III SA/Kr 197/14
WyrokWSA w Krakowie2014-03-26
Skład orzekający: Janusz Bociąga, Halina Jakubiec, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może oprzeć rozstrzygnięcie na informacji niepochodzącej z powszechnie obowiązującego prawa, a także czy protokół oszacowania szkód sporządzony przez komisję wojewody powinien być traktowany jako opinia biegłego, a nie jako dokument niepodlegający ocenie?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna może być wydana wyłącznie na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Organ administracji publicznej nie może oprzeć rozstrzygnięcia na informacji niepochodzącej z takiego prawa, a protokół oszacowania szkód sporządzony przez komisję wojewody powinien być traktowany jak opinia biegłego, podlegająca ocenie zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, a nie jako dokument niepodlegający kwestionowaniu.Stan faktyczny
Skarżący M. L. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z powodu szkód spowodowanych przez grad i deszcz nawalny. Organ pierwszej instancji przyznał mu 100 zł, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że pomoc jest ściśle związana z deklaracją strony we wniosku i protokołem oszacowania szkód. Skarżący zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i naruszenie przepisów postępowania, w tym brak pouczenia o konieczności odpowiedniej wzmianki w protokole oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołując się art.138 par 1 pkt ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.) oraz na art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2008r., Nr 98, poz.634 z późn. zm ), po rozpatrzeniu odwołania M. L. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMIR z dnia [...] 2013 r., w sprawie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, huraganu, gradu lub deszczu nawalnego w 2013. dla w/w producenta rolnego, utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
Decyzję poprzedziły następujące ustalenia stanu faktycznego i prawnego:
W dniu 03.10.2013 r. M. L. złożył do Biura Powiatowego ARMIR wniosek o przyznanie za 2013 r. pomocy finansowej przewidzianej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, huraganu, gradu, deszczu nawalnego. We wniosku określona została powierzchnia upraw rolnych i upraw w szklarniach lub tunelach foliowych, na której wystąpiły szkody w wysokości kwalifikującej uprawę do likwidacji ,jako wynosząca odpowiednio 2,00 ha i 0,00m2.
Kierownik Biura Powiatowego ARMIR, działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w/w.) § 14c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121 z późn. zm) oraz art. 104 k.p.a. przyznał M. L. pomoc finansową o wartości 100,00 zł, stanowiącej równowartość 23,87 euro. Uznając, że żądanie uwzględnione zostało w całości, organ na podstawie art. 107 §4 k.p,a odstąpił od uzasadnienia decyzji.
Od decyzji tej M. L. wniósł odwołanie. Zarzucił w nim, że komisja sporządzając protokół uszkodzenia uprawy papryki pod folią oceniła ją na 50 % jednak nie doprecyzowała, iż w związku z niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym (gradem i deszczem nawalnym) uszkodzone zostało wprawdzie 50 % całej powierzchni uprawy papryki pod folią, a podany procent obejmował średnią całej uprawy. Tymczasem uprawa na obszarze 0,6 ha została zniszczona w 100 %. Odwołujący stwierdził, że zawarta w protokole informacja, co do uszkodzenia upraw foliowych została błędnie zinterpretowana, skutkiem czego, nie została przyznana mu pomoc w należnym zakresie. M. L. powołał się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie realizacji niektórych zadań ARMIR wskazując, że pomoc przyznawana jest do powierzchni upraw rolnych oraz powierzchni pod folią, w których szkody oszacowane przez komisję wyniosły, co najmniej 80 procent. Odwołujący wskazując na błędne oszacowanie w protokole wniósł o sprostowanie danych w powyższym zakresie i przyjęcie, iż zniszczenia obejmowały obszar 0,6 ha w 100 %.
Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał opisaną na wstępie decyzję. Organ II instancji, wskazał że zaskarżoną w decyzji kwotę przyznanej pomocy ustalono na poziomie 10,00zł brutto. Według organu uwzględniając regulacje dotyczącą poziomu tego wsparcia i deklarację strony takie wyliczenie poziomu wsparcia było prawidłowe (2,00 ha x 100zł pomniejszone o 50 %). Ze względu na oparcie się organu I instancji na wniosku strony w zakresie powierzchni upraw przeznaczonych do likwidacji oraz ze uwagi na zawartą w tym wniosku informację o braku ubezpieczenia wydano decyzję o przyznaniu pomocy w całości (w pełni uwzględniając żądanie strony zawarte we wniosku). Przyznana kwota, zdaniem organu odwoławczego wynika wprost z treści wniosku strony oraz stawek dotyczących pomocy, o którą wnioskowano. Agencja decydując o w/w płatności oparła się przede wszystkim na informacjach wynikających z wniosku, dlatego nie mogła samowolnie przyznawać płatności innych lub do powierzchni większych, niż te, które w takim wniosku wskazano. Jest to związane ze ścisłymi kryteriami, jakie trzeba spełnić, aby otrzymać w/w płatności. W związku z tym organ II instancji uznał, że ARMIR nie może ponosić odpowiedzialności np. za brak zgodności między wolą strony, a wypełnionym przez nią formularzem wniosku. Ze względu na związanie treścią wniosku organy ARMIR nie mogły w szczególności z urzędu prowadzić postępowania administracyjnego w kierunku uwzględnienia powierzchni, które wnioskodawca mógł ewentualnie zadeklarować. Z tego też powodu nie znalazło zastosowania wezwanie przewidziane art. 50 § 1 k.p.a. , do złożenia wyjaśnień w tej kwestii. Ponadto składając wniosek o płatność potwierdziła M. L. swym podpisem potwierdził znajomość regulacji związanych z dochodzonymi płatnościami.
Organ II instancji zauważył również, iż brak wypełnienia wniosku w taki sposób, aby możliwe było przyznane płatności w żądanej wysokości, nie mógł być również zakwalifikowany jako błąd oczywisty. Wniosek był bowiem wypełniony poprawnie, a jego zawartość nie wskazywała na cokolwiek mającego charakter błędu tego rodzaju. Nie stwierdzono w szczególności takiego błędu, który byłby możliwy do dostrzeżenia już podczas wstępnej analizy (np. rejestrowania) wniosku strony i który nie pozwalałby w miarę dokładnie ustalić zakresu wsparcia, o jaki strona wnioskowała albo powierzchni zgłoszonej do płatności. Zdaniem organu, fakt że wniosek błędnie wypełniono co do merytorycznej treści (niezgodnie z własnym zamiarem), nie jest tożsamy z faktem że był to dla organów ARMIR błąd oczywisty. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie mogło chodzić o oczywiste braki we wniosku, a tylko o jego ewentualne uzupełnienie, tj. zmianę poprzez zwiększenie powierzchni zadeklarowanej do w/w płatności. Taka zmiana nie została jednak zasygnalizowana organom ARMIR przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ponadto brak przepisów jednoznacznie regulujących możliwości złożenia takiej zmiany i jej ewentualne konsekwencje.
Zdaniem organu odwoławczego brak wypełnia przez stronę części wniosku, które były związane z wnioskowanymi płatnościami zgodnie z sygnalizowaną w odwołaniu wolą, nie mógł być także potraktowany jako brak formalny. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., stwierdzenie braków tego rodzaju nakłada na organ administracyjny obowiązek wezwania składającego wniosek, do ich usunięcia. Chodzi tu zdaniem organu o takie braki we wniosku strony, które sprawiają , że nie spełnia on wymogów ustalonych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Wniosek obarczony takimi brakami jest niekompletny, co w przypadku nie uzupełnienia takich braków w terminie wskazanym w w/w przepisie, uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie takiego wniosku. Zgodnie z w/w przepisami, ubieganie się o konkretne rodzaje płatności do konkretnych powierzchni, jest prawem strony zainteresowanej tymi płatnościami, a nie jej obowiązkiem. Tym samym brak wpisu we wniosku większych powierzchni odnośnie w/w płatności, nie narusza wymogów ustalonych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Nie czyniło także wniosku strony niekompletnym i nie uniemożliwiało dalszego prowadzenia związanego z nim postępowania. Konsekwencją był brak możliwości wystosowania do strony wezwania do usunięcia braków formalnych, tj. np. zaznaczenia przez wnioskodawcę części wniosku związanych z wnioskowanymi płatnościami.
Co do podniesionej przez M. L. w odwołaniu okoliczności, że oszacowany procent szkody nie odzwierciadla rzeczywistej sytuacji zniszczeń w gospodarstwie i protokół został sporządzony nieprawidłowo, organ II instancji stwierdził że protokół został sporządzony przez komisję powołaną przez Wojewodę m.in. na potrzeby ustalenia wysokości wsparcia wnioskowanego w niniejszej sprawie. Organ II instancji nie podzielił stanowiska wyrażonego w odwołaniu. Protokół został podpisany przez stronę w dacie 10.07.2013 r. Brak przy tym jakichkolwiek materiałów wskazujących na to, że do momentu wydania zaskarżonej decyzji protokół ten był przez M. L. w jakikolwiek sposób kwestionowany. Żadnych wzmianek o takim stanowisku nie zawiera np. wniosek strony o przyznanie wsparcia ani załączniki do tego wniosku. Ponadto zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009. W sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (wyżej powołanym), organy ARMIR nie mają praktycznie żadnych możliwości kwestionowania takiego protokołu.
Organ odwoławczy stwierdził nadto, że przy ocenie uchybień przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zdaniem ARMIR w przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo, uprawnione jest domniemanie, że znane jej są podstawy mechanizmów związanych z płatnościami, z których chce ona skorzystać. Z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie składano wniosek o płatności związane z przede wszystkim z uprawianą powierzchnią, można domniemywać, że składający go producent zna obszar, odnośnie którego występuje o dopłaty. W związku z tym powinien zadbać o to, by podać te dane zgodnie ze stanem faktycznym. Istotnym dla organu II instancji jest również fakt, że dokumenty składane w ARMIR zostały potwierdzone własnoręcznym podpisem wnioskodawcy, co oznacza według instancji swego rodzaju poręczenie znajomości zasad przyznawania płatności, jak i rzetelności deklarowanych we wniosku informacji.
W skardze na decyzję organu II instancji, M. L. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że szkody w uprawie papryki w tunelach foliowych spowodowane gradem i deszczem nawalnym w 2013r. nie wyniosły co najmniej 80 %. Podniósł naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez nie wydanie przez organ decyzji w sprawie przyznania pomocy do powierzchni upraw pod foliami tunelowymi w związku z wnioskiem skarżącego; art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie i oparcie się wyłącznie na argumentacji własnej organu, a następnie wydanie decyzji bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego; art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o konieczności poczynienia odpowiedniej wzmianki w protokole z oszacowania i wyceny szkód powstałych w związku z gradem i deszczem nawalnym, dotyczącej procentowego uszkodzenia uprawy w tunelach foliowych szkody odrębnie dla każdego tunelu, w którym prowadzone są uprawy; art. 75 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zawnioskowanych świadków; art. 107 § 3 kpa poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu faktycznym przyczyn, dla których organ zaniechał przeprowadzenia dowodu z przesłuchania zawnioskowanych świadków A. P. i H. C.
W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogła zapaść odmienna decyzja. Wynika to przede wszystkim z deklaracji samego skarżącego zawartej w jej wniosku o płatności odszkodowawcze. Z tego też powodu w/w decyzja nie wymagała głębszego uzasadnienia. Wniosek skarżącego został przez własnoręcznie wypełniony ( nic nie wskazuje na to aby było inaczej) nawet poprawiony, co wskazywało na to, iż składając wniosek, skarżący dokonał weryfikacji wpisywanych do tego wniosku danych.
Organ podkreślił, że z uwagi na to, że wsparcie tego rodzaju jest przyznawane na wniosek, organy ARMIR nie mogły samodzielnie prowadzić postępowania mającego na celu np. dociekanie wielkości faktycznie żądanej przez stronę pomocy. Dotyczy to również sytuacji, w której do momentu wydania decyzji I i II instancji organy ARMIR nie otrzymały od strony ani, np. skorygowanego protokołu komisji Wojewody zawierającego szacunki dotyczące zniszczeń w uprawach, ani informacji o prowadzonym przez Wojewodę postępowaniu mającym na celu weryfikację zapisów tego protokołu. W takich okolicznościach trudno zdaniem organu odwoławczego zarzucać organom ARMIR niepoinformowanie strony o możliwości wpisania innych wartości niż te wynikające z protokołu z szacunkiem szkód.
Organ podniósł, że nawet gdyby Dyrektor OR ARMIR podzielił wątpliwości skarżącego dotyczące sposobu szacowania szkód (co do łącznego obliczania poziomu zniszczeń dla oddzielnych folii), to jest on organem zawiązanym przepisami regulującymi w/w płatności. Oznacza to w praktyce brak możliwości samodzielnego zakwestionowania protokołu i przyznania innej pomocy niż ta, która wynikała z wniosku.
Zakwestionowanie sporządzonego protokołu szkód należało przede wszystkim do skarżącego. Aby dokument urzędowy korzystał ze zwiększonej mocy dowodowej , musi spełniać dwie przesłanki: powinien być wydany przez uprawniony do tego organ (podmiot), oraz sporządzony w przepisanej formie. Moc dowodowa dokumentu urzędowego nie jest jednak bezwzględna. W razie wątpliwości co jego wiarygodności, można co do faktów z niego wynikających przeprowadzić inny dowód, stosowanie do art. 76 par 3 k.p.a. Do czasu jednak ukończenia tego postępowania, taki dokument urzędowy będzie traktowany jako dokument w pełni wiarygodny. Na istotne znaczenie dowodowe protokołu z kontroli wskazuje również m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.03.2013r. ( sygn. akt VI SA/Wa 2723/12). "Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie". Zdaniem organu II instancji powinno to mieć miejsce przed Wojewodą, albowiem to skarżący był stroną postępowania związanego z powstaniem w/w protokołu – sporządzonego przez komisję powołaną przez tego Wojewodę.
Organ podkreślił, że nie dysponuje praktycznie żadnymi możliwościami weryfikacji tego protokołu, ani tym bardziej zastosowania do ustalenia wysokości wsparcia innych wartości niż te zawarte w tym protokole.
W piśmie procesowym z dnia 14.02.2014 r. M. L. podniósł, że sprzeciwia się twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na złożoną przez niego skargę do WSA. Skarżący stwierdził, że organ pominął w odpowiedzi fakt, że pismem z dnia 27 listopada 2013 r. skarżący wniósł o sprostowanie protokołu z dnia 10.07.2013 r. z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych powstałych w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, rzeczowo uzasadniając swoje stanowisko. Pismo to zostało skierowane do ARMIR po wydaniu decyzji przez organ I instancji, natomiast zanim zapadła decyzja organu odwoławczego. Skarżący podniósł iż organ w odpowiedzi na skargę nie przedstawił swojego stanowiska co do kwestii naruszenia art. 75 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, a także nie ustosunkował się do zarzucanego m mu skardze naruszenia przepisów postępowania , mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2013 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym normującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę, stwierdzając niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem nie może jej zmienić, lecz jedynie uchylić na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie braku stwierdzenia naruszenia prawa, skarga podlega oddaleniu, w myśl art. 151 p.p.s.a. Według art. 134 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję według kryterium legalności, stwierdził, że wydana została z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy stanowczo podkreślić, że zgodnie z zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 i 7 in proncipio k.p.a.) decyzja administracyjna może być wydana wyłącznie na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121 z późn. zm). Powyższe akty prawne wraz normami prawa europejskiego określają przesłanki materialnoprawne przyznania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem powodzi, huraganu, gradu lub deszczu nawalnego. Nie regulują one jednak postępowania przed organami ARMIR, a zatem należy przyjąć, iż w sprawach administracyjnych należących do właściwości ARMIR i rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej zastosowanie mają przepisy k.p.a.
Z powyższych stwierdzeń wynikają następujące konsekwencje. Za niedopuszczalne należy uznać oparcie rozstrzygnięcia na informacji uzyskanej przez Prezesa ARMIR od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz informacji Wojewody. Dokonana interpretacja przepisów rozporządzenia ustanawiająca na użytek konkretnego rozstrzygnięcia dodatkowo kryterium 80 % zniszczeń, jako kwalifikujące uprawę do likwidacji, jest niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie [...] z dnia 24.09.2013 r. przyjął, iż za uprawę, na której wystąpiły szkody kwalifikujące ją do likwidacji należy uznać szkody w uprawach rolnych lub uprawach w szklarniach i tunelach foliowych w wysokości co najmniej 80%. W przepisach rozporządzenia nie wskazano takiego wymogu, a zatem brak było podstaw do ustanawiania dodatkowych przesłanek. Przyjmując domniemanie racjonalności prawodawcy należy stwierdzić, iż brak wymogu ustalenia zniszczeń w wysokości co najmniej 80% oznacza, iż legislator nie uznał za celowe wprowadzanie takiej przesłanki, a ocena zniszczeń musi być dokonana in concreto. Organy administracji publicznej pełnią funkcję wykonawczą i nie są uprawnione do stanowienia norm prawnych poza ściśle przewidzianymi wyjątkami. Informacja należy do kategorii prawa wewnętrznego i nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia wobec podmiotu zewnętrznego wobec administracji. Prawa i obowiązki mogą być nakładane na jednostki wyłącznie na podstawie aktów prawa powszechnie obowiązującego, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 87 Konstytucji RP.
W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji naruszone zostały zasady ogólne postępowania administracyjnego. Zasada praworządności nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie. Znajduje to również oparcie w art. 77 § 1 k.p.a. Organ powinien podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes społeczny i interes obywateli. W przedmiotowej sprawie organ zobligowany był do ustalenia czy uprawa prowadzona była pod tunelami, na jakiej powierzchni i jakim procencie została uszkodzona.
W tej kwestii organ uznał, że jest związany protokołem oszacowania szkód. Należy w tym miejscu zauważyć, że komisje powołane przez wojewodów nie są organem administracji publicznej i do ich działań nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego ( w/w ). Z tego powodu zdaniem Sądu protokół oszacowania szkód, organ podejmujący decyzję w sprawie winien traktować jak opinię biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. ewentualnie jako protokół oględzin ( art.85 k.p.a ), a wartość dowodowa powinna być oceniana przez organ administracji zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. ( por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7.08.2013 I SA/Sz 216/13, dostępny w cbois).
Jako nieuprawnione należy uznać twierdzenie, iż "(...) jest rzeczą oczywistą, że organy ARiMR nie mogły w szczególności z urzędu prowadzić postępowania administracyjnego w kierunku uwzględnienia powierzchni, które strona mogła ewentualnie zadeklarować ". Wbrew twierdzeniom organu dominującym jest pogląd, iż organ prowadzący postępowanie dowodowe "nie jest związany wnioskami stron, lecz sam zakreśla granice postępowania wyjaśniającego, kierując się własnym przekonaniem co do konieczności udowodnienia pewnych faktów" (J. Borkowski, w: J. Borkowski (red.), J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1991, s.162-163). Obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego ciąży na organie i nie może zostać przeniesiony na stronę. W razie przedstawienia niepełnego materiału dowodowego organ ma obowiązek go uzupełnić. Organ nie może przyjmować całkowicie biernej postawy, a w razie braku udowodnienia konkretnych okoliczności stosować negatywne konsekwencje. Jest to niedopuszczalne z uwagi na brak równorzędności podmiotów postępowania w przedmiotowej sprawie.
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) zobowiązuje organ do przeprowadzenia odpowiedniej oceny wniosku, polegającej na tym, aby w razie dostrzeżenia oczywistych błędów, wnioskodawca miał możliwość dokonania korekty. Na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. należało wezwać stronę do uzupełnienia braków podania. Analiza akt sprawy nie pozwala przyjąć, iż organ prowadził postępowanie z pełnym poszanowaniem normy z art. 8 k.p.a. Nie można zgodzić z tym, że w przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo, uprawnione jest domniemanie, że znane jej są podstawy mechanizmów związanych z płatnościami, z których chce ona skorzystać. W postępowaniu administracyjnym uczestniczą co do zasady podmioty nie znające prawa i nie korzystające z usług wykwalifikowanych pełnomocników. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada ignorantia iuruis non nocet. Zgodnie z art. 9 k.p.a. organ powinien udzielać stronie niezbędnych pouczeń co okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie organ nie poinformował strony o konieczności poczynienia odpowiedniej wzmianki w protokole z oszacowania i wyceny szkód powstałych w związku z gradem i deszczem nawalnym, dotyczącej procentowego uszkodzenia uprawy w tunelach foliowych szkody odrębnie dla każdego tunelu, w którym prowadzone są uprawy. Brak pouczenia skutkował negatywnymi konsekwencjami wobec strony, co stanowi naruszenie normy z art. 9 k.p.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę, jaka była w istocie treść wniosku tj. o jaki zakres pomocy finansowej wnioskował skarżący, przeprowadzi postepowanie wyjaśniające, a w razie potrzeby dowodowe, co do faktycznego zakresu szkód.
Ze względów wyżej przedstawionych Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, jak i przepisów prawa materialnego z uwagi na ich niewłaściwą interpretacje, dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c , 134 p.p.s a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło