IV SA/Wa 2878/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Wojewody [... z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wojewoda [...] zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] października 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie wymeldowania J. A. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w R. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Burmistrz W. - na wniosek D. F. - decyzją z dnia [...] lipca 2012. r. orzekł o wymeldowaniu J. A. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w R.. Wnioskodawca inicjując postępowanie wskazał, że J. A. nie mieszka w miejscu pobytu stałego od maja 2012 r. Obecnie przebywa u syna przy ul. [...] w W. W toku postępowania zaś wyjaśnił, że J. A. była konkubentką jego ojca – S. F. i mieszkała z nim w przedmiotowym budynku. Po jego śmierci w maju 2012 r. J. A. wyprowadziła się, zabierając część swoich rzeczy. Pozostałe rzeczy zabrała w dniu 5 lipca 2012 r. w obecności funkcjonariuszy policji i swojej rodziny. Od dnia 1 czerwca 2012 r. w budynku nr [...] przy ul. [...] w R. mieszka D. F. z rodziną. Z kolei J. A. wyjaśniła, że w przedmiotowym budynku, wybudowanym wspólnie ze S. F. mieszkała od 1992 r. W dniach 20-21 maja 2012 r. po powrocie z cmentarza nie mogła dostać się do budynku z uwagi na wymienione zamki w drzwiach. Nie udało jej się wejść do mieszkania, również z pomocą funkcjonariuszy policji. W dniu 5 lipca 2012:r. w obecności policjantów zabrała swoje rzeczy z budynku pozostawiając wyposażenie domu. Obecnie mieszka w różnych miejscach - u koleżanki, syna, siostry. Nie podejmowała kroków prawnych, żeby powrócić do przedmiotowego budynku. Jedynie policja przeprowadzała interwencje w tej sprawie. J. A. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W toku postępowania odwoławczego organ uzyskał informację z Komendy Powiatowej Policji w W. odnośnie sześciu interwencji przeprowadzonych w przedmiotowym budynku w okresie od dnia 1 maja do dnia 28 sierpnia 2012 r. Dwie z nich - w dniach: 21 maja 2012 r. oraz 30 maja 2012 r. były zgłoszone przez J. A., natomiast pozostałe cztery w dniach: 22 maja 2012 r., 31 maja 2012 r., 2 czerwca 2012 r. oraz 5 lipca 2012 r. zgłaszane były przez D. F. Interwencje zgłoszone przez J. A. dotyczyły kierowanych do niej gróźb przez D. F., w tym wyrzucenie jej z domu oraz odbioru przez nią rzeczy z miejsca pobytu. Z kolei interwencje zgłaszane przez D. F. dotyczyły trudności z wejściem na teren nieruchomości oraz przywłaszczenia rzeczy przez J. A. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na skutek skargi J. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2706/12 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie zbadał, czy opuszczenie miejsce pobytu stałego przez J. A. miało charakter trwały i dobrowolny. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] lipca 2012 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie zaszła przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności uzasadniająca wydanie decyzji o wymeldowaniu J. A. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w R. Przeprowadzone dowody w sprawie, tj. zeznania świadków (M. W., J. Z., B. A., A. A. i M. S.) i oględziny budynku nie pozostawiły wątpliwości, że J. A. nie mieszka w przedmiotowym budynku. W ocenie organu opuszczenie budynku miało charakter trwały i dobrowolny. Organ podkreślił, że kwestie dotyczące dobrowolności opuszczenia lokalu przez J. A. rozważał w aspekcie długości okresu opuszczenia przedmiotowego lokalu (od końca maja 2012 r.), skoncentrowania spraw życiowych poza miejscem pobytu stałego oraz faktu niepodjęcia skutecznie przysługujących środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z budynku i powrotu do mieszkania. Wojewoda [...] stwierdził, że oświadczenie J. A. o wyrzuceniu z przedmiotowego budynku nie znalazło potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. J. A. nie podjęła skutecznych środków prawnych zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania, dlatego opuszczenie przez nią miejsca stałego zameldowania nosi cechy dobrowolności w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Za dobrowolnością, jak i za zamiarem opuszczenia przez J. A. dotychczasowego miejsca zameldowania przemawiał – zdaniem organu- fakt skoncentrowania centrum życiowego w innym miejscu. Z kolei utrzymujący się od końca maja 2012 r. stan, w którym osoba zameldowana na pobyt stały w danym budynku rzeczywiście w nim nie mieszka - w ocenie organu - nosi znamiona trwałości. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy zarówno zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, jak również brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Skargę do Sądu na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. wywiodła J. A. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 79 § 1 i 2 w związku z art. 32, art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżąca w wywodach skargi wskazała, że faktycznie nie przebywa w przedmiotowym budynku, ale zdecydowanie nie miała zamiaru przeniesienia swojego ośrodka życiowego do innego miejsca. Mało tego, chciała wrócić do miejsca zameldowania, ale uniemożliwił jej to D. F.– inicjator postępowania. Skarżąca podniosła, że z zeznań świadków oraz informacji przekazanej z Komendy Powiatowej Policji w W. wynika, że przymusowo opuściła przedmiotowy budynek i przebywa poza miejscem swojego stałego zamieszkania wbrew swojej woli. Dalej skarżąca wskazała, że do tej pory nie skoncentrowała swojego ośrodka życiowego w innym miejscu. Od momentu opuszczenia przedmiotowego budynku pomieszkiwała w różnych miejscach, u syna, koleżanek, siostry. Zdaniem skarżącej nie można tego uznać, za trwałe i faktyczne zerwanie wszelkich więzi z budynkiem, w którym do tej pory była zameldowana. Zdaniem skarżącej J. A., organy orzekające w sprawie błędnie uznały, że nie podjęła ona żadnych działań zmierzających do odzyskania możliwości zamieszkiwania w przedmiotowym budynku. Skarżąca dwukrotnie zwracała się do funkcjonariuszy policji o pomoc w powrocie do miejsca zamieszkania. Toczyło się również postępowanie sprawdzające, dotyczące gróźb karalnych kierowanych pod jej adresem przez D. F. Ponadto skarżąca wytoczyła sprawy przed sądami powszechnymi o zniesienie współwłasności oraz o nakłady na nieruchomość przy ul. [...] w R. Organ administracji wbrew naczelnym zasadom postępowania pozostawił poza zakresem swoich zainteresowań akta sprawy karnej i cywilnej dotyczące wyżej wymienionych spraw. Ponadto skarżąca podniosła, że organ nie zawiadomi jej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków oraz oględzin oraz nie uwzględnił przy zawiadamianiu o powyższych czynnościach ustanowionego w toku postępowania pełnomocnika skarżącej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, iż nie narusza ona prawa. Kwestię wymeldowania uregulowano w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałem w świetle art. 6 ust. 1 tej ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, w świetle którego - miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmując wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 281/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 600/07, te orzeczenia i orzeczenie powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja o wymeldowaniu osoby jest uzasadniona w przypadku, gdy osoba ta opuściła w sposób trwały i dobrowolny miejsce stałego pobytu. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Skoro opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny, to wymeldowanie nie będzie uzasadnione, gdy zostanie stwierdzone, że co prawda dana osoba opuściła lokal dobrowolnie, lecz jedynie tymczasowo i nadal wyraża wolę powrotu i stałego w nim zamieszkiwania. Na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 922/10). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że ustalenia poczynione przez Wojewodę [...] uzasadniają przyjęcie, że istnieją podstawy do wymeldowania skarżącej J. A. z budynku [...] przy ul. [...] w R. Faktem jest niezamieszkiwanie skarżącej J. A. w przedmiotowym budynku. Wynika to zarówno z wyjaśnień wnioskodawcy D. F., zeznań świadków, jak również sama skarżąca przyznała w toku postępowania administracyjnego, że w przedmiotowym budynku nie mieszka. Okolicznością sporną i wymagającą wyjaśnienia przez Wojewodę [...], zgodnie z wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r. było natomiast to, czy opuszczenie budynku przez skarżącą nosi cechy trwałości i dobrowolności. W dorobku orzeczniczym sądów administracyjnych wypracowane zostało stanowisko, że kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Inaczej rzecz ujmując, przyczyna opuszczenia lokalu, niekoniecznie musi mieć znaczenie dla oceny, czy osoba wymeldowana dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym lokalu. Jeżeli nawet okaże się, iż sama przyczyna opuszczenia lokalu w dacie orzekania o wymeldowaniu, nie była dobrowolna bowiem zachodziły okoliczności przymusu psychicznego lub fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego poza miejscem zameldowania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1908/08). Mając na uwadze powyższe Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że Wojewoda [...] prawidłowo ocenił, że opuszczenie budynku nr [...] przy ul. [...] w R. przez J. A. nosiło znamiona trwałości i dobrowolności. Po wymianie zamków w drzwiach przez D. F. w maju 2012 r. skarżąca próbowała raz, bezskutecznie wejść do budynku w asyście policji. Takie działanie skarżącej nie przesądza jednak o tym, że podjęła czynności faktyczne, czy też wykorzystała odpowiednie środki prawne celem powrotu do przedmiotowego budynku. Tym samym Sąd podziela stanowisko Wojewody [...], że wyrażony przez skarżącą zamiar powrotu do mieszkania pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie, gdyż jest wyłącznie słowną deklaracją nie znajdującą odzwierciedlenia w konkretnych działaniach skarżącej. Przez ponad dwa lata od wyprowadzenia się z budynku nie podjęła czynności umożliwiających jej ponowne zamieszkanie w budynku. Trafne są zatem spostrzeżenia organu, że fakt nie podjęcia we właściwym czasie działań mających na celu przywrócenie posiadania świadczy o jego dobrowolności. Bez znaczenia dla oceny, czy spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mają również prowadzone postępowania przed sądami powszechnymi dotyczącymi zniesienia współwłasności i rozliczenia nakładów poczynionych na nieruchomość oraz zakończonego postępowania w przedmiocie gróźb karalnych. Wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną potwierdzającą opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu. W sytuacji, gdy osoba wymeldowana ponownie zamieszka w lokalu z zamiarem trwałego popytu, będzie istniała podstawa do zameldowania jej na pobyt stały. Stwierdzić należy, że organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił. Niezasadny jest zatem zarzut skarżącej naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy, a jej uzasadnienie zostało sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Organ wskazał fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których pozostałym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Nie zrozumiały jest zarzut skarżącej dotyczący nie poinformowania jej i jej pełnomocnika o podejmowanych przez organ czynnościach – przesłuchaniach świadków i oględzinach. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone P. S. przez J. A. opatrzone datą 20 sierpnia 2013 r. Zarówno wezwania na przesłuchanie w charakterze świadków B. A., A. A., J. Z., M. W. oraz M. S., jak również stosowne zawiadomienia stron postępowania o podejmowanych czynnościach zostały wysłane przed ustanowieniem pełnomocnika przez J. A. Stąd podnoszony zarzut naruszenia art. 79 § 1 i 2 w związku z art. 32 k.p.a. nie może zostać uwzględniony. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż J. A. w sposób dobrowolny i trwały opuściła miejsce pobytu stałego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.