V SA/Wa 2562/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... września 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie po rozpatrzeniu wniosku dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. nr ... z dnia ... czerwca 2013 r. (złożonego przez pełnomocnika spółki z o.o. S. w W.) postanowieniem z dnia ... września 2013 r., nr ... odmówił przywrócenia tegoż terminu. W uzasadnieniu powyższego postanowienia podkreślono m.in., że decyzją nr ... z dnia ... czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego ... w W. określił spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "S." wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki M. w kwocie ... zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona Pełnomocnikowi Podatnika w dniu ... czerwca 2013 r. Pismem z dnia ... lipca 2013 r. (data stempla pocztowego – ... lipca 2013 r.) Podatnik (reprezentowany przez Pełnomocnika) złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż uchybienie terminu nastąpiło jednak bez jego winy z uwagi na fakt, iż pozbawiony był możliwości wniesienia odwołania w terminie ze względu na niezdolność do pracy w dniach od ...06.13 r. do ....07.13 r. powodowaną [...]. Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie potwierdzającej niezdolność do pracy w terminie od ... czerwca do ... lipca 2013 r. Odnosząc się do złożonego wniosku Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że stosownie do postanowień art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z treści wyżej wymienionego art. 162 wynika zatem, że aby doszło do przywrócenia terminu, zainteresowany winien łącznie spełnić następujące przesłanki: 1) złożyć wniosek w przewidzianym terminie; 2) wskazać we wniosku przyczyny uchybienia terminu; 3) dokonać czynności, dla której przewidziano dany termin; 4) uprawdopodobnić brak winy w spowodowaniu przekroczenia terminu. Niespełnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej przesłanek spowoduje, że organ zobowiązany będzie odmówić przywrócenia terminu do dopełnienia czynności, dla której został wyznaczony. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Naczelnika Urzędu Celnego ... w W. nr ... z dnia ... czerwca 2013 r. została doręczona ... czerwca 2013 r. i Podatnik składa w dniu ... lipca 2013 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, z którą zapoznał się w dniu ... czerwca 2013 r., zachował 7-dniowy termin wynikający z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, wypełniając pierwszą przesłankę warunkującą pozytywne rozpatrzenie wniosku. Wraz z ww. wnioskiem, w którym wskazał przyczyny uchybienia terminu, złożył odwołanie od decyzji, czym wypełnił kolejne dwie z ww. przesłanek. Ostatnią z przesłanek, określonych w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem organu ta przesłanka nie została spełniona. Choroba Podatnika, czy jak w rozpatrywanej sprawie Jej Pełnomocnika, czy też choroba innej osoby, powierzonej opiece wnioskodawcy co do zasady nie wyłącza winy w uchybieniu terminu chyba, że z okoliczności sprawy wynika, iż choroba była nagła i trwała przez cały okres otwarty do dokonania czynności, a nadto strona obiektywnie nie miała możliwości posłużenia się innymi osobami (członkami rodziny, pełnomocnikiem) aby dochować terminu. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Pełnomocnik Podatnika był niezdolny do pracy w terminie od ... czerwca do ... lipca 2013 r. Zauważyć należy jednak, iż Pełnomocnik odebrał przedmiotową decyzję w dniu ... czerwca 2013 r., tym samym od momentu możliwości zapoznania się z orzeczeniem organu podatkowego I instancji do okresu niezdolności do pracy minęło 9 dni. W tym czasie Pełnomocnik mógł złożyć odwołanie, a jeżeli tego nie uczynił, to mógł to zrobić będąc na zwolnieniu lekarskim. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza możliwości dokonania określonej czynności procesowej. Pełnomocnik Podatnika, jest osobą, która z racji wykonywanego zawodu jest zobowiązany do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. Ponadto adwokat A. K. na podstawie art. 77 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1085 z późn. zm.) upoważnił aplikantów adwokackich [...] do zastępowania go w niniejszej sprawie. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej w W. zauważa, iż przyjmując nawet, że do uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło na skutek nagłej choroby Pełnomocnika, której nikt nie mógł przewidzieć i jej zapobiec, to nie sposób przyjąć, iż Pełnomocnik ten w okolicznościach sprawy nie mógł wysłużyć się osobą trzecią przy czynności wniesienia odwołania. Nawet będąc hospitalizowanym, czy też niezdolnym do pracy, mając siedmiu zastępców, przy zachowaniu odrobiny staranności miał możliwość wywiązania się z obowiązku wniesienia odwołania w ustawowym terminie Wyżej opisane postanowienie zaskarżyła S. Sp. z o.o. w W., zarzucając mu: - naruszenie art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu przez Dyrektora Izby Celnej, iż skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek do przywrócenia terminu, a mianowicie nie uprawdopodobnił braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skargi podkreślono m. in., że pełnomocnik skarżącego zachował wszelkie rygory, określone art. 162 Ordynacji podatkowej, od których ustawodawca uzależnił przywrócenie terminu. Poza tym Naczelnik Urzędu Celnego w W., wbrew obowiązkowi udzielenia uczestnikom postępowania niezbędnych informacji i wyjaśnień, wynikającemu z przepisu art. 121 § 1 o.p., który realizuje zasadę zaufania do organów podatkowych, nie pouczył skarżącego o prawie żądania przywrócenia terminu. Zaniechanie pouczenia uczestnika postępowania o przysługującym mu uprawnieniu bądź błędne pouczenie nie może zatem skutkować negatywnymi konsekwencjami podatkowymi, którymi w tym przypadku jest pozbawienie możliwości wniesienia odwołania. W ocenie skarżącego należy poddać w wątpliwość kompetencje i kwalifikacje organu podatkowego do oceny zdolności do pracy pełnomocnika, u którego zdiagnozowano kolkę nerki lewej, kamicę nerki lewej oraz ostre zapalenie dróg moczowych. Zupełnie niezrozumiałe jest stanowisko organu podatkowego, który kwestionuje przebieg choroby pełnomocnika oraz podważa zasadność wystawionego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy, nie mając żadnych ku temu podstaw, wiedzy medycznej i kompetencji. Co więcej gdyby organ podatkowy miał choć odrobinę rozeznania, wiedziałby, że akurat kolka nerek, wywołana kamicą nerkową, jak i ostre zapalenie dróg moczowych powodują bardzo silne i nagłe objawy, m. in. ostry ból, co uniemożliwia pracę, a często wiąże się z koniecznością hospitalizowania i cewnikowania. Zupełnie bezzasadnym jest zatem argument Dyrektora Izby Celnej w W., zgodnie z którym pełnomocnik powoda, mógł wnieść odwołanie wyłącznie w ciągu pierwszych 9 dni od otrzymania decyzji, a zaniechanie tej czynności we wskazanym okresie powinno skutkować wygaśnięciem tego uprawnienia. Takie stanowisko oznacza wkraczanie organu administracji w kompetencje ustawodawcy oraz manipulowanie terminami ustawowymi i uprawnieniami obywateli. Odnosząc się natomiast do argumentu Dyrektora Izby Celnej, iż pełnomocnik skarżącego miał siedmiu zastępców, wskazano, że nie są to osoby na stałe zatrudnione przez pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozstrzygając wyżej opisaną skargę przypomnieć należy, że zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei stosowanie do art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z cytowanym wyżej przepisem wnoszący prośbę powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie na skutek takich zdarzeń za które nie ponosi odpowiedzialności. W prośbie o przywrócenie terminu powinien więc wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się go zachować. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło w skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Bogate orzecznictwo sądowe, które dokonało wykładni ww. przepisu a także będącego jego odpowiednikiem w kpa art. 58 jednoznacznie wskazuje, że strona względnie jej pełnomocnik powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych, oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od nich niezależna (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05 – lex nr 315129). Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien nadto przyjąć tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy zastosowaniu tegoż miernika przywrócenia terminu nie byłoby zatem dopuszczalne gdyby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W nauce postępowania administracyjnego przyjmuje się z kolei, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy nie mogła ona przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Jeśli nawet jednak taka przeszkoda nie istniała, ale strona miała podstawę do sądzenia, że istnieje należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon, J. Starościak k.p.a. komentarz wyd. IV str. V136-137). W odniesieniu do osób które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi) należy przyjąć, że są one zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. I SA/Gd 745/98 – lex nr 42023). Część nauki prawa wskazuje jednak, że strona postępowania może skutecznie żądać przywrócenia terminu w przypadku niedotrzymania terminu z winy profesjonalnego pełnomocnika. Jest to bowiem okoliczność niezależna od strony postępowania. Natomiast reprezentowanie strony w toku postepowania podatkowego przez profesjonalnego pełnomocnika oznacza, że strona podjęła starania celem zapewnienia ochrony własnych interesów w toku tegoż postępowania (tak m. in. Piotr Pietrasz w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej). Odmienne stanowisko od wyżej reprezentowanego wyraziła część judykatury podnosząc, że w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez adwokata, to skutki podejmowanych przez niego działań i zaniechań – tak pozytywne jak i negatywne obciążają reprezentowanego (m. in. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1997 r. I SA/Gd 1144/97 – Temida, Sopot 2002 r.). Natomiast uchybienie terminu z winy pełnomocnika nie stanowi podstawy do jego przywrócenia (wyrok NSA z dnia 25 lipca 1995 r. SA/Sz 1345/95 – Temida, Sopot 2002 r.) Co nie mniej istotne do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu (zarówno, gdy chodzi o samą stronę jak i jej profesjonalnego pełnomocnika) zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy czym, oceniając czy choroba stanowi okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu, organ podatkowy uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego ocenia, czy rodzaj i charakter choroby uniemożliwiał podjęcie działań w stosownym do tego momencie przez osobę składającą wniosek o przywrócenie terminu. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę jest zdania, że stanowisko organu jest prawidłowe. Pełnomocnik skarżącego mimo choroby i przebywania na zwolnieniu lekarskim miał możliwość posłużenia się zastępującymi go w tej sprawie substytutami w osobach siedmiu aplikantów adwokackich. Takie zastępstwo stałoby się faktem, gdyby pełnomocnik skarżącego wykonał choćby jeden telefon do któregokolwiek z ww. Dolegliwość na którą cierpiał (...) z pewnością nie uniemożliwiała dokonania takiej czynności. Poza tym Sąd przychyla się do tego stanowiska prezentowanego w judykaturze, którego istotą jest uznanie, że w sytuacji, kiedy strona jest reprezentowana przez adwokata, to skutki podejmowanych przez niego działań bądź zaniechań tak pozytywne jak i negatywne obciążają reprezentowanego, zwłaszcza gdy uchybienie terminu (tak jak w sprawie niniejszej) nastąpiło z winy pełnomocnika. Tenże pełnomocnik nie wykazał bowiem należytej staranności przy prowadzeniu sprawy swojego klienta (skarżącej spółki), nie posiłkował się bowiem pomocą ustanowionych siedmiu substytutów (a przynajmniej jednego z nich), kiedy sytuacja tego wymagała (tzn. wówczas, kiedy był chory i korzystał ze zwolnienia lekarskiego). Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.