II OZ 975/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Firmy Handlowej [...] Sp. jawna z siedzibą w Kórniku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 76/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Firmy Handlowej [...] Sp. jawna z siedzibą w Kórniku na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 76/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Firmie Handlowej [...] Sp. jawna z/s w Kórniku przyznania prawa pomocy w sprawie jej skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Sąd I instancji wskazał, iż skarżąca – Firma Handlowa [...] Sp. jawna z siedzibą w Kórniku wniosła o częściowe zwolnienie od koszów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego ponad 200 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w 2013 r. przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości ponad 20.000 zł. Obroty w I kwartale 2014 r. zmniejszyły się o 50 % i przedsiębiorstwo wykazuje stratę. Skarżąca posiada majątek, ale jest on potrzebny do prowadzenia działalności gospodarczej, są to głównie magazyny. We wniosku o prawo pomocy skarżąca wskazała, że kapitał zakładowy wynosi 20.000 zł., wartość środków trwałych wynosi 645.767,36 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy to 20.488,32 zł, stan rachunku bankowego wynosi 242,64 zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej Spółki, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi współwłaściciel Spółki podał, że skarżąca nie ma żadnych lokat, nie zaciąga kredytów, nie ma zajęć komorniczych, nie posiada samochodów, zatrudnia 4 pracowników na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony. Nadto wskazano, że roboty budowlane finansowane są przez firmę, która dzierżawi pomieszczenia i skarżąca Spółka nie posiada środków na remont. Do pisma dołączono wyciąg z rachunku bankowego Spółki za okres od października 2013 r. do 31 marca 2014 r., z którego wynika, że salda po każdej transakcji są dodatnie i na koniec okresu stan rachunku wyniósł 242,64 zł. Postanowieniem z dnia 02 czerwca 2014 r., referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania Firmie Handlowej [...] Sp. jawna z siedzibą w Kórniku prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów postępowania. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł współwłaściciel Firmy Handlowej [...] Sp. jawna z/s w Kórniku, podnosząc, że brak zwolnienia od kosztów sądowych uniemożliwi Spółce wniesienie skargi. Sąd I instancji rozpoznając ww. sprzeciw stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Sąd I instancji wskazał, iż przedłożone przez skarżącą informacje zawarte we wniosku o przyznania prawa pomocy, oraz uzupełnione w wykonaniu wezwania referendarza sądowego wskazują, że w 2013 r. przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości ponad 20.000 zł. Obroty w I kwartale 2014 r. zmniejszyły się o 50 % i przedsiębiorstwo wykazuje stratę. Skarżąca posiada majątek, ale jest on potrzebny do prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast jej kapitał zakładowy wynosi 20.000 zł., wartość środków trwałych wynosi 645.767,36 zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy to 20.488,32 zł, stan rachunku bankowego wynosi 242,64 zł. Z zeznania rocznego jednego ze wspólników za 2012r. ustalono, że jego przychód w tytułu prowadzonej działalności, odpowiednio do wysokości posiadanych udziałów w Spółce, wyniósł 366.337,86 zł, koszty uzyskania przychody - 655.369,09 zł, co dało stratę w przeliczeniu na tego wspólnika w wysokości 289,031,23 zł. Z przedstawionego wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów Spółki wynika, że roczny przychód Spółki za 2013 r. wyniósł 839.779,72 zł, koszty uzyskania przychodu 860.268,04 zł, co daje stratę w wysokości 20.488,32 zł. Przychody Spółki w I kwartale 2014 r. wyniosły 231.967,62 zł, koszty uzyskania przychodu 259.885,91 zł, co daje stratę w tym okresie w wysokości 27.918,29 zł, natomiast z deklaracji VAT Spółki za okres od stycznia do marca 2014r. wynika, że z tytułu dostawy towarów i świadczenia usług Spółka uzyskała 30.945 zł. w styczniu, 63.601 zł w lutym i 137.421 zł. w marcu, a z tytułu nabycia towarów i usług wydatkowała 33.336 zł w styczniu, 68.694 zł w lutym i 109.153 zł w marcu. W ocenie Sądu I instancji ze złożonych dokumentów wynika jednoznacznie, że Spółka posiada kapitał zakładowy oraz dysponuje środkami trwałymi o wartości przekraczającej wysokość należnej opłaty sądowej. W szczególności w momencie złożenia wniosku o prawo pomocy jej wydatki wynosiły około 84.500 zł, a więc dysponowała środkami pozwalającymi na uiszczenie 300 zł. tytułem uzupełniającego wpisu sądowego. Sąd I instancji podzielił wątpliwości referendarza, że skoro, z uwagi na fakt, że z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że nie wpływają na niego główne należności od kontrahentów, ani nie są dokonywane płatności w tytułu ponoszonych kosztów uzyskania przychodu, to istnieje prawdopodobieństwo, iż przedłożony rachunek nie odzwierciedla rzeczywistych środków jakimi Spółka realnie dysponuje i rozporządza. W ocenie Sądu I instancji, z całokształtu oświadczeń i dokumentów zgromadzonych w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. Dokonanej oceny nie zmienia również wskazywana przez skarżącą strata. Sąd wyjaśnił, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Sąd I instancji uznał, iż o możliwościach płatniczych skarżących świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu kontynuują oni działalność gospodarczą, która w okresie trzech miesięcy przynosi przychód. Nadto wysokość tego przychodu świadczy o prowadzeniu działalności w znacznym rozmiarze. Sąd zwrócił uwagę, iż w orzecznictwie podnosi się, że skoro działalność nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, to należy partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na względzie Sąd I instancji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej spółce. Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł współwłaściciel Firmy Handlowej [...] Sp. jawna z/s w Kórniku, podnosząc, że podtrzymuje wniosek o przyznanie prawa pomocy w kwocie 300 złotych. Wskazał, iż Firma od dłuższego czasu nie przynosi dochodów, co szczególnie objawiło się w drugim kwartale 2014 r., kiedy diametralnie spadły obroty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż art. 246 § 2 p.p.s.a., wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, jaką jest w niniejszej sprawie wnioskująca Spółka. I tak, w zakresie częściowym przyznanie prawa pomocy następuje, gdy Spółka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Równocześnie, jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, których analiza umożliwi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji. Nie można bowiem przyjąć, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji zbadał sytuację materialną strony i poddał ją wszechstronnej analizie. Z oświadczeń zawartych w aktach sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny aby skarżąca nie była w stanie ponieść kosztów postępowania. Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez stronę skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej, (por. post. NSA z 25 września 2012 r., sygn. akt I GZ 228/12). Odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie pozbawi skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż posiada ona majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Podkreślić należy, iż osoba prowadząca działalność gospodarczą wnosząc skargę w związku z jej prowadzeniem musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z tą działalnością w tym także kosztów udziału w postępowaniach sądowoadministracyjnych. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i finansowa, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak również wysokość przychodów skarżącej spółki, nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych. Aczkolwiek działalność gospodarcza przynosiła spółce w ostatnim okresie straty, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.