III SA/Wa 3024/13

WyrokWSA w Warszawie2014-04-02

Skład orzekający: Jarosław Trelka, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Jolanta Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy agencja pracy tymczasowej, zatrudniająca pracowników tymczasowych, jest zobowiązana do dokonywania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że agencja pracy tymczasowej, działając jako pracodawca w rozumieniu ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, jest zobowiązana do dokonywania wpłat na PFRON. Argumentacja opiera się na literalnej wykładni przepisów, które nie wyłączają agencji pracy tymczasowej z katalogu pracodawców zobowiązanych do wpłat, a także na braku podstaw do różnicowania sytuacji prawnej pracodawców w oparciu o kryteria faktyczne lub postulaty de lege ferenda. Sąd podkreślił, że kwestie systemowe i celowość regulacji należą do sfery decyzji ustawodawcy.
Stan faktyczny
Skarżąca, prowadząca agencję pracy tymczasowej, nie złożyła deklaracji ani nie dokonała wpłat na PFRON za określony okres. Organy administracji ustaliły wysokość zobowiązania, uznając agencję za pracodawcę zobowiązanego do wpłat. Skarżąca kwestionowała ten obowiązek, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące charakteru pracy tymczasowej, naruszenia zasady równości i dyskryminacji, a także wadliwe podpisanie decyzji przez organ pierwszej instancji. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie, podtrzymując swoje argumenty i dodatkowo wnioskując o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. oddala skargę Jak wynika z akt niniejszej sprawy, J.J. (dalej "Skarżąca") prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Agencja Pracy "K." w K., nie złożyła deklaracji miesięcznych w terminie określonym w art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) oraz nie dokonała wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 19 września 2012 r. Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wszczął postępowanie mające na celu określenie wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Następnie pismem z dnia 20 września 2012 r. wezwał Skarżącą do przedstawienia dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie nadesłała dokumenty w postaci deklaracji ZUS DRA, deklaracji ZUS P RCX, list płac z załączonymi deklaracjami ZUS P RSA, ZUS p ZUA, ZUS p ZWUA oraz zestawienie o zatrudnieniu w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezes Zarządu PFRON określił Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Fundusz za okres od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 49c pkt 3 ustawy o rehabilitacji, skorzystał z danych zgromadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie składanych deklaracji ZUS przez Skarżącą. Na podstawie powyższych danych ustalił, że w okresie od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. Skarżąca jako pracodawca była zobligowana do złożenia deklaracji za powyższy okres i dokonania obowiązkowych wpłat na PFRON na podstawie art. 21 ustawy o rehabilitacji. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że Skarżąca nie jest zobowiązana do wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania pracowników tymczasowych lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, poprzez podpisanie zaskarżonej decyzji przez dwie osoby upoważnione, podczas gdy Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest organem monokratycznym, 2) art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż podmiotem zobowiązanym do wpłat na PFRON jest każdy pracodawca zatrudniający wszelkiego rodzaju pracowników, podczas gdy charakter pracy tymczasowej wyklucza możliwość uznania, by pracodawcę i agencję łączył stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy, a ponadto wyłącza zasadność utożsamiania pojęć "pracownik" i "pracownik tymczasowy", co wyklucza możliwość przyjęcia, iż pracownikiem na gruncie art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji może być również pracownik tymczasowy, a pracodawcą agencja zatrudniająca pracowników tymczasowych, 3) art. 32 ust. 1 Konstytucji, ustanawiającego zasadę równości, w związku z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię art. 21 ust. 1 ww. ustawy, polegającą na przyjęciu, że agencja pracy tymczasowej może być zobowiązana do uiszczenia wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania pracowników tymczasowych, podczas gdy agencja pracy tymczasowej, w przeciwieństwie do pozostałych pracodawców, ze względów systemowych, wynikających z modelu ukształtowania pracy tymczasowej, nie ma w praktyce możliwości "uniknięcia" wskazanego obowiązku, jak również nie ma możliwości skorzystania z systemu zachęt finansowych wynikających z ustawy o rehabilitacji, 4) art. 32 ust. 2 Konstytucji, ustanawiającego zasadę zakazu dyskryminacji w życiu gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny, poprzez błędną wykładnię art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, polegającą na przyjęciu, iż agencja pracy tymczasowej może być zobowiązana do uiszczenia wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania pracowników tymczasowych, podczas gdy agencja nie może realnie wpływać na wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a uzyskanie uprzywilejowanego statusu zakładu pracy chronionej jest w praktyce wyłączone, natomiast pracodawcy użytkownicy, gospodarczo korzystający z pracy pracowników tymczasowych, byliby zwolnieni z obowiązku uiszczania składki na PFRON, a nawet byliby uprawnieni do uzyskania statusu zakładu pracy chronionej, pomimo faktycznego korzystania z pracy niewielkiej liczby osób niepełnosprawnych, 5) art. 64 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, uzależniającego możliwość ograniczenia prawa własności tylko w drodze ustawy i tylko wtedy, gdy ograniczenie prawa własności nie jest nadmierne, a przy tym niezbędne i konieczne dla osiągnięcia wyznaczonych celów, poprzez błędną wykładnię art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, polegającą na przyjęciu, iż agencja pracy tymczasowej może być zobowiązana do uiszczenia wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania pracowników tymczasowych, podczas gdy nałożenie takiego obowiązku nie jest przydatne, a wręcz zagraża realizacji podstawowego celu ustawy o rehabilitacji - aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Zdaniem Ministra Skarżąca była zobowiązana do dokonywania wpłat na PFRON oraz jednocześnie do składania deklaracji miesięcznych i rocznych według ściśle określonego wzoru. Natomiast z nadesłanego przez Organ I instancji materiału dowodowego wynika, że Skarżąca nie złożyła deklaracji miesięcznych w terminie określonym w art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji oraz nie dokonała wpłat na PFRON. Organ odwoławczy wskazał iż stosownie do art. 3 Kodeksu pracy oraz art. 1, art. 4 i art. 7 ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 166, poz. 1608 ze zm.), dalej zwanej też "uzpt", agencja pracy tymczasowej jest pracodawcą i jako pracodawca jest zobowiązana do wpłat na PFRON. Organ nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącej, iż nałożenie takiego obowiązku nie jest przydatne, a wręcz zagraża realizacji podstawowego celu ustawy o rehabilitacji, tj. aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Środki pochodzące z wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, przeznaczane są na realizację istotnego interesu społecznego, jakim jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych. Ponownie podkreślił, że obowiązek dokonywania wpłat na PFRON przez pracodawców nie spełniających wymogów ustawowych wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego i brak realizacji tego obowiązku wywołuje takie same skutki, jak niezrealizowanie innych należności publicznoprawnych. Minister, odnosząc się do zarzutu Skarżącej, iż podpisywanie decyzji przez więcej niż jedną osobę może mieć miejsce wyłącznie w przypadku organów kolegialnych, wyjaśnił, iż zgodnie z art. 53 ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych Funduszu są upoważnieni dwaj pełnomocnicy działający łącznie. Zaznaczył, że dwaj pełnomocnicy, którzy podpisali decyzję, legitymowali się stosownym upoważnieniem. W skardze złożonej na powyższą decyzję Ministra Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie decyzji poprzedzającej lub, ewentualnie, o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż podmiotem zobowiązanym do wpłat na PFRON jest każdy pracodawca zatrudniający wszelkiego rodzaju pracowników, podczas gdy charakter pracy tymczasowej wyklucza możliwość uznania, by pracodawcę i agencję łączył stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy, a ponadto wyłącza zasadność utożsamiania pojęć "pracownik" i "pracownik tymczasowy", co wyklucza możliwość przyjęcia, iż pracownikiem na gruncie przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji może być również pracownik tymczasowy, a pracodawcą agencja zatrudniająca pracowników tymczasowych. Skarżąca wskazała, że art. 5 uzpt nie może stanowić podstawy zastosowania art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w stosunku do agencji pracy tymczasowej z tytułu zatrudnienia pracowników tymczasowych; b) art. 32 ust. 1 Konstytucji ustanawiającego zasadę równości i zakazu dyskryminacji, w związku z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię przepisu art. 21 ust. 1 ustawy, polegającą na przyjęciu, iż agencja pracy tymczasowej może być zobowiązana do uiszczenia wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania pracowników tymczasowych, podczas gdy agencja pracy tymczasowej, nie ma w praktyce możliwości "uniknięcia" wskazanego obowiązku, jak również nie ma możliwości skorzystania z systemu zachęt finansowych, wynikających z ustawy o rehabilitacji; c) art. 32 ust. 2 Konstytucji, poprzez błędną wykładnię przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, polegającą na przyjęciu, iż agencja pracy tymczasowej może być zobowiązana do uiszczenia wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania pracowników tymczasowych; d) art. 64 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, poprzez błędną wykładnię przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, polegającą na przyjęciu, iż agencja pracy tymczasowej może być zobowiązana do uiszczenia wpłat na PFRON z tytułu zatrudniania pracowników tymczasowych, podczas gdy nałożenie takiego obowiązku zagraża realizacji podstawowego celu ustawy o rehabilitacji - aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych; e) art. 2 Konstytucji, poprzez sprzeczną z tym przepisem wykładnię przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Skarżąca zarzuciła też naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 53 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż przepis ten stanowi podstawę podpisania decyzji administracyjnej przez dwóch pełnomocników Zarządu PFRON, podczas gdy podstawę wydania przedmiotowej decyzji przez Organ I instancji stanowi przepis art. 49 ust. 1 ww. ustawy; b) przepisów art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, - w zw. z art. 127 ww. ustawy, poprzez bezpodstawne uznanie, że organ odwoławczy jest zobligowany wyłącznie do kontroli zasadności decyzji organu I instancji, podczas gdy zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego nakazuje organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie całej sprawy, a więc w zakresie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy; - w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie rozpoznania większości zarzutów sformułowanych przez Skarżącą w odwołaniu, co uniemożliwia określenie przyczyn, dla których decyzja Organu I instancji została utrzymana w mocy. Skarżąca, na wypadek uznania argumentacji skargi dotyczącej wykładni art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji za chybioną, zawnioskowała o wystąpienie przez Sąd, w trybie art. 193 Konstytucji, z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zgodności tego przepisu ustawy z wymienionymi przepisami Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Powtórzył, że art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zobowiązywał Skarżącą do wpłat na Fundusz. Podpisanie decyzji Prezesa przez dwóch pracowników było natomiast zgodne z art. 53 ust. 3 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, choć niektóre z jej zarzutów są jest trafne. W pierwszej kolejności konieczne jest odniesienie się do zarzutu w istocie idącego najdalej, tj. zarzutu niewłaściwego podpisania decyzji Prezesa PFRON – podpisania jej przez dwie osoby. Gdyby bowiem decyzja ta rzeczywiście była wadliwie podpisana, to nie miałaby koniecznego dla swojego bytu elementu, o którym mowa w art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, a przez to byłaby nieważna. W konsekwencji utrzymanie jej w mocy rażąco naruszałoby prawo. Otóż z art. 143 § 1 Ordynacji wynika, że organ podatkowy może upoważnić funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu i w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. Trzeba przyjąć, że jeśli organ (ściśle – osoba piastująca funkcję organu) może upoważnić jednego pracownika, to tym bardziej może udzielić takiego upoważnienia, które polega na współdziałaniu dwóch pracowników łącznie, i które skutkuje ważnym podpisaniem decyzji w momencie, gdy obydwaj złożą swój podpis (argumentum a maiori ad minus). Rację ma Skarżąca kiedy twierdzi, że art. 53 ust. 3 ustawy o rehabilitacji stanowi podstawę dla udzielenia przez Prezesa Funduszu pełnomocnictwa do działania w sferze cywilnoprawnej, w imieniu Funduszu (nie Zarządu) jako osoby prawnej, a nie do upoważniania pracownika do działania w imieniu organu administracji publicznej. Art. 53 ust. 3 ustawy dotyczy więc sfery dominium, podczas gdy sfery imperium dotyczy wspomniany art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Wspomniany wyżej słuszny zarzut Skarżącej polega więc na nieprawidłowym zastosowaniu, a raczej przywołaniu przez Organy w omawianej kwestii, art. 53 ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Niemniej wadliwe powoływanie się na ten przepis nie zmienia obiektywnego faktu, iż w aktach sprawy rozpoznawanej przez Sąd na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r., sygn. III SA/Wa 3023/13, znajdują się upoważnienia Prezesa z dnia 10 kwietnia 2013 r. oraz 30 kwietnia 2013 r. (karty akt sprawy administracyjnej nie są ponumerowane), udzielone – odpowiednio – B.G. oraz A.K., do m.in. "...wydawania decyzji określających wysokość zobowiązania...", z których wynika, że w razie decyzji "...kończących (...) postępowanie administracyjne..." osoba upoważniona działa łącznie z drugą upoważnioną osobą. Tak właśnie stało się w niniejszej sprawie – wymienione wyżej osoby podpisały decyzję Prezesa z 19 czerwca 2013 r., a z chwilą umieszczenia tych dwóch podpisów na decyzji rozpoczęła ona swój byt prawny. Niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego. Art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji stanowi jednoznacznie, że pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz w wysokości wynikającej z tego przepisu. Obowiązek wpłat dotyczy więc każdego pracodawcy – rozumowanie lege non distinguente nie pozwala ich różnicować, wartościować albo upatrywać zwolnienia z przedmiotowego obowiązku w pewnych założeniach o charakterze politycznym, wiążących się z celowością ekonomiczną zwolnienia pracodawców z wpłat na Fundusz. Nie sposób twierdzić, że w relacji pracodawca tymczasowy - pracownik nie może występować stosunek pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy, gdyż przeczy temu literalnie i wprost interpretowany art. 1, art. 4, art. 5 oraz art. 7 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, a także dalszej jej przepisy. Już pierwszy z tych przepisów rozwiewa stawiane w skardze wątpliwości co do statusu agencji pracy tymczasowej jako pracodawcy wskazując jednoznacznie, że ustawa ta reguluje zasady zatrudniania pracowników tymczasowych przez pracodawcę będącego agencją pracy tymczasowej. Z art. 4 tej ustawy wynika natomiast, że pracodawca nie może być pracodawcą użytkownikiem w stosunku do pracowników pozostających z nim w stosunku pracy, z czego wynika a contrario, że pracodawcą może być podmiot, który nie jest pracodawcą użytkownikiem. Skoro więc pracodawcą nie może być pracodawca użytkownik, to w niniejszej sprawie pracodawcą mogła być tylko agencja pracy tymczasowej Kaja, którą prowadziła Skarżąca. Ten sam wniosek wynika z art. 5 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, który do agencji pracy tymczasowej zobowiązuje stosować odpowiednio przepisy o pracodawcy, a w końcu z art. 7, który równie jasno i jednoznacznie, jak art. 1, przesądza, że agencja pracy tymczasowej jest pracodawcą, do którego w konsekwencji stosować należy art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Skoro bowiem art. 7 normuje rodzaj umowy o pracę, jaka łączyć może agencję i pracownika, to logicznie wynikać stąd musi, że agencja jest pracodawcą. Jakkolwiek rzeczywiście nie można utożsamiać pojęć "pracownik" oraz "pracownik tymczasowy", to jednak zależność między nimi jest taka, iż nie każdy pracownik jest pracownikiem tymczasowym, ale każdy pracownik tymczasowy jest pracownikiem. Agencja Skarżącej była pracodawcą nie tylko dla "...dwóch zatrudnionych na stałe osób", ale także dla pracowników tymczasowych. Pracownicy ci rzeczywiście faktycznie wykonują pracę na rzecz pracodawcy użytkownika, ale w świetle wspomnianych przepisów ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych to właśnie agencja jest pracodawcą. Między agencją, a pracownikiem tymczasowym, istnieje stosunek podporządkowania i kierownictwa, którego wymaga art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Okoliczność dotycząca miejsca i podmiotu, na rzecz którego faktycznie pracują tacy pracownicy, nie ma prawnego znaczenia, choć element kierownictwa, o którym mowa w tym przepisie Kodeksu pracy, istnieje też z pewnością w relacji pracodawca użytkownik – pracownik. Kierowniczość ta występuje więc zarówno ze strony pracodawcy, jak i pracodawcy użytkownika. Akcentowana w skardze kwestia zakresu odwołania z art. 5 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych wymaga wyjaśnienia, iż zakres ten został zdeterminowany przez art. 1 i art. 7 tej ustawy. Skoro ostatnio przywołane przepisy przyznają agencji pracy tymczasowej status pracodawcy, to ten status odnośnie do pracodawcy użytkownika może mu przysługiwać tylko "odpowiednio", czyli z poszanowaniem zasady, że pracodawcą jest agencja. Do pracodawcy użytkownika mogą być stosowano tylko te przepisy prawa pracy, których stosowanie nie zaprzecza statusowi agencji jako pracodawcy, np. przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Fakt, że w art. 5 ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych Ustawodawca odwołuje się do przepisów prawa pracy, i to stosowanych "odpowiednio", a nie wprost, nie wyklucza stanowiska Organów w niniejszej sprawie, bowiem art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji jest stosowany zawsze i do każdego pracodawcy, o ile przepis szczególny nie wprowadza w tym zakresie innej zasady. Takiego przepisu w niniejszej sprawie zabrakło. W skardze powołano się na opinię "wybitnego teoretyka i praktyka prawa pracy dr hab. A.S.". Należy więc ponowić uwagę, że rozstrzygnięcia powstałego w sprawie problemu należy upatrywać w obowiązujących przepisach, a nie w postulatach de lege ferenda lub pewnych założeniach, jakie w ocenie Opiniującego powinny być respektowane przez Ustawodawcę przy uchwalaniu ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. O ile - jak ujęto to w skardze - "ze względów systemowych" niektóre przepisy ustawy nie mogą być stosowane do agencji pracy tymczasowej, to nie może to zmienić jasnego na gruncie literalnym przypisania takim agencjom statusu pracodawcy. Odwoływanie się w skardze do argumentacji konstytucyjnej (art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3, art. 2) zasadza się na przekonaniu, iż z jakichś względów sytuacja prawna i faktyczna wszystkich pracodawców musi być tożsama, i że Ustawodawca nie może ingerować w prawo własności tylko ze względów fiskalnych. Otóż Sąd wyraża opinię, że nierówność pracodawców stanowi często konsekwencję ich różnej sytuacji faktycznej, czyli zróżnicowania wynikającego np. z odmiennych dziedzin działalności gospodarczej. Nie istnieje wymóg natury konstytucyjnej, aby równość pracodawców w zakresie ochrony własności była zagwarantowana na poziomie faktycznym. Prawem Ustawodawcy jest dokonanie pewnego rozstrzygnięcia normatywnego opartego o kryterium formalne – np. poprzez ustawowe przypisanie agencjom pracy tymczasowej statusu pracodawcy, bez uwzględnienia faktycznych uwarunkowań funkcjonowania tych agencji i bez względu na to, że prawna możliwość ograniczania lub unikania ich obowiązku wpłat na Fundusz jest mniejsza, niż innych pracodawców. Takie rozstrzygnięcie normatywne skutkuje de facto zwiększeniem obciążeń natury fiskalnej po stronie agencji, gdyż obowiązek wpłat na Fundusz skutkować będzie zazwyczaj zwiększeniem kosztu zatrudnienia pracownika tymczasowego, ale nie jest możliwe na tej podstawie odstąpienie od literalnej wykładni przepisów prawa. Na tej samej przecież zasadzie zwiększa koszty prowadzenia działalności gospodarczej każdy podatek lub opłata quasi fiskalna, gdyż racjonalnie działający przedsiębiorca wlicza ten podatek lub opłatę do ceny finalnego produktu/usługi. Zmiana tak podjętego rozstrzygnięcia normatywnego możliwa jest jednak w ramach rewizji wskazanej wyżej decyzji o charakterze politycznym, do której uprawniony jest jedynie Ustawodawca. Wynikiem tej samej decyzji o charakterze politycznym jest także np. sam art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który przyjmuje dość arbitralnie liczbę 25 pracowników, powyżej której istnieje obowiązek wpłat na Fundusz. Gdyby zaaprobować argumentację skargi, to zakwestionować należałoby obowiązek wpłat tych pracodawców, którzy zatrudniają co najmniej taką liczbę pracowników, gdyż pracodawcy zatrudniający ich 24 lub mniej takiego obowiązku przecież nie mają, a liczba zatrudnionych pracowników mogłaby zostać uznana za kryterium irrelewantne, różnicujące sytuację pracodawców w zakresie obowiązku wpłat na Fundusz. Co więcej – tak rozumiana zasada ochrony własności powinna być uznana za "przeciwskuteczną" (określenie użyte w skardze), gdyż zniechęca pracodawców do zatrudniania pracowników w ogóle – zarówno pełnosprawnych, jak i niepełnosprawnych. W ocenie Sądu nie można więc w ten sposób rozumieć konstytucyjnej zasady ochrony własności i ograniczania ingerencji w tę wartość na zasadzie proporcjonalności. Przyjąć bowiem należy, że nie wprowadzając dla agencji żadnego wyjątku w zakresie wpłat na Fundusz Ustawodawca godził się na obciążenie ich tą opłatą natury fiskalnej, a nadto, że godził się na sytuację, w której nie będą one miały prawnych instrumentów unikania wpłat, jakimi dysponują inni pracodawcy. Końcowo wypada zauważyć, że zaprezentowana przez Organy wykładnia przepisów ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych oraz ustawy o rehabilitacji spotkała się z aprobatą tutejszego Sądu, w wyrokach wydanych zresztą w sprawach Skarżącej (np. III SA/Wa 526/12), a także w orzecznictwie NSA (II FSK 1345/09, II FSK 949/10). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela argumentację zawartą zwłaszcza w wyroku NSA o sygn. II FSK 949/10, który ocenił, że "...agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracowników tymczasowych na podstawie umowy o pracę na czas określony lub umowy o pracę na czas wykonywania określonej pracy. Skoro zatem żadna z wymienionych wyżej ustaw, a przede wszystkim art. 21 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, z kręgu pracodawców obowiązanych do dokonywania wpłat na PFRON nie wyłącza agencji pracy tymczasowej, to wykładnia powołanego przepisu prawa dokonana przez organy administracji publicznej w przedmiotowej sprawie, następnie potwierdzona w zaskarżonym wyroku, jest prawidłowa i zasadna.". Dalej NSA wskazał, że kwestia "...merytorycznej zasadności dokonanej przez racjonalnego ustawodawcę regulacji w omawianej materii, pozostaje poza zakresem kontroli sądowej...". Podzielić należy do pewnego stopnia uwagę zawartą w skardze, a następnie sformułowany w związku z tym zarzut, że zaskarżona decyzja Ministra nie odnosi się do niektórych kwestii podniesionych w odwołaniu. Uznając ten zarzut za trafny Sąd wskazuje jednak, że to uchybienie Ministra pozostawało bez wpływu na treść wydanej decyzji, która – co do zasady – trafnie oceniła stanowisko Skarżącej za błędne. Ponieważ zaś wszystkie dane faktyczne, jakie przyjęły Organy w sprawie, opierały się na dokumentach i stanowisku przedstawionym przez samą Skarżącą, a w efekcie dane te nie były przedmiotem sporu (inaczej, niż we wskazanym wyżej wyroku o sygn. III SA/Wa 526/12), Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło