IV SA/Wa 223/12

WyrokWSA w Warszawie2012-05-18

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Jakub Linkowski, Agnieszka Łąpieś-Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiednich do instalacji do odzysku i zbierania odpadów mogą być uznani za strony postępowania administracyjnego w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie takiej działalności, po wejściu w życie art. 29a ustawy o odpadach?
Ratio decidendi
Po wejściu w życie art. 29a ustawy o odpadach, który wszedł w życie 12 marca 2010 r., krąg stron postępowania o wydanie zezwolenia na prowadzenie odzysku lub zbierania odpadów został zawężony do wnioskodawcy lub władającego powierzchnią ziemi, na której będzie prowadzona działalność. Właściciele nieruchomości sąsiednich nie są już stronami w takim postępowaniu, co oznacza, że nie mogą skutecznie domagać się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., jeśli ich status strony nie wynika z nowego przepisu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg Prokuratora i E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta O. o uchyleniu zezwolenia na odzysk i zbieranie odpadów oraz umorzyła postępowanie. Wniosek o wznowienie postępowania złożyły osoby, które twierdziły, że bez własnej winy nie brały udziału w pierwotnym postępowaniu dotyczącym zezwolenia. Organy administracji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznały, że po zmianie przepisów ustawy o odpadach (wprowadzeniu art. 29a), osoby te nie są już stronami postępowania, co skutkuje bezprzedmiotowością wniosku o wznowienie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. i E. K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skarg Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. i E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zezwolenia na prowadzenia odzysku i zbierania odpadów - oddala skargi - Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] działalności za zakresie odzysku i zbierania odpadów, oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2008 r., udzielającej K. Sp. z o.o. z siedzibą w B. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku i zbierania odpadów na części działki nr [...] położonej w O. przy ulicy [...] zwrócili się E. K., W. L., K. G., K. P., T. J., A. B., A. Z., L. B., A. Z., K. B., J. M., P. D., M. L. i A. N.. Jako przesłankę wznowienową zainteresowani wskazali art. 145 § 1 pkt 4 Kpa podnosząc, że bez własnej winy nie brali udziału we wskazanym postępowaniu. Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Prezydent Miasta O. wznowił postępowanie w sprawie, a w dniu [...] grudnia 2008 r. wydał decyzję odmawiającą uchylenia swej decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 715/09 Sąd chylił decyzje organów obu instancji. Skarga kasacyjna K. Sp. z o.o. od tego wyroku została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 680/10). Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji, stosownie do wskazań Sądów Administracyjnych obu instancji podał, iż ustalenie kręgu stron tego postępowania odbywało się na zasadach ogólnych, określonych w przepisach Kpa. Organ I instancji podkreślił, iż potencjalne materialnoprawne źródło interesu prawnego po stronie mieszkańców wynika z treści art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach. Skoro na etapie udzielania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów istnieje podstawa prawna do określenia dodatkowych warunków, jakie powinien spełnić wnioskodawca, to udział w tym postępowaniu właścicieli nieruchomości sąsiednich jako osób, na które uciążliwości te mogą oddziaływać jest w pełni uzasadniony. Osoby te bowiem tylko w ten sposób mogą wpływać na rodzaj i zakres nałożonych w zezwoleniu na przedsiębiorcę dodatkowych warunków i przez to uzyskać ochronę swych praw. Powołał się przy tym na orzeczenia Sądów Administracyjnych, uprzednio zapadłe w tej sprawie. WSA wywiódł bowiem, że skoro ustawa o odpadach nie reguluje wprost kto jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na zbieranie i odzysk odpadów, to dla uznania określonego podmiotu za stronę postępowania w omawianym przedmiocie niezbędne jest rozważenie badanego zagadnienia w kontekście normy ogólnej jaką jest art. 28 Kpa. Przy czym krąg stron musi mieć charakter zbioru zamkniętego, możliwego do wyznaczenia na podstawie kryteriów obiektywnych na etapie prowadzenia postępowania, w ramach którego wydana jest decyzja - zezwolenie. Dlatego też, potencjalnym materialnoprawnym źródłem interesu prawnego do złożenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, może być treść art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach. WSA nie przesądził o istnieniu statusu prawnego strony skarżącej (A. Z.), lecz wskazał na takie braki w ustaleniach i w ocenie dokonanej przez organy administracji orzekające w sprawie, w świetle których zajęcie ostatecznego stanowiska w tej kwestii uznał za przedwczesne. Prawidłowość tych ustaleń potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w swoim rozstrzygnięciu, rozpatrując wniesioną przez Spółkę skargę kasacyjną (wyrok oddalający z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt !l OSK 680/10). Rozpoznając odwołanie od wskazanej decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2011 r. Samorządowe Kolegium stwierdziło, że zmianie uległ stan prawny. Legitymację procesową do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego posiada strona tj. osoba która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swojego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 Kpa, uzasadniającego jej udział. Zatem, organ prowadzący postępowanie na wniosek zobligowany jest w pierwszej kolejności do zbadania czy wniosek w przedmiocie wznowienia postępowania pochodzi od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Jak wskazał w swoim rozstrzygnięciu WSA w Warszawie, ustawa o odpadach nie reguluje wprost kto jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na zbieranie i odzysk odpadów. Dlatego dla uznania określonego podmiotu za stronę postępowania w omawianym przedmiocie niezbędne jest rozważenie badanego zagadnienia właśnie w kontekście normy ogólnej jaką jest art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Takim potencjalnym materialnoprawnym źródłem interesu prawnego do złożenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, może być treść art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, iż co prawda ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu są dla organów wiążące, jednak wyrok ten wydany został w odmiennym stanie prawnym. Organy administracji, rozpatrując sprawę na skutek złożonego odwołania, są natomiast obowiązane uwzględniać stan prawny obowiązujący na dzień wydawania rozstrzygnięcia. W dniu 22 stycznia 2010 r. uchwalono bowiem ustawę o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, którą dodano do ustawy o odpadach art. 29a. Przepis ten wszedł w życie w dniu 12 marca 2010 r., zatem obowiązywał w dacie wydania decyzji organu I instancji. Zgodnie z jego treścią, stronami postępowania o wydanie decyzji lub zezwoleń, o których mowa w art. 19, art. 26, art. 28, art. 53 ust. 4, art. 54 oraz art. 54a, a więc również zezwoleń na prowadzenie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, jak i zezwoleń na zbieranie odpadów, są wnioskodawca lub władający powierzchnią ziemi, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. Od tego czasu stronami tych postępowań nie są właściciele nieruchomości sąsiadujących z instalacją lub nieruchomością, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów. Ponadto w postępowaniach, o których mowa nie stosuje się art. 31 Kpa. Zgodnie treścią art. 29a ust. 4 ustawy o odpadach, powyższych regulacji nie stosuje się w postępowaniach o wydanie wskazanych decyzji lub zezwoleń dla spalarni lub współspalarni odpadów oraz dla instalacji wymagającej uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Z powyższego wynika więc, iż w tej materii ustawodawca skonstruował przepis szczególny do art. 28 Kpa, wyłączając stosowanie przepisu ogólnego (art. 28 Kpa) we wskazanych sprawach, rozpoznawanych na podstawie przepisów ustawy o odpadach. W przedmiotowej sprawie wnioskujący o wznowienie postępowania nie byli wnioskodawcami ani też władającymi powierzchnią ziemi, na której przewidziano prowadzenie - odzysku i zbierania odpadów. Prowadzenie odzysku odpadów na podstawie decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie jest wykonywane przy pomocy spalarni ani współspalarni odpadów, a ponadto do prowadzenia odzysku nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, o którym mowa w art. 201 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. W sytuacji wyraźnego wykluczenia przez ustawodawcę w art. 29a ust. 2 ustawy o odpadach określonego kręgu pomiotów - właścicieli nieruchomości sąsiednich - z udziału w postępowaniu zwykłym, przyznanie tym podmiotom prawa do udziału w postępowaniu wznowieniowym nie jest uzasadnione. Prowadziłoby to bowiem do obejścia uregulowania art. 29a ust. 2 ustawy o odpadach. Wobec tego Kolegium uznało, że postępowanie wywołane wnioskiem E. K., W. L., K. G., K. P., T. J., A. B., A. Z., L. B., A. Z., K. B., J. M., P. D., M. L. i A. N z dnia 8 maja 2008 r., stało się bezprzedmiotowe. Skargę na tę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. wnieśli Prokurator Prokuratury Okręgowej w O. oraz E.K.. Prokurator Prokuratury Okręgowej zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem: - art. 138 § 1 pkt. 2 Kpa w zw. z art. 105 § 1 Kpa oraz art. 28 kpa 188 Kpa i art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegający na uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w całości wobec stwierdzenia utraty przez E. K., W. L., K. G., K. P., T. J., A. B., A. Z., L. B., K. B., J. M., P. D., M. L., A. N., A. Z., Stowarzyszenie Zwykłe E,- statusu strony i legitymacji do występowania w tym charakterze, podczas gdy prawo strony w mniejszej sprawie przysługiwało prokuratorowi i nie zostało przez niego utracone; - naruszenie przepisów artykułów: 7 Kpa 77 Kpa, 28 Kpa, 63 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach w zw. z art. 153 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w całości wobec stwierdzenia utraty przez E. K., W. L., K. G., K. P., T. J., A. B., A. Z., L. B., K. B., J. M., P. D., M. L., A. N., A. Z., Stowarzyszenie Zwykłe E. statusu strony i legitymacji do występowania w tym charakterze, podczas gdy prawidłowa interpretacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach nie wyklucza ich z kręgu osób które mogą występować w charakterze strony w zakresie postępowań wydanych na podstawie art. 63 cytowanej ustawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Prezydent O. był zobligowany do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego, a dopiero po jego przeprowadzeniu do wydania decyzji co do istoty. Prezydent nadal był bowiem zobligowany do zbadania czy nie zachodzą materia In oprawne przesłanki do uznania za stronę postępowania mieszkańców Osiedla L. i Stowarzyszenia E., wynikające z art. 27 ust. 2 pkt. 3 ustawy o odpadach, który to przepis nie został uchylony jak i art. 29 a § 1 tej ustawy. Jeżeli jednak Prezydent O. nawet po przeprowadzeniu postępowania uznałby, że z uwagi na nowelizację i brak przesłanek wynikających z art. 27 ust. 2 pkt. 3 i art. 29a § 1 ustawy o odpadach mieszkańcy i stowarzyszenie E. nie są stroną postępowania to i tak był zobligowany do wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Uwzględniając wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie uchybień związanych z istotnymi brakami decyzji, o jakich mowa w 27 ust. 2 pkt, 3 ustawy o odpadach Prezydent Miasta O., z uwagi na zgłoszony w tej sprawie udział Prokuratora, był zobligowany do wydania decyzji zmieniającej swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. Natomiast ewentualna odmowa przyznania statusu strony mieszkańcom Osiedla L. i Stowarzyszeniu E. winna znaleźć odzwierciedlenie w decyzji. Nic natomiast nie zwalniało Samorządowego Kolegium Odwoławczego od rozpoznania środka odwoławczego wniesionego przez Prokuratora oraz odwołania wniesionego przez spółkę K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło także przesłanek na jakich opiera nierozpoznanie środka odwoławczego wniesionego przez Prokuratora. Kolejnym, podniesionym w tej skardze, naruszeniem przepisów w związku z decyzją wydaną przez SKO w O. jest odmowa merytorycznego rozpoznania odwołania wniesionego przez stowarzyszenie E. oraz mieszkańców Osiedla L., którzy zaskarżyli niekorzystną dla siebie decyzję . Przyczyną takiego stanu rzeczy jest niewyjaśnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszystkich istotnych okoliczności sprawy, wbrew wytycznym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a więc niezgodnie z regułami określonymi w art. 7 i 77 Kpa. Związane było to z wybiórczą analizą akt sprawy w zakresie odniesienia stanu faktycznego i zastosowania go do przepisu art. 29a § 1 ustawy o odpadach, z pominięciem innych przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie, w szczególności art. 63. Następstwem tego było uznanie, wbrew regułom określonym w art. 28 Kpa, że mieszkańcy Osiedla L. i Stowarzyszenie E. utracili legitymację do występowania w charakterze strony. Decyzję Prezydenta O. wydano na podstawie art. 26 ust. 2, 3 pkt. 2 ust. 4,6,7 art. 27 ust. 2, 28 ust. 2,3 pkt. 1,5,6,7 i art. 63 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Zatem skoro art. 63 stanowił podstawę do wydania decyzji, a nie ma o nim mowy w art. 29 a , to uznać należy zdaniem Prokuratora, że ustawodawca nie wykluczył możliwości, że w zakresie obejmującym składowanie odpadów zarówno Stwarzyszenia E. jak i mieszkańcy Osiedla L. mogą być stroną niniejszego postępowania. W ocenie strony skarżącej, SKO wbrew stanowisku WSA i NSA błędnie dokonało interpretacji przepisów ustawy o odpadach, w tym pominęło treść art. 63, w następstwie czego przedwcześnie uznało, że mieszkańcy Osiedla L. i Stowarzyszenie Zwykłe E. nie są stroną postępowania. Nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że mieszkańcy Osiedla L. i Stowarzyszenie Zwykłe E. nie ze swojej winy zostali pominięci jako strona w toczącym się w 2008 r. postępowaniu administracyjnym, a doszło do tego na skutek błędu jakiego dopuścił się Prezydent Miasta O. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, co zostało przesądzone wyrokami WSA i NSA. E. K. w swej skardze zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem: - art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego nie zastosowanie i uznanie, że skarżącej i innym uczestnikom postępowania nie przysługuje status strony postępowania tylko dlatego, że są właścicielami nieruchomości sąsiednich; - art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się bez stwierdzenia wystąpienia wskazanych w tym przepisie wyjątków od zakazu reformationis in peius i właściwego uzasadnienia w tym zakresie; - naruszenie art. 8 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie przepisu art. 29a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach mimo tego, że pozostaje on w jaskrawej sprzeczności z przepisami Konstytucji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w dalszym ciągu dokonuje niewłaściwej kwalifikacji poszczególnych mieszkańców osiedla jako stron przedmiotowego postępowania, z powołaniem się na art. 29a ustawy o odpadach. Brzmienie tego przepisu nie pozwala przyjąć, że żaden z mieszkańców osiedla, jako właściciel nieruchomości sąsiadującej nie może być stroną przedmiotowego postępowania - bez względu na jakiekolwiek inne okoliczności, bez względu na ustalenie, czy dopuszczona działalność w warunkach określonych decyzją nie wpływa na szereg innych praw mieszkańców. Literalna treść art. 29a ustawy o odpadach nie wyłącza stosowania ogólnej normy art. 28 Kpa. Nie można zatem z góry przesądzić, że właściciel nieruchomości sąsiedniej nie ma interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym wydania stosownego zezwolenia na prowadzenie działalności dotyczącej odpadów. Stosownie do art. 27 ustawy o odpadach w zezwoleniu na prowadzenie przedmiotowej działalności określa się rodzaj i ilość odpadów przewidywanych do odzysku w okresie roku, miejsce i dopuszczone metody odzysku łub unieszkodliwiania odpadów, a także dodatkowe warunki prowadzenia działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, jeżeli wymaga tego specyfika odpadów, w szczególności niebezpiecznych, lub potrzeba zachowania wymagań ochrony życia, zdrowia ludzi lub ochrony środowiska, miejsce i sposób magazynowania odpadów. Nie można z góry założyć, że ukształtowanie wymienionych warunków w konkretnej decyzji nie wpływa na sferę praw osób trzecich - poza wnioskodawcą i władającym terenem, posiadających nieruchomości na terenie, na którym wnioskodawca zamierza wszcząć taką działalność. Skoro w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do udzielenia zezwolenia, konkretyzacji mają ulegać cele z zakresu ochrony zdrowia, to nie można uznać, jak to uczyniło SKO, że stronami tego postępowania nie mogą być właściciele nieruchomości sąsiednich - z tego tylko powodu, że sąsiadują z przedmiotową instalacją. Dopuszczenie właścicieli nieruchomości sąsiednich do udziału w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na odzysk i zbieranie odpadów oraz uwzględnienie ich wniosków w tym postępowaniu, zapewniłoby należyte uregulowanie stosunków sąsiedzkich - tak z punktu widzenia norm prawa rzeczowego, jak i z punktu widzenia norm chroniących zdrowie ludzkie. W tym znaczeniu interes prawny właścicieli jest aktualny, gdyż już na etapie tego postępowania zachodzi potrzeba jego ochrony. Nie można, w ocenie skarżącej, uznać za właściwe niedopuszczanie do postępowania jakichkolwiek innych osób poza enumeratywnie wymienionymi w przepisie szczególnym. Narusza to zasadę wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, a także jej art. 21 ust. 1, jak też art. 64 ust. 1, poprzez niedopuszczenie właścicieli do postępowania, które w istotny sposób może wpływać na zakres ich uprawnień właścicielskich. Jest całkowicie sprzeczna z art. 74 ust. 4 Konstytucji RP, gdyż nie tylko nie umożliwia wsparcia dla działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska, ale w ogóle wyłącza takie działania w konkretnym postępowaniu. Jest sprzeczna z art, 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez faktyczne zamknięcie możliwości dochodzenia przed sądem naruszonych praw właścicieli nieruchomości. Ponadto skarżąca wniosła o wystąpienie ze stosownym pytaniem prawnym na podstawie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w sprawie zgodności z Konstytucją RP art. 29a ust. 1 i 2 ustawy o odpadach. W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi nie zostały oparte na uzasadnionych podstawach. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych polegają m. in. na kontroli działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - określanej dalej P.p.s.a. - Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Kontrola ta dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, kontrolując legalność kwestionowanej decyzji, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem jak trafnie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po wyrokowaniu w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 715/09) nastąpiła zmiana stanu prawnego, wprowadzająca nową regulację w zakresie ustalania kręgu stron tego postępowania administracyjnego. W czasie, gdy orzekał w tej sprawie WSA unormowania odpowiadającego treści obecnego art. 29a ust. 1, 2 i 3 ustawy o odpadach nie było. Pozwoliło to więc Sądowi na sformułowanie tezy, wobec pojawiających się wówczas rozbieżności w orzecznictwie Sądów Administracyjnych, iż potencjalnym materialnoprawnym źródłem interesu prawnego do złożenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, może być treść art. 27 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach. Nie doszło też wówczas do przesądzenia, jaki ostatecznie krąg stron tego postępowania winien zostać uwzględniony. Uchwalenie zmiany ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw w dniu 22 stycznia 2010 r., którą dodano do ustawy o odpadach art. 29a ustawy o odpadach diametralnie zmieniło tę sytuację. Ustawa zmieniająca nie miała w tym zakresie przepisów przejściowych, co nakazywało stosowanie przepisu art. 29a do wszystkich dotyczących go stanów prawnych, od dnia jego wejścia w życie, a więc od dnia 12 marca 2010 r. Przepis ten więc niewątpliwie obowiązywał zatem w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] października 2011 r. Zgodnie z treścią art. 29a ustawy o odpadach, stronami postępowania o wydanie decyzji lub zezwoleń, o których mowa w art. 19, art. 26, art. 28, art. 53 ust. 4, art. 54 oraz art. 54a tej ustawy, a więc również zezwoleń na prowadzenie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, jak i zezwoleń na zbieranie odpadów, są odtąd wnioskodawca lub władający powierzchnią ziemi, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. Jednocześnie od tego czasu stronami tych postępowań nie są już - co zostało wyraźnie wskazane - właściciele nieruchomości sąsiadujących z instalacją lub nieruchomością, na której będzie prowadzone wytwarzanie, odzysk, unieszkodliwianie lub zbieranie odpadów (ust. 2). Nadto w postępowaniach tych, nie stosuje się art. 31 Kpa. Wyłączeniu podlegają więc także organizacje społeczne. Jedyne odstępstwa od wskazanej regulacji przewiduje ust. 4 art. 29a ustawy o odpadach stanowiąc, że wskazanych regulacji zawężających krąg stron postępowania nie stosuje się w postępowaniach o wydanie tych decyzji lub zezwoleń dla spalarni lub współspalarni odpadów oraz dla instalacji wymagającej uzyskania pozwolenia zintegrowanego (por. też art. 218 Poś). Odstępstwa te dotyczą więc tych typów instalacji, które najbardziej ingerują w środowisko, spośród regulowanych ustawą o odpadach. Przytoczona, nowa w tej materii regulacja, świadczy o dostrzeżonej przez ustawodawcę potrzebie wprowadzenia wyraźnego przepisu zawężającego krąg stron tego postępowania, celem jego usprawnienia w drodze skonstruowania przepisu szczególnego w stosunku do regulacji art. 28 Kpa. W efekcie nowelizacja ta prowadzi do wyłączenia stosowania przepisu ogólnego (art. 28 Kpa) we wskazanych sprawach, rozpoznawanych na podstawie przepisów ustawy o odpadach. W ocenie Sądu, sformułowane w skardze stanowisko o niekonstytucyjności wskazanego przepisu nie jest uzasadnione. Kwestia oddziaływania na środowisko tej instalacji podlegała pośrednio badaniu w procedurze prowadzącej do wydania K. sp. z o. o. decyzji środowiskowej, w którym to postępowaniu udział bierze społeczeństwo oraz uczestniczą organizacje społeczne. W rozpatrywanej sprawie postępowanie takie było prowadzone na potrzeby wydania K. sp. z o. o. warunków zabudowy oraz pozwolenia na budowę dla urządzonej tam bazy magazynowo produkcyjnej, związanej z przedmiotową działalnością (por. protokół z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w niniejszej sprawie w dniu 7.09.2011 r.). Jako uciążliwe immisje wskazywane były hałas pochodzący z pracy rębarki oraz powstały w wyniku prac rozładunkowych, a także pył. Jednakże wszczęte z urzędu, odrębnie prowadzone postępowanie w przedmiocie wydania decyzji K. sp. z o. o. o dopuszczalnym poziomie hałasu (art. 115a Poś) zostało umorzone, w związku z niewykazaniem przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu przez tę instalację. Jednocześnie wskazać należy, iż dla już funkcjonującej instalacji, w razie prowadzenia przez nią bezprawnego działania osoby indywidualne mogą żądać zaprzestania naruszeń, aż do żądania zaprzestania działalności powodującej zagrożenie lub naruszenie (art. 323 ust. 1 Poś). Z wnioskiem takim może wystąpić także organizacja ekologiczna, jeżeli zagrożenie lub naruszenie dotyczy środowiska jako dobra wspólnego. Ustawodawca przewidział zatem szereg instrumentów, uruchamianych w innych postępowaniach administracyjnych, które w sposób dostateczny, w ocenie Sądu, chronią środowisko przed działalnością wyrządzającą w nim szkody i przekraczającą dopuszczalne standardy ochrony, w tym chronią także ludzi. Z tego względu, w ocenie Sądu, nie zachodzą podstawy do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym odnośnie zgodności z Konstytucją RP art. 29a ustawy o odpadach. Na marginesie należy zauważyć, iż postępowanie tyczące wskazanej kontroli może uruchomić skarżąca w ramach skargi konstytucyjnej, a także Prokurator Generalny stosownym wnioskiem, jeśli nie podzielą stanowiska składu orzekającego w tym względzie. Na marginesie należy nadmienić, że prawomocnym wyrokiem z dnia 7.12.2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1507/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę od decyzji SKO w O. z dnia [...].07.2009 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta O. z [...].04.2008 r. Jednocześnie należy zauważyć, iż wbrew stanowisku zawartemu w skargach, do przedmiotowego zezwolenia znajdowała zastosowanie regulacja zawarta w dodanym art. 29a ustawy o odpadach. Zezwolenie to obejmowało bowiem kwestie zbierania odpadów (art. 28 ustawy o odpadach)'oraz kwestie prowadzenia ich odzysku (art. 26 ustawy o odpadach). Fakt unormowania w tym zezwoleniu magazynowania odpadów ściśle łączył się z owym zbieraniem i odzyskiem. Magazynowanie, wbrew sugestiom skarg, jakkolwiek dookreślone w art. 63, nie stanowiło jednak odrębnej kategorii, która pozwalałaby na niestosowanie art. 29a. W myśl bowiem definicji z art. 3 ust. 3 pkt. 3 oraz 23 tej ustawy - zbieranie odpadów polega m. in. na ich magazynowaniu, mającym na celu przygotowanie ich do transportu do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania i stanowi czasowe przetrzymywanie odpadów. Stąd kwestia ta musiała również zostać uregulowana w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta O. z [...].04.2008 r. W zaistniałej sytuacji, Prezydent Miasta O. wydając decyzję z dnia [...] października 2011 r. obowiązany był uwzględnić z urzędu wskazaną zmianę stanu prawnego, wynikającą z dodania art. 29a o odpadach. Z uwagi na tę zmianę nie był związany wskazaniami i oceną prawną zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 715/09). Należy nadto nadmienić, że skarga kasacyjna wywiedziona od tego wyroku przez K. sp. z o. o. nie podniosła faktu zmiany stanu prawnego, po wydaniu kwestionowanego wyroku WSA, uchylającego decyzje odmawiające we wznowionym postępowaniu uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta O. z [...].04.2008 r., udzielającej Spółce tej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku i zbierania wyszczególnionych w nim odpadów - jako argumentu za uchyleniem wyroku WSA. Należy mieć na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w myśl art. 183 P.p.s.a. rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a pod uwagę z urzędu bierze jedynie nieważność postępowania. Ta mogłaby natomiast mieć miejsce, gdyby po stronie właścicieli gruntów sąsiednich, a także Stowarzyszenia zwykłe E. brak było zdolności sądowej lub procesowej. Sytuacja taka jednakże nie zachodziła. Podmioty te miały bowiem przymiot stron tego postępowania w znaczeniu procesowym, na skutek złożonych m. in. przez nie odwołań, których nieuwzględnienie przez organ odwoławczy objęte było kontrolą Sądu Administracyjnego. Uchylona przez WSA decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...].02.2009 r. wydana została bowiem m. in. po rozpoznaniu odwołań wniesionych przez wskazane podmioty. Właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich w stosunku do tej instalacji wnioskowali nadto o wznowienie przedmiotowego postępowania, tyczącego ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta O. z [...].04.2008 r., udzielającej K. sp. z o. o. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku i zbierania odpadów. NSA nie miał zatem podstaw do kwestionowania wskazanego wyroku WSA. W stanie prawnym, w którym ten wyrok WSA został podjęty, pogląd w nim sformułowany należało uznać za uprawniony. W tym stanie rzeczy mając na uwadze, że wnioski o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta O. z [...].04.2008 r., udzielającą K. sp. z o. o. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku i zbierania odpadów złożone zarówno przez właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z tą instalacją, jak i przez Stowarzyszenie E., jak również przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. opierały się na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa, a mieszkańcy terenów sąsiednich oraz organizacja ekologiczna nie mogą być obecnie uznane za jego strony, co trafnie wskazało SKO w zaskarżonej decyzji - brak było podstaw do przejścia do drugiego etapu jakim po wznowieniu postępowania administracyjnego i stwierdzeniu istnienia jednej z przesłanek wznowieniowych jest ponowne rozpoznanie sprawy, w zakresie w jakim się to czyni w postępowaniu zwykłym. Możliwość ta bowiem otwiera się dopiero wówczas, gdy jednoznacznie zostanie wykazane, iż zaistniała jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 Kpa i zachowany został wymagany termin miesięczny. Brak spełnienia choćby jednej z przesłanek art. 145 § 1 Kpa, co oceniać należy wg aktualnego stanu prawnego, nie pozwala na przejście do kolejnego etapu wznowionego postępowania, a mianowicie do merytorycznego badania decyzji Prezydenta Miasta O. z [...].04.2008 r. W tym kontekście wniosek o wznowienie złożony przez Prokuratora, również oparty na tej samej podstawie - art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa której istnienia nie można było po dacie [...] marca 2010 r. potwierdzić - nie mógł prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, a więc badania prawidłowości decyzji Prezydenta Miasta O. z [...].04.2008 r. W tym stanie rzeczy, skoro postępowanie to wznowione zostało stosownym postanowieniem Prezydenta Miasta O. z dnia [...].09.2008 r. zasadnie SKO w O. w zaskarżonej decyzji uchyliło merytoryczną decyzję z dnia [...].10.2011 r. wydaną we wznowionym postępowaniu przez Prezydenta Miasta O. oraz postępowanie umorzyło postępowanie I instancji. Należy także stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku rozpoznania wszystkich wniesionych odwołań, a w szczególności odwołania Prokuratora oraz K. sp. z o. o. Organ odwoławczy wprawdzie dosyć nieprecyzyjnie wskazał przyczyny nieuwzględnienia poszczególnych odwołań, jednakże poczynione przez niego ustalenia należało uznać za trafne i z tego względu wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Jednocześnie należy zauważyć, że nie mogło być skuteczne powołanie się przez właścicielkę gruntu sąsiedniego – E. K. na art. 139 Kpa, bowiem odwołania złożyły strony o przeciwstawnych interesach, w tym K. sp. z o. o., co wyłącza stosowanie tego przepisu. Ze wskazanych przyczyn, wobec bezzasadności zarzutów skarg i braku podstaw, które należałoby wziąć pod rozwagę z urzędu niezależnie od zarzutów skarg, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło