II FSK 3109/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-02

Skład orzekający: Beata Cieloch, Jacek Brolik, Paweł Kowalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące oceny materiału dowodowego i sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji mogą stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej w trybie nadzwyczajnym?
Ratio decidendi
Zarzuty dotyczące oceny materiału dowodowego i sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej w trybie nadzwyczajnym. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i dotyczy wyłącznie wad prawnych, które mogą uzasadniać nieważność decyzji zgodnie z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie ponownej oceny merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 2011 r. określającej im zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Organy podatkowe dwukrotnie odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że zarzuty skarżących, dotyczące m.in. przedawnienia zobowiązania, skuteczności doręczenia decyzji oraz błędnej oceny materiału dowodowego, nie spełniają przesłanek rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżących. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Kowalski, Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. L. i Z. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 114/14 w sprawie ze skargi G. L. i Z. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. L. i Z. L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 114/14 ze skargi G.L. i Z. L. (dalej: "Skarżący", "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Stan sprawy przedstawia się następująco. Zaskarżoną decyzją z 21 listopada 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania Skarżących, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy swoją decyzję z 20 marca 2013 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z 29 listopada 2011 r., określająca Skarżącym zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. (174.360 zł). Uzasadniając decyzję Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że Skarżący 10 grudnia 2012 r. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 listopada 2011 r., jako podstawę prawną wniosku wskazali art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 poz. 60 ze zm.; dalej: "O.p"), gdyż ich zdaniem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Autor wniosku postawił ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego zarzuty naruszenia przepisów O.p.: art. 70 § 1 poprzez pominięcie przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżących; art. 23 § 1 poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 i art. 198 § 1 poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na niekorzyść podatników. Skarżący powołali się na wydany w innej sprawie [dotyczącej podatku od towarów i usług – dopisek Sądu], korzystny dla nich wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 października 2012 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 1041/11). Decyzją z 20 marca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 listopada 2011 r., stwierdzając, że postawione we wniosku zarzuty nie mieszczą się w granicach zakreślonych w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Powołał się przy tym na prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 10 października 2012 r. (VIII SA/Wa 475/12 i VIII SA/Wa 476/12) wydane w innych sprawach ze skarg Skarżących, w których Sąd stwierdził, że z dniem 16 grudnia 2011 r. doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, zgodnie z art. 150 O.p, decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 listopada 2011 r., a której stwierdzenia nieważności domagają się Skarżący w niniejszej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej za niezasadne uznał zatem zarzuty rażącego naruszenia art. 70 § 1 O.p. Wyjaśnił, że wystąpiły przesłanki do zastosowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego instytucji szacowania podstawy opodatkowania w sprawie dotyczącej określenia Skarżącym zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Nie dopatrzył się także rażącego naruszenia innych wskazanych we wniosku przepisów postępowania, czyli art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 i art. 198 § 1 O.p. Podkreślił, że zarzuty Skarżących nie dotyczą samej decyzji ostatecznej, ale postępowania podatkowego zakończonego decyzją, której wzruszenia w trybie nadzwyczajnym domagają się skarżący. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej jego autor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Utrzymując w mocy swoją decyzję z 20 marca 2013 r., Dyrektor Izby Skarbowej za niezasadne uznał postawione w odwołaniu zarzuty i związaną z nimi argumentację. Wskazał na charakter postępowania dotyczącego wzruszania decyzji administracyjnych w trybie nadzwyczajnym (o stwierdzenie nieważności), powołując się na wypracowane w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych i poglądy doktryny. Powtórzył, że kwestie wydania i doręczenia decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego, której stwierdzenia nieważności domagają się Skarżący zostały już rozstrzygnięte w ww. prawomocnych wyrokach WSA w Warszawie z 10 października 2012 r. Z powodu wiążącej mocy tych wyroków kwestie w nich poruszane nie mogą być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Stąd zarzut rażącego naruszenia przepisów art. 70 § 1 O.p. uznał za chybiony. Pozostałe zarzuty odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w całości uznał za chybione, stwierdzając, że dotyczą one oceny postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych. Nie mogą zatem odnieść oczekiwanego przez Skarżących skutku w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że powołany wyrok WSA w Warszawie z 10 października 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1041/11 został wydany na tle przepisów ustawy o VAT, a Sąd nie dopatrzył się istotnych uchybień procesowych przy ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie w całości i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, postawili zarzuty naruszenia: - przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 w związku z art. 146 § 1 i 2 oraz art. 162 § 1 O.p poprzez wadliwie przyjęcie, że 16 grudnia 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie podatnikom ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 listopada 2011 r., gdy doręczenie to nastąpiło na nieaktualny adres podatników, co wskazali w piśmie do organu podatkowego i co powoduje w konsekwencji, że nie można uznać doręczenia zastępczego za skuteczne; - prawa materialnego, tj. art. 70 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania skarżących w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., a w konsekwencji do jego wygaśnięcia; - art. 23 § 1 i art. 122 O.p. przez przyjęcie, że istniały przesłanki do oszacowania podstawy opodatkowania, gdy materiał dowodowy pozwalał na określenie podstawy opodatkowania na podstawie danych zawartych w dokumentach księgowych podatnika; organ nie wyjaśnił nadto kwestii transakcji, w których podatnik występował jako komisant i osiągał dochód z tytułu marży; - art. 197 i art. 187 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa ustalenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wartości poszczególnych pojazdów przyjętych do oszacowania bez dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w tym zakresie, gdy wiedza ta wymaga wiadomości specjalnych i nie jest w żaden sposób dopuszczalne, aby ustalać wartości pojazdów wyłącznie na podstawie wykazu wartości pojazdów zawartych w publikacji Info – Expert; - art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w związku z art. 198 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa dowolne wywnioskowanie organu I instancji ze zdjęć zrobionych 13 marca 2008 r. w komisie podatnika w trakcie kontroli, na których widać, że samochody stojące na placu są z zewnątrz nieuszkodzone, że podatnik zaniżał wartości samochodów, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności wyciągnięcie z protokołu oględzin wniosków co do stanu technicznego sprzedawanych pojazdów, gdy w czasie oględzin nie wykonywano czynności z przeprowadzenia dowodu z oględzin w tym zakresie, a także wyciągnięcie takiego wniosku ze stanu z 13 marca 2008 r., gdy okres ten nie był objęty kontrolą w sprawie niniejszej i nie może mieć wartości dowodowej w sprawie; - art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa zakwestionowanie zeznań nabywców w 4 transakcjach, w których kupujący zaciągnęli kredyt na zakup pojazdów przekraczające faktycznie zapłacone za nie ceny, podczas gdy obie strony transakcji potwierdzają warunki na jakich została zawarta, a inne dowody zebrane w sprawie nie dają podstaw do przyjęcia ceny innej niż podaną przez strony; - art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa zakwestionowanie zeznań nabywców w 9 transakcjach, w których nabywcy potwierdzili warunki transakcji podane przez podatnika z uwagi na fakt późniejszego ubezpieczenia pojazdów w kwotach wyższych niż zapłacone, w sytuacji gdy obie strony transakcji potwierdzają jej warunki i wartości; - art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa zakwestionowanie zeznań nabywców 24 pojazdów potwierdzających warunki transakcji, z różnych przyczyn, tj. najczęściej z powodu posiadania przez pojazd badań technicznych w tym okresie, ewentualnie dokonania wystawienia podobnego samochodu w zbliżonym czasie do ogłoszenia w anonsach lub w Internecie w cenie innej niż cena transakcyjna, gdy brak jest jakichkolwiek danych mogących pewnie utożsamiać samochód wystawiony w ogłoszeniach z samochodem kupionym przez któregokolwiek z tychże świadków. Sam fakt posiadania przez pojazd ważnych badań technicznych nie może w żaden sposób świadczyć o jego wartości i stanie, świadczy wyłącznie o dopuszczeniu tego pojazdu do ruchu; - art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa uznanie za wiarygodnych w 7 przypadkach zeznań nabywców pojazdów, którzy potwierdzili zakup tych pojazdów w innych cenach niż wynikająca z dokumentów, podczas gdy część z tych transakcji odbyła się w ten sposób, że sprzedający z kupującym uzgodnili wcześniej między sobą warunki transakcji i jedynie przeprowadzili transakcję przez komis podatnika, na warunkach mu narzuconych na które on nie miał wpływu. Z zeznań części ze świadków przesłuchanych w tym zakresie wynika, że pieniądze Kupujący przekazywali Sprzedającym bezpośrednio bez pośrednictwa podatnika. Część osób w ogóle nie rozpoznało by podatnik uczestniczył w przeprowadzonej transakcji. Część osób w ogóle nie miała wiedzy o transakcji z uwagi na to, że jedynie użyczyli swoich danych innym osobom i nie wiedzieli nic o wartościach. Część ze stron transakcji zeznaje zaś odmiennie, jedna strona potwierdza warunki, druga twierdzi inaczej. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może mieć ono miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych enumeratywnie w art. 247 § 1 O.p. Wykładnia tego przepisu powinna być przy tym dokonywana ściśle, a nawet ścieśniająco, niedopuszczalna jest natomiast jego wykładnia rozszerzająca. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił znaczenie użytego w art. 247 § 1 pkt 3 O.p pojęcia "rażące naruszenie prawa" i zgodził się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że brak jest wystarczających podstaw do stwierdzenia, że ostateczna decyzja wymiarowa Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 listopada 2011 r. dotknięta jest wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Za oczywiście chybione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 145 § 1 w związku z art. 146 § 1 i 2 w związku z art. 162 § 1, a także art. 70 § 1 O.p., gdyż kwestia skuteczności doręczenia Skarżącym decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 29 listopada 2011 r., której stwierdzenia nieważności domagają się Skarżący, została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokami WSA w Warszawie z 10 października 2012 r. (VIII SA/Wa 475/12 i VIII SA/Wa 476/12. Za chybione Sąd uznał także wszystkie zarzuty skargi dotyczące rażącego naruszenia przepisów postępowania podatkowego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji wymiarowej, której wzruszenia w trybie nadzwyczajnym domagają się Skarżący. Zarzuty stawiane we wniosku wszczynającym postępowanie i powtórzone w skardze dotyczą oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przed wydaniem decyzji ostatecznej z 29 listopada 2011 r. Nie dotyczą zaś samej decyzji wymiarowej, której wzruszenia domagają się Skarżący. Sposób, w jaki zarzuty zostały sformułowane i uzasadnione, prowadzi do wniosku, że Skarżący w istocie domagają się rozpoznania ich sprawy w trybie zwykłym (odwoławczym), z przyczyn procesowych wskazując na art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Sąd dodał, że zarzuty dotyczące rażącego naruszenia przepisów postępowania nie znajdują odzwierciedlenia w powoływanym przez Skarżących, korzystnym dla nich wyroku WSA w Warszawie z 10 października 2012 r. (VIII SA/Wa 1041/11). Dokonanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odmiennej od oczekiwań Skarżących oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz odstąpienie od przeprowadzenia zbędnych dowodów, a w konsekwencji ustalenie innego stanu faktycznego od prezentowanego przez Skarżących, nie dawało zdaniem Sądu podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z 29 listopada 2011 r. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną i zaskarżyli powyższy wyrok w całości zarzucając mu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. 3 § 2 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie rażącego naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej: 1. przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 w z w. z art. 146 § 1 i 2 w z w. z art. 162 § 1 ordynacji podatkowej poprzez wadliwie przyjęcie, że z dniem 16 grudnia 2011 r. nastąpiło skuteczne doręczenie podatnikom decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia 29 listopada 2011 r. określającej podatnikom zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005, podczas gdy zostało ono doręczone na nieaktualny adres podatników, co wskazali oni w piśmie do organu podatkowego, a co powoduje, że nie można uznać doręczenia im tej decyzji za skuteczne, 2. prawa materialnego tj. art. 70 § 1 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania skarżących w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. a w konsekwencji do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, 3. prawa materialnego tj. art. 23 par. 1 i art. 122 O.p. przez przyjęcie, że w sprawie niniejszej istniały przesłanki do oszacowania podstawy opodatkowania w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na określenie podstawy opodatkowania na podstawie danych zawartych w dokumentach księgowych podatnika, a nadto organ nie wyjaśnił kwestii transakcji, w których podatnik występował jako komisant i osiągał dochód z tytułu marży, 4. art. 197 i art. 187 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa ustalenie przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego wartości poszczególnych pojazdów przyjętych do oszacowania bez dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w tym zakresie, w sytuacji gdy wiedza ta wymaga wiadomości specjalnych i nie jest w żaden sposób dopuszczalne aby ustalać wartości pojazdów wyłącznie na podstawie wykazu wartości pojazdów zawartych w publikacji Info - expert, 5. art. 120, 122, 187 § 1 i 191 w zw. z art. 198 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa dowolne wywnioskowanie organu I instancji ze zdjęć zrobionych w dniu 13 marca 2008 r. w komisie podatnika w trakcie kontroli na których widać, że samochody stojące na placu są z zewnątrz nieuszkodzone, że podatnik zaniżał wartości samochodów, bez przeprowadzenia w tej mierze jakiegokolwiek postępowania dowodowego, a w szczególności: - wyciągnięcie z protokołu oględzin wniosków co do stanu technicznego sprzedawanych pojazdów podczas gdy w czasie oględzin nie wykonywano czynności z przeprowadzenia dowodu z oględzin w tym zakresie, - wyciągnięcie takiego wniosku ze stanu zastanego w dniu 13 marca 2008 r., w sytuacji gdy okres ten nie jest objęty kontrolą w sprawie niniejszej i nie może mieć wartości dowodowej w sprawie. 6. art. 120, 122, 187 § 1 i 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa zakwestionowanie zeznań nabywców w 4 transakcjach w których kupujący zaciągnęli kredyt na zakup pojazdów przekraczające faktycznie zapłacone za nie ceny, podczas gdy obie strony transakcji potwierdzają warunki na jakich została zawarta, a inne dowody zebrane w sprawie nie dają żadnych podstaw do przyjęcia ceny innej niż podaną przez strony, 7. art. 120, 122, 187 § 1 i 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa zakwestionowanie zeznań nabywców w 9 transakcjach w których nabywcy potwierdzili warunki transakcji podane przez podatnika uwagi na fakt późniejszego ubezpieczenia pojazdów w kwotach wyższych niż zapłacone, w sytuacji gdy obie strony transakcji potwierdzają jej warunki i wartości, 8. art. 120, 122, 187 § 1 i 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa zakwestionowanie zeznań nabywców 24 pojazdów potwierdzających warunki transakcji, z różnych przyczyn - najczęściej z uwagi na fakt posiadania przez pojazd badań technicznych w tym okresie, ewentualnie dokonania wystawienia podobnego samochodu w zbliżonym czasie do ogłoszenia w anonsach lub w Internecie w cenie innej niż cena transakcyjna, podczas gdy brak jest jakichkolwiek danych mogących pewnie utożsamiać samochód wystawiony W ogłoszeniach z samochodem kupionym przez któregokolwiek z tychże świadków. Sam fakt posiadania przez pojazd ważnych badań technicznych nie może w żaden sposób świadczyć o jego wartości i stanie, świadczy wyłącznie o dopuszczeniu tego pojazdu do ruchu, 9. art. 120, 122, 187 § 1 i 191 O.p. przez uznanie, że nie stanowiło rażącego naruszenia prawa uznanie za wiarygodnych w 7 przypadkach zeznań nabywców pojazdów, którzy potwierdzili zakup tych pojazdów w innych cenach niż wynikająca z dokumentów, podczas gdy część z tych transakcji odbyła się w ten sposób, że sprzedający z kupującym uzgodnili wcześniej między sobą warunki transakcji i jedynie przeprowadzili transakcję przez komis podatnika, na warunkach mu narzuconych na które on nie miał wpływu. Z zeznań części ze świadków przesłuchanych w tym zakresie wynika, że pieniądze Kupujący przekazywali Sprzedającym bezpośrednio bez jakiegokolwiek pośrednictwa podatnika. Część osób w ogóle nie rozpoznało by podatnik uczestniczył w przeprowadzonej transakcji. Część osób w ogóle nie miała wiedzy o transakcji z uwagi na to, że jedynie użyczyli swoich danych innym osobom i nie wiedzieli nic o wartościach. Część ze stron transakcji zeznaje zaś odmiennie - jedna strona potwierdza warunki, druga twierdzi inaczej. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wnoszę o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazane sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obydwie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Dwa pierwsze zarzuty kasacyjne oparte są w istocie na stanowisku Skarżących, że decyzja będąca obecnie przedmiotem sprawy o stwierdzenie nieważności nie została prawidłowo doręczona, a w każdy razie nie została doręczona w dacie, na jaką powołują się organy podatkowe, z czego wnoszący skargę kasacyjną wyciągają wnioski w zakresie niezgodności tej decyzji z prawem, w tym również odnośnie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ zagadnie i spór prawny w obszarze doręczenia decyzji został już prawomocnie rozstrzygnięte (por. prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – sygn. akt – VIII SA/Wa 475/12, VIII SA/Wa 476/12). Przywołane wyroki nie zostały zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a więc nie mogą podlegać ocenie tego Sądu w sprawie niniejszej. Przypomnieć też należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W dalszych zarzutach kasacyjnych Skarżący podnoszą naruszenie wielu przepisów postępowania podatkowego w zakresie odtworzenia stanu faktycznego w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji podatkowej, która stała się ostateczna, a obecnie jest przedmiotem wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Zarzuty te dotyczą uzasadnienia faktycznego stwierdzonego tą decyzją opodatkowania, w tym również wykorzystanego w postępowaniu wymiarowym oszacowania podstaw opodatkowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zmierzają do ponownej oceny całości, albo znacznej części postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie ocen dowodowych, w relacji do postępowania zakończonego wydaniem decyzji objętej w sprawie mniejszej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Stanowisko takie jest całkowicie nieuzasadnione. W analizowanym w sprawie postępowaniu, które ma charakter nadzwyczajny, czynności i oceny organu oraz strony odnosić się powinny do decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności oraz do wad prawnych, które nieważność mogą uzasadniać, nie zaś do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, w której decyzja ta została wydana. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje, których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczone są wadami, których enumeratywny wykaz określają przepisy art. 247 § 1 O.p., czy te wady nie występują. Taki zakres omawianego postępowania wiąże się niewątpliwie z treścią art. 128 O.p., statuującego zasadę trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym. Warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Należy zgodzić się z powszechną w zasadzie oceną, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, to znaczy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Dla stwierdzenia nieważności decyzji naruszenie prawa musi być kwalifikowane do stopnia rażącego - powstającego wówczas, gdy czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie nie są realizowane w odniesieniu do stanu prawnego sprawy i jego elementów, ale tak, jak gdyby do ich przeciwieństwa, poprzez zanegowanie w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy. Postępowania o stwierdzenie nieważności żadną uzasadnioną prawnie miarą nie można, nawet faktycznie, utożsamiać z ponowieniem postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji, która stała się ostateczna. Możliwość ustalenia innego stanu faktycznego oraz innej jego oceny, aniżeli zostały dokonane i przyjęte w decyzji podatkowej dopuszczalne jest w postępowaniu w przedmiocie ustalenia bądź określenia wysokości zobowiązania podatkowego, którego elementem jest postępowanie przed podatkowym organem odwoławczym. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie odtwarza się natomiast stanu faktycznego przyjętego w decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaną skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło