II SA/Rz 1344/13
WyrokWSA w Rzeszowie2014-03-11
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Joanna Zdrzałka, Elżbieta Mazur-Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opinia kuratora oświaty w sprawie połączenia szkół jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego i czy sąd może oceniać jej merytoryczne uzasadnienie?Ratio decidendi
Opinia kuratora oświaty w sprawie połączenia szkół, choć nie jest decyzją administracyjną, podlega kontroli sądu administracyjnego w zakresie legalności. Sąd może oceniać, czy opinia została wydana na podstawie i w granicach prawa, a także czy zawiera uzasadnienie, które nie jest dowolne. Jednakże, sąd nie powinien wkraczać w ocenę merytoryczną przesłanek, którymi kierował się kurator, o ile nie są one sprzeczne z prawem lub nie prowadzą do rażąco negatywnych skutków dla jakości kształcenia i bezpieczeństwa uczniów.Stan faktyczny
Gmina zaskarżyła negatywną opinię Kuratora Oświaty dotyczącą połączenia szkoły podstawowej i gimnazjum. Skarżąca zarzuciła opinii naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty poprzez błędną wykładnię i kierowanie się niewłaściwymi przesłankami. Gmina argumentowała, że proponowane połączenie ma na celu racjonalizację wykorzystania bazy lokalowej i zasobów kadrowych, a nie tylko oszczędności. Kurator Oświaty w uzasadnieniu opinii wskazał na brak wystarczających przesłanek uzasadniających połączenie, w szczególności w kontekście nadzoru pedagogicznego, jakości kształcenia i bezpieczeństwa uczniów.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka SO del. Elżbieta Mazur-Selwa Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na opinię [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie połączenia szkół -skargę oddala-
Przedmiotem skargi Gminy [...]. jest negatywna opinia Kuratora Oświaty w [...], zwanego dalej także "Kuratorem" z dnia [...] listopada 2013r., nr [...], wydana na podstawie art. 62 ust. 5b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.), zwanej dalej "ustawą" w sprawie połączenia Szkoły Podstawowej im. [...] z oddziałem przedszkolnym w H. oraz Gimnazjum im. [...] w H.
Z akt sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku Wójta Gminy [...] o wyrażenie opinii w sprawie połączenia szkół z dnia [...] kwietnia 2013r. pismem z dnia [...] kwietnia 2013r., nr [...] Kurator Oświaty wydał negatywną opinię w sprawie połączenia szkół. Ww. opinia została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 września 2013r., sygn. akt II SA/Rz 521/13. Wydając rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że organ nadzoru pedagogicznego, jakim jest Kurator Oświaty nie ustosunkował się w sposób należyty do wniosku o wyrażenie opinii w przedmiocie połączenia szkół różnych typów. Sąd wyjaśnił, że wyrażenie opinii na temat połączenia szkół dokonywane w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego obliguje Kuratora do jasnego i czytelnego wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się odmawiając swej aprobaty. Kurator nie może nie odnieść się w niej do tych argumentów, które zdaniem organu prowadzącego szkołę stanowią o korzyściach połączenia, przytaczając wyłącznie przesłanki przemawiające za negacją połączenia. Organ wywiąże się z obowiązku przekonywania o słuszności swego rozstrzygnięcia, jeżeli wyjaśni dlaczego argumenty za połączeniem mają mniejsze znaczenie niż przesłanki negatywne. W uzasadnieniu ponownie wydanej opinii z dnia 4 listopada 2013r Kurator w pierwszej kolejności wymienił przedstawione we wniosku cele przemawiające za połączeniem szkół: usprawnienie zarządzania szkołami wchodzącymi w skład zespołu, które będą działać pod kierownictwem jednego dyrektora ze wspólną administracją szkolną i obsługą, racjonalne zatrudnianie i wykorzystanie potencjału kadry pedagogicznej i pracowników obsługi szkół, umożliwienie prowadzenia długofalowej planowanej polityki zatrudnienia kadry pedagogicznej, efektywniejsze wykorzystanie bazy lokalowej: dydaktycznej i sportowej, usprawnienie obsługi i konserwacji budynków szkolnych wraz z infrastrukturą, względy demograficzne, a także korelacja programowa, ciągłość procesu dydaktycznego i rozwiązywanie problemów wychowawczych, wzrastające koszty utrzymania placówek oświatowych zmuszają do racjonalizacji wydatków, zapewnienie lepszej opieki świetlicowej, sprawniejsza organizacja dowozu uczniów.
Rozpatrując wniosek w kontekście realizacji wymienionych wyżej celów organ wyjaśnił, że nie podano wyczerpującej informacji na czym ma polegać usprawnienie zarządzania szkołami. W chwili obecnej szkołą podstawową zarządza dyrektor i wicedyrektor, a gimnazjum - dyrektor. Ograniczenie kadry kierowniczej w zespole o jedną osobę wpłynie negatywnie na sprawowanie nadzoru pedagogicznego, nie zapewni pełnego wglądu w jakość kształcenia oraz realizację zadań wychowawczych i opiekuńczych. Zarządzanie zespołem usytuowanym w dwóch budynkach będzie wymagało większego zaangażowania kadry kierowniczej w sprawy organizacyjne, ze szkodą dla zadań wynikających z nadzoru pedagogicznego.
Powołanie się na racjonalność zatrudnienia także nie zostało wystarczająco uzasadnione. Nie czyni mu zadość stwierdzenie, że utworzenie zespołu stworzy korzystniejsze warunki do "zagospodarowania" potencjału kadrowego nauczycieli poprzez możliwość uzupełniania etatów w poszczególnych szkołach według potrzeb. Dyrektorzy szkół, znając potrzeby wynikające z konieczności zapewnienia wysokiej jakości kształcenia, mogą efektywnie wykorzystać kwalifikacje nauczycieli. Połączenie szkół w zespół ograniczy dyrektorom możliwość doboru nauczycieli adekwatnie do potrzeb zapewniających wysoką jakość kształcenia ze względu na konieczność zapewnienia zatrudnienia nauczycielom posiadającym umowy zawarte na czas nieokreślony.
Wskazano, że efektywniejsze wykorzystanie bazy lokalowej może być realizowane na podstawie zawartego porozumienia, bez konieczności tworzenia zespołu. Usytuowanie budynków szkolnych i sportowych w niewielkiej odległości i połączenie ich przewiązkami sprzyja takim rozwiązaniom. Każda ze szkół posiada własną stołówkę i świetlicę oraz sale lekcyjne przystosowane do wieku i potrzeb uczniów. Zapewnia to realizację istoty reformy z 1999r., czyli rozdzielenie uczniów starszych od najmłodszych, zapobiega negatywnym relacjom, uniemożliwia najmłodszym czerpanie niepożądanych wzorców od starszych kolegów, którzy wkraczają w okres dorastania charakteryzujący się wieloma negatywnymi postawami.
Usprawnienie obsługi i konserwacji budynków szkolnych wraz z infrastrukturą może być realizowane z poziomu organu prowadzącego bez potrzeby tworzenia zespołu, bowiem każda szkoła ma swój budżet i niezależnie czy funkcjonuje w zespole czy nie, realizowane zadania są rozliczane rozdzielanie.
Zgodnie z przedstawionym zestawieniem rzeczywistej liczby dzieci liczba uczniów gimnazjum oscyluje od 46 do 54 uczniów w danym roczniku, czyli wymagana będzie organizacja dwóch oddziałów klasowych, tak jak obecnie. Od roku szkolnego 2017/2018 liczba uczniów już jest niższa i mniej stabilna, od 35 do 49 w danym roczniku. Liczba oddziałów na poszczególnych poziomach będzie więc stabilna tak jak obecnie, czyli po dwie klasy. Na pewno zmniejszy się liczba uczniów w poszczególnych oddziałach, ale będzie to miało pozytywny wpływ na efektywność pracy nauczycieli, indywidualizację zajęć i wyniki kształcenia. Zapewni także oszczędności wynikające z braku konieczności podziału na grupy na określonych zajęciach edukacyjnych.
Nie można mówić o korelacji programowej w odniesieniu do szkoły podstawowej i gimnazjum. Podstawy programowe kształcenia ogólnego wprowadzone od roku szkolnego 2009/2010 dla tych typów szkół są odrębne. O ciągłości procesu dydaktycznego można mówić w odniesieniu do gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych, gdzie w klasie pierwszej liceum i technikum kontynuuje się realizację podstawy programowej kształcenia ogólnego. Organ wskazał przy tym, że głównym celem reformy z 1999 roku, wprowadzającej gimnazja, było rozdzielenie uczniów będących w wieku dorastania od uczniów najmłodszych
Wzrastające koszty utrzymania placówek oświatowych nie zostały poparte przedstawieniem rzeczywistych kosztów kształcenia ucznia w poszczególnych szkołach prowadzonych przez gminę. Brak jest informacji, która szkoła wymaga największych nakładów finansowych i w jakim stopniu pokrywa je subwencja oświatowa. Z wniosku można domniemać, że celem utworzenia zespołu są korzyści ekonomiczne, natomiast niewystarczająco wnikliwie rozważono jaki wpływ będą miały wprowadzone zmiany na jakość kształcenia i opieki.
Założenie, że funkcjonowanie szkół w zespole zapewni lepszą opiekę świetlicową nie jest zgodne z zapisami w koncepcji, która zakłada organizację ich pracy z podziałem na grupy wiekowe, przy likwidacji 2 etatów wychowawców. Ograniczenie zatrudnienia nie będzie sprzyjać organizacji pracy świetlicy w grupach wiekowych, może doprowadzić do przebywania w świetlicy w jednym czasie uczniów o dużej rozpiętości wiekowej. Taka sytuacja niekorzystnie wpłynie na realizację programu zajęć, może być zagrożeniem dla bezpieczeństwa najmłodszych uczniów szkoły podstawowej, rodzić konflikty i nieporozumienia.
Zapewnienie dowozu uczniów jest zadaniem własnym gminy i jego usprawnienie może być zrealizowane z poziomu organu prowadzącego, bez potrzeby tworzenia zespołu szkół.
Reasumując Kurator Oświaty uznał, że jedynym argumentem przemawiającym za utworzeniem zespołu są czynniki natury ekonomicznej, a one nie mogą stanowić o dokonaniu powyższych zmian organizacyjnych
Przesłanką przemawiającą przeciwko połączeniu szkół jest także negatywna opinia na temat zamiaru utworzenia zespołu szkół wyrażona przez rady pedagogiczne oraz rodziców.
Kurator nie odniósł się do propozycji utworzenia "Centrum edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej" stwierdzając, iż ta propozycja nie została skonkretyzowana i szczegółowo uzasadniona.
Gmina [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opinię Kuratora z dnia [...] listopada 2013r. zaskarżając ją w całości i zarzucając opinii naruszenie art. 31 ust 1 pkt 6 w związku z art. 62 ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą nakierowaniu się przez Kuratora błędnymi przesłankami, które spowodowały wydanie negatywnej opinii.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej opinii jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz [...] wg norm przepisanych.
W ocenie skarżącego stanowisko Kuratora wydanie opinii negatywnej jest nieuzasadnione i zawiera znamiona dowolności. Proponowane rozwiązania nie mają na celu dokonania oszczędności kosztem uczniów, są natomiast kolejnym etapem w długofalowej polityce oświatowej mającej na celu racjonalne wykorzystanie posiadanej przez Gminę bazy lokalowej i zasobów kadrowych w celu zapewnienia najlepszej opieki i warunków nauki uczniom. Odnosząc się zaś do powołanego przez Kuratora argumentu, dotyczącego protestu rodziców uczniów gimnazjum, strona skarżąca stwierdziła, iż nie został on przedstawiony Organowi Prowadzącemu do wiadomości. Przeprowadzone zostały natomiast szerokie konsultacje społeczne (otwarte posiedzenia Rady Gminy, otwarte zebranie wiejskie poświęcone utworzeniu zespołu, oraz zebranie rodziców Szkoły Podstawowej), wobec których wynikło, że większość społeczności gminy akceptuje utworzenie zespołu.
Wobec twierdzenia, iż nie do przyjęcia jest ustanowienie jednego dyrektora, co spowoduje osłabienie nadzoru pedagogicznego skarżący stwierdził, że obecnie każdy z dyrektorów zajmuje się szerokim wachlarzem obowiązków administracyjnych. Intencją Gminy jest oddanie spraw administracyjnych w ręce głównego dyrektora zespołu, natomiast nadzór pedagogiczny z założeniu ma ulec wzmocnieniu poprzez powierzenie nadzoru pedagogicznego np. dwóm wicedyrektorom.
Podejmując kwestię racjonalności zatrudnienia, skarżący wskazał, iż z powodu zmniejszającej się liczby uczniów i w konsekwencji zmniejszonej liczby godzin nauczycieli, pojawiło się sztuczne uzupełnianie etatów godzinami. Obecnie każdy z dyrektorów prowadzi własną politykę kadrową co nie jest w stanie zapewnić takiego poziomu racjonalności zatrudnienia, jakie oferowałoby kierownictwo jednej osoby. Ponadto stwierdzenie Kuratora, iż odrębność szkół nie jest przeszkodą w uzupełnianiu etatu w innej szkole, świadczy o nieznajomości realiów gimnazjum. Dyrektor gimnazjum jest przeciwny łączeniu etatów w obu szkołach, jako, że już początkowym okresie swojej pracy zmusił nauczycieli łączących etaty do rezygnacji z pracy w gimnazjum.
Kurator nie odniósł się do propozycji utworzenia "Centrum edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej" stwierdzając, iż ta propozycja nie została skonkretyzowana i szczegółowo uzasadniona. W ocenie skarżącej przesłane Kuratorowi informacje na temat tej propozycji były wystarczające do weryfikacji przy niniejszej opinii.
Kurator stwierdził, iż wzrastające koszty utrzymania placówek szkolnych, przekładające się na koszt kształcenia ucznia, nie zostały poparte przez Gminę rzeczywistym wyliczeniem kosztów. Skarżąca wskazała w tym miejscu, iż zmniejszająca się liczba uczniów, znana Kuratorowi, w oczywisty sposób przekłada się na zmniejszenie wpływów, co nawet przy utrzymujących się na jednym poziomie kosztach, powoduje oczywisty wzrost kosztów utrzymania placówki. Wobec czego ważna jest racjonalność zarządzania, która w ocenie skarżącego przejawiała się będzie w szerokim zakresie tj. od organizacji zamówień publicznych, poprzez wykorzystanie sprzętu do prac porządkowych np. kosiarki, odśnieżarki, następnie po wspólne utrzymywanie boisk, sal sportowych, oraz ustalanie dni wolnych od zajęć dydaktycznych celem usprawnienia i oszczędność w dowozie uczniów.
Wydanie negatywnej opinii bez szczegółowego uzasadnienia wskazującego na przeszkody w utworzeniu zespołu jest bezpodstawne. Skarżąca zaprzeczyła jakoby Kurator dokonał szczegółowej analizy argumentów pozytywnych i negatywnych, dla połączenia w zespół szkół wskazując, że ograniczył się on tylko do wyszczególnienia jego zdaniem negatywnych przesłanek. Opinia Kuratora nie tylko nie podważa celowości zmiany, ale także nie przekonuje, że przesłanki negatywne są ważniejsze z punktu widzenia nadzoru pedagogicznego niż przesłanki pozytywne.
Kurator nie zajął stanowiska w przedmiocie czy proponowane zmiany nie pogorszą efektywności kształcenia lub wychowania w sytuacji, kiedy jedną z podstawowych zmian w funkcjonowaniu placówek oświatowych są leżące po stronie Gminy szeroko rozumiane względy ekonomiczne, przejawiające się w prowadzeniu racjonalnej polityki oszczędnościowej, generującej możliwość utrzymania i zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na realizację celów oświatowych w Gminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej opinii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż opinia kuratora oświaty o połączeniu szkół i placówek oświaty o której mowa w art. 62 ustawy o systemie oświaty podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, z 1270) w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Kurator oświaty – jako organ nadzoru pedagogicznego wykonuje ten nadzór w imieniu wojewody, a więc organu, o którym mowa w art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r. poz. 594) (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2012 r. I OSK 2087/11). Zgodnie z art. 62 ust. 5 b ustawy o systemie oświaty połączenie w zespół szkoły podstawowej z gimnazjum wymaga pozytywnej opinii kuratora oświaty. Tryb wydania takiej opinii określa art. 89 ust. 1 i 2 u.s.g., w myśl którego, jeżeli prawo uzależnia ważność rozstrzygnięcia organu gminy od jego zatwierdzenia, uzgodnienia lub zaopiniowania przez inny organ, zajęcie stanowiska przez ten organ powinno nastąpić nie później niż w ciągu 14 dni. Opinia kuratora jest szczególną formą ingerencji w działania gminy.
Zasada państwa prawa wyklucza nakładanie się na siebie zadań i kompetencji różnych organów i kompetencje kuratora oświaty należy oceniać również z tej perspektywy co do jego kompetencji odnośnie wydania opinii.
Opinia kuratora podejmowana przez organy nadzoru pedagogicznego w ramach przysługujących mu kompetencji bez względu na to czy jest obszerna i szczegółowa nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem do których mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również dotyczące uzasadniania rozstrzygnięć. Opiniując sprawę połączenia w zespół szkoły podstawowej i gimnazjum, kurator oświaty przedstawia swoje stanowisko, jako uprawniony do tego organ administracji rządowej, realizujący politykę oświatową Państwa, a zatem motywy jakie organ nadzoru pedagogicznego przedstawia w swojej opinii, mają walor czysto merytoryczny, których ocena nie powinna wchodzić w zakres kontroli legalności samej opinii, sprawowanej i dokonywanej przez sąd administracyjny. "Jedynie zupełny brak uzasadnienia opinii kuratora powinien prowadzić do wyeliminowania jej z obrotu prawnego" (patrz: wyrok NSA 11.04.2012 r. I OSK 203/12).
Zadaniem kuratora oświaty jest weryfikacja czy proponowane połączenie szkół w zespół jest dopuszczalne i celowe.
Przepis art. 62 ust. 5 b u.s.o. ani żaden inny przepis tej ustawy nie zawiera przesłanek warunkujących wydanie pozytywnej lub negatywnej opinii w sprawie połączenia szkół.
Kurator oświaty wydając opinię w przedmiocie połączenia szkoły podstawowej z gimnazjum w zespół przedstawia swoje merytoryczne stanowisko co do samego zamiaru połączenia placówek szkolnych i w tym zakresie motywy wynikają z przyznanej mu autonomii (władztwa, imperium) co ma istotne znaczenie prawne, wszak uzależnienie tworzenia zespołów szkół od pozytywnej opinii kuratora oświaty jest potwierdzeniem, że wolą ustawodawcy było znaczące ograniczenie swobody organów prowadzących szkoły w zakresie odstępstwa od zasady ich odrębnego funkcjonowania.
Nie powinno jednak budzić wątpliwości, że wydając opinię, kurator oświaty obowiązany jest do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP. Zasada ta w porównaniu z ideą demokratycznego Państwa prawnego art. 2 Konstytucji RP, wymaga aby określone formy działań organów administracji nie budziły wątpliwości odnośnie przesłanek, którymi organy te kierują się przy załatwianiu określonej kategorii spraw z zakresu administracji publicznej. Z tego punktu widzenia kompetencje kuratora oświaty koncentrują się wokół uprawnień koordynacyjnych i władczo-kontrolnych w stosunku do szkół.
Wykonywany przez niego nadzór pedagogiczny obejmuje całość zagadnień edukacyjnych. W myśl art. 31 ust. 1 pkt 6 ustawy o systemie oświaty kurator w imieniu wojewody wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na terenie województwa.
Zgodnie z brzmieniem art. 62 ust. 5 b ustawy o systemie oświaty połączenie w zespół szkoły podstawowej z gimnazjum wymaga pozytywnej opinii kuratora oświaty.
Zgodnie z art. 33 ustawy o systemie oświaty pozycja kuratora jest autonomiczna i jest to organ sprawujący nadzór pedagogiczny realizujący politykę oświatową państwa.
Aby możliwym było określenie jaki powinien być wyrażony w opinii zakres argumentacyjny kuratora wydającego opinię o połączeniu w zespół szkoły podstawowej i gimnazjum koniecznym jest ustalenie kompetencji tego organu. Kompetencje i pozycja kuratora oświaty uregulowane zostały w ustawie o systemie oświaty. Wynika zeń, że kurator oświaty posiada głównie uprawnienia koordynacyjne i władczo-kontrolne w stosunku do szkół. Realizuje politykę oświatową państwa, a także współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i realizacji lokalnej polityki oświatowej, która powinna być zgodna z polityką oświatową państwa. Wykonywany przez kuratora nadzór pedagogiczny obejmuje całość zagadnień edukacyjnych na terenie województwa.
Ustawa nie precyzuje również pojęcia "nadzór pedagogiczny". Jego zakres określony jest w art. 31 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym nadzór pedagogiczny polega mi.in. na ocenianiu stanu i warunków działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkół, placówek i nauczycieli, analizowaniu i ocenianiu efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002 r. sygn. K 29/0 wskazał, że polski system oświaty jest integralną całością na którą składa się suma różnych zadań i kompetencji, które rozpisane zostały na działania wielu podmiotów, z których każdy ma określone zadania i kompetencje przypisane mu przepisami prawa.
Funkcja jaką w sprawie połączenia szkół pełni kurator oświaty nie ma nic wspólnego z nadzorem kuratora nad jednostką samorządu terytorialnego lecz przypisane mu kompetencje legitymują go do wydawania wiążącej opinii w tym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie wymogi opracowania właściwej opinii kuratora, wyczerpująco uzasadnionej zostały zrealizowane. Obowiązkiem kuratora wydającego opinię było skoncentrowanie się przede wszystkim na kwestiach związanych z pełnionym przez niego nadzorem pedagogicznym, co oznacza, że miał obowiązek ocenić czy połączenie szkoły podstawowej z gimnazjum będzie wpływało na działalność dydaktyczną i wychowawczą tych placówek.
Nie budzi też wątpliwości, że wydając opinię uprawnionym jest odwoływanie się przez kuratora do podstaw programowych każdej ze szkół, które proponują dla każdej ze szkół inne cele wychowawcze oraz inny zakres nauczania. Również prawidłowe jest stanowisko kuratora w którym uważa, że program wychowawczy i profilaktyczny musi być dostosowany do odpowiedniego etapu rozwoju uczniów. Nie bez znaczenia są również kwestie związane z bezpieczeństwem uczniów. Obniżenie standardów w tym zakresie związane byłoby ze zwiększeniem liczby uczniów w ramach jednej placówki dydaktycznej.
Przepisy ustawy o systemie oświaty przewidują możliwość połączenia w zespół szkoły podstawowej i gimnazjum, lecz jest to wyjątek od zasady odrębności tych szkół przyjętej podczas reformy edukacji w 1999 r. Aby zatem uzasadnione było pozytywne zaopiniowanie odstąpienia od przyjętej zasady odrębności organ prowadzący poszczególne szkoły winien wykazać, że połączenie szkół poprawi warunki nauki i zwiększy szanse edukacyjne uczniów.
W rozpoznawanej sprawie taka argumentacja przez organ prowadzący nie została przedstawiona. Wydanie opinii pozytywnej w oparciu jedynie o przesłanki ekonomiczne i organizacyjne, na które powoływała się Rada Gminu [...] uzasadniając uchwałę o zamiarze połączenia Szkoły Podstawowej im. [...] (z oddziałem przedszkolnym) oraz Gimnazjum im. [...] nie było możliwe, gdyż pozostawałoby w sprzeczności z zadaniami kuratora w zakresie realizacji polityki oświatowej państwa. Zamiar połączenia tych szkół jest tym bardziej nieuzasadniony, że każda z nich dotychczas funkcjonuje oddzielnie dysponując własna stołówką i świetlicą oraz salą gimnastyczną.
Opinia dotycząca zamiaru połączenia szkoły podstawowej i gimnazjum nie może nie uwzględniać również faktu, że w chwili obecnej wdrażane jest obniżenie wieku szkolnego w szkole podstawowej. Zatem zwiększy się jeszcze bardziej przedział wiekowy a tym samym również zmienią się potrzeby edukacyjno-wychowawcze każdej ze szkół.
Uznać wobec tego należy, że organ nadzoru pedagogicznego wyraził swoje fachowe stanowisko w zakresie ustanowionej konstytucyjnie zasady współdziałania władz, które nie powinno budzić wątpliwości w aspekcie oceny jego legalności. Tym samym zarzut skargi, iż opinia kuratora ma cechy dowolności jest nieuzasadniony.
Z tych względów na zasadzie przepisów art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło