II SA/Łd 87/14

Dnia 15 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej A. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania A. K. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci M. K. i W. K., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko W. K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko W. K.; w okresie od 1 listopada 2013 r. W odwołaniu od powyższej decyzji A. K. nie zgodziła się z wysokością ustalonego przez organ I instancji miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka jej rodziny i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 3, art. 4, art. 5, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że dochód rodziny A. K. osiągnięty w roku 2012 został ustalony w oparciu o zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. oraz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z powyższych dokumentów wynika, iż rodzina A. K. w roku 2012 osiągnęła dochód w wysokości 160.841,17 zł, na który składają się dochód wnioskodawczyni z tytułu zatrudnienia w wysokości 15.623,94 zł oraz 112.000,00 zł - dochód osiągnięty z tytułu sprzedaży mieszkania w 2012 r. oraz dochód W. K. z tytułu zatrudnienia w wysokości 33.217,23 zł. W związku z powyższym miesięczny dochód rodziny A. K. po odliczeniu dochodu utraconego w wysokości 15.623,94 zł na skutek uzyskania przez stronę prawa do urlopu wychowawczego wynosi 12.101,44 zł, ilość osób w rodzinie 4 (12.101,44 zł : 4 = 3.025,36 zł), zatem miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi 3.025,36 zł i przekracza kryterium ustawowe wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynoszące 623,00 zł na osobę w rodzinie. W tym stanie rzeczy zasiłki rodzinne na dzieci M. K. i W. K. nie przysługują. W związku z brakiem uprawnień do zasiłków rodzinnych dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko W. K. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko W. K. w okresie od 1 listopada 2013 r. - nie przysługują. Kolegium wskazało, że dochód odwołującej ze sprzedaży mieszkania w wysokości 112.000,00 zł został doliczony na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. Obowiązek doliczenia wskazanego wyżej dochodu w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych wynika wprost z art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 3Ob, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Kolegium wyjaśniło, że nie jest możliwe obliczenie dochodu strony w inny niż określony w rozporządzeniu sposób. Dane dotyczące dochodu rodziny wykazane w zaświadczeniu urzędu skarbowego są wiążące dla kierownika miejskiego ośrodka pomocy społecznej, jak i samorządowego kolegium odwoławczego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje odliczania od dochodu członków rodziny zaciągniętych pożyczek i kredytów. Katalog dochodów utraconych jest katalogiem zamkniętym i tylko dochody w nim wskazane mogą zostać odliczone od dochodu uprawniającego do wypłaty świadczeń rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. K. wniosła o uchylenie decyzji i przyznanie prawa do zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami oraz rozpoznanie sprawy pod jej nieobecność, podnosząc zarzuty: - rażącego naruszenia art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego, iż "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych a matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa", - rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 1a, pkt 2, pkt 2a i pkt 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), polegające na przyjęciu, iż środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania w całości stanowiły dochód rodziny a następnie błędne rozpatrywanie go w kategoriach "dochodu utraconego" oraz poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu faktu wydatkowania tegoż przychodu na zakup innego mieszkania, co było warunkiem zwalniającym z opodatkowania podatkiem dochodowym i w konsekwencji nie stanowiło dochodu rodziny dla celów ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, - rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na podjętą decyzję, poprzez uchybienie postanowieniom Kodeksu postępowania administracyjnego (zasada zaufania obywateli do organów Państwa), art. 6 K.p.a. (obowiązek wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków), art. 7 K.p.a. (podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), art. 11 K.p.a. (organ winien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy), art. 107 K.p.a., poprzez ogólnikowe i lakoniczne uzasadnienie decyzji, nie precyzujące z jakich przyczyn nie uwzględniono wyjaśnień strony. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w motywach kwestionowanej decyzji. Na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i podniósł, że w poprzednim okresie zasiłkowym A. K. otrzymywała zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o udzielenie terminu na dostarczenie decyzji przyznającej skarżącej zasiłek rodziny. Jednocześnie sąd postanowił zwrócić się do Kolegium o nadesłanie informacji, czy w okresie od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2013 r. skarżąca A. K. miała przyznane prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci M. K. i W. K. W odpowiedzi na wezwanie sądu Kolegium przy piśmie z dnia 15 kwietnia 2014 r. przesłało decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku na dzieci W. K. i M. K. na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku na dzieci W. K. i M. K. na okres od 1 listopada 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o odmowie przyznania A. K. zasiłku rodzinnego na dzieci wraz z dodatkami. Spór pomiędzy stronami postępowania dotyczy wysokości dochodu skarżącej osiągniętego w roku 2012, a mianowicie tego, czy – jak twierdzą organy obu instancji – należało do niego zaliczyć dochód osiągnięty z tytułu sprzedaży mieszkania, czy też – jak uważa skarżąca – skoro środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania zostały przeznaczone na zakup innego mieszkania, co było warunkiem zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym, to nie stanowią one dochodu rodziny dla celów ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. W ocenie sądu stanowisko organów orzekających w tej sprawie jest błędne i nie zasługuje na uwzględnienie. Problematyka świadczeń rodzinnych unormowana została przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". W rozumieniu art. 5 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł (ust. 1). W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (ust. 2). W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (ust. 3). W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 4). Według § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959) – dalej w skrócie "rozporządzenie", od dnia 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2014 r.: wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej "ustawą", wynosi 539,00 zł (pkt 1); wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, wynosi 623,00 zł (pkt 2). Z przywołanych powyżej norm prawnych wynika, że istotną kwestią warunkującą przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Definicja ustawowa "dochodu", zawarta jest w art. 3 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dla niniejszej sprawy istotna jest treść art. 30e ustawy o podatku dochodowym, który dotyczy podatku dochodowego od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, bowiem skarżąca w 2012 r. zbyła odpłatnie mieszkanie. W przepisie tym wskazano m.in., że po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym wykazać dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i obliczyć należny podatek od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 lub wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 (art. 30e ust. 4). W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę (art. 30 e ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). W myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości, o których mowa w art. 30e (...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydany na własne cele mieszkaniowe (...). W zaświadczeniu o dochodach w roku 2012 r. z dnia [...], dołączonym do wniosku, Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. podał, że w roku podatkowym 2012 dochód A. K. wyniósł 112.000,00 zł, podatek należny wyniósł 0,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły 0,00 zł. Podatnik złożył za ten okres także dokumenty PIT-37, dotyczące w/w, a nie objęte niniejszym zaświadczeniem. Dodać w tym miejscu trzeba, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...], które A. K. załączyła do skargi poza analogicznymi informacjami o wysokości dochodu, podatku i składki na ubezpieczenie społeczne wynika nadto, że zadeklarowana kwota korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) – wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Jak wynika z decyzji Kolegium dochód A. K. ze sprzedaży mieszkania w wysokości 112.000,00 zł został doliczony w oparciu o zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P., a obowiązek doliczenia wskazanego powyżej dochodu w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych wynika wprost z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Z tym stanowiskiem organu II instancji nie sposób się jednak zgodzić. Jak wyżej wskazano, dochód - zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy - to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. (...) 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy zwrócić uwagę na to, że sformułowanie "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. (..) 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych", użyte w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odczytywać mając na uwadze treść całego przepisu art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynika z niego brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie. Warunek ten w realiach rozpoznawanej sprawy bez wątpienia został spełniony. Przypomnieć przy tym należy, że "dochód", o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, to przychód pomniejszony o "należny" podatek dochodowy. Tożsame stanowisko w tym przedmiocie przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 681/13 (www.cbois.nsa.gov.pl). Tak więc w przedmiotowym przypadku organy obu instancji niewłaściwie odczytały treść art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Spowodowało to niezasadne uznanie, że uzyskana przez skarżącą w 2012 r. kwota ze sprzedaży mieszkania powinna zostać wliczona do dochodu rodziny. Skutkiem tego jest wadliwe ustalenie wysokości dochodu rodziny, a od tej kwestii – w myśl art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych bezspornie zależy ocena, czy prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje. Uwzględniając poczynione wyżej rozważania oraz treść art. 5 ust. 4 ustawy, w rozumieniu którego w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny nie uwzględnia się dochodu utraconego (w przypadku skarżącej dochód utracony w wysokości 15.623,94 zł na skutek uzyskania prawa do urlopu wychowawczego) stwierdzić trzeba, że na dochód rodziny skarżącej w 2012 r. składał się wyłącznie dochód jej męża z tytułu zatrudnienia w wysokości 33.217,23 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł w tej sytuacji 2.768,10 zł (33.217,33 : 12 = 2.768,10 zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 692 zł (2768,10 zł : 4 = 692 zł). Wprawdzie dochód na osobę w rodzinie skarżącej w 2012 r. przekraczał kryterium dochodowe, o którym stanowi art. 5 ust. 2 ustawy wynoszące 623 zł, to jednak różnica pomiędzy dochodem na osobę w rodzinie a ustawowym kryterium dochodowym wynosiła 69 zł i była niższa od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, w tym wypadku – 77 zł (§ 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia). Wobec powyższego biorąc pod uwagę regulację art. 5 ust. 3 ustawy oraz fakt, że zasiłek rodzinny przysługiwał A. K. w poprzednim okresie zasiłkowym 2012-2013, co wynika z przedłożonej na wezwanie sądu zarówno przez Kolegium jak i pełnomocnika skarżącej dokumentacji, skarżąca wbrew stanowisku organów orzekających w sprawie spełniła przesłanki do nabycia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organy zobligowane będą uwzględnić przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę prawną i prawidłowo ustalić dochód na osobę w rodzinie skarżącej za rok 2012, a następnie na tej podstawie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa. Z tych powodów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania należnych skarżącej od organu sąd orzekł w trybie art. 205 § 2 p.p.s.a. LP