I SA/Wa 274/14
WyrokWSA w Warszawie2014-03-28
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa wydana w 1976 r. na podstawie ustawy z 1974 r. może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli istniały wątpliwości co do autentyczności podpisów na wniosku o przejęcie, a byli właściciele nie kwestionowali pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa z 1976 r. nie może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do autentyczności podpisów na wniosku, pod warunkiem, że byli właściciele spełnili ustawowe przesłanki (wiek, wniosek) i nie kwestionowali pierwotnej decyzji. Brak kwestionowania decyzji przez byłych właścicieli oraz przyznanie im renty potwierdza ich wolę przekazania gospodarstwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. z 1976 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, wskazując na spełnienie przesłanek ustawowych i brak dowodów na rażące naruszenie prawa. Skarżąca kwestionowała autentyczność podpisów na wniosku o przejęcie gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo uchylił decyzję Ministra, uznając ją za wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości, jednak po wyroku NSA sprawę rozpoznał ponownie i oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
I SA/Wa 274/14
UZASADNIENIE
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku I. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1976 r. nr [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego bez zabudowań o pow. [...] ha, położonego we wsiach C i K., w gm. B., stanowiącego byłą własność M. i J. małż. M.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...]sierpnia 1976 r. stanowił art. 9 oraz art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). W myśl art. 9 tej ustawy gospodarstwo rolne mogło być przejęte przez Państwo w dwóch trybach: na wniosek rolnika (ust. 1) bądź z urzędu (ust. 2). Na wniosek rolnika gospodarstwo rolne było przejmowane za rentę, jeżeli przekazał on na rzecz Państwa wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, osiągnął wiek 65 lat (mężczyzna), a kobieta 60 lat, albo zaliczony został do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym i ich rodzin.
Organ stwierdził, że z akt administracyjnych wynika, iż przejęcie przedmiotowego gospodarstwa nastąpiło na wniosek z dnia 30 maja 1976 r. podpisany przez M. i J. małż. M. Właściciele gospodarstwa mieli ukończone odpowiednio 67 i 66 lat. Spełniali zatem wszystkie ustawowe kryteria z art. 9 ust. 1 ww. ustawy do przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa.
Organ podniósł, że zarzut strony skarżącej, kwestionujący autentyczność podpisów M. i J. małż. M. na wniosku o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa w świetle opinii biegłego z dziedziny kryminalistycznych badań pisma ręcznego, sporządzonej na zlecenie skarżącej, nie został dostatecznie udowodniony, w konsekwencji nie można było stwierdzić, że wniosek nie istniał. Byli właściciele gospodarstwa nie kwestionowali decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa. W związku z tym decyzja Naczelnika Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1976 r. stała się prawomocna i na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 1976 r. przyznał M. i J. małż. M. rentę, której podstawę przyznania małżonkowie M. znali. Zdaniem organu, z powyższych względów brak było argumentów do przyjęcia, że kwestionowana decyzja z dnia [...] sierpnia 1976 r. została wydana pomimo braku woli byłych właścicieli gospodarstwa rolnego do przekazania go na rzecz Skarbu Państwa za rentę. Wobec tego, że omawiane gospodarstwo zostało przejęte w warunkach spełnienia ustawowych przesłanek, to brak było podstaw do uznania, że kwestionowana decyzja Naczelnika Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1976 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I. S. zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie prawa:
1. art. 156 § 1 pkt 1 kpa poprzez nie zastosowanie tego przepisu i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1976 r., pomimo wydania jej z rażącym naruszeniem prawa,
2. art. 7 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, przy naruszeniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej,
3. art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów Państwa,
4. art. 78 kpa polegające na pominięciu zgłaszanych przez skarżącą wniosków dowodowych,
5. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez zaniechanie zebrania w sposób wszechstronny i zupełny całego materiału dowodowego, co uniemożliwiało rzetelne i wnikliwe rozpatrzenie sprawy.
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia 20 sierpnia 1976 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r.
W motywach skargi podniesiono, iż z przedłożonej przez skarżącą opinii biegłego z dziedziny kryminalistycznych badań pisma ręcznego wynika, że podpisy na wniosku o przejęcie gospodarstwa prawdopodobnie nie pochodzą od osób zainteresowanych, tym samym postępowanie w tym przedmiocie nie powinno mieć miejsca, bowiem brak było wniosku, o którym mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. Zatem jej wydanie, pomimo braku takiego wniosku, należy kwalifikować jako rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przykazywaniu gospodarstw rolnych za rentę i spłaty pieniężne. Wypełnia to przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa , który to przepis powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wydając zaskarżony wyrok, sąd pierwszej instancji podniósł, że zaskarżona decyzja zawiera kwalifikowaną wadę prawną, o której w art. 156 § 1 pkt 1 pkt 2 kpa, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Tego rodzaju wada obligowała Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno tej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. Podlegająca weryfikacji w postępowaniu administracyjnym decyzja z dnia [...] sierpnia 1976 r. wydana została na podstawie art. 9 oraz art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Ustawa ta przestała obowiązywać z dniem 31 grudnia 1977 r. w związku z wejściem w życie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), ta z kolei ustawa obowiązywała do końca 1982 r. i utraciła swoją moc w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. nr 24, poz. 133 ze zm.); w myśl art. 59 ust. 3 tej ustawy przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu następowało na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy te jednak przestały istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32,poz.. 291 ze zm.), zaś ich kompetencje przejęły organy gmin i organy administracji rządowej. Z dniem 27 maja 1990 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze, zm.), która przepisem art. 5 pkt 19 sprawy dotyczące wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo z art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin przekazała do właściwości rządowej administracji. Z kolei art. 5 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, został skreślony przez art. 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. nr 162, poz. 1126). Sama ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin straciła moc z dniem I stycznia 1991 r. na podstawie art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. nr 7, poz. 24). Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w art. 58 ust. 2 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. nr 58, poz. 280) stanowiła, że przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Reforma administracyjna przeprowadzona w 1998 r. poprzez zmianę szeregu ustaw prawa materialnego ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106. poz. 668) nie wskazała organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości w oparciu o ustawę z 1974 r. Z tego powodu orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowało pogląd, że skoro od dnia 27 maja 1990 roku sprawy wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Państwo przeszły do właściwości administracji rządowej, a od 1992 roku w drodze decyzji wydawanej przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa (Agencję Nieruchomości Rolnych) – to organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą datą należy poszukiwać w ustaleniu obecnie organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który byłby właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Organem tym w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych (Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi, zatem ten organ był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy z dnia 20 maja 1974 r. (tak NSA w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 607/05).
Jak wskazał sąd pierwszej instancji, z dniem 1 kwietnia 2009 roku sytuacja uległa zmianie w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 3, poz. 206). W myśl art. 3 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy do właściwości wojewody, jako organu administracji rządowej w województwie, należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji, zaś zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu kpa.
Zdaniem sądu pierwszej instancji w tej sytuacji należało uznać, że organem właściwym do wszczęcia w pierwszej instancji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. jest wojewoda, od którego decyzji stronom będzie przysługiwało prawo do wniesienia odwołania do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu wyższego stopnia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie i art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, oraz w związku z art. 157 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że organem właściwym w pierwszej instancji do rozstrzygnięcia sprawy objętej zaskarżonym wyrokiem jest wojewoda;
2. naruszenie prawa procesowego przez błędne zastosowanie art. 145 § 1pkt 2 P.p.s.a. polegające na stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w wyniku błędnego przyjęcia, że ww. decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jest on jednolicie traktowany jako organ właściwy w tym typie spraw, do którego należy rozstrzygana sprawa.
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż w obecnym stanie prawnym to Agencja Nieruchomości Rolnych przejęła kompetencję do wydawania decyzji w sprawach przejmowania nieruchomości rolnych na własność Państwa. Zatem, organem właściwym do stwierdzenia nieważności takich decyzji jest właśnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w myśl art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa sprawuje nadzór nad Agencją Nieruchomości Rolnych.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Stosownie zaś do art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w niniejszej sprawie.
Dokonując zatem ponownie oceny zaskarżonej decyzji oraz mając na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2013 r., I OSK 1136/12, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę.
Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym formę nadzoru, prowadzonym na podstawie art. 156-158 kpa. Podlega ono takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, z tym że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy zawiera ona wady, o których mowa w art. 156 § 1 kpa.
Wśród przyczyn skutkujących stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej ustawodawca wymienił, "rażące naruszenie prawa" - art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Oznacza to, iż decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone.
Przy ustalaniu wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę jego wydania.
Dodać trzeba, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest trybem postępowania, który dotyczy oceny wadliwości decyzji czyli polega na szukaniu wad (wymienionych w art. 156 kpa), które tkwią w samej decyzji. Ocenę tę przeprowadza się według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania badanej decyzji. Przy czym, stosowanie trybu nadzwyczajnego rzutuje na obowiązki organu prowadzącego postępowanie nadzorcze. Organy prowadzące postępowanie nadzorcze oceniają bowiem całokształt materiału dowodowego zgromadzony w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym. Innymi słowy, organy nadzorcze nie prowadzą nowego postępowania dowodowego, lecz oceniają wadliwość decyzji - szukając wady tkwiącej w niej samej.
Podstawę materialnoprawną decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca, stanowią przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118, z późn. zm.). W art. 9 wyżej powołanej ustawy zostały uregulowane przesłanki przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, Państwo na wniosek rolnika przejmowało na własność gospodarstwo rolne za rentę, jeżeli przekazał on na rzecz Państwa wszystkie nieruchomości wchodzące w skład tego gospodarstwa, obejmujące co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych. Ponadto, warunkiem przejęcia gospodarstwa na własność Państwa było osiągnięcie wieku 65 lat (mężczyzna) i 60 lat (kobieta), albo zaliczenie rolnika do jednej z grup inwalidów, w myśl przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym i ich rodzin.
Tak sfomułowane przesłanki warunkujące możność przejęcia gospodarstwa rolnego na wniosek rolnika powodują konieczność zbadania czy decyzja z dnia [...] sierpnia 1976 r. wydana na podstawie art. 9 wyżej powołanej ustawy nie narusza w sposób oczywisty tej normy prawnej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż w dniu wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. M. i J. M. mieli ukończone odpowiednio 67 i 66 lat. Ponadto, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się wniosek M. i J. M. z dnia 30 maja 1976 r. o przejęcie nieruchomości w zamian za rentę podpisany przez M. i J. M.. Wobec powyższego, prawidłowo organy obu instancji uznały, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki przejęcia gospodarstwa rolnego za rentę a co za tym idzie brak było podstaw do uznania, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 1976 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Prawidłowo również organ nadzorczy uznał - w odniesieniu do zarzutu dotyczącego autentyczności podpisów złożonych na wniosku – że ze znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłej z dziedziny kryminalistycznych badań pisma ręcznego, podpisów i dokumentów nie wynika ponad wszelką wątpliwość, iż podpisy widniejące na wniosku nie pochodzą od M. i J. M. W ocenie składu orzekającego, zgodzić się również trzeba z twierdzeniem organu, iż okoliczności odmowy podpisania przez M. i J. M. protokołu przejęcia gospodarstwa rolnego nie można utożsamiać z brakiem woli przekazania gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Jak już wskazano powyżej, w aktach sprawy znajduje się wniosek podpisany przez małżonków M. Ponadto, M. i J. M. nie kwestionowali decyzji o przejęciu gospodarstwa za rentę – z akt sprawy wynika, iż nie złożyli odwołania od tej decyzji. W tych okolicznościach, trudno mówić o braku woli M. i J. M/ przekazania gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa - w zamian za rentę.
Na marginesie dodać trzeba, iż okoliczność, że podpisy na wniosku o przejęcie gospodarstwa nie pochodziły od małżonków M. mogłaby ewentualnie stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego za rentę.
Odnosząc się do zarzutów niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego, prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów Państwa, pominięcia zgłaszanych przez skarżącą w toku postępowania wniosków dowodowych oraz zaniechania zebrania w niniejszej sprawie całego materiału dowodowego sąd w składzie orzekającym nie dopatrzył się tego rodzaju naruszeń. W ocenie Sądu, organy nadzorcze podjęły w przedmiotowym postępowaniu wszelkie czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i dokonały oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Zważyć trzeba przy tym, iż w postępowaniu nadzorczym celem jest ustalenie czy konkretna decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W tego rodzaju postępowaniu nie bada się więc ponownie istoty sprawy, bowiem organ je prowadzący analizuje, czy z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego wynika rażące naruszenie prawa, a jeżeli tak to na czym ono polega. W ocenie Sądu, organ nadzorczy w sposób prawidłowy przeprowadził własną ocenę zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego. Zaznaczyć trzeba, iż przepisy kpa statuują zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Te reguły oceny dowodów, w ocenie Sądu orzekającego, zostały w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym zachowane przez organy obu instancji.
Z podanych wyżej przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło