II OSK 712/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-13
Skład orzekający: Jerzy Siegień, Anna Łuczaj, Zygmunt Zgierski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków, jeśli jej budowa została zgłoszona, a następnie stwierdzono naruszenie przepisów technicznych dotyczących odległości od studni, która nie dostarcza wody do spożycia przez ludzi?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów nadzoru budowlanego, uznając, że organy nie ustaliły w sposób należyty stanu faktycznego. Kluczowe było ustalenie, czy studnia, od której liczono odległość oczyszczalni, faktycznie dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a nie tylko do celów gospodarczych. Ponadto, należało dokładnie zmierzyć odległość od osi studni do przewodu rozsączającego, a nie tylko do samej oczyszczalni. Brak tych ustaleń uniemożliwił prawidłową ocenę legalności budowy i zasadność nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
H. i A. P. wybudowali przydomową oczyszczalnię ścieków na podstawie zgłoszenia, zamiast planowanego szczelnego zbiornika. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę obiektu, uznając, że nastąpiło istotne odstępstwo od projektu i naruszenie przepisów technicznych dotyczących odległości od studni. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując ustalenia dotyczące odległości od studni oraz możliwość legalizacji budowy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku oraz zaskarżoną decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. Zasądził od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku solidarnie na rzecz H. P. i A. P. kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień /spr./ Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. P. i A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 891/13 w sprawie ze skargi H. P. i A. P. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku solidarnie na rzecz H. P. i A. P. kwotę 1.200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 891/13 oddalił skargę H. P. i A. P. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wszczął, na wniosek J. D., postępowanie administracyjne w sprawie legalności oczyszczalni ścieków wybudowanej na działce o nr geod. [...], stanowiącej własność A. i H. P., położonej w miejscowości N., gmina W. W trakcie prowadzonego postępowania oraz dokonanych w dniu 17 maja 2013 r. oględzin PINB ustalił, że na ww. działce znajduje się przydomowa oczyszczalnia ścieków z filtrem gruntowo-roślinnym o wydajności 0,6 m3/dobę, zrealizowana na podstawie zgłoszenia z dnia [...] grudnia 2008 r. dokonanego przez H. P. w Starostwie Powiatowym w B. Organ ustalił również, że znajdujący się na opisanej działce budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z infrastrukturą techniczną został zrealizowany na podstawie zatwierdzonej dokumentacji technicznej i udzielonego przez Starostę B. pozwolenia na budowę z dnia [...] kwietnia 2008 r. Przedmiotowa decyzja obejmowała budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z garażem oraz ze zbiornikiem szczelnym V - 7,9 m3. W trakcie realizacji powyższej inwestycji, inwestor dokonał jednak skutecznego zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w B. odnośnie wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków zamiast planowanego zbiornika szczelnego. Wobec braku sprzeciwu Starosty B. inwestor zrealizował powyższe zamierzenie inwestycyjne.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.), nakazał A. i H. P. rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków z filtrem gruntowo-roślinnym o wydajności 0,6 m3 /na dobę/, wybudowanej na działce nr geod. [...], niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i udzielonym pozwoleniem na budowę z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz obowiązującymi warunkami technicznymi. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie inwestor dokonał istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, wymagającego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Ponadto organ podkreślił, że realizacja oczyszczalni ścieków na powyższym terenie jest niezgodna z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] maja 2007 r., wydaną przez Burmistrza W., a jej usytuowanie w odległości 18,50 m od studni i około 3 m od ogrodzenia działki/granicy działki skarżącego jest niezgodne z obowiązującymi warunkami technicznymi określonymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm.). Końcowo organ zasygnalizował, że w analizowanym przypadku brak jest możliwości doprowadzenia wybudowanego urządzenia do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi, stąd też uzasadnione jest orzeczenie jego rozbiórki.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, po rozpatrzeniu odwołania A. i H. P., decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że lokalizację przydomowych oczyszczalni ścieków regulują przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z przepisem § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, (a więc, jak wskazał organ wodę do picia i na potrzeby gospodarcze), niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m. W przedmiotowej sprawie odległość ta nie została zachowana, albowiem wynosi zaledwie 18,50 m. Inwestor nie występował o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie odprowadzania ścieków. Zgodnie ze wskazaną decyzją ścieki miały być odprowadzane do szczelnego zbiornika, tymczasem inwestor odstąpił od załączonego projektu i zrealizował przydomową oczyszczalnię ścieków. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że skoro kontrolowana oczyszczalnia nie spełnienia warunków technicznych stawianych przydomowym oczyszczalniom ścieków, a jednocześnie brak jest możliwości doprowadzenia wybudowanego urządzenia do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi, to organ pierwszej instancji trafnie nakazał jej rozbiórkę.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnieśli A. P. i H. P. Skarżący podkreślili, że informowali organy nadzoru budowlanego o zmianie sposobu oczyszczania ścieków poprzez zgłoszenie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z filtrem żwirowo-roślinnym, które to zgłoszenie przyjęte zostało przez organy bez sprzeciwu. Tak więc skoro przedmiotowa oczyszczalnia ścieków została wykonana na podstawie skutecznego zgłoszenia z dnia [...] grudnia 2008 r. to organy nadzoru budowlanego nie miały podstawy do uznania, że jest to samowola budowlana i nakazania jej rozbiórki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że w sprawie bezsporne jest, iż kontrolowana oczyszczalnia wybudowana została na podstawie zgłoszenia z dnia [...] grudnia 2008 r. dokonanego przez skarżącego w Starostwie Powiatowym w B. Za bezsporne Sąd uznał również, że na skutek przedmiotowego zgłoszenia doszło do zmiany sposobu odprowadzenia nieczystości z nieruchomości skarżących z przewidzianego w projekcie budowlanym szczelnego zbiornika na przydomową oczyszczalnię ścieków. Jednak w ocenie Sądu zmiana sposobu odprowadzania ścieków, dokonana na podstawie ww. zgłoszenia była skuteczna i nie wymagała, jak stwierdzono w zaskarżonych decyzjach, zmiany udzielonego pozwolenia na budowę z dnia [...] marca 2008 r. Skład orzekający podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z dnia 8 lipca 2011 r. (sygn. akt II OSK 1152/10) i z dnia 3 października 2008 r. (sygn. akt II OSK 1115/09), zgodnie z którym zamiar skarżącego jako inwestora budowy przydomowej oczyszczalni ścieków jest modyfikacją rozwiązania kwestii odprowadzania ścieków, która nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w trybie art. 36a Prawa budowlanego. Skoro przepisy prawa budowlanego stanowią, że przydomowa oczyszczalnia ścieków ze względu na jej charakter nie musi być realizowana na podstawie pozwolenia na budowę, lecz wystarczające jest zgłoszenie organowi architektoniczno-budowlanemu, to nie można wymagać od inwestora, aby zamiast dokonać zgłoszenia, wystąpił o zmianę pozwolenia na budowę.
Niezależnie jednak od powyższego Sąd zauważył, że w wyniku dokonanej przez skarżących zmiany sposobu odprowadzania nieczystości doszło do naruszenia przepisów techniczno-budowlanych określonych w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie przydomowej oczyszczalni ścieków do stanu zgodnego z prawem. Za prawidłowe uznał Sąd zatem orzeczenie organów nadzoru budowlanego nakazujące rozbiórkę przedmiotowej oczyszczalni na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie było możliwości nałożenia na inwestora obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego albowiem kontrolowana przydomowa oczyszczalnia ścieków została wybudowana bez zachowania minimalnych odległości od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Sąd wskazał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż kontrolowana oczyszczalnia znajduje się w odległości 18,5 m od studni, przy wymaganych 30 m (§ 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Skarżący natomiast w żaden sposób nie podważyli w postępowaniu administracyjnym prawidłowości tych ustaleń, w tym nie przedstawili własnej oceny technicznej lub mapy wskazującej na inne niż ustalone przez organy, a zgodne z prawem, odległości. Przy czym za nieistotną w sprawie uznał Sąd podnoszoną przez skarżących kwestię jakoby odprowadzanie ścieków z szamba szczelnego zwiększało zagrożenie środowiska oraz kosztów związanych z odbiorem i utylizacją ścieków.
Sąd przypomniał również, że decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 Prawa budowlanego jest decyzją związaną. Co oznacza, że organ administracji w przypadku stwierdzenia przesłanek do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części ma obowiązek wydania decyzji nakazującej taką rozbiórkę. Nie może odstąpić o wydania takiej decyzji, uzasadniając to, np. względami społecznymi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli H. i A. P. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 54, art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7, art. 57 ust. 1, ust. 3, ust. 4 Prawa budowlanego poprzez niezastosowanie ww. przepisów i nieprzyjęcie, że po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy i niewniesieniu przez ten organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia sprzeciwu co do zakończonej budowy, z jednoczesną wiedzą organu co do zmiany (modyfikacji) rozwiązania kwestii odprowadzania ścieków (w stosunku do wydanego pozwolenia na budowę obiektu) i sposobu tej zmiany, brak jest później możliwości prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego (w tym nakazania rozbiórki wybudowanego obiektu),
b) § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że odległość między studnią a najbliższym przewodem rozsączającym kanalizacji indywidualnej wybudowanej oczyszczalni ścieków wynosi 18,5 m, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby organ nadzoru budowlanego w ogóle dokonywał jakiegokolwiek pomiaru odległości między studnią a najbliższym przewodem rozsączającym kanalizacji indywidualnej (mierzona była jedynie odległość między studnią, a usytuowaniem samej oczyszczalni, a nie przewodu rozsączającego),
c) art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 Prawa budowlanego w zw. z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy zasadnie nakazały rozbiórkę wybudowanej przydomowej oczyszczalni ścieków, gdyż nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i nie jest możliwym doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy na podstawie dokonania niewielkich prac modernizacyjnych przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, istnieje możliwość jego ułożenia w sposób, który spowoduje, że odległość miedzy przewodem a studnią będzie wynosiła ponad 30 m,
d) art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez zaniechanie zastosowania tego przepisu i nieuwzględnienie, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w ten sposób, iż odległość między studnią, a najbliższym przewodem rozsączającym kanalizacji indywidualnej będzie wynosić co najmniej 30 m;
2) przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie za prawidłowe ustaleń Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że;
- organy zasadnie nakazały rozbiórkę wybudowanej przydomowej oczyszczalni ścieków, gdyż nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i nie jest możliwym doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem,
- odległość między studnią a najbliższym przewodem rozsączającym kanalizacji indywidualnej wybudowanej oczyszczalni ścieków wynosi 18,5 m,
b) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo że organ dokonał błędnego zastosowania przepisów i błędnych ustaleń, tj.:
- że odległość między studnią a najbliższym przewodem rozsączającym kanalizacji indywidualnej wybudowanej oczyszczalni ścieków wynosi 18,5 m, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby organ nadzoru budowlanego w ogóle dokonywał jakiegokolwiek pomiaru odległości między studnią a najbliższym przewodem rozsączającym kanalizacji indywidualnej,
- że organy zasadnie nakazały rozbiórkę wybudowanej przydomowej oczyszczalni ścieków, gdyż nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i nie jest możliwym doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy na podstawie dokonania niewielkich prac modernizacyjnych przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, istnieje możliwość jego ułożenia w sposób, który spowoduje, że odległość miedzy przewodem a studnią będzie wynosiła ponad 30 m,
- że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków zrealizowana przez skarżących na działce nr [...] w oparciu o skuteczne zgłoszenie w starostwie Powiatowym w B. i następnie zaewidencjonowanie jej na mapie poinwentaryzacyjnej, co zawiązane było z zakończeniem budowy i niewniesieniem przez organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia sprzeciwu co do zakończonej budowy, może następnie być przedmiotem prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego, prowadzącego do nakazania rozbiórki wybudowanej przydomowej oczyszczalni ścieków.
W oparciu o powyższe zarzuty A. i H. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i poprzedzających go decyzji organów budowlanych w trybie art. 188 P.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 54, art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7, art. 57 ust. 1, ust. 3, ust. 4 Prawa budowlanego poprzez niezastosowanie ww. przepisów i nieprzyjęcie, że po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy i niewniesieniu przez ten organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia sprzeciwu co do zakończonej budowy, z jednoczesną wiedzą organu co do zmiany (modyfikacji) rozwiązania kwestii odprowadzania ścieków (w stosunku do wydanego pozwolenia na budowę obiektu) i sposobu tej zmiany, brak jest później możliwości prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego (w tym nakazania rozbiórki wybudowanego obiektu). Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że stosownie do przepisów art. 84 ust. 1 pkt 1 i art. 84a ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, ograny nadzoru budowlanego mają obowiązek kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym kontroli zgodności wykonania robót budowlanych z przepisami techniczno – budowlanymi. Tym samym organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do wszczęcia postępowania uregulowanego w art. 50 – 51 Prawa budowlanego, jeżeli roboty budowlane objęte zgłoszeniem wykonane zostały w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, a więc m. in. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4). Przy czym zawarta w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego regulacja dotyczy również przypadku naruszenia przepisów techniczno – budowlanych, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego. Naruszenie tych przepisów musi być jednak istotne, co organ prowadzący postępowanie naprawcze powinien ustalić w sposób niebudzący wątpliwości.
W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego oraz Sąd pierwszej instancji za istotne naruszenie przepisów techniczno – budowlanych przyjęły ewidentne niespełnienie przez wybudowaną na podstawie skutecznego zgłoszenia oczyszczalnię ścieków wymogów przewidzianych w § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co w efekcie w ich ocenie uniemożliwiło również legalizację robót budowlanych.
Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby organ dokonywał jakiegokolwiek pomiaru odległości między studnią a przewodem rozsączającym. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Sąd pierwszej instancji przyjął za organem, że odległość między studnią a usytuowaniem przewodu rozsączającego wynosi 18,5 m. W aktach postępowania administracyjnego znajduje się jedynie protokół dokonania oględzin z dnia 17 maja 2013 r. (k. 4 akt sprawy postępowania organu pierwszej instancji), z treści którego nie wynika, aby podczas dokonywania oględzin wykonywane były jakieś pomiary odległości. Brak również jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o tym, aby w innym dniu poza oględzinami były przeprowadzane przez organ czynności, w trakcie których dokonywano by pomiarów odległości od oczyszczalni do studni. O czynnościach takich nie byli również informowani skarżący. Informacja, że odległość oczyszczalni od studni wynosi około 18,5 m pojawia się dopiero w decyzji organu pierwszej instancji i następnie pomimo kwestionowania tej odległości przez skarżących w trakcie trwania całego postępowania, jest ona przyjmowana bez zastrzeżeń przez organ odwoławczy, a następnie przez Sąd pierwszej instancji.
Ponadto z przepisu § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wynika, że odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m. Z akt sprawy wynika, że studnia w stosunku do której liczono odległość oczyszczalni jest studnią skarżących, gdyż znajduje się na tej samej działce co oczyszczalnia, tj. na działce nr [...], stanowiącej własność A. i H. P. Studnia ta, jak wskazywali skarżący, została nabyta przez nich wraz z działką i od samego początku woda z tej studni była wykorzystywana jedynie do celów gospodarczych (podlewanie ogrodu, zasilanie pieca centralnego ogrzewania, itd.). Woda ta, jak podnosili skarżący, nie nadawała się i nie nadaje się aktualnie do spożycia przez ludzi ze względu na dużą zawartość żelaza. Tym samym organy zarzucając istotne naruszenie § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie powinny najpierw ustalić, czy studnia, od której liczono odległość do oczyszczalni, dostarczała wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i czy skarżący wykorzystują wodę z tej studni do celów domowych. Wprawdzie w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie brak jest definicji pojęcia "woda przeznaczona do spożycia przez ludzi", to jednak w ramach wykładni systemowej należy odwołać się do przepisu art. 2 pkt 18a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r. poz. 139), który stanowi, że woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to woda w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczona do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach. Tym samym za wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, a więc wodę przeznaczoną do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych nie można uznać wody wykorzystywanej do celów gospodarczych (podlewanie ogrodu, zasilanie pieca centralnego ogrzewania, itd.). Odmienne są bowiem cele wykorzystywania takiej wody. Nie można zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy podzielić stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3183/14, w którym przyjęto, że w pojęciu "inne cele domowe" mieści się również wykorzystywanie wody do celów gospodarczych.
Zasadne są zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż brak szczegółowego i dokładnego ustalenia przez organy stanu faktycznego sprawy niewątpliwie mógł mieć istotny wpływ na jej wynik.
W świetle powyższego przedwczesne jest także stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie nie było możliwości nałożenia na inwestorów obowiązków z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, albowiem przedmiotowa oczyszczalnia ścieków wybudowana została bez zachowania minimalnych odległości od studni dostarczającej wodę do spożycia przez ludzi, a w konsekwencji, że zasadne było orzeczenie organów nadzory budowlanego nakazujące rozbiórkę przedmiotowej oczyszczalni. Jak wskazano powyżej w rozpoznawanej sprawie nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości odległości oczyszczalni ścieków wybudowanej przez skarżących od studni, a przede wszystkim nie ustalono czy studnia ta dostarczała i dostarcza skarżącym wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi lub innych celów domowych tego rodzaju. Ponadto należy mieć również na uwadze, że celem uchwalenia rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie było ustalenie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 Prawa budowlanego (§ 1 rozporządzenia). Rozporządzenie ma zatem głównie chronić występujące w obszarze oddziaływania uzasadnione interesy osób trzecich przed szkodliwymi działaniami inwestorów. Tymczasem niniejszej sprawie zarówno kwestionowana oczyszczalnia ścieków jak i studnia, znajdują się na działce inwestorów, którzy w trakcie trwania postępowania nie wskazywali na możliwość zanieczyszczenia wody ze studni, z której, jak twierdzili, korzystają tylko do celów gospodarczych.
Prowadząc zatem ponownie postępowanie organy nadzoru budowlanego powinny najpierw ustalić czy znajdująca się na działce skarżących studnia dostarcza im wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi lub innych celów domowych. Dopiero stwierdzenie wystąpienia powyższych okoliczności da podstawę do ustalenia spełnienia wymagań § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tym celu należy dokonać dokładnego pomiaru odległości studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi – licząc od osi studni – do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej. Prowadząc ponownie postępowanie organy powinny mieć również na uwadze okoliczność, że z mapki załączonej do decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego z garażem wynika, iż w pobliżu działki inwestorów projektowane było przyłącze wodociągowe i przyłącze kanalizacyjne. Dodatkowo ze znajdujących się w aktach dokumentów wynika, że w 2013 r. Gmina W. zrealizowała w tym rejonie budowę wodociągu i budowę kanalizacji sanitarnej w ulicy [...] w N., a skarżący w dniu [...] maja 2014 r. złożyli wniosek o warunki przyłączenia ich do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, z zaznaczeniem wykorzystywania wody na cele socjalno-bytowe. A zatem organ ma obowiązek ustalić, czy skarżący uzyskali podłączenie do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, co niewątpliwie miałoby wpływ na ocenę legalności wybudowanej przez skarżących oczyszczalni ścieków.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło