III SA/Lu 903/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. utrzymało w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...] w sprawie skierowania K. O. na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych otrzymanych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. L. Wojewódzki Komendant Policji zwrócił się do Starosty B. o skierowanie K. O. na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), Starosta B. skierował K. O. na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych otrzymanych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego we wskazanym wyżej okresie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że odbył szkolenie w wyniku, którego odjęto mu 6 punktów karnych. Na dzień wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie anulowaniu uległo również 10 punktów karnych w związku z upływem 12 miesięcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że badaniom psychologicznym w zakresie psychologii transportu podlega kierowca, jeżeli przekroczy liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ odwoławczy ustalił, że w niniejszej sprawie K. O. w okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r., a więc w ciągu siedmiu miesięcy, otrzymał 26 punktów z tytułu naruszenia przepisów ruchu drogowego. Jeżeli od pierwszego naruszenia do naruszenia, w którym kierowca przekroczył 24 punkty nie upłynął rok, wówczas komendant wojewódzki Policji zobowiązany jest do wystąpienia do właściwego starosty z wnioskiem o skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), jest sprzeczny z art. 130 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego odbycie szkolenia nie powoduje jednak zmniejszenia liczy punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24 punkty. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle powołanych przepisów oraz orzecznictwa sądów administracyjnych szkolenie, w którym skarżący uczestniczył w dniu [...] lutego 2013 r., a więc po przekroczeniu liczby 24 punktów, nie wpłynęło na zmniejszenie liczby punktów karnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. O. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji część punktów karnych została anulowana. Z tej też przyczyny nie ma podstaw do skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., I OSK 885/09, skarżący podkreślił, że zasadą wynikającą z art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym jest, że odbycie szkolenia powoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowego. W ocenie skarżącego, przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, powołany przez Kolegium wydany został z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ponieważ z przepisu tego nie wynika upoważnienie do określenia osób, wobec których odjęcie punktów z tytułu odbytego szkolenia nie byłoby dopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium w B. P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Powyższa kontrola jest wyłącznie kontrolą legalności zaskarżonych do sądu decyzji, bowiem sądy administracyjne nie są powołane do kontroli słuszności, czy też celowości działań organów administracji publicznej. Oznacza to m.in., że w granicach danej sprawy sąd dokonuje wyłącznie oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja dotycząca skierowania na badania psychologiczne w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów karnych otrzymanych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Materialnoprawną podstawą powyższej decyzji były przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488). Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, kierujący pojazdem silnikowym podlega badaniom psychologicznym w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Stosownie zaś do art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowca przekroczy liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Decyzję taką starosta wydaje m.in. na wniosek organu kontroli ruchu drogowego (art. 99 ust. 2 pkt 2). Powyższa regulacja wprowadza obowiązek skierowania kierowcy na badania psychologiczne w razie stwierdzenia, że na skutek dokonanych naruszeń przepisów ruchu drogowego, suma przepisanych za te naruszenia punktów karnych przekroczyła 24. Decyzja wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o kierujących pojazdami jest decyzją o charakterze związanym i nie przyznaje staroście uprawnienia do podjęcia innego rozstrzygnięcia. Prawidłowe jest stanowisko organów w sprawie niniejszej, że świetle przytoczonych przepisów starosta miał obowiązek skierowania skarżącego na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby 24 punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego. Nie jest trafny zarzut skarżącego, że część punktów została anulowana na skutek upływu roku od ich wymierzenia oraz że szkolenie, które odbył spowodowało zmniejszenie liczby uzyskanych punktów. Kwestie dotyczące ewidencjonowania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego reguluje ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.). Stosownie do art. 130 ust. 1 ustawy, ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (ust. 2). Jest poza sporem, że w przypadku skarżącego przed upływem roku liczba punktów przekroczyła 24 Zgodnie zaś z ust. 3 powyższego przepisu, kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, przy czym nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Szczegółowe zasady dotyczące sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunki i sposób prowadzenia ewidencji oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji a także liczba punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia określone zostały w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, powoływanym dalej jako "rozporządzenie". W § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wskazano, że organ prowadzący ewidencję usuwa z niej punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty. Natomiast w § 8 ust. 6 rozporządzenia określono, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby otrzymanych punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący w okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r., a więc przed upływem roku, uzyskał 26 punktów karnych za naruszanie przepisów ruchu drogowego. Nie doszło zatem do anulowania 10 punktów karnych, co zdaniem skarżącego powinno nastąpić z uwagi na treść art. 130 ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże skutek w postaci skierowania na badania psychologiczne jest dopuszczenie się przez kierującego pojazdem naruszeń przepisów ruchu drogowego, powodujących przekroczenie liczby 24 punktów. Zarówno przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ustawy o kierujących pojazdami, jaki i rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego odwołują się do naruszenia przepisów ruchu drogowego, zatem redukcja punktów karnych powinna być wiązana z datą popełnionych wykroczeń, a nie dniem wszczęcia postępowania w sprawie skierowania na badania, jak sugeruje skarżący. W okresie od dnia [...] grudnia 2011 r. do dnia [...] lipca 2012 r., a więc w ciągu jednego roku od dnia pierwszego naruszenia, skarżący przekroczył liczbę 24 punktów karnych, wobec czego nie można było anulować przypisanych mu punktów. Natomiast szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 prawa o ruchu drogowym, skarżący odbył w dniu [...] lutego 2013 r. Skarżący nie miał zatem możliwości odliczenia 6 punktów karnych z uwagi na odbyte szkolenie, bowiem w chwili jego rozpoczęcia przekroczył już liczbę 24 punktów, co zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia uniemożliwia zmniejszenia liczby otrzymanych punktów. Odnosząc się do zarzutu, że § 8 ust. 6 rozporządzenia wykracza poza zakres delegacji ustawowej zauważyć należy, że rozporządzenie zostało wydane w celu dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów prawa o ruchu drogowym oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. Z przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia wynika, że jeżeli kierowca przekroczy dopuszczalny limit punktów karnych, wówczas odbycie szkolenia uprawniającego do zmniejszenia liczby punktów po zajściu tego zdarzenia pozostaje bez wpływu na uzyskane punkty karne. Powyższy przepis spełnia zatem cele wskazane w ustawie. Cele te osiągane są zarówno poprzez samo nałożenie obowiązku poddania kierowcy wielokrotnie naruszającego przepisy ruchu drogowego określonym procedurom weryfikacyjnym (tak w zakresie praktycznych umiejętności prowadzenia pojazdów, jak też posiadanych ku temu predyspozycji psychologicznych), jak i przez eliminację z grona uprawnionych do kierowania pojazdami tych kierowców, którzy nie przeszli procedury weryfikacyjnej. Przepis wykonawczy odpowiada zatem nie tylko unormowaniom zawartym w art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o kierujących pojazdami i art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego, wynikającego z art. 130 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W konsekwencji przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia należało uznać za niewykraczający poza zakres delegacji ustawowej. Stanowisko takie zdecydowanie dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt. I OSK 275/10, z dnia 8 sierpnia 2013 r. , sygn. akt I OSK 632/12, z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 1279/12 i z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1550/12, częściowo odnoszące się do niemal identycznie brzmiącego § 8 ust. 6 poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego - Dz. U. Nr 236, poz. 1998 z późn. zm.). Powoływane przez skarżącego stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09 jest odosobnione i nie zostało podtrzymane w późniejszym orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w powołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych (por. przykładowo wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 50/13 i powołane tam orzecznictwo innych sądów). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że zmniejszenie w trybie art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczy sumy 24. Taka sama zależność występuje w przypadku usuwania z ewidencji przypisanych kierowcy punktów karnych, tj. gdy przed upływem 1 roku od dnia naruszenia przepisów ruchu drogowego liczba punktów karnych nie przekroczyła limitu 24 punktów. Skutki przekroczenia limitu 24 punktów są powszechnie znane kierowcom, zatem aby ich uniknąć należy zsumować liczbę punktów wynikających z kolejnych mandatów i przystąpić do szkolenia przed przekroczeniem określonego limitu. Kierowca dopuszczający się wykroczeń drogowych powinien dochować najwyższej staranności przy czynnościach zmierzających do zachowania uprawnień związanych z uczestnictwem w ruchu drogowym i odpowiednio wcześniej odbyć szkolenie uprawniające go do zmniejszenia uzyskanej już liczby punktów karnych. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego należy stwierdzić, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły przekroczenie przez skarżącego dopuszczalnego limitu 24 punktów karnych. W związku z otrzymanym od L. Komendanta Wojewódzkiego Policji wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji K. O. do kierowania pojazdami, Starosta B. był zobowiązany do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, stosownie do treści przepisu art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" ustawy o kierujących pojazdami. Na marginesie należy podkreślić, że kwestie dotyczące ewidencjonowania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego mogą być podważane przed organami Policji, a nie kwestionowane przed starostą w toku postępowania dotyczącego skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami. Osoba zainteresowana wykreśleniem punktów karnych z ewidencji powinna zwrócić się do organu prowadzącego ewidencję o podjęcie określonej czynności i stosownie do zajętego przez organy stanowiska podjąć odpowiednie kroki prawne. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).