I GSK 586/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-18

Skład orzekający: Maria Myślińska, Janusz Zajda, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, złożony przed przystąpieniem Polski do UE, ale rozpatrywany po akcesji, wymaga przedłożenia opinii Prezesa UOKiK, mimo że pierwotna ustawa o restrukturyzacji tego nie wymagała?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że mimo iż ustawa o restrukturyzacji w dacie złożenia wniosku nie wymagała przedłożenia opinii Prezesa UOKiK, to na skutek zmiany przepisów po przystąpieniu Polski do UE, wnioskodawca powinien zostać wezwany do jej przedłożenia pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Obowiązek ten stanowi warunek formalny wniosku, a jego niespełnienie uzasadnia zastosowanie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej i pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o restrukturyzację należności celnych w 2002 r. Po wieloletnim postępowaniu, w którym dochodziło do uchylania decyzji organów i ponownego rozpatrywania sprawy, organ I instancji wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o opinię Prezesa UOKiK, powołując się na przepisy o pomocy publicznej obowiązujące po przystąpieniu Polski do UE. Strona nie przedłożyła opinii, argumentując, że pierwotne przepisy tego nie wymagały. Organ pozostawił wniosek bez rozpoznania, a Dyrektor Izby Celnej utrzymał to postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 239/14 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 239/14, oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...]w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku w sprawie wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 12 listopada 2002 r. do Urzędu Celnego w [...] wpłynął wniosek [...] (dalej: skarżący, strona) o restrukturyzację należności celnych wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2001 r. oraz z dnia [...] stycznia 2002 r. Pismem z dnia 26 listopada 2002 r. Izba Celna w [...] poinformowała Naczelnika Urzędu Celnego w [...], że należności celne orzeczone decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. zostały uregulowane w całości, natomiast kwoty wymierzone pozostałymi decyzjami wskazanymi we wniosku nie zostały przez stronę wniesione. Pismem z dnia 11 sierpnia 2005 r. strona wniosła o zmniejszenie kwoty podlegającej restrukturyzacji o kwotę 979 zł, orzeczonej pierwotnie decyzją Dyrektor Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] września 2005 r., na podstawie art. 1 ust. 2, art. 9 pkt 1 i art. 18 ust.7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002 r., Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.; dalej: ustawa o restrukturyzacji) - umorzył postępowanie restrukturyzacyjne. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 318/10 - uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ dokonał niepełnej oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa prowadzonego przez [...]. Podkreślił, iż przesłanki objęcia restrukturyzacją należności publicznoprawnych przedsiębiorcy wymienione w art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacyjnej mają charakter przykładowy, zatem niespełnienie przez przedsiębiorcę jednej z nich nie może automatycznie oznaczać, że nie spełnia on warunków do objęcia restrukturyzacją. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2005 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia prze organ I instancji. Pismem z dnia 31 maja 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku z dnia 6 listopada 2002 r. o wystąpienie do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów powołując przepis art. 13 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404 z późn. zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku dnia 6 listopada 2002 r. bez rozpatrzenia. Przy piśmie z dnia 10 czerwca 2011 r. skarżący nadesłał żądane wystąpienie do Prezesa UOKIK. Pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r. skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego w [...] o rozważenie czy pomoc o którą wystąpił wnioskiem z dnia 6 listopada 2002 r. jest pomocą de minimis określoną przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu o pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006), wnosząc jednocześnie o odstąpienie od żądania uzyskania opinii Prezesa UOKiK. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] pismem z dnia 23 sierpnia 2011 r. wezwał stronę o doprecyzowanie trybu rozpatrzenia pisma z dnia 3 sierpnia 2011 r., wyjaśniając jednocześnie różnice pomiędzy udzielaniem pomocy de minimis, a pomocy udzielanej na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji. Pismem z dnia 3 września 2011 r. skarżący wyjaśnił, iż postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 6 listopada 2002 r. winno być prowadzone w oparciu o postanowienia ustawy o restrukturyzacji. Jednocześnie oświadczył, iż w okresie ostatnich trzech lat nie korzystał z pomocy de minimis. Pismem z dnia 21 września 2011 r. organ I instancji wystąpił do skarżącego o nadesłanie opinii Prezesa UOKiK oraz wyjaśnienie, czy w dacie złożenia wniosku z dnia 6 listopada 2002 r. posiadał wymagalne długi, a w przypadku ich posiadania, o udzielenie informacji określonych w art. 13 ust.2 pkt 3 ustawy o restrukturyzacji. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] został poinformowany przez Prezesa UOKiK, że wobec nieprzekazania przez skarżącego wymaganych informacji/dokumentów wniosek z dnia 10 czerwca 2011 r. o wydanie opinii został uznany za wycofany. Pismem z dnia 29 września 2011 r. skarżący ponownie wniósł o rozpatrzenie wniosku z dnia 6 listopada 2002 r. na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji i podniósł, iż niezbędne dokumenty i wyjaśnienia zostały złożone w toku prowadzonego postępowania w sprawie oraz, że innego zadłużenia nie posiada. Zauważył również, że Prezes UOKiK wskazał na brak konieczności uzyskiwania opinii. Ponadto podkreślił, iż przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej jak i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] umorzył postępowanie w sprawie restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców z tytułu należności celnych orzeczonych decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Dyrektor Izby. Celnej w [...] uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pismem z dnia 13 marca i 9 kwietnia 2013 r., Naczelnik Urzędu Celnego w [...] zwrócił się do strony o sprecyzowanie, w jakim trybie ma być rozpatrzony wniosek z dnia 6 listopada 2002 r. Jednocześnie wyjaśnił, iż 31 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej na mocy której projekty programów pomocowych, w tym przewidujących udzielanie pomocy w ramach wyłączeń grupowych oraz pomocy indywidualnej, a także pomocy indywidualnej na restrukturyzację, wymagają uzyskania opinii Prezesa UOKiK. która poprzedza ewentualną notyfikacją planowanej pomocy. Skarżący pismami z dnia 25 marca 2013 r. i z dnia 21 kwietnia 2013 r. wyjaśnił, iż przedmiotowy wniosek winien być rozpoznany stosownie do przepisów ustawy o restrukturyzacji. Nie załączył jednakże opinii Prezesa UOKiK. Pismem z dnia 2 maja 2013 r. powołując przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wezwał skarżącego do usunięcia braków podania poprzez złożenie opinii Prezesa UOKiK. w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku z dnia 6 listopada 2002 r. bez rozpatrzenia. Wezwanie to doręczone zostało skarżącemu w dniu 10 maja 2013 r., jednakże skarżący nie uzupełnił wniosku o żądany dokument. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] pozostawił wniosek Strony z dnia 6 listopada 2002 r. bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący winien spełnić warunek polegający na przedstawieniu opinii Prezesa UOKiK. Zatem zasadnie organ I instancji zobowiązał stronę do uzupełnienia braku w tym zakresie. W tych okolicznościach, mając na uwadze, że przepisy ustawy restrukturyzacyjnej nie przewidywały trybu postępowania w sytuacji niedopełnienia wymogów formalnych wniosku w zakresie przedstawienia opinii Prezesa UOKiK, organ prawidłowo zastosował w sprawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Wezwanie kierowane do strony zawierało pouczenie o skutkach nie uzupełnienia wymogów, w zakreślonym terminie, tj. pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Pomimo upływu tego terminu strona nie uzupełniła wniosku. Oddalając skargę na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że aktem prawa materialnego regulującym problematykę pomocy publicznej w dacie składania wniosku skarżącego była ustawa o restrukturyzacji. Poza sporem pozostaje, że ustawa o restrukturyzacji (ani też inne uregulowania dotyczące pomocy publicznej) w chwili złożenia wniosku (6 listopada 2002 r.) nie nakładały na wnioskodawcę obowiązku wszczęcia postępowania notyfikacyjnego za pośrednictwem Prezesa UOKiK. Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r., nastąpiła zasadnicza zmiana procedur udzielania pomocy publicznej dla przedsiębiorców w Polsce. Podstawowymi przepisami w sprawie pomocy publicznej zostały art. 87 i 88 Traktatu WE. Z art. 88 Traktatu WE wynika, że Komisja Europejska powinna być informowana, w czasie odpowiednim do przedstawienia swych uwag, o wszelkich planach przyznania bądź zmiany pomocy udzielanej ze środków publicznych. Jeśli uznaje ona, że plan ten lub taka zmiana nie są zgodne ze wspólnym rynkiem, wszczyna bezzwłocznie stosowną procedurę, a Państwo Członkowskie nie może wprowadzać w życie projektowanych środków dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej w sprawie. W stosunku do tych, dla których przed dniem akcesji wydano decyzje o restrukturyzacji, określające jej zakres oraz formę, ale formalnie nie zakończono jeszcze postępowania – wg wyjaśnień Komisji z 8 czerwca 2005 r. (D/54392) – postanowienia Traktatu WE również nie mają zastosowania, ponieważ maksymalna kwota pomocy publicznej była znana w momencie wydawania tych decyzji i nie dojdzie do zwiększenia zobowiązań państwa po akcesji. Natomiast w odniesieniu do tych podmiotów w stosunku do których decyzje o warunkach restrukturyzacji oraz decyzje o zakończeniu restrukturyzacji są wydawane po akcesji, Traktat WE ma zastosowanie i dlatego pomoc udzielana na podstawie ustawy o restrukturyzacji podlega zgłoszeniu do Komisji Europejskiej. Z uwagi na to, iż pomoc nie została jeszcze udzielona pomimo tego, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności publicznoprawnych zostało wszczęte przed akcesją, pismami z dnia 31 maja 2011 r., organ I instancji wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających wystąpienie o opinię do Prezesa UOKiK , a pismami z 21 września 2001 r. i z 2 maja 2013 r. o nadesłanie przedmiotowej opinii, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Dalej WSA wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy publicznej – z wnioskiem o wydanie opinii, o której mowa w art. 12 ust. 1 (opinii Prezesa UOKiK), występują w przypadku pomocy indywidualnej na restrukturyzację – podmiot ubiegający się o tę pomoc. Do wniosku o wydanie opinii dołącza się projekt programu pomocowego lub projekt aktu, na podstawie którego ma być udzielana pomoc indywidualna, w szczególności projekt decyzji lub umowy, oraz informacje niezbędne do wydania opinii, dotyczące w szczególności adresatów zamierzonej pomocy, jej przeznaczenia, formy, wielkości i czasu trwania (ust. 2). W przypadku projektu pomocy indywidualnej na restrukturyzację do wniosku o wydanie opinii dołącza się informacje, o których mowa w ust. 2, plan restrukturyzacyjny oraz opinie podmiotu lub podmiotów udzielających pomocy o możliwości jej udzielenia na zasadach określonych w tym planie (ust. 3). Podmioty udzielające pomocy są zobowiązane do wydania opinii w sprawie możliwości udzielenia pomocy, o której mowa w ust. 3 (ust. 3 a). Zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy publicznej – przez podmiot udzielający pomocy należy rozumieć organ administracji publicznej, który jest uprawniony do udzielenia pomocy publicznej. Jak zauważył Sąd I instancji ustawa o restrukturyzacji nie zawiera przepisu, który nakładałby na właściwy organ obowiązek wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braków tego pisma. Natomiast art. 13 ust. 5 tej ustawy przewiduje pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o wszczęcie posterowania restrukturyzacyjnego, który nie zawiera choćby niektórych danych lub załączników wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2. Skoro stosownie do przepisu art. 9 pkt 1 ustawy o restrukturyzacji – odpowiednie zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej m.in. w zakresie zobowiązań podatkowych wymienionych w art. 6 ustawy o restrukturyzacji, czyli między innymi do należności celnych obowiązkiem organów restrukturyzacyjnych jest merytoryczne załatwienie spraw czy to wszczynanych z urzędu, czy też inicjowanych wnioskiem strony chyba, że zaistniały przesłanki do ich zakończenia z przyczyn formalnych (m. in. art. 169 § 1 w zw. z § 4o.p.). Przepisy art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o pomocy publicznej, stanowiły podstawę żądania od wnioskodawcy opinii Prezesa. Skoro skarżący wybrał tryb załatwienia wniosku jako pomocy publicznej na restrukturyzację winien spełnić warunek polegający na przedstawieniu opinii Prezesa UOKiK, wynikający z tych przepisów. W takiej sytuacji organ restrukturyzacyjny prawidłowo zobowiązał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych w tym zakresie w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W świetle powyższego organy zasadnie więc uznały, że choć skarżący w dacie złożenia wniosku był zwolniony z obowiązku przedłożenia opinii Prezesa UOKiK, ponieważ ustawa o restrukturyzacji tego nie wymagała, to na skutek zmiany przepisów winien być wezwany do jej przedłożenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...], wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji gdy postanowienie Dyrektora Izby Celnej zostało wydane na podstawie przepisów, które w tej sprawie nie mają zastosowania to jest art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez oddalenie skargi utrzymującej w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej, które zostało wydane wbrew postanowieniom art. 13 ust. 5 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji. Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, których w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Skargę kasacyjną, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 13 ust. 5 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji. Według autora skargi kasacyjnej w prowadzonym przez organy postępowaniu zakończonym zaskarżonym postawieniem Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] października 2013 r. - nie miał zastosowania art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast do naruszenia art. 13 ust. 5 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji miało dojść poprzez nieprawidłowe przyjęcie przez WSA, że wniosek skarżącego o restrukturyzację należności celnych nie zawierał wszystkich danych lub załączników określonych przez ustawę o restrukturyzacji. Odnosząc się do tak postawionych zarzutów należy w pierwszej kolejności wskazać, że przepisami regulującymi problematykę pomocy publicznej w dacie składania wniosku skarżącego była ustawa o restrukturyzacji. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji poza sporem pozostaje, że ustawa o restrukturyzacji (ani też inne uregulowania dotyczące pomocy publicznej) w chwili złożenia wniosku (6 listopada 2002 r.) nie nakładały na wnioskodawcę obowiązku wszczęcia postępowania notyfikacyjnego za pośrednictwem Prezesa UOKiK. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że choć skarżący w dacie złożenia wniosku był zwolniony z obowiązku przedłożenia opinii Prezesa UOKiK, ponieważ ustawa o restrukturyzacji tego nie wymagała, to na skutek zmiany przepisów związanych z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, tj. 1 maja 2004 r. - winien być wezwany do jej przedłożenia, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W tym miejscu nie ma konieczności powtarzania słusznej argumentacji Sądu I instancji odnoszącej się do zmiany przepisów związanych z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, czego konsekwencją było późniejsze wprowadzenie obowiązku przedłożenia opinii Prezesa UOKiK, bowiem jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor nie kwestionuje żądania uzyskania opinii Prezesa UOKiK, jednakże w ocenie kasatora takie żądanie może nastąpić jedynie po wydaniu decyzji o warunkach restrukturyzacji (str. 6 skargi kasacyjnej). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska. Zdaniem NSA obowiązek przedłożenia opinii Prezesa UOKiK jest warunkiem formalnym, a nie merytorycznym wniosku o restrukturyzację. Zatem aby organ mógł prowadzić postępowanie restrukturyzacyjne i wydać decyzję o warunkach restrukturyzacji, wniosek o jego wszczęcie musi spełniać wymogi formalne. Do wniosku takiego prowadzi systemowe odczytanie przepisów ustawy o restrukturyzacji, które kształtują proces restrukturyzacji jako trójelementowe postępowanie. Ustawa o restrukturyzacji wyraźnie wyróżniała trzy etapy postępowania restrukturyzacyjnego, tj. wszczęciem postępowania, wydaniem decyzji o warunkach restrukturyzacji i zakończenie restrukturyzacji (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 643/08). Wobec powyższego organ wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej nie mógł wydać decyzji o warunkach restrukturyzacji w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego nie spełniał wymogów formalnych. Bezsporna jest bowiem okoliczność, że pismami z dnia 21 września 2001 r. i z dnia 2 maja 2013 r. organ I instancji wezwał skarżącego o nadesłanie opinii Prezesa UOKiK, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, zaś skarżący takiej opinii nie przedłożył. W konsekwencji za chybione należy uznać zarzuty naruszenia art. 13 ust. 5 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji. Oceniając te zarzuty skargi kasacyjnej, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na przewidziany w art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz w art. 13 ust. 1 i 2 ww. ustawy, a obciążający przedsiębiorcę w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej ustawy, obowiązek dołączenia do wniosku o restrukturyzację dokumentów zawierających niezbędne dane do przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego, którego skutkiem może być bądź wydanie decyzji o warunkach restrukturyzacji, jeżeli z analizy wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że zamierzone działania prowadzić będą do przeciwdziałania zjawiskom opisanym w art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji (art. 18 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji), bądź wydanie decyzji o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego, jeżeli z analizy danych zawartych we wniosku i załączonych doń dokumentów wynika, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom scharakteryzowanym w art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji (art. 18 ust. 7 ustawy o restrukturyzacji). Niewykonanie przez przedsiębiorcę wspomnianego obowiązku, przejawiające się złożeniem wniosku niezawierającego choćby niektórych danych lub załączników wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1 oraz w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o restrukturyzacji, prowadzi do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt I GSK 2161/06). Przy czym wymaga podkreślenia, że podstawę do żądania od wnioskodawcy opinii Prezesa UOKiK stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o pomocy publicznej. Skoro skarżący wybrał tryb załatwienia wniosku jako pomocy publicznej na restrukturyzację winien spełnić warunek polegający na przedstawieniu opinii Prezesa UOKiK, wynikający z tych przepisów. Ponadto wbrew stanowisku strony wnoszącej skargę kasacyjną, nie można Sądowi I instancji zarzucić błędnej oceny co do zastosowania przez organy art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli bowiem organy te niewadliwie ustaliły, że wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego zawiera braki, o których mowa w art. 13 ust. 5 ustawy o restrukturyzacji przy jednoczesnym stosowaniu przepisów art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o pomocy publicznej, to prawidłowo zastosowały art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, wzywając skarżącego do uzupełnienia wniosku restrukturyzacyjnego o opinię Prezesa UOKiK. Pozostawienie wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego bez rozpatrzenia może bowiem nastąpić dopiero po bezskutecznym wezwaniu wnioskodawcy na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do usunięcia tych braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2003 r., FPK 3/03, ONSA 2003, Nr 4, poz. 125). Wobec powyższego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki pozostawienia bez rozpoznania wniosku skarżącego o wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Końcowo nie sposób nie dostrzec niebywałej opieszałości organów w załatwieniu sprawy z wniosku skarżącego o restrukturyzację należności celnych oraz licznych błędnych rozstrzygnięć podejmowanych w toku prowadzonego postępowania, uchylanych następnie przez sądy administracyjne. Przykładowo można tyko wskazać, że w toku prowadzonego przez organy postępowania, odwołanie skarżącego od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w [...] z dnia [...] listopada 2005 r., którą pozostawiono wniosek skarżącego bez rozpoznania – organ odwoławczy rozpoznał po ponad czterech latach, wydając w dniu 9 marca 2009 r. decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Przy czym z akt sprawy nie wynikają żadne uzasadnione przyczyny usprawiedliwiające rozpoznawanie przez Dyrektora Izby Celnej w [...] ww. odwołania przez taki długi okres. Powyższe okoliczności nie mogły jednak wpłynąć na podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie ponieważ kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego został objęty wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku w sprawie wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Sprawa nie dotyczyła zaś skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło