II SA/Po 1184/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania; oddala skargę Postępowanie administracyjne w sprawie zameldowania K. K. na pobyt stały w lokalu przy ul N. [...] w M. wszczęte zostało na wniosek zainteresowanego, który podał, że bez zameldowania mieszka w przedmiotowym lokalu od 2010r. Organ I instancji – Burmistrz Miasta i Gminy M. – decyzją z [...] 2012r. orzekł o zameldowaniu K. K. na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. Od decyzji tej odwołanie wniósł A. K. współwłaściciel lokalu. Decyzją z [...] 2013r. Wojewoda Wielkopolski uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Burmistrz Miasta i Gminy M. – decyzją z [...] 2013r. ([...]) na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, (Dz. U z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej u.e.l.) ponownie orzekł o zameldowaniu K. K. na pobyt stały, w lokalu przy ul N. [...] w M.. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. K. zarzucając naruszenie przepisu art. 39, art. 40, art. 97 § 1 pkt. 4, art. 77 § 1, art. 79 k.p.a., a także art. 140 i art. 222 § 2 kodeksu cywilnego oraz art. 50 Konstytucji RP. W uzasadnieniu odwołania A. K. wskazał, iż razem z byłą żoną E. K. "są właścicielami" przedmiotowego lokalu, ale tylko A. K. jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej. Zarzucił, iż zameldowanie jego syna było inspirowane przez E. K. i miało wzmocnić jej pozycję w sporze związanym z toczącym się postępowaniem o rozwiązanie małżeństwa E. i A. Małżonków K. A. K. wniósł również o zawieszenie postępowania w przedmiocie zameldowania jego syna do czasu rozstrzygnięcia sprawy o podział majątku stanowiącego wspólność małżeńską A. K. i E. K.. Wskazał również, iż nie wyraża zgody na zameldowanie syna, a częste interwencje Policji są skutkiem tego, iż A. K. nie zgadza się aby K. K. przebywał w mieszkaniu, nadto uważa, iż aby zameldowanie mogło nastąpić konieczna jest zgoda wszystkich właścicieli lokalu. Zarzucił także, że nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia przez organ wizji lokalnej w dniu 21 września 2012r., w związku z czym nie mógł się do tej czynności przygotować i był nią zaskoczony. A. K. zainicjował również postępowanie o eksmisję K. K. z przedmiotowego lokalu. Decyzją z [...] 2013r. ([...]) Wojewoda Wielkopolski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zameldowanie ma aktualnie charakter wyłącznie rejestracyjny, a rozstrzygając o zameldowaniu należy ustalić czy została spełniona przesłanka warunkująca podjęcie decyzji o zameldowaniu, to jest zamieszkiwanie osoby w lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. Jeżeli fakt zamieszkiwania zostanie potwierdzony – tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie – organ wydaje decyzję administracyjną o zameldowaniu na określony rodzaj pobytu. Liczy się wyłączenie fakt legalnego pobytu w danym lokalu. K. K. przesłankę tę spełnił, bowiem przebywa w lokalu przy ul N. [...] w M. za zgodą E. K. – współwłaściciela mieszkania. Organ wskazał, iż fakt, że strona mieszka w przedmiotowym lokalu został udowodniony w sposób bezsporny, potwierdzają to wnioskodawca, policja, wszyscy przesłuchani świadkowie, a także A. K., który nie zaprzecza, że syn przebywa w przedmiotowym lokalu, wskazuje jedynie, iż jego zdaniem pobyt syna jest nielegalny. Wojewoda Wielkopolski wskazał ponadto, iż obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, nie rodzi natomiast uprawnień do lokalu. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K. zarzucając naruszenie art. 10 § 1 i 2, art. 39, art. 40, art. 50, art. 77 § 1, art. 79, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 140 i art. 222 § 1 k.c. oraz art. 50 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z 25 lipca 2013r. Skarżący uzupełnił argumentację zawartą w skardze w piśmie z 25 listopada 2013r. Z kolei w piśmie z 10 marca 2014r. skarżący zwrócił uwagę na tendencyjną – jego zdaniem – postawę Komendanta Komisariatu Policji w M., w zakresie przedstawienia w korespondencji - kierowanej do Urzędu Miasta i Gminy M. - konfliktowej sytuacji w mieszkaniu skarżącego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01, OTK ZU A 2002/3/34). Trybunał Konstytucyjny wyeksponował rejestracyjny charakter meldunku i wskazał, że przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie – "uprawnienie" do lokalu. "Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie), należące do kategorii zagadnień prawa administracyjnego, służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania tudzież pozbawiania. Postępowanie w sprawie o zameldowanie nie wkracza zatem w sferę stosunków cywilnoprawnych (np. własnościowych, najmu etc.), ani nie wpływa na stosunki prawne z zakresu prawa rodzinnego, choć pewne okoliczności faktyczne i prawne ukształtowane w wyniku tych postępowań mogą mieć znaczenie w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w ramach ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na ich tle bowiem dochodzić może do różnych zdarzeń, które muszą być brane pod uwagę przez organ administracyjny prowadzący postępowanie, w kontekście badania, czy doszło do spełnienia przesłanek przewidzianych w cytowanej normie prawnej, znajdującej zastosowanie w sprawie. Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 stycznia 2013r. sygn. akt II OSK 1595/11, (publ. na stronie internetowej www.nsa.gov.pl), iż ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu winno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, a podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Dla osoby zgłaszającej się do zameldowania, jak też dla organu dokonującego czynności zameldowania, wystarczający jest potwierdzony miarodajnym dowodem fakt przebywania w lokalu z określonym zamiarem. Okoliczności te nie budzą wątpliwości zwłaszcza w związku z nowym brzmieniem art. 10 ust. 2 u.e.l. obowiązującym od 1 stycznia 2013r. Zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż nie można od osoby podlegającej zameldowaniu wymagać legitymowania się prawem do lokalu, w szczególności w postaci zgody właściciela nieruchomości. W wyroku z 27 maja 2002 r., K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 716), uznającym art. 9 ust. 2 u.e.l., za niekonstytucyjny w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie wypowiedział się za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych. Podzielić należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 11 grudnia 2012r. (II OSK 1434/11 dostępny na stronie internetowej www.nsa.gov.pl), iż brak zgody właściciela lokalu na zameldowanie, nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania. Wbrew zarzutom skarżącego ewidencja ludności polega na rejestracji stanu faktycznego (zamieszkiwania), a nie rejestracji czy ustalaniu stanu prawnego (własnościowego) danego lokalu. Nawet jeśli z materiału dowodowego wynika, że osoba ubiegająca się o zameldowanie nie ma praw do lokalu, ale w nim zamieszkuje, organ ma obowiązek dokonania rejestracji tego faktu w ewidencji. Przykładowo należy wskazać, iż obowiązek zameldowania takiej osoby ciąży na organie nawet wtedy gdy zapadł wobec tej osoby prawomocny wyrok eksmisyjny, jeżeli wyrok ten nie został do dnia wydania decyzji o zameldowaniu wykonany. Oczywistym jest, iż instytucja zameldowania nie może sankcjonować samowoli, a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego; nie można przecież czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1069/07, Lex Nr 498330). W przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie występuje, gdyż na zamieszkiwanie K. K. w lokalu przy ul N. [...] w M., zgodę wyraziła i fakt ten potwierdziła E. K. – osoba, która dysponująca takim samym prawem do tego lokalu, jak skarżący. Tym samym pobyt K. K. w ww. lokalu uznać należy jako legalny, a zarzuty A. K. wyrażające stanowisko przeciwne, należy uznać jako niezasadne. Na marginesie należy zauważyć, iż uzasadniając swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze, A. K. odwoływał się do orzeczeń sądowych, w których wyrażone poglądy są niewątpliwie nieaktualne, orzeczenia te zapadły w uprzednio obowiązującym stanie prawnym, w tym art. 9 ust. 2 u.e.l., który został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w cytowanym już wyroku z 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01. Bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność braku zawiadomienia skarżącego o "spotkaniu" wyznaczonym przez pracownika organu I instancji na dzień 18 marca 2013r. Jak wynika z notatki z tej daty, chodziło o czynność przesłuchania K. K., które w tej dacie nie nastąpiło z uwagi na zmianą pracownika prowadzącego sprawę. Nie mógł zostać również uwzględniony zarzut niezawiadomienia A. K. o planowanej na 21 września 2012r. "wizji lokalnej". Mimo, iż zawiadomienie A. K. niewątpliwie nie było prawidłowe, to jednak z protokołu tej czynności wynika, iż był on w czasie jej przeprowadzania obecny. Cel przeprowadzenia wizji nie mógł być dla A. K. zaskoczeniem, miał on również możliwość późniejszego ustosunkowania się do przebiegu tej czynności, z czego skarżący skorzystał i uczynił to w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Reasumując uchybienie organu I instancji związane z nieprawidłowym zawiadomieniem A. K. o zamiarze przeprowadzenia przedmiotowej czynności niewątpliwie nie miało wpływu na wynik sprawy. Organ Odwoławczy nie ustosunkował się do analogicznego zarzutu zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jednak i to uchybienie nie miało żadnego wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Bezzasadny jest zarzut nieuwzględnienia w toku postępowania administracyjnego wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania o podział majątku stanowiącego wspólność małżeńską A. K. i E. K.. Przedmiot tego postępowania prowadzonego przez sąd powszechny nie miał bowiem w kontekście art. 10 ust. 2 u.e.l. żadnego wpływu na bieg postępowania administracyjnego o zameldowanie K. K.. Jak już wskazano w niniejszym uzasadnieniu w postępowaniu administracyjnym należało ustalić jedynie fakt przebywania K. K. w spornym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Rozstrzygnięcie przedmiocie podziału majątku wspólnego nie miało więc z postępowaniem administracyjnym niczego wspólnego. Podobny wniosek dotyczy postępowania o eksmisję prowadzonego z inicjatywy A. K.. Jak już wskazano powyżej dopiero wykonanie prawomocnego wyroku eksmisyjnego może być podstawą wymeldowania osoby z pobytu w danym lokalu. Do tego czasu dana osoba powinna być zameldowana w lokalu, o ile przebywa w nim z zamiarem stałego (czasowego) pobytu. Zawieszenie postępowania administracyjnego z powodów wskazanych w skardze byłoby sprzeczne z ratio legis przepisu art. 10 u.e.l., który ma charakter porządkowy i zgodnie z którym osoba powinna być zameldowana na pobyt stały pod adresem, pod którym przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dowodem na nieprzebywanie w przedmiotowym lokalu K. K. nie może być okoliczność rozłożenia kosztów użytkowania mieszkania pomiędzy A. K. i E. K. (zarzut ten został podniesiony szczegółowo w odwołaniu od decyzji organu I instancji i powtórzony w skardze na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] 2013r.). Fakt ponoszenia bądź nieponoszenia tych kosztów jest bez znaczenia dla ustalenia obiektywnej okoliczności przebywania w lokalu zainteresowanej osoby. Pozostałym osobom w tym lokalu przebywającym przysługuje możliwość wystąpienia do sądu powszechnego ze stosownym roszczeniem, związanym z koniecznością partycypowania w kosztach utrzymania lokalu. Również do tego zarzutu nie ustosunkował się organ odwoławczy, ale nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. Nie ma racji skarżący jakoby zameldowanie K. K. w przedmiotowym lokalu miałoby naruszać jego prawa i pogorszyć jego sytuację w postępowaniach sądowych, w których stronami są A. K. i E. K.. Jak już wskazano powyżej zameldowanie K. K. służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie ma wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczy uprawnień w zakresie przyznawania tudzież pozbawiania tego prawa. Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie są konflikty do których dochodzi między A. K. a jego synem. Skarżący wskazał w skardze na obawę przed synem, który stanowi dla niego niebezpieczeństwo. Materiał dowodowy wskazuje przy tym, iż skarżący ma świadomość, iż przysługuje mu w tym zakresie prawo ubiegania się o udzielenie ochrony przez Policję i z tego prawa korzysta. Na marginesie należy przy tym przytoczyć oświadczenie A. K. zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji: "częste interwencje Policji są właśnie w związku z tym, że nie wyrażam zgody na to, aby K. przebywał w mieszkaniu". Powyższe poddaje pod wątpliwość, aby wyłączna przyczyna konfliktu leżała po stronie uczestnika postępowania K. K. i by skarżącemu zagrażało niebezpieczeństwo ze strony syna. Jak już wskazano powyżej okoliczność ta nie ma jednak znaczenia w sprawie o zameldowanie, może mieć natomiast znaczenie w sprawie o eksmisję. Wykonanie wyroku orzekającego eksmisję – jak już wskazano w niniejszym uzasadnieniu – może być podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu. Podobnie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o zameldowanie K. K. miały inne toczące się postępowania karne sądowe i przygotowawcze, szczegółowo opisane w piśmie procesowym A. K. z 25 listopada 2013r. oraz w piśmie procesowym z 10 marca 2013r. Okoliczności te mogą mieć natomiast znaczenie w postępowaniu o eksmisję K. K. z przedmiotowego lokalu. Sąd podzielił stanowisko organów, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, iż ziściły się przesłanki do zameldowania K. K. na pobyt stały pod adresem: ul N. [...] w M.. Przeprowadzone dowody opisane szczegółowo w decyzjach organów obu instancji wskazują na fakt przebywania K. K. pod wskazanym adresem i na jego zamiar stałego pobytu w lokalu należącym do jego rodziców. Zdaniem Sądu okoliczności tej nie zdołał zakwestionować skarżący, który z jednej strony werbalnie kwestionuje ten fakt, z drugiej jednak strony zainicjował postępowanie o eksmisję syna, które może się toczyć wyłącznie wobec osoby, która ma zamiar stałego przebywania pod danym adresem. Również ta okoliczność wskazuje więc na bezzasadność zarzutów podniesionych przez skarżącego. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż żaden z zarzutów podniesionych w skardze nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.