z drogi w omawianym trybie w okresie poprzednim. Takie też stanowisko zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny (p. postanowienia: z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11, z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OW 152/11, z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OW 226/12, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przy czym nie rozstrzyga to kwestii pochodzenia środków na ten cel. Taki kierunek rozpoznania wniosku złożonego w niniejszej sprawie uzasadniony jest faktem wniesienia podania w tej materii w dniu 26 lutego 2013 r., stąd żądanie to winno znaleźć swą podstawę w aktualnie obowiązujących przepisach. Z tej też przyczyny nie mają tu zastosowania przepisy przejściowe przywołanej ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. Przepisy jej art. 10, art. 11, art. 12 nie dotyczą stanu faktycznego przedstawionego przez organy. Natomiast art. 13 obejmuje swym zasięgiem wąski zakres, a mianowicie dotyczy tylko tych kosztów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, do dnia wejścia w życie noweli, ale tylko w odniesieniu do pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie tej ustawy. Wówczas koszty te ponosi Skarb Państwa (czyli właściwy naczelnik urzędu skarbowego, bowiem tak było do tej pory). Chodzi zatem tu tylko o koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowania podjazdów, dla których termin ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 3 września 2010 r. Intencją ustawodawcy było umożliwienie uzyskania zapłaty za przechowanie pojazdów w tym okresie, w którym poprzednio nie istniała ku temu podstawa prawna, bo dotychczasowe przepisy w tej materii zostały wyeliminowane przez Trybunał Konstytucyjny (p. wyrok z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, OTK-A 2008, nr 5, opublikowany w Dz.U. Nr 100, poz. 649 z dnia 11 czerwca 2008 r.), do czasu uchwalenia nowych. Żaden z organów występujących w niniejszej sprawie nie wykazał, aby przesłanki ww. przepisu były spełnione w odniesieniu do spornego pojazdu. Brak przepisów intertemporalnych pozwalających na zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów dotychczasowych skutkuje dojściem do głosu przepisów obecnie obowiązujących, które nie przewidują właściwości organów skarbowych w tych sprawach. Co prawda literalnie rzecz ujmując przepis § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b/ cytowanego wyżej rozporządzenia ogranicza zakres właściwości starostów do likwidacji ruchomości (a więc ściśle wykładając tylko do czynności związanych ze sprzedażą, nieodpłatnym przekazaniem lub zniszczeniem – p. § 2 rozporządzenia – czyli nie obejmuje działań z zakresu przechowywania) przejętych na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym jedynie do tych, które zostały przejęte na rzecz powiatu, a wydaje się, że sporny pojazd stał się własnością Skarbu Państwa. Natomiast w pozostałych sprawach statuuje właściwość naczelników urzędów skarbowych. Jednakowoż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy tego rozporządzenia nie mają zastosowania w sprawie. Wedle brzmienia jego § 1 pkt 3 (inne jednostki nie mają tu odniesienia) określa ono sposób rozliczania wydatków związanych z przechowywaniem lub sprzedażą ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa. Pomijając już zatem wątpliwości czy pod pojęciem sposobu rozliczania można ujmować również wskazanie organu właściwego w tych sprawach, jak też dalej idącą kwestię upoważnienia do tego rodzaju regulacji zawartego w treści art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, trzeba stwierdzić, że skoro objęty żądaniem podania wszczynającego sprawę, w której powstał niniejszy spór pojazd stanowi własność Skarbu Państwa, to przepisy tego rozporządzenia do niej nie mają zastosowania. I nie ma tu znaczenia, że pojazd ten dopiero po okresie, za który ma zostać przyznane wynagrodzenie stał się jego własnością, bo decyduje stan obecny – w chwili rozpatrywania żądania. Przepisy Prawa o ruchu drogowym mają tu charakter przepisów szczególnych w stosunku do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem w tej sytuacji istniały powody dla uwzględnienia wyprowadzonej wyżej reguły właściwości starosty. Z tych przyczyn należało wskazać jako organ właściwy w sprawie pełniącego funkcję starosty Prezydenta m.st. Warszawy, o czym orzeczono na zasadzie art. 15 § 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.