II OSK 2205/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 92/14 o odrzuceniu skargi H. z siedzibą w W. na pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w opłacie za brak sieci w 2006 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] lipca 2013 r. określił H. z siedzibą w W. (dalej: “wnosząca skargę kasacyjną") wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 115 679 zł oraz określił wysokość nadpłaty w wysokości 1 664 755,29 zł dla wnoszącej skargę kasacyjną, w związku z nadpłaconą wpłatą na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Pismem z 30 września 2013 r. wnosząca skargę kasacyjną skierowała do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska ponaglenie do zwrotu nadpłaty, wynikającej z decyzji z [...] lipca 2013 r. W odpowiedzi na powyższe ponaglenie pismem z [...] października 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że nie jest obowiązany do zwrotu nienależnie zapłaconej przez skarżącą kwoty wpłaconej na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a jedynym podmiotem, który może mieć taki obowiązek jest podmiot, na rzecz którego nastąpiła nienależna wpłata, czyli Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Organ podkreślił jednak, iż w związku z tym, iż Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako strona postępowania złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysokość nadpłaty określonej decyzją z [...] lipca 2013 r. nie może być uważana za ostateczną, gdyż decyzja ta może być zmieniona w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Główny Inspektor Ochrony Środowiska podkreślił też, że może podjąć działania zmierzające do przymusowego wykonania jego decyzji w sprawie określenia zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci oraz określenia wysokości nadpłaty na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej tylko w przypadku nie wykonania tych decyzji odpowiednio przez wprowadzającego pojazdy lub Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Działania te mogą być jednak podjęte przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska tylko wtedy, gdy decyzja stwierdzająca nadpłatę w opłacie za brak sieci stanie się ostateczna, gdyż dopiero wtedy podlega ona wykonaniu zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego i możliwe jest przymusowe wykonanie decyzji w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Decyzją z [...] października 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2013 r. Na decyzję z [...] października 2013 r. zarówno wnosząca skargę kasacyjną jak również Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzja ta została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2802/13). Pismem z 23 października 2013 r. wnosząca skargę kasacyjną wezwała Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do usunięcia naruszenia prawa, do którego doszło w związku z pismem z [...] października 2013 r. “w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w opłacie za brak sieci w 2006 r." Pismem z 19 grudnia 2013 r. wnosząca skargę kasacyjną złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na “akt Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2013 r.", wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniem z 26 maja 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 92/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na pismo z [...] października 2013 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, między innymi, że pismo z [...] października 2013 r. nie należy do kategorii aktów prawnych, o jakich mowa w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a więc nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Pismo to ma charakter jedynie informacyjny. W piśmie tym Główny Inspektor Ochrony Środowiska wyjaśnił jedynie jaki podmiot (zgodnie z decyzją z [...] lipca 2013 r.) jest obowiązany do zwrotu wnoszącej skargę kasacyjną nadpłaty wynikającej z wpłaty na poczet zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. oraz w jakich okolicznościach Główny Inspektor Ochrony Środowiska może podjąć działania zmierzające do przymusowego wykonania decyzji z [...] lipca 2013 r. Skargę kasacyjną na postanowienie z 26 maja 2014 r. wniosła H. z siedzibą w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez odrzucenie skargi z uwagi na uznanie, że w sprawie brak jest związku między treścią pisma a sferą praw i obowiązków Spółki, skutkiem czego skarżone pismo nie stanowi aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., w związku z czym nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, a wniesienie skargi jest niedopuszczalne, podczas gdy odmowa zwrotu nadpłaty uniemożliwia Spółce zrealizowanie przysługującego jej prawa, tj. odzyskanie nadpłaty, co uzasadnia istnienie związku między działaniem organu administracji a możliwością realizacji przez stronę uprawnienia wynikającego z przepisu prawa, sam zwrot nadpłaty wraz z należnym oprocentowaniem jest zaś czynnością materialno-techniczną, która jako taka podlega kognicji sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota problemu prawnego w niniejszej sprawie polega na stwierdzeniu, czy pismo z [...] października 2013 r. jest "innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej" i podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Chodzi w tym przepisie o akty i czynności dotyczące uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Pismo z [...] października 2013 r. nie jest aktem lub czynnością określonym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ma ono charakter wyłącznie informacyjny. Ani treść zaskarżonego do Sądu pisma, ani jego forma, nie stwarzają podstaw, aby uznać je za akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W szczególności nie zmienia ono sytuacji prawnej wnoszącej skargę kasacyjną. Do aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., należy zaliczyć takie akty i czynności, które konkretyzują uprawnienia lub obowiązki wynikające z mocy prawa. Wyłącza to zatem wyprowadzenie i zakwalifikowanie do aktów i czynności regulacji w normach materialnego prawa administracyjnego, która to regulacja podlega autorytatywnej konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 17 ust. 3 z dnia 20 stycznia 2005 r. ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji: "Do należności z tytułu opłat za brak sieci stosu je się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska". W myśl art. 74a Ordynacji podatkowej: "W przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74 wysokość nadpłaty określa organ podatkowy". Określenie to następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 77 § 1 pkt 2, a także art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej). Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] lipca 2013 r. określił H. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. oraz określił wysokość nadpłaty, stosując art. 74a w związku z art. 77 § 1 pkt 2 oraz § 3 Ordynacji podatkowej. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy przez decyzję z [...] października 2013 r. Jak wynika z powyższego, nie ma podstaw do wyprowadzenia, że zaskarżone pismo można zakwalifikować do aktu lub czynności stwierdzających uprawnienie lub obowiązek wynikające z mocy prawa. Pismo to nie jest zatem aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. To, że zaskarżone pismo nie ma charakteru czynności lub aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wynika również z regulacji Ordynacji podatkowej, która normuje czynności związane ze zwrotem nadpłaty. Nie są więc zasadne zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powołane w skardze kasacyjnej postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z 3 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II OSK 782/14 i II OSK 783/14) zostały wydane w sprawie ze skargi na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w zwrocie nadpłaty. Niniejsza sprawa jest zaś wywołana skargą na pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2013 r. Nie są to więc sprawy analogiczne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.