I OZ 931/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II SO/Kr 13/14 o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II SO/Kr 13/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od opłat sądowych. Spółka podała, że zamierza zaskarżyć decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 21 stycznia 2014 r. Wskazała też, że zakup prawa użytkowania wieczystego działki będącej przedmiotem postępowania nastąpił z pożyczek, które to pożyczki stanowią obciążenie majątku Spółki. Również z pożyczek Spółka pozyskuje środki pozwalające na podejmowanie prac na nieruchomości, jednakże dotychczasowi pożyczkodawcy nie posiadają aktualnie możliwości udzielenia spółce dalszych pożyczek. Spółka zaznaczyła, że podejmuje także działania zmierzające do pozyskania finansowania dla dalszego zagospodarowania nieruchomości. Ponadto Spółka podała, że w analogicznej sprawie toczącej się przed WSA w Krakowie poniosła opłatę sądową, co mocno obciążyło finanse Spółki. Skarżąca podkreśliła, że przed uzyskaniem dostępu do drogi publicznej nie jest w stanie uzyskać kredytu, natomiast w przypadku uzyskania tego dostępu, uzyskanie kredytu będzie możliwe wyłącznie na cele związane z zagospodarowaniem przedmiotowej nieruchomości, nie zaś na poniesienie opłat sądowych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że " [...]" Spółka z o.o. w Krakowie prowadzi działalność w zakresie realizacji projektów budowlanych i szeroko rozumianych pozostałych instalacji budowlanych. Spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5.000 zł, zaś wartość środków trwałych Spółka oszacowała na kwotę: 3.360.000 zł. Jej strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 61.764,76 zł. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z 25 kwietnia 2014 r. oddalił wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie wniosła sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wskazał, że znane są mu z urzędu postanowienia tut. Sądu z dnia 13 czerwca 2014 r., wydane do sygn. akt II SO/Kr 34/13 i sygn. akt II SO/Kr 31/13, w których odmówiono stronie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych i w pełni podzielił przedstawioną w nich argumentację co do konieczności zgromadzenia przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą środków potrzebnych na prowadzenie spraw sądowych. Sąd podkreślił, że [...] Spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie, została zawiązana w celu nabycia prawa do użytkowania wieczystego i dokończenia zagospodarowania nieruchomości i od kilku lat funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Spółka zakupiła prawo użytkowania wieczystego działki o znacznej wartości (ponad trzy miliony złotych) i zmierza do jej zagospodarowania. Oznacza to, że Spółka była w stanie zgromadzić znaczne środki pieniężne i konstatacji tej nie zmienia fakt, że jej działalność jak wynika ze złożonego oświadczenia jest pokrywana z pożyczek. Skoro działalność spółki jest kontynuowana to świadczy to, że w ostatecznym rozrachunku jest jednak opłacalna. Sąd zwrócił także uwagę na pogląd prezentowany w orzecznictwie, że posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z poglądem NSA, wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04, podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ppsa. Z kolei wykazywana przez wnioskodawcę strata w danym roku obrotowym nie oznacza, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11). W świetle przedstawionych okoliczności zdaniem Sądu niezasadne jest twierdzenie Spółki, że nie mogła w żaden sposób przygotować się do poniesienia kosztów sądowych czy opłat za użytkowanie wieczyste, a ponadto zwolnienie od kosztów sądowych podmiotu dysponującego majątkiem trwałym o wartości ponad trzy miliony złotych byłoby sprzeczne z celem instytucji prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." - zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że spółka w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze. Ponadto wskazać należy, że z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż spółka dysponuje majątkiem trwałym w kwocie 3.360.000 zł a ponadto kapitałem zakładowym w wysokości 5.000 zł. Spółka posiada zatem znaczne środki w kapitale zakładowym i majątku, które mogą stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych. W orzecznictwie zwraca się także uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Podkreślić zatem trzeba, że obowiązek poniesienia kosztów sądowych nie może być przez stronę postępowania traktowany jako drugorzędny w stosunku do innych zobowiązań. Ponadto wykazanie starty za ubiegły rok podatkowy nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Akcentowana przez stronę strata z tytułu działalności gospodarczej jest nadwyżką kosztów uzyskania przychodów nad przychodami i nie skutkuje utratą płynności finansowej lecz wyłącznie brakiem dochodu do opodatkowania. W tej sytuacji prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że w sprawie nie zaszły przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Powyższego stanowiska nie zmienia również powołanie się skarżącej na obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w innych sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.