I FZ 73/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1747/13 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi G. w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 20 września 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 20 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1747/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi G. w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 20 września 2013 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że strona zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie stawki podatku przy refakturowaniu kosztów opłat dodatkowych (dostaw mediów) dotyczących umów najmu. Pytanie dotyczyło stawki 8 % podatku VAT, która zdaniem strony obowiązuje przy refakturowaniu kosztów mediów jako świadczenia odrębnego od najmu. Minister Finansów uznał stanowisko strony za nieprawidłowe, bowiem w jego ocenie opłaty z tytułu mediów stanowią wraz z czynszem obrót w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej u.p.t.u.) z tytułu świadczenia usługi najmu, a więc podlegają opodatkowaniu podstawową stawką podatku 23 %. W skardze na interpretację indywidualną skarżący zarzucił m.in. błędną wykładnię art. 78 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. L 347 z 11 grudnia 2006 r.), powołując się również na orzecznictwo TSUE i orzecznictwo sądów administracyjnych. WSA zawiesił postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. WSA wskazał w tym względzie na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1389/12, w którym skierowano do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa wspólnotowego: 1) Czy przepisy art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 1 i art. 24 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.06.347.1 ze zm.; dalej zwanej Dyrektywą 112) należy interpretować w ten sposób, że dochodzi do dostaw przez wynajmującego energii elektrycznej, cieplnej i wody oraz usług wywozu nieczystości na rzecz najemcy lokalu, bezpośrednio zużywającego te towary i usługi, które dostarczane są do tego lokalu przez wyspecjalizowane podmioty trzecie, w sytuacji gdy stroną umów o dostawy tych towarów i świadczenie usług jest wynajmujący przenoszący jedynie koszty ich poniesienia na najemcę lokalu z nich faktycznie korzystającego? 2) W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze - czy koszty energii elektrycznej, cieplnej i wody oraz wywozu nieczystości zużytych przez najemcę lokalu powiększają u wynajmującego podstawę opodatkowania (czynsz), o której mowa w art. 73 Dyrektywy 112, z tytułu świadczenia usługi najmu, czy też przedmiotowe dostawy i usługi stanowią świadczenia odrębne od usługi wynajmu lokali? Sąd pierwszej instancji uznał, że pytania zadane Trybunałowi Sprawiedliwości UE pokrywają się w istocie z przedmiotem sporu w niniejszej sprawie i powołując się na postulat jednolitości stosowania prawa wspólnotowego w odniesieniu do norm krajowych podlegających harmonizacji, zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie. Strona w zażaleniu na to postanowienie zarzuciła, że nie było podstaw prawnych do zawieszenia postępowania z uwagi na pytania prejudycjalne przedstawione Trybunałowi Sprawiedliwości UE, bowiem nie ma takiej przesłanki w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto wskazała, że interpretacja indywidualna jest sprawą indywidualną, której wynik nie zależy od wyniku sprawy toczącej się w przedmiocie innej interpretacji indywidualnej. Zdaniem strony w niniejszej sprawie orzeczenie TSUE nie może być wiążące dla tej sprawy. Strona wniosła więc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Rację ma strona postępowania, że jak dotąd nie nazwano w zastosowanym w tej sprawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrębnej przesłanki zawieszenia, w której chodziłoby o zależność rozstrzygnięcia danej sprawy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości UE, ale jak zwraca się uwagę w doktrynie i orzecznictwie sformułowanie "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" należy interpretować szeroko, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. Dotyczy to zwłaszcza przypadków, gdy zawieszenie postępowania następuje z uwagi na skierowanie na tle innej sprawy zawisłej przed sądem lub rozbieżności występujących w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład rozszerzony NSA albo skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu UE. Za taką też interpretacją art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. opowiada się Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie, bowiem ten kierunek celowościowej wykładni wskazanego przepisu, mimo że odbiega od jego literalnego brzmienia, odpowiada istocie sądownictwa administracyjnego, w którym jednolitość orzecznictwa ma dużo większe znaczenie niż w sądownictwie powszechnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która nie powinna być rozbieżna w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym. Trzeba też podkreślić, że sama strona powoływała się i we wniosku o wydanie interpretacji, i w skardze na interpretację, na orzecznictwo TSUE i orzecznictwo krajowe zapadłe w podobnych sprawach, co oznacza, że postulat jednolitości orzecznictwa jest dla niej oczywisty. Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej merze. Konieczna jest bowiem ocena, czy rozstrzygnięcie kwestii, z uwagi na którą następuje zawieszenie, będzie miało wpływ na wynik sprawy zawieszanej. Nie chodzi przy tym jedynie o wpływ rzeczywisty, ale również o wpływ potencjalny, który na danym etapie nie jest jeszcze wiadomy, ale występuje prawdopodobieństwo istotnej wagi tego wpływu na rozpatrywaną sprawę. Nie oznacza to jednak, że zawieszenie postępowania jest dopuszczalne jedynie przy identyczności (tożsamości) stanu faktycznego i stanu prawnego. W niniejszej sprawie już pobieżna ocena opisanej we wniosku sytuacji strony skarżącej w świetle przytoczonych pytań prejudycjalnych wskazuje, że są to sprawy bardzo podobne, stąd więc płynie wniosek, że wydane na podstawie tych pytań orzeczenie TSUE może mieć wpływ na niniejszą sprawę. Co prawda WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie rozważał kwestii wpływu orzeczenia TSUE na te sprawę, a jedynie skoncentrował się na podobieństwie niniejszej sprawy do sprawy, w której zadano pytania prejudycjalne, jednak uchybienie to nie ma znaczenia dla zasadności zawieszenia postępowania w tej sprawie. Konieczność uwzględnienia oczekiwanego orzeczenia TSUE przez Sąd pierwszej instancji wynika z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Zgodnie z tą zasadą prawo krajowe może być stosowane jedynie w zakresie, w jakim nie jest sprzeczne z normami wspólnotowymi, polskie organy i sądy mają zaś obowiązek uwzględniania dorobku orzecznictwa TSUE. Po wejściu Polski z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej prawo unijne na mocy art. 90 i art. 91 Konstytucji RP, jak również z mocy Traktatu Akcesyjnego stało się bowiem częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Relację między prawem unijnym a prawem krajowym w razie konfliktu wyznacza właśnie zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym wynika z zasady lojalnej współpracy określonej w art. 10 TWE (obecnie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Charakter prawny dyrektyw sprawił, że w procesie interpretacji prawa wzrosła rola wykładni celowościowej. Dyrektywy wiążą bowiem państwa członkowskie co do zamierzonego celu, pozostawiając wybór form i metod włączenia dyrektywy w krajowy porządek prawny. W tej sytuacji trudno nie zgodzić się z sądem krajowym, który – powziąwszy wątpliwości w kwestii uregulowanej dyrektywą – uznaje za konieczne oczekiwanie na rozstrzygnięcie tych wątpliwości przez TSUE. Wyroki ETS są wiążące dla polskich sądów administracyjnych. Sąd nie może przyjąć interpretacji odmiennej niż dokonana wcześniej przez ETS, bo wtedy przywłaszczyłby sobie wyłączną kompetencję do wykładni prawa wspólnotowego (vide D. Dominik, Orzecznictwo polskich sądów administracyjnych po wyrokach Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Przegląd Podatkowy 2010, nr 1, s. 9). Uwzględnienie orzeczenia TSUE pozwoli jednocześnie spełnić postulat jednolitego orzecznictwa w sprawach dotyczących podatku od towarów i usług. Jak wskazał w postanowieniu z 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08 (opubl. Lex nr 479145) Naczelny Sąd Administracyjny - zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. W sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w tych, które dotyczą szeroko rozumianego prawa daninowego, zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym. Trzeba zatem stwierdzić, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie było uzasadnione. Każdy bowiem sąd krajowy, który powziąwszy wątpliwości, zadałby podobne pytanie prawne Trybunałowi Sprawiedliwości UE, jakie zostało już wystosowane przez inny sąd, winien z uwagi na zasadę pierwszeństwa prawa wspólnotowego i postulat jednolitego orzecznictwa w sprawach podatkowych zawiesić postępowanie do czasu udzielenia odpowiedzi przez TSUE. Względy ekonomiki procesowej zaś, jakkolwiek stanowią istotny element kształtujący postępowanie sądowoadministracyjne, nie mogą zdominować naczelnego wymogu sprawiedliwości tego postępowania. Jednocześnie należy podkreślić, że oczekiwanie na rozstrzygnięcie TSUE nie uniemożliwia stronie dokonywania zamierzonych działań zgodnie z własnym stanowiskiem. Interpretacje indywidualne nie mają bowiem dla wnioskodawców charakteru wiążącego. Wydanie interpretacji, w przeciwieństwie do decyzji podatkowej, nie pociąga za sobą konieczności zastosowania się przez podatnika do wyrażonego w niej stanowiska (vide wyrok WSA w Lublinie z 10 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 212/09, publik. LEX nr 552473). Podatnik winien się jednak liczyć z tym, że treść interpretacji indywidualnej, w której stwierdzono nieprawidłowość jego stanowiska, może zostać uznana za zgodną z prawem. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.