I OSK 1979/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Marzenna Glabas Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1771/13 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1771/13 oddalił skargę M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] maja 2013 r., po rozpatrzeniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. nr [...] w części, w jakiej organ ten odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r., nr [...] orzekającej o przejęciu od małżonków J. i H. L. części nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,6108 ha. Minister wskazał, że w dacie wydawania przez Prezydenta Miasta D. decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. na podstawie nieistniejącego wówczas art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118 z późn. zm.), obiektywnie istniał inny przepis, upoważniający ten organ do przejęcia gruntów J. i H. L.. Przepisem tym był art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), który zawierał analogiczne przesłanki przejęcia jak art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Wobec powyższego, Prezydent Miasta D. nie wydał decyzji bez podstawy prawnej, gdyż podstawą tą był art. 53 wskazanej ustawy. Brak omówienia przez Wojewodę [...] tej kwestii w uzasadnieniu decyzji nie miało realnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia tego organu. W konsekwencji omawiane naruszenie Wojewody [...] nie może być obecnie uznane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za rażące. W dalszej kolejności Minister odniósł się do argumentu braku zgody J. L. na przejęcie gospodarstwa, wskazując, iż nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie Wojewody, gdyż badane przez niego dokumenty i tak pośrednio wskazywały na wyrażenie zgody przez J. L.. W końcowej części decyzji organ dokonał analizy dalszych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i stwierdził, że prowadzi ona do wniosku, iż decyzja Wojewody [...] nie jest obarczona żadną ze wskazanych w tym przepisie wad. W szczególności, brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Reasumując organ wskazał, iż stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie podjęcia decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości J. i H. małżonków L., udokumentowany aktami postępowania, nie daje podstaw do stwierdzenia, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na powyższą decyzję z dnia 13 maja 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że skarga na jest zasadna, wskazał w pierwszej kolejności, że w niniejszej sprawie postępowanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji już wydanej w trybie nadzwyczajnym. Przedmiotem postępowania nie była więc zwykła decyzja podjęta w sprawie administracyjnej materialnej, ale decyzja podjęta w trybie postępowania nadzwyczajnego, zakończonego decyzją w odrębnej sprawie administracyjnej (decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r.). Tego rodzaju decyzja podlega weryfikacji nie tylko w toku instancji, ale również w trybach nadzwyczajnych. Jednak w takim wypadku należy oddzielić materię decyzji weryfikowanej od materii decyzji zapadłej w sprawie administracyjnej materialnej (w niniejszej sprawie jest to decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r. orzekająca o przejęciu od małżonków J. i H. L. części nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,6108 ha.). Kontroli pod względem występowania jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. podlega w takiej sytuacji tylko i wyłącznie decyzja procesowa, przy czym wady te muszą tkwić wyłącznie w tej decyzji, oraz poprzedzającym jej wydanie postępowaniu administracyjnym. Tak więc w rozpoznawanej sprawie kontroli pod względem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. podlegała, wyłącznie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., którą to orzeczono m.in. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości z dnia [...] kwietnia 1978 r., nie zaś sama decyzja z dnia [...] kwietnia 1978 r. Organ nadzoru nie dopatrzył się by weryfikowana decyzja, która zapadła także w trybie nadzoru, jak i poprzedzające wydanie tej decyzji postępowanie administracyjne dotknięte były przesłankami nieważności wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd wywodził dalej, że wprawdzie podniesione w skardze zarzuty skierowane są do decyzji nadzorczej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2013 r., to jednakże ich treść, jak i treść uzasadnienia skargi w istocie sprowadza się do kwestionowania zgodności z prawem decyzji o przejęciu nieruchomości rolnej z dnia [...] kwietnia 1978 r. i poprzedzającego wydanie tej decyzji postępowania administracyjnego. Czyli zamiarem strony występującej w niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nadzorczej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. było w istocie dokonanie ponownie weryfikacji decyzji o przejęciu z dnia [...] kwietnia 1978 r. Jednakże ze względów wyżej omówionych brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do sięgania do ewentualnych wad tkwiących w decyzji z 1992 r. oraz w poprzedzającym wydanie tej decyzji postępowaniu. Tym samym, zdaniem Sądu, w ramach niniejszej skargi nie ma potrzeby odnoszenia się do tej części zarzutów skargi, która odnosi się do oceny naruszenia przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Wprawdzie organ nadzoru w przedmiotowej sprawie dokonał także oceny pod względem zgodności z prawem decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r. i nie dopatrzył się wadliwości tej decyzji, do czego nie był uprawniony w ramach tego postępowania, to jednakże uchybienie to pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odmowa bowiem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. jest zgodna z prawem. Nie zostało bowiem stwierdzone by decyzja ta była dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., co - zdaniem Sądu- należy podzielić. Rażącego naruszenia prawa nie można dopatrywać się również, w ocenie Sądu, w wadliwym uzasadnieniu kontrolowanej w trybie nadzorczym decyzji. Za rażąco naruszającą prawo nie można bowiem uznać decyzji posiadającej co prawda lakoniczne uzasadnienie, ale dające ogólny obraz ustalonego stanu faktycznego i zawierającą odniesienia do podstawy prawnej, a cechy takie ma objęta postępowaniem nadzorczym decyzja. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. K.. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 pkt c oraz art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie skargi w jej granicach, a ściślej poprzez niedokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej, brak uwzględnienia i jakiejkolwiek analizy i oceny istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zarzutów przedstawionych w skardze, a także niewyjście poza granice skargi w zw. z: a) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, iż sąd administracyjny, jak i organ, badając istnienie przesłanek nieważności decyzji administracyjnej wydanej w trybie nadzoru, nie jest zobligowany ani uprawniony do oceny podstawy prawnej kontrolowanej w trybie nieważnościowym decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnej, co stoi w opozycji do ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin w zw. z art. 36 § 2 i 37 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.1964, Nr 9, poz. 59 ze zm.) poprzez uznanie, iż złożenie wniosku o przejęcie przez Państwo gospodarstwa rolnego stanowiącego składnik majątku wspólnego małżonków przez jednego tylko małżonka oraz fakt nieodwołania się od decyzji świadczą o istnieniu domniemanej zgody drugiego małżonka na przejęcie nieruchomości przez Państwo, c) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 77 ust. 1, art. 1, 2, 43, 45, 53 ust 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. 1977, Nr 32, poz.140) poprzez nieuwzględnienie zarzutu skarżącej, iż przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. przewidywały istotnie odmienne i nowe przesłanki przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa w porównaniu do przepisów uchylonej z dniem 1 stycznia 1978 r. ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U.1974, Nr 21, poz. 118), 2. art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku nie odnosi się w ogóle do zarzutów podniesionych w skardze, a wyjaśnienie których było niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał analizy zarzutów postawionych w skardze, nie dokonał analizy zaskarżonej decyzji nadzorczej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a tym samym dokonał akceptacji wadliwości decyzji pierwotnej, tj. decyzji Wojewody [...] oraz decyzji ją poprzedzającej - tj. decyzji Prezydenta Miasta D.. W postępowaniu nadzorczym prowadzonym przez Wojewodę [...] w 1992 r. nie dokonano bowiem jakiejkolwiek analizy przesłanek nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu na własność państwa gospodarstwa rolnego spadkodawców skarżącej. Uznanie za trafny poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż nie było potrzebne dokonanie analizy zarzutów dotyczących pośrednio decyzji z 1978 r., prowadziłoby do konkluzji, iż w postępowaniu nadzorczym wobec decyzji wydanej poprzednio w tym trybie organ administracji i sąd mogą jedynie badać rażące naruszenie przepisów postępowania o charakterze samodzielnym, niezależnym od przepisów prawa materialnego. Takie rozumienie zakresu kompetencji sądu praktycznie uniemożliwia dokonanie skutecznej kontroli decyzji, której skarżąca zarzuca wadę nieważności. Taka zawężająca wykładnia art. 156 § 1 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia. Podniesiono ponadto, że decyzja Wojewody [...] z 1992 r. wydana w trybie nadzoru, której stwierdzenia nieważności skarżąca się domaga, nie została poprzedzona jakąkolwiek analizą istnienia przesłanek nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r., pomimo iż przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa nastąpiło jedynie na wniosek jednego małżonka (wobec istnienia małżeńskiej wspólności ustawowej). Zaakceptowanie rażącej wadliwości decyzji pierwotnej Prezydenta Miasta D. stanowiło zatem o rażącej wadliwości decyzji nadzorczej. Jakkolwiek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] naruszała prawo, to ocenił, iż nie było to naruszenie o charakterze rażącym, gdyż według organu istniała domniemana zgoda drugiego małżonka na przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Z taką oceną skarżąca nie zgodziła się, wystąpiła o kontrolę decyzji administracyjnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który jednakże de facto kontroli tej jej odmówił, nie oceniając w ogóle istnienia naruszenia prawa, ani jego stopnia. W dalszej części skarżąca kasacyjnie rozwinęła argumentację dotyczącą wadliwości decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Dokonując kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji z dnia 12 marca 2014 r., Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.tj. z 2016 r. poz. 718, dalej p.p.s.a.) w postępowaniu kasacyjnym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej następuje w granicach skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu z urzędu przesłanek nieważności postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W skardze kasacyjnej powołano się wprawdzie wyłącznie na podstawę określoną w art.174 pkt 2 p.p.s.a., to jednak podniesione zarzuty wskazują na to, że skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach określonych w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skoro zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie art.156 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 53 ust.1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz.140), w związku ze wskazanymi przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także naruszenie art. 77 ust.1, art.1, 2, 43, 45, 53 ust.1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz świadczeniach dla rolników i ich rodzin. W pierwszej kolejności należy dokonać oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych, czyli naruszenia art.134 §1, art.145 §1 pkt 1 lit.c, art.145§1 pkt 2 p.p.s.a. a także naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. Zarzuty naruszenia wskazanych norm procesowych autor skargi kasacyjnej uzasadnia tym, że Sąd pierwszej instancji "zawęził" kontrolę legalności zaskarżonej decyzji wyłącznie do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., nie dokonując analizy zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów ustawy z 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz świadczeniach dla rolników i ich rodzin, jako dotyczących decyzji Prezydenta miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego H. i J. L.. Przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. wydana w trybie nadzorczym, nie zaś wydana w trybie zwykłym decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu nieruchomości rolnej na własność państwa. Ta decyzja była już przedmiotem kontroli w trybie nadzorczym i w efekcie tego nadzwyczajnego trybu postępowania organ nadzoru – Wojewoda [...] nie dopatrzył się wad decyzji określonych w art.156 §1 k.p.a. Decyzja Wojewody [...] nie została zaskarżona i stała się ostateczna. W niniejszym postępowaniu przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu na własność Państwa działki stanowiącej własność H. i J. L.. Zatem słusznie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że należy oddzielić materię decyzji weryfikowanej od decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Jak trafnie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1472/09, pub.www.nsa.gov.pl, decyzja w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest decyzją w nowej sprawie. W piśmiennictwie przyjmuje się, że przyjęte w k.p.a. rozwiązania dają podstawę do wyróżnienia dwóch rodzajów spraw administracyjnych: administracyjnych materialnych i administracyjnych procesowych. Zróżnicowanie przedmiotu postępowania administracyjnego ze względu na rodzaj spraw administracyjnych jest podstawą do odrębnego unormowania przepisami k.p.a. dwóch rodzajów postępowania administracyjnego: postępowania zwykłego i postępowania nadzwyczajnego. Przedmiotem postępowania zwykłego jest sprawa administracyjna materialna, zaś przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest sprawa administracyjna procesowa (zob. B. Adamiak: "Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej" – Państwo i Prawo z 2001 r., nr 8, str. 29 i n.). Niewątpliwie sprawy prowadzone w trybie nadzwyczajnym są bezpośrednio powiązane ze sprawą materialną, ponieważ przesądzają o obowiązywaniu w obiegu prawnym decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną materialną, po jej uprzedniej analizie pod kątem zaistnienia jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. Jeśli jednak przedmiotem kontroli jest decyzja o stwierdzeniu nieważności, to kontroli pod względem występowania jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. podlega w takim wypadku tylko i wyłącznie decyzja procesowa, przy czym wady te muszą tkwić wyłącznie w tej decyzji oraz poprzedzającym jej wydanie postępowaniu administracyjnym. Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie zwrócił na to uwagę Sąd pierwszej instancji, przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie była zwykła decyzja podjęta w sprawie administracyjnej materialnej, ale decyzja podjęta w trybie postępowania nadzwyczajnego, zakończonego decyzją w odrębnej sprawie administracyjnej procesowej decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. Nie można zatem zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji naruszył art.141 §4 p.p.s.a. i uchylił się od oceny zgodności z prawem decyzji z dnia 28 kwietnia 1978 r., nie dokonując oceny zasadności zarzutów dotyczących tej decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku Sąd dokonałby ingerencji w decyzję dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1992 r., a tym samym wówczas naruszyłby przepis art. 134 §1 p.p.s.a. na skutek wykroczenia poza materię sprawy. Skoro przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja z dnia [...] maja 1992 r. wydana w postępowaniu nadzwyczajnym odmawiająca stwierdzenia nieważności, to mogłyby odnieść skutek jedynie zarzuty skierowane wobec decyzji badanej w tym postępowaniu, nie zaś zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczące decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu przedmiotowej działki na własność Państwa. Zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty oparte na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. są nieuzasadnione. Czyni to także nietrafnymi podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, które dotyczą decyzji wydanej w trybie zwykłym, czyli decyzji z dnia [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu na własność Państwa działki stanowiącej własność H. i J. L.. Sąd pierwszej instancji nie miał więc obowiązku odnosić się do zarzutów dotyczących decyzji z [...] kwietnia 1978 r., pomimo że organ nadzoru do tych zarzutów się odniósł. Końcowo jedynie stwierdzić należy, że - w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego – zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na wyrażenie zgody przez J. L. na przejęcie gospodarstwa za spłaty pieniężne. Z akt sprawy wynika, że podaniem z dnia 12 kwietnia 1978 r. H. i J. L. zwrócili się do Urzędu Miejskiego w D. o wykupienie stanowiącej ich własność ( nabytą w drodze uwłaszczenia na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych) działki nr [...] z uwagi na brak technicznych środków do jej uprawy, podnosząc, że "nie ma już gospodarza, który miał siłę pociągową, aby mógł być wynajęty do zaorania ziemi, nie ma zabudowań gospodarczych do hodowli zwierząt". W podaniu podkreślono, że zaistniała sytuacja gospodarcza zmusza do sprzedaży. Podanie zostało podpisane przez jedną osobę, prawdopodobnie H. L.. Decyzja z [...] kwietnia 1978 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego została doręczona obojgu małżonkom i stała się ostateczna, gdyż nie składali oni odwołania. Za przejęty grunt małżonkowie L. otrzymali kwotę 12,726 zł., którą przyjęli i której nie kwestionowali. Pismem z dnia 2 lutego 1982 r. Urząd Miejski w D. zwrócił się do H. i J. L. o złożenie wyjaśnień w sprawie przejętych gruntów ( to w związku z tym, że w 1981 r. większość rolników z tego rejonu postulowało o zwrot przejętych gospodarstw rolnych, przeprowadzono wówczas postępowania wyjaśniające, oględziny gruntów i wnioski tych rolników zostały rozpatrzone pozytywnie). Natomiast małżonkowie L. w oświadczeniu z dnia 9 lutego 1982 r. stwierdzili, że nie żądają zwrotu działki nr [...], "nie wnoszą sprzeciwu co do przejętej nieruchomości na Skarb Państwa w 1978 r. decyzją Prezydenta Miasta D.. Nr [...]". Na oświadczeniu widnieją podpisy obojga małżonków L.: H. i J.. Okoliczność, że J. L.zmieniła zdanie w 1984 r. i następnie żądała przywrócenia własności, nie może wpływać na ocenę decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Ocena dokonana przez organ nadzoru – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi –i zawarta w uzasadnieniu decyzji argumentacja, co do braku przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...], jest prawidłowa. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.