II GZ 847/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 224/14 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...]. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 224/14 odrzucił wniosek [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi ww. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę [...] na ww. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012 r. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 19 maja 2014 r. (k. 105 akt sądowych). Skarżący w dniu 22 maja 2014 r. w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej wystąpił do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W związku z wnioskiem skarżącego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r. przyznał stronie prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 10 lipca 2014r. Sąd zwrócił się do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o wyznaczenie pełnomocnika dla skarżącego oraz przedstawił informację o stanie sprawy. W związku powyższym Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] pismem z dnia 15 lipca 2014 r. poinformowała radcę prawnego [...] o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego w sprawie, informując jednocześnie o tym Sąd. Zgodnie z informacją przekazaną przez Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] korespondencja skierowana do racy prawnego [...], zawierająca informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem [...] w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 224/14 została mu doręczona w dniu 21 lipca 2014 r. Pismem z dnia 5 września 2014 r. nadanym w placówce pocztowej 8 września 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu podniósł, że w związku z istniejącym obowiązkiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, a cały pozostały bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął na realizację tego wniosku. W konsekwencji w ocenie pełnomocnika nie można zarzucić skarżącemu winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Pełnomocnik podał, że niezwłocznie dnia 31 lipca 2014 r. zapoznał się z aktami postępowania. Ponadto skarżący przekazał mu informacje oraz dokumenty. Zdaniem pełnomocnika w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a.") dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, stanowiskiem skarżącego co do zakresu zaskarżenia i po sporządzeniu skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wskazał, że z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Okoliczność ta ma w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie, ponieważ czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił trzydziestodniowy termin (art. 177 § 1 p.p.s.a.). WSA przypomniał, że dla sporządzenia skargi kasacyjnej, stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a., zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone. Najczęściej konieczne jest więc wnioskowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony. W przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika. Według Sądu I instancji w rozpoznanej sprawie wniesiony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik reprezentujący skarżącego dowiedział się o wyznaczeniu go do pomocy prawnej w dniu 21 lipca 2014 r. bowiem właśnie tego dnia pełnomocnik odebrał z korespondencję przekazaną przez Okręgową Izbę Radców prawnych w [...]. Natomiast najpóźniej 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika, tj. 20 sierpnia 2014 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej i od tego dnia należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie termin ten upłynął z dniem 27 sierpnia 2014 r. Na podstawie akt sprawy sądowej ustalono, że pełnomocnik skarżącego nadał przedmiotowy wniosek w placówce pocztowej dopiero w dniu 8 września, a więc po terminie. Działający w imieniu skarżącego pełnomocnik z urzędu wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, które to postanowienie zaskarżył w całości i zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozważnie braku winy skarżącego, jako przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 224/14. W związku z powyższym, w imieniu skarżącego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pełnomocnik miał trudności w nawiązaniu kontaktu ze skarżącym. Poza tym pełnomocnik wystąpił do WSA w Bydgoszczy o sporządzenie i doręczenie wybranych kserokopii akt, aby w sposób należyty sporządzić skargę kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu. Pomimo, że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2006 r., I FZ 198/06, postanowienie NSA z 15 marca 2007 r., II FZ 47/07, postanowienie NSA z 11 października 2011 r., II FZ 570/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie przywołanego przez Sąd I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r., SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86). W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. W świetle akt niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie został dochowany. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. oddalił skargę [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012 r. Odpis tego wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 19 maja 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 105 akt sprawy). Jednocześnie pełnomocnik reprezentujący skarżącego w niniejszej sprawie dowiedział się o wyznaczeniu go do pomocy prawnej w dniu 21 lipca 2014 r. bowiem właśnie tego dnia pełnomocnik odebrał korespondencję w tej sprawie przekazaną przez Okręgową Izbę Radców prawnych w [...] (k. 125 oraz145-146 akt sądowych). Zatem najpóźniej 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika, tj. 20 sierpnia 2014 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej i od tego dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie termin ten upłynął z dniem 27 sierpnia 2014 r. Natomiast pełnomocnik skarżącego nadał wniosek o przywrócenie terminu w placówce pocztowej dopiero w dniu 8 września 2014 r. (k.140 akt sprawy), a więc po terminie. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że przedstawiona w zażaleniu argumentacja nie zmienia faktu, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała najpóźniej 20 sierpnia 2014 r. Natomiast podnoszone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności mogłyby być przedmiotem rozważań Sądu w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przewidziany w tym przepisie siedmiodniowy termin do wniesienia pisma jest bowiem ustawowym terminem procesowym, który podlega przywróceniu na zasadach ogólnych. Jeżeli jednak sąd pozostaje w przekonaniu o złożeniu wniosku po terminie siedmiu dni, a strona nie składa wniosku o jego przywrócenie, to merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Wniosek podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.