II SA/Łd 85/14
WyrokWSA w Łodzi2014-04-08
Skład orzekający: Tomasz Zbrojewski, Czesława Nowak-Kolczyńska, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, mimo istnienia przepisów dopuszczających takie rozwiązanie, stanowi naruszenie prawa własności i jest podstawą do stwierdzenia nieważności części uchwały?Ratio decidendi
Zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wprowadzony w § 27 ust. 5 uchwały, stanowi nadmierne ograniczenie prawa własności i narusza zasady proporcjonalności, zwłaszcza gdy brak jest uzasadnienia ekologicznego lub urbanistycznego dla takiego zakazu. Ograniczenia te nie mogą być uzasadniane jedynie względami ekonomicznymi związanymi z budową sieci kanalizacyjnej.Stan faktyczny
Skarżący T. K. złożył skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Łasku dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kwestionując § 27 ust. 5, który zakazywał budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Skarżący zarzucił naruszenie prawa własności i przepisów Konstytucji RP. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując zgodność planu z prawem i przewidzianą w przyszłości budową sieci kanalizacyjnej. Sąd administracyjny uznał, że zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków narusza prawo własności skarżącego.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 27 ust. 5 zaskarżonej uchwały, oddalił skargę w pozostałej części, stwierdził, że zaskarżona uchwała w zakresie określonym w pkt 1 nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Rady Miejskiej w Łasku na rzecz T. K. kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi T. K. na uchwałę Rady Miejskiej w Łasku z dnia 25 kwietnia 2012 roku nr XXIV/234/12 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność paragrafu 27 ust. 5 zaskarżonej uchwały; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. stwierdza, że zaskarżona uchwała w zakresie określonym w pkt 1 nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 4. zasądza od Rady Miejskiej w Łasku na rzecz T. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.
W dniu 25 kwietnia 2012 r. Rada Miejska w Łasku, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. nr 142 z 2001r., poz.1591 ze zm.), art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 1, art. 29 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.) w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 130, poz. 871), podjęła uchwalę nr XXIV/234/12 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w miejscowości Gorczyn, gmina Łask.
Pismem z dnia 6 listopada 2013 r. T. K. wezwał Radę Miejską w Łasku do "zaprzestania naruszania prawa" i unieważnienia zapisów § 27 przedmiotowej uchwały.
W dniu 22 listopada 2013 r. Rada Miejska w Łasku na posiedzeniu XLVI sesji Rady Miejskiej obradowała w przedmiocie wezwania T. K., uznając iż "nie ma podstaw do uchylenia uchwały".
Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. T. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na wspominaną uchwałę w części dotyczącej zapisów § 27 i wniósł o ich unieważnienie w całości. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 140 Kodeksu cywilnego - przez ograniczenie wykonywania prawa własności, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez ograniczenie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu w czystości w gminach (tekst jednolity Dz.U. z 2005r. nr 236, poz. 2008 ze zm.) przez przyjęcie, że ogranicza on budowę przydomowych oczyszczalni ścieków bytowych, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez przyjęcie, że art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości w gminach wyklucza budowę przydomowych oczyszczalni ścieków bytowych, art. 94 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez przyjęcie, że akt prawa miejscowego może być sprzeczny z ustawą oraz art. 7 Konstytucji RP przez przyjęcie, że organ administracji państwowej zabraniający działań zgodnych z ustawą działa na podstawie i w granicach prawa.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżona uchwała w § 27 pozbawia inwestorów prawa budowy technicznie odpowiedniej i w korzystniejszy sposób zapewniającej wymogi ekologii inwestycji, polegającej na budowie urządzeń stanowiących przydomowe oczyszczalnie ścieków. Zdaniem skarżącego, ograniczenia dla właścicieli nieruchomości zawiera ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa takiej sieci kanalizacyjnej jest technicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W świetle tego przepisu, ustawodawca uznał równorzędność rozwiązań budowy zbiornika albo przydomowej oczyszczalni ścieków. W związku z tym zaskarżona uchwała, w zakresie w jakim zabrania budowy przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych narusza art. 7 i 64 ust. 3 Konstytucji RP. Podniósł, że zaskarżona uchwała jest, jego zdaniem, sprzeczna z prawem i jako taka nieważna, zgodnie z art. 91 ustawy o samorządzie gminnym.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Łasku wniosła o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, będąc aktem prawa miejscowego określa wiążąco przeznaczenie i sposób zagospodarowania objętych nim terenów, ingerując wraz z innymi przepisami prawa materialnego w sferę wykonywania prawa własności. Tego rodzaju ingerencja wynika jednoznacznie z upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 4 ust. 1, art. 6, art. 14 ust.8 i art. 15 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązującej w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały i mieści się w granicach art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenia w planach, stosownie do art. 15 ust. 2 pkt. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w przedmiocie zasad modernizacji, rozbudowy czy też budowy infrastruktury technicznej, w której mieści się budowa urządzeń przeznaczonych do oczyszczania i odprowadzania ścieków, stanowią ograniczenia właściciela nieruchomości w zakresie wykonywaniu jego prawa własności i rozporządzania rzeczą. Zdaniem organu, ograniczenia w zakresie korzystania z rzeczy muszą wynikać z zapisów prawa miejscowego jakim jest zaskarżona uchwała, która precyzuje w § 27 ust. 5 zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Rada Miejska podniosła, że zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położonego w miejscowości Gorczyn są zgodne z innymi przepisami prawa, bowiem obszar objęty miejscowym planem, przewidziany jest do skanalizowania. Budowa sieci kanalizacyjnej w Gorczynie jest jednym z zadań inwestycyjnych z zakresu poprawy stanu środowiska, które gmina wyznaczyła sobie do realizacji. Budowa ta została zapisana w Planie Rozwoju Lokalnego Gminy Łask na lata 2009-2013, który został przyjęty uchwałą Nr XXXIII/352/09 Rady Miejskiej w Łasku z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie uchwalenia Planu Rozwoju Lokalnego Gminy Łask. Działania te mają na celu zbilansowanie ekonomiczne sieci wodno-kanalizacyjnej. Organ dodał, że wieś Gorczyn nie leży w granicach aglomeracji Łask, bowiem aglomeracja Łask została wyznaczona rozporządzeniem nr 20/17 Wojewody Łódzkiego z dnia 28 maja 2007 r. (Dz. U. W. Ł. z dnia 1 czerwca 2007 r. Nr 176, poz. 1646) i obejmuje miejscowości gminy Łask - Łask, Orchów, Ostrów-Osiedle, Wiewiórczyn, Wola Łaska oraz w gminie Dobroń - Przygoń. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy, a tym samym prowadzenie sieci kanalizacyjnej, a potem jej utrzymanie, należy do obowiązków gminy. Jest to niezwykle ważne z punktu widzenia mieszkańców. Wieś Gorczyn jest prężnie rozbudowującą się miejscowością, jej położenie w bezpośrednim sąsiedztwie Łasku powoduje, że osiedlają się tam głównie mieszkańcy Łasku, tworząc zwarte osiedla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, dlatego też w dokumentach, dotyczących rozwoju gminy Łask, Gorczyn został przewidziany do wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej. Włączenie się do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, dlatego zapis miejscowego planu, dopuszczając rozwiązanie tymczasowe do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej, ograniczył je jedynie do szczelnych zbiorników bezodpływowych, które będą mogły być wykorzystane przy włączeniu się do sieci. Organ podniósł, że projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w trakcie sporządzania został uzgodniony m.in. z instytucjami w zakresie ochrony środowiska oraz został dwukrotnie wyłożony do publicznego wglądu. Została również dwukrotnie przeprowadzona dyskusja publiczna nad zapisami zawartymi w projekcie planu. Uchwała przyjmująca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz cała procedura planistyczna zostały poddane sprawdzeniu pod względem zgodności z prawem przez Wojewodę Łódzkiego. W trakcie całej procedury nie wpłynął od skarżącego żaden wniosek ani żadna uwaga kwestionująca zapisy projektu. Skarżący nie brał również udziału w dyskusjach publicznych, prowadzonych w trakcie wyłożenia do publicznego wglądu. Wyjaśnił, że obowiązek odprowadzania ścieków, docelowo do kanalizacji sanitarnej, a do czasu jej realizacji do zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe, został zapisany w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wydanej przez Burmistrza Ł. w dniu [...], skarżący uzyskał również pozwolenie na budowę, wydane przez Starostę [...] - decyzja z dnia [...]. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że skarżący w żaden sposób nie wykazał naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym.
W piśmie z dnia 19 marca 2014 r. skarżący podkreślił, że organ powołuje się na nieistniejący już "Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Łask na lata 2009-2013", nadto z pisma Burmistrza Ł. z dnia 15 lipca 2013 r. wynika, że budowa kanalizacji sanitarnej w Gorczynie nie jest przewidziana do 2020 r. Dodał, że budowa kanalizacji sanitarnej nie została także przewidziana do realizacji w wykazie przedsięwzięć w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2013 – 2020, a tylko taka mogłaby uzasadniać jako stan tymczasowy budowę szczelnych zbiorników bezodpływowych i zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga w części zasługuje na uwzględnienie,.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Kognicji sądu administracyjnego, na mocy art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., poddane zostały także akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Takim aktem prawa miejscowego bez wątpienia jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, iż stosownie do treści art. 101 ust 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Zatem przesłanką skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę planistyczną, oprócz wezwania do usunięcia naruszenia (co w sprawie miało miejsce), jest nie tylko posiadanie interesu prawnego, ale i jego naruszenie.
Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. jest przy tym norma prawa materialnego, zaś interes prawny niekoniecznie musi mieć podstawę w przepisach materialnych prawa administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2010r., sygn.akt II OSK 1981/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2009r., w sprawie o sygn. akt II OSK 205/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Niewątpliwie skarżący, legitymując się prawem własności nieruchomości objętej zakresem zaskarżonej uchwały, posiada interes prawny w kwestionowaniu ustaleń w niej przyjętych. Granice zaskarżenia, wyznaczone w cytowanym art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym naruszeniem interesu prawnego wskazują zaś, iż Sąd może dokonywać oceny zaskarżonej uchwały tylko w zakresie wyznaczonym granicami przysługującego skarżącym interesu prawnego. Jeżeli więc skarżący posiada w sprawie interes prawny, wynikający z przysługiwania mu prawa własności działki nr 11/14, położonej w miejscowości Gorczyn nr 146 to granicami oceny przez Sąd naruszenia tego interesu prawnego jest zakres ustaleń zaskarżonej uchwały, odnoszący się do wskazanej działki gruntu. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2011r., sygn. akt IV SA/Wa 884/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W realiach niniejszej sprawy skarżący w dniu 14 listopada 2013r. wezwał Radę Miejską w Łasku do usunięcia naruszenia prawa, zaś Przewodniczący Rady Miejskiej w Łasku na posiedzeniu w dniu 22 listopada 2013r. oznajmił radnym, że "przygotuje w odpowiedzi pismo, którym poinformuje, że uchwała jest zgodna z prawem i nie ma podstaw do jej uchylenia (...)". Przedmiotową skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniesiono w dniu 16 grudnia 2013r. Mając zatem na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uchwale z dnia 2 kwietnia 2007r., sygn. akt II OPS 2/07 (ONSAiWSA 2007/3/60), stwierdzić należy, iż skarga została wniesiona w terminie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest § 27 uchwały nr XXIV/234/12, przewidujący zasady budowy sieci kanalizacji sanitarnej na obszarze objętym planem (ust.1) oraz zakaz odprowadzania ścieków do wód i gruntu (ust.2). Ustęp 3 zaskarżonego przepisu ustala natomiast, że ścieki sanitarne ze wszystkich terenów będą odprowadzane docelowo do projektowanej sieci kanalizacji sanitarnej. Ustalono także, że sieć kanalizacji sanitarnej zostanie zaprojektowana w korytarzach dróg wyznaczonych liniami rozgraniczającymi zgodnie z projektem technicznym na warunkach określonych przez zarządcę drogi. W przypadku braku technicznych warunków prowadzenia sieci w korytarzach dróg dopuszcza się lokalizowanie sieci kanalizacji sanitarnej w strefie pomiędzy liniami rozgraniczającymi dróg a nieprzekraczalnymi liniami zabudowy. Do czasu budowy kanalizacji sanitarnej, dopuszcza się budowę szczelnych zbiorników bezodpływowych jako rozwiązanie tymczasowe (ust.4). Na całym obszarze planu ustala się zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków (ust.5)
W istocie wszakże spór dotyczył zakazu sformułowanego w ustępie 5 cytowanego przepisu, bowiem uzasadnienie skargi koncentrowało się na naruszeniu uprawnień właścicielskich skarżącego w związku z brakiem możliwości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.
W pierwszej kolejności wskazać zatem należy, że gmina ma obowiązek, a zatem i prawo, na swoim terenie kształtować i prowadzić politykę przestrzenną. Jednym z instrumentów tej działalności jest uchwalenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), w których ustala się przeznaczenia terenów i rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określa sposoby i warunki zabudowy terenów (art. 4 ust. 1 powołanej ustawy). W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gmina ma obowiązek określić m.in. przeznaczenie terenów, zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej oraz zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, przez który rozumie się takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne (art. 15 ust. 2 pkt 1, 2 i 10 w zw. z art. 2 pkt 1 powołanej ustawy). Gmina ma zatem prawo określić sposób zagospodarowania nieruchomości, położonych na terenach objętych planem. Jednakże prawo to nie jest nieograniczone. Poza ograniczeniami, wynikającymi z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 1 ust. 2) oraz z innych przepisów szczególnych, gmina w swoim władztwie planistycznym jest ograniczona przede wszystkim przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Prawo własności jest prawem konstytucyjnie chronionym (art. 64 Konstytucji). Zatem ograniczenie wykonywania prawa własności, a takim jest zakaz budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, musiałoby być zgodne z wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności, czyli musiałoby by być konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Z kolei podkreślić należy, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mające walor norm prawa miejscowego powszechnie obowiązujących na danym terenie określają granice korzystania z nieruchomości i wraz z innymi przepisami kształtują wykonywanie prawa własności. Prawo własności nie jest jedynym elementem podlegającym uwzględnieniu w zagospodarowaniu przestrzennym. Z przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika bowiem nakaz uwzględniania w zagospodarowaniu przestrzennym, innych niż własność okoliczności, takich jak wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, walorów architektonicznych i krajobrazowych, wymagań ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych, wymagania ochrony zdrowia.
Podkreślić też należy, że w przypadku wykonywania prawa własności nieruchomości, które wywołują zagrożenia innych wartości konstytucyjnie chronionych, ustawodawca zasadnie decyduje się na ograniczenie prawa własności. Takie ograniczenia dla właścicieli nieruchomości zawiera ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że ustawodawca wprowadził ograniczenia w wykonywaniu prawa własności w zakresie odprowadzania ścieków poprzez wprowadzenie nakazów określonego zachowania w ustawie z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach . Zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa takiej sieci kanalizacyjnej jest technicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Zaskarżony przepis § 27 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w ust. 5 ograniczenia ustawowe dodatkowo zaostrzył, wprowadzając zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Regulacja taka nie zawiera wszakże uzasadnienia, które wskazywałoby na ochronę innych wartości uwzględnianych w planowaniu przestrzennym poprzez przymuszenie do odstąpienia od budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Odwoływanie się li tylko do kwestii ekonomicznych, związanych z opłacalnością budowy kanalizacji, nie stanowi podstawy do ograniczenia uprawnień właścicieli nieruchomości. Również załączona dokumentacja planistyczna (w szczególności opracowanie ekofizjograficzne), nie wskazuje na potrzebę wykluczenia możliwości budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. W granicach opracowania nie występują bowiem cieki wodne ani naturalne powierzchniowe zbiorniki wodne. Pierwszy poziom wód podziemnych występuje na ogół głębiej niż 3 m poniżej poziomu terenu. Wody te tworzą zwierciadło statyczne. Sołectwo Gorczyn korzysta z ujęcia wody, które zlokalizowane jest przy południowej granicy planu. Oparte jest na wodzie pobieranej z jednej studni głębinowej. Teren objęty planem nie jest położony w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych ani w obszarze jego ochrony. (str 4 -5 opracowania ekofizjograficznego). Brak jest zatem okoliczności, które wskazywałyby na konieczność ograniczenia uprawnień właścicielskich skarżącego, tym bardziej, że na obszarze objętym planem funkcjonują przydomowe oczyszczalnie ścieków (str. 7 opracowania).
Działanie takie, przekracza granice przysługującego gminie władztwa planistycznego i nadmiernie wkracza w uprawnienia właściciela terenu, naruszając przysługujące mu prawo własności do gruntu.
Nie są natomiast zasadne zarzuty, związane z pozostałymi zapisami § 27 uchwały. Formułują one bowiem, w sposób wymagany przepisem art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obligatoryjne elementy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie zasad budowy systemów infrastruktury technicznej. Bezwzględny zakaz odprowadzania ścieków do wód i gruntu, znajduje zaś swoje umocowanie w przepisie art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jego zasadność wynika ze wspomnianego pracowania ekofizjograficznego, kwalifikującego odpady w postaci stałej i płynnej jako zagrożenie dla wód podziemnych (str. 7 opracowania).
Z urzędu skontrolowano również zawartość aktu planistycznego (część tekstową i graficzną wraz z pozostałymi załącznikami), jego ustalenia oraz standardy dokumentacji planistycznej dla oceny czy w procesie jego uchwalania nie doszło do naruszenia zasad sporządzania planu. W przypadku planu jego zawartość (część tekstową i graficzną) określa art. 15 ust. 1 ustawy, przedmiot (a więc ustalenia) - art. 15 ust. 2 i 3 ustawy, natomiast standardy dokumentacji planistycznej (materiały planistyczne, skalę opracowań kartograficznych, stosowanych oznaczeń, nazewnictwa, standardów oraz sposobów dokumentowania prac planistycznych) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. nr 164, poz. 1587). W nadesłanych do kontroli sądowej materiałach planistycznych nie dostrzeżono tego rodzaju naruszeń, które mogłyby być uznane za naruszenie zasad sporządzania planu. Odnosi się to również do trybu jego sporządzania, określonego w art. 14 ust.1 oraz art. 17 i 20 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono o stwierdzeniu nieważności § 27 ust. 5 zaskarżonej uchwały, ze względu na naruszenie interesu prawnego skarżącego. W pozostałej części, skargę jako niezasadną, oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
a.bł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło