III SA/Gd 122/14

WyrokWSA w Gdańsku2014-04-02

Skład orzekający: Alina Dominiak, Anna Orłowska, Bartłomiej Adamczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zmniejszenie wymiaru zatrudnienia pracownika, skutkujące obniżeniem wynagrodzenia, stanowi "utratę dochodu" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozwala na uwzględnienie tego zdarzenia przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmniejszenie wymiaru zatrudnienia pracownika, nawet jeśli wiąże się z obniżeniem wynagrodzenia, nie stanowi "utraty zatrudnienia" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. "Utrata zatrudnienia" oznacza rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy, a nie zmianę warunków wykonywania pracy przy trwającym zatrudnieniu. W związku z tym, taka sytuacja nie może być uwzględniona jako "dochód utracony" przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego.
Stan faktyczny
Strona skarżąca ubiegała się o zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku. Organ odmówił przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowy próg. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, twierdząc, że organ nieprawidłowo zinterpretował pojęcie "utraty dochodu", nie uwzględniając zmniejszenia wymiaru zatrudnienia żony skarżącego, które skutkowało obniżeniem jej wynagrodzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 grudnia 2013 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 września 2012 r. (nr [...]), którą organ odmówił przyznania L. J. zasiłku rodzinnego na córki: A. i M. oraz dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w okresie zasiłkowym 2011/2012. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 3 października 2011 r. L. J. (dalej: "strona", "skarżący") wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na córki: A. i M. oraz dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w okresie zasiłkowym 2011/2012. Decyzją z dnia 26 września 2012 r. (nr [...]) Prezydent Miasta – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej: "k.p.a." oraz art. 1 ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, 2, 10, 12, 16, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 6 ust. 1 i ust. 2, art. 8 pkt 6, art. 14, art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 26 ust. 2a, ust. 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058) - odmówił stronie przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku. W uzasadnieniu organ stwierdził, że stosownie do art. 5 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom uprawnionym, m.in. rodzicom, jednemu z rodziców, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. W myśl art. 4 i art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców lub opiekunowi prawnemu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyżej wskazane warunki muszą być spełnione łącznie. Dodatki do zasiłków nie są świadczeniami samodzielnymi i zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługują do zasiłku. Na podstawie akt sprawy ustalono, że rodzina strony liczy 6 osób. W 2010 r. rodzina uzyskała dochód w wysokości 53.557,88 zł, na który złożył się dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy wyniósł 4.463,16 zł., natomiast po odliczeniu utraconego dochodu: 4.014,98 zł. W przeliczeniu na osobę wynosił zatem 669,16 zł, a to oznacza, że przekroczył ustawową granicę dochodu uprawniającego do zasiłku, o której była mowa wyżej. Organ dodał, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż w poprzednim okresie zasiłkowym strona już korzystała z uprawnienia wynikającego z art. 5 ust. 3 ww. ustawy. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że organ bez podstawy prawnej nie uznał za utratę dochodu zmniejszenia prawie o połowę wymiaru zatrudnienia żony. Tymczasem ustawodawca w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wymaga, aby utrata zatrudnienia i co za tym idzie wynagrodzenia, wiązała się tylko z wypowiedzeniem umowy o pracę. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 grudnia 2013 r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 3 pkt 1, 2, 23, 24, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 2, ust. 4a, ust. 4b, art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 5 ust. 4 powołanej ustawy). Pojęcie "utraty dochodu" definiuje art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym oznacza to utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. W 2010 r. dochód w rodzinie strony osiągnęły cztery osoby: L. J., M. J. (córka), M. J. (żona) oraz P. J. (syn). Ze zgromadzonych dokumentów (zaświadczeń z zakładów pracy oraz urzędów skarbowych) wynika, że łączny dochód rodziny w tym roku wyniósł 53.737,32 zł. Organ pierwszej instancji dochód utracony strony ustalił w wysokości 2.027,48 zł (na podstawie PIT-11 z Sądu Rejonowego w G. oraz PIT-11 z Sądu Apelacyjnego w G.), dochód utracony córki – M. J. ustalił w wysokości 1.258,47 zł (na podstawie PIT-11 [...] Sp. z o.o., PIT-11 [...] Sp. z o. o, PIT-11 [...] s.c. M. O.-K., K. K.) oraz dochód utracony syna – P. J. w wysokości 2.449,50 zł (na podstawie PIT-11 [...] I. C.). Łącznie dochód utracony w rodzinie wyniósł 5.735,45 zł. Po odliczeniu od łącznego dochodu rodziny strony dochodu utraconego i następnie podzielenia go na 12 miesięcy oraz na 6 osób uzyskano dochód na osobę w rodzinie w wysokości 666,69 zł (53.737,32 - 5.735,45 zł = 48.001,87 zł : 12 = 4.000,15 zł : 6 = 666,69 zł). W kwestii dochodu żony strony organ odwoławczy wyjaśnił, że utrata zarobków z powodu zmniejszenia wymiaru czasu pracy w szkole od dnia 1 września 2011 r. nie może być uznana jako dochód utracony. Organ stwierdził, że żona odwołującego się jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, co wypełnia definicję zatrudnienia określona w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. L. J. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia w całości. Skarżący zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 22 i 23 lit. c/ w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że utratą dochodu nie jest utrata istotnej części wymiaru zatrudnienia (z 18/18 etatu do 10/18 etatu) związana ze zmniejszeniem wysokości wynagrodzenia (z kwoty 2.099 zł do kwoty 1.746,90 zł). W uzasadnieniu skarżący twierdził, że utrata części etatu połączona z istotnym zmniejszeniem wysokości wynagrodzenia stawowi utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 22 i 23 lit. c/ ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie skarżącego ustawodawca w przepisie art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie zróżnicował takie dochody, które ze swej istoty mogą być utracone także w części (jak właśnie zatrudnienie lub inna praca zarobkowa) oraz tylko w całości (wszystkie pozostałe wymienione w art. 3 pkt 23 ww. ustawy). Skarżący podkreślił, że właśnie jedynie "zatrudnienie i inna praca zarobkowa" mogą być utracone w części poprzez zmniejszenie wymiaru etatu, co należy do istoty tych stosunków prawnych. W ocenie skarżącego, gdyby zatem ustawodawca zamierzał objąć dyspozycją tego przepisu tylko całkowitą utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej to dałby temu wyraz stosowną redakcją przepisu. Ponadto stanowisko organu odwoławczego nie może być akceptowane z punktu widzenia celu ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie skarżącego bowiem ustawodawca niewątpliwie przy ustalaniu dochodu, stanowiącego podstawę do ustalenia zasiłku rodzinnego, zamierzał uwzględnić bieżące dochody członków rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 30 grudnia 2013 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 września 2012 r. (nr [...]) odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na okres zasiłkowy 2011/2012. Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 1 ustawy - ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi są m.in.: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego (art. 2 pkt 1 ustawy). Przyznanie uprawnień do zasiłku rodzinnego (a w konsekwencji do określonych w ustawie dodatków do zasiłku rodzinnego) nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od spełnienia przez osobę ubiegającą się o te uprawnienia ustawowych materialnoprawnych przesłanek. Zasiłek rodzinny został kompleksowo uregulowany w art. 4-7 ustawy. W przepisach tych ustawodawca określił cel tego świadczenia, wskazał krąg osób uprawnionych do jego otrzymywania, szczegółowe warunki uprawniające do otrzymywania tego świadczenia, wysokość świadczenia oraz przypadki wyłączające nabycie prawa do zasiłku rodzinnego. Jedną z materialnoprawnych przesłanek warunkujących nabycie prawa do zasiłku rodzinnego (a w konsekwencji dodatków do tego zasiłku) jest spełnienie kryterium dochodowego przez osobę ubiegającą się o to świadczenia. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (m.in. rodzicom dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł (wysokość obowiązująca od dnia 1 listopada 2009 r. - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych; Dz. U. Nr 129, poz. 1058). Zasady ustalania dochodu dla potrzeb oceny prawa do zasiłku rodzinnego zostały określone w art. 5 ustawy, przy czym wyjaśnienie tego, co na gruncie ustawy należy rozumieć pod pojęciem "dochodu", "dochodu rodziny" czy też "dochodu członka rodziny" zostało wyjaśnione w słowniczku w art. 3 ustawy. Stosownie do art. 3 pkt 1 ustawy "dochód" oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a); deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (lit. b) oraz wymienione enumeratywnie inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (lit. c). Ilekroć w ustawie jest mowa o "dochodzie rodziny" oznacza to sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy), zaś "dochodem członka rodziny" w rozumieniu ustawy jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ustawy). Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z kolei w myśl art. 5 ust. 4a ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Stosownie natomiast do art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Ustalając zatem wysokość dochodu rodziny dla oceny przyznania prawa do zasiłku rodzinnego ustawodawca przewidział określone zmiany w sytuacji dochodowej wnioskodawców, polegające na aktualnym zwiększeniu lub zmniejszeniu tego dochodu w porównaniu z dochodem stanowiącym podstawę do obliczeń. Zastosowany przez ustawodawcę mechanizm "urealnienia" (aktualizacji) dochodu branego przy ocenie prawa do zasiłku rodzinnego wynikał z tego, że podstawę obliczeń stanowił dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne dotyczące źródeł i wysokości uzyskanego w 2010 r. dochodu przez sześcioosobową rodzinę skarżącego są bezsporne. Z materiału dowodowego wynika, że w 2010 r. dochód w rodzinie skarżącego osiągnęły cztery osoby: L. J. (skarżący), M. J. (żona), M. J. (córka) oraz P. J. (syn). Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że łączny dochód rodziny w tym roku wyniósł 53.737,32 zł. Przy czym organy uznały za dochód utracony dochody uzyskane przez skarżącego oraz jego syna i córkę w łącznej kwocie 5.735,45 zł. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami pozostaje natomiast wyłącznie zakwestionowanie przez organy wypełnienia przesłanki "utraty dochodu" związanej z utratą przez M. J. w 2011 r. części wymiaru zatrudnienia w Zespole Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego Nr [...] w G. Mianowicie, jak wynika z materiału dowodowego M. J. zatrudniona w Zespole Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego Nr [...] w G. z dniem 1 września 2011 r. została zatrudniona w wymiarze czasu pracy 10/18 zamiast dotychczasowych 18/18 (całego etatu), z miesięcznym wynagrodzeniem zasadniczym brutto 1.746,90 zł, zamiast dotychczasowego 2.099,00 zł (wg treści aneksu do umowy o pracę z dnia 1 września 2011 r.). W ocenie skarżącego nie uwzględnienie przez organy opisanej okoliczności jako "utraty dochodu" i zaniechanie dokonania w związku z tym korekty dochodu rodziny za 2010 r. stanowi naruszenie art. 3 pkt 22 i 23 lit. c/ w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Pojęcie "utraty dochodu" zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 3 pkt 23 ustawy. W przepisie tym ustawodawca w sposób enumeratywny (wyłączny) wskazał przypadki, które w świetle ustawy stanowią utratę dochodu, co w konsekwencji daje podstawę do pomniejszenia o tę kwotę dochodu branego pod uwagę przy ocenie prawa do świadczenia. Jednym z wymienionych w art. 3 pkt 23 ustawy przypadków jest utrata dochodu spowodowana "utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło" (art. 3 pkt 23 lit. c/ ustawy). W tym miejscu należy się odwołać do art. 3 pkt 22 ustawy, który wprowadza definicję legalną pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" na gruncie ustawy. Zgodnie z nim ilekroć w ustawie jest mowa o "zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej" oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Dokonując logiczno-językowej wykładni ww. przepisów należy dojść do wniosku, że skoro zatrudnienie oznacza wykonywanie pracy (m.in. na podstawie stosunku pracy), to utrata zatrudnienia oznaczać musi "nie wykonywanie" pracy na podstawie stosunku pracy, tj. zerwanie nawiązanego stosunku pracy. W konsekwencji, utrata zatrudnienia oznacza utratę pracy świadczonej na podstawie umowy o pracę, natomiast nie oznacza zmiany warunków pracy i płacy, polegającej na obniżeniu wynagrodzenia, w sytuacji trwania stosunku pracy czyli wykonywania pracy na podstawie tego samego stosunku pracy. W rozpoznawanej sprawie oczywistym jest, że dokonana na podstawie aneksu do umowy o pracę zmiana warunków wykonywania pracy M. J., polegająca na zmniejszeniu jej pensum nauczyciela od dnia 1 września 2011 r. pociągnęła za sobą zmniejszenie wysokości wynagrodzenia, jednakże okoliczność ta nie przerwała w żadnym wypadku istniejącego pomiędzy nią a pracodawcą stosunku pracy, a zatem nie można przyjąć, że nastąpiła utrata zatrudnienia, o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c/ ustawy. W konsekwencji, brak spełnienia przesłanki "utraty zatrudnienia", prowadzi tym samym do wniosku, że związana z opisanym zdarzeniem zmiana sytuacji dochodowej nie stanowi "dochodu utraconego" w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy i w konsekwencji nie może zostać uwzględniona na zasadzie art. 5 ust. 4 ustawy przy ustaleniu wysokości dochodu stanowiącego podstawę do ustalenia prawa skarżącego do zasiłku rodzinnego. Należy powtórzyć, że przesłankę dla uznania "utraconego dochodu" stanowić może wyłącznie utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia, czyli rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy, nie zaś samą modyfikacją warunków wykonywania tegoż stosunku (zmianą warunków pracy i płacy). Wyrażone w niniejszej sprawie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym podkreśla się, że z utratą dochodu spotykamy się wówczas, gdy nastąpi rozwiązanie stosunku prawnego, na mocy którego dany dochód osobie czy rodzinie przysługiwał. Innymi słowy tak długo jak jest, obowiązuje i wywołuje skutki prawne stosunek prawny stanowiący podstawę uzyskiwania dochodu, tak długo nie można mówić o utracie tego dochodu. Oznacza to, że czasowe zmniejszenie wysokości danego dochodu nie jest uznawane za dochód utracony, ale i analogicznie czasowe zwiększenie dochodu nie będzie stanowiło przesłanki uznania uzyskania dochodu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 17/11, LEX nr 784502 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 85/09, LEX nr 580312). Z kolei w wyroku z dnia 4 listopada 2011 r. (sygn. akt I OSK 1047/11, LEX nr 1069572) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "analiza przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych: art. 3 pkt 22 i pkt 23, art. 5 ust. 4 nie daje podstaw do uznania, że w przypadku obniżenia wynagrodzenia za pracę przy trwającym stosunku pracy następuje utrata dochodu w rozumieniu art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c/ omawianej ustawy". Reasumując, należy wskazać, że zatrudnienie żony skarżącego nie uległo rozwiązaniu, zatem w tym przypadku nie można mówić o utracie zatrudnienia, a w znamionach przedmiotowej przesłanki nie mieści się utrata części otrzymywanego wynagrodzenia. W świetle przeprowadzonej powyżej analizy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stwierdzić, że zarzuty skarżącego sformułowane w skardze, nie mogły znaleźć uznania. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa i mając to na uwadze – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło