II FSK 2896/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-11-25

Skład orzekający: Jerzy Płusa, Jerzy Rypina, Stanisław Bogucki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy egzekucja administracyjna należności z tytułu zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wymaga uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeśli przepisy szczególne nie wyłączają tego obowiązku, a jeśli tak, to czy decyzja o zwrocie tych należności ma charakter konstytutywny czy deklaratoryjny?
Ratio decidendi
Egzekucja administracyjna należności z tytułu zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie wymaga uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeśli przepisy szczególne (w tym § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów) wyłączają ten obowiązek w sytuacji, gdy należność została określona w orzeczeniu. Przepis ten nie różnicuje charakteru orzeczeń (decyzji), a zatem nie ma znaczenia, czy decyzja ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny. Ponadto, tytuł wykonawczy zawierający prawidłowo ustaloną należność główną oraz dane pozwalające na obliczenie odsetek, spełnia wymogi formalne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej należności z tytułu zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wójt Gminy Kowale Oleckie (wierzyciel) przekazał tytuł wykonawczy do egzekucji. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przystąpienia do egzekucji, wskazując na braki w tytule wykonawczym (niewłaściwy adres, brak doręczenia upomnienia). Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji, argumentując m.in. konieczność doręczenia upomnienia, gdyż decyzja o zwrocie należności ma charakter konstytutywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że doręczenie upomnienia nie jest wymagane, a tytuł wykonawczy jest prawidłowy. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Kramek, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 407/14 w sprawie ze skargi Wójta Gminy Kowale Oleckie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 3 marca 2014 r. nr EA/7242-0010/14/AR w przedmiocie egzekucji należności pieniężnej oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 r. o sygn. I SA/Ol 407/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie – po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wójta Gminy K. (dalej: wierzyciel lub skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie (dalej: Dyrektor IS) z dnia 3 marca 2014 r. o nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnej – (1) uchylił zaskarżone postanowienie; (2) określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; (3) zasądził od Dyrektora IS na rzecz skarżącego 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny (podobnie jak inne powoływane w uzasadnieniu orzeczenia) na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Olsztynie). 2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania WSA w Olsztynie podał, że wierzyciel (w którego imieniu działał Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K.) przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w E. (dalej: Naczelnik US lub organ egzekucyjny) do realizacji celem wszczęcia egzekucji administracyjnej tytuł wykonawczy z dnia 2 grudnia 2013 r. o nr [...] wystawiony na zobowiązanego A. D. (dalej: zobowiązany). Tytuł wykonawczy obejmował należność z tytułu zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podstawę prawną należności dochodzonej ww. tytułem wykonawczym, stanowiła decyzja wierzyciela z dnia 29 października 2013 r. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2013 r. Naczelnik US, po zbadaniu dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej, postanowił nie przystąpić do egzekucji należności pieniężnej objętej ww. tytułem wykonawczym jako podstawę prawną wskazując art. 29 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na niewypełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. poprzez wskazanie niewłaściwego adresu zobowiązanego. Wierzyciel wniósł zażalenie na ww. postanowienie wskazując, że adres zobowiązanego wskazany przez wierzyciela w ww. tytule wykonawczym jest adresem prawidłowym z uwagi na zameldowanie zobowiązanego na pobyt czasowy (ponad 3 miesiące) w ww. miejscowości. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r. Naczelnik US uchylił zaskarżone własne postanowienie z dnia 13 grudnia 2013 r., ale nie przystąpił do egzekucji należności pieniężnej objętej ww. tytułem wykonawczym jako podstawę prawną wskazując art. 132 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.) oraz art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik US powołał się również na przepisy art. 15 § 1 u.p.e.a., a także § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej: rozporządzenie MF). Stwierdził, że wierzyciel przekazując do realizacji ww. tytuł wykonawczy wskazał wprawdzie prawidłowy adres zobowiązanego, ale nie doręczył zobowiązanemu upomnienia przez co tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. Zdaniem Naczelnika US, wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek doręczenia zobowiązanemu upomnienia w sprawie nie został wyłączony mocą § 13 pkt 1 rozporządzenia MF. Decyzja wierzyciela stanowiąca podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego ma charakter konstytutywny, dlatego też wyjątek w postaci braku obowiązku doręczenia upomnienia, wynikający z regulacji § 13 pkt 1 rozporządzenia MF w sprawie nie może mieć zastosowania. W konsekwencji organ egzekucyjny uznał, że w wyniku niespełnienia przez wierzyciela obowiązku doręczenia upomnienia, wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej nie było możliwe. Z tego względu na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. wydał postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji 2.2. Zażalenie od ww. postanowienia z dnia 30 grudnia 2013 r. złożył wierzyciel, w którym stwierdził, że według art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.) oraz orzecznictwa sądowego stanowiąca podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego decyzja z dnia 29 października 2013 r. ma charakter konstytutywny. Ponadto podkreślił, że w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że § 13 pkt 1 rozporządzenia MF nie różnicuje orzeczeń na te o charakterze deklaratoryjnym i konstytutywnym. W konsekwencji powyższego przesłanie upomnienia nie stanowi nieograniczonego obowiązku i ma zastosowanie w sytuacji, gdy przepis szczególny nie wyłącza go w odniesieniu do określonego rodzaju egzekucji. Powyżej wskazana decyzja jest orzeczeniem określającym należność pieniężną w rozumieniu § 13 § 1 rozporządzenia MF, co w konsekwencji przesądza o braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. 2.3. Postanowieniem z dnia 3 marca 2014 r. Dyrektor IS utrzymał mocy postanowienie Naczelnika US z dnia 13 grudnia 2013 r. i uchylił w całości postanowienie z dnia 30 grudnia 2013 r. jako podstawę prawną wskazując art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 i 29 § 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, natomiast organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zgodnie z powyższym przepisem, organ egzekucyjny otrzymawszy do realizacji ww. tytuł wykonawczy powinien dokonać analizy dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a w sytuacji nieprzystąpienia do egzekucji na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a. powinien wskazać wierzycielowi wszystkie nieprawidłowości, które skutkują niewypełnieniem przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny, wydając postanowienie z dnia 13 grudnia 2013 r., po zbadaniu dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej, postanowił nie przystąpić do egzekucji należności pieniężnej objętej ww. tytułem w związku ze wskazaniem przez wierzyciela niewłaściwego adresu Zobowiązanego. Następnie Naczelnik US wydał postanowienie z dnia 30 grudnia 2013 r., w którym po zbadaniu dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej nie przystąpił do egzekucji należności pieniężnej objętej ww. tytułem zaznaczając, że wierzyciel nie doręczył zobowiązanemu upomnienia. Zdaniem Dyrektora IS takie działanie organu egzekucyjnego naruszyło art. 8 k.p.a. Dyrektor IS postanowił jednak utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 13 grudnia 2013 r., bowiem pomimo prawidłowego wskazania w tytule wykonawczym adresu zobowiązanego, tytuł ten zawiera nieprawidłowości, które uprawniały organ egzekucyjny do nieprzystąpienia do egzekucji objętej ww. tytułem wykonawczym. Wskazał, że stosownie do art. 15 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel - po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku - przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Dyrektor IS zaznaczył, że w § 13 pkt 1 rozporządzenia MF określono należności, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, a mianowicie gdy dochodzona "należność została określona w orzeczeniu". Dyrektor IS zwrócił uwagę, że termin "decyzja ustalająca" odnosi się do decyzji konstytutywnych, tworzących nowy stan prawny, zaś termin "decyzja określająca" do decyzji deklaratoryjnych, czyli jedynie potwierdzających istnienie stanu, który powstał wcześniej z mocy samego prawa. Zdaniem Dyrektora IS, użyte w § 13 pkt 1 rozporządzenia MF określenie "należność pieniężna określona w orzeczeniu" odnosi się tylko do decyzji określających, a więc deklaratoryjnych i tylko wystąpienie takiej decyzji, stanowiącej podstawę prawną należności, umożliwia wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez uprzednio doręczonego upomnienia. Kwestią zasadniczą przy ustaleniu obowiązku wierzyciela doręczenia upomnienia przed wszczęciem egzekucji, jest ustalenie charakteru decyzji, stanowiącej podstawę prawną dochodzonego obowiązku na podstawie tytułu wykonawczego. Dyrektor IS zauważył również, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn.: z 2012 r. poz. 1228 ze zm.; dalej: ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczenia alimentowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powyższy obowiązek wydania decyzji w tym przedmiocie jest konsekwencją regulacji art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazującej na to, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany (ma obowiązek) do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym decyzja ta ma charakter obligatoryjny, tzn. w prowadzonym postępowaniu organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń (zob. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1070/11). W rozpatrywanej sprawie podstawę stanowi odrębna należność, od której odrębnie nalicza się odsetki za zwłokę, liczone od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia. Nieprawidłowe było zatem wystawienie tytułu wykonawczego, gdzie jako należność główną (w poz. 33), od której nalicza się odsetki za zwłokę, wskazano kwotę obejmującą okres od października 2012 r. do września 2013 r., bez wyodrębnienia kolejnych miesięcy okresu świadczeniowego, a także gdzie wskazano jedną datę, od której nalicza się odsetki za zwłokę, tj. od dnia 3 grudnia 2013 r. (w poz. 38). 3. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. 3.1. Na ww. postanowienie Dyrektora IS skarżący wniósł skargę do WSA w Olsztynie, w której domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: naruszenie (1) art. 15 § 1 u.p.e.a. w związku z § 13 pkt 1 rozporządzenia MF poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że w sprawie zachodzi konieczność doręczenia pisemnego upomnienia dłużnikowi alimentacyjnemu; (2) § 3 ust. 2 w związku z § 13 pkt 1 rozporządzenia MF poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że zwrot "należności określoną w orzeczeniu" wskazuje, że upomnienie nie jest wymagane, gdy chodzi tylko wyłącznie o należności wynikające z decyzji deklaratoryjnych; (3) art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że prawidłowe określenie terminu naliczania odsetek to wskazanie należności głównej jako kwoty poszczególnych świadczeń oraz terminów, od jakich naliczane ustawowe odsetki, z pominięciem, że wierzyciel może sam obliczyć odsetki ustawowe należne na dzień wydania tytułu wykonawczego i podać je jako kwotę należną do zwrotu, a dalszych odsetek zażądać od należności głównej (rozumianej jako sumy poszczególnych świadczeń alimentacyjnych) od dnia następującego po dacie wydania tytułu wykonawczego do dnia zapłaty; (4) art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 § 2 u.p.e.a., co powoduje niemożność wszczęcia egzekucji. 3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. 4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zdaniem WSA w Olsztynie skarga okazała się uzasadniona. Sąd ten stwierdził, że przepis § 13 pkt 1 rozporządzenia MF, wyłączając obowiązek doręczenia upomnienia w sytuacji określenia należności w orzeczeniu (w tym decyzji), nie różnicuje charakteru orzeczeń (decyzji), a przez to nie zawęża wyłączenia obowiązku upomnienia do konstytutywnego bądź deklaratoryjnego charakteru decyzji. Tak więc wymieniony charakter decyzji nie ma znaczenia dla zniesienia obowiązku doręczenia pisemnego upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, co powoduje, że bezprzedmiotowe stają się rozważania, jaki charakter posiada decyzja o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W ocenie WSA w Olsztynie niezasadny okazał się również zarzut niewłaściwego wskazania w tytule wykonawczym kwoty należności głównej, od której nalicza się odsetki ustawowe, jak wskazanie kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy zawiera prawidłowo ustaloną wartość należności głównej oraz wszystkie dane niezbędne, by prawidłowo obliczyć wysokość odsetek od tej należności, to należało uznać, że spełnia on wymogi z art. 27 u.p.e.a. 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Olsztynie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor IS (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego), który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: (I) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów; (II) naruszenie przepisów postępowania, tj.: (1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię art. 15 u.p.e.a. oraz § 13 pkt 1 rozporządzenia MF, wskazując że ich błędna wykładnia i tak pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie; (2) art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a., tj. brak uzasadnienia w zakresie oceny zgodności z prawem ustaleń organów w zakresie prawidłowości tytułu wykonawczego; (3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie wadliwych wskazań co do dalszego postępowania, ograniczających się wyłącznie do obowiązku odniesienia się do argumentacji skargi, a przez to bezpodstawne zastosowanie środków przewidzianych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do usuwania naruszenia prawa w rozstrzygnięciach administracyjnych poprzez uchylenie decyzji zamiast oddalenia skargi. 5.2. Skarżący nie skorzystał możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. 6. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. 6.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów i z tego względu podlega oddaleniu. Sedno podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do dwóch kwestii. Po pierwsze, czy egzekwowanie obowiązku zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej wymaga uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Po drugie, dotyczy kwestii prawidłowego określenia w tytule wykonawczym kwoty głównej i odsetek. 6.2. Przypomnieć należy, że art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nakłada na dłużnika alimentacyjnego obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki te, zgodnie z art. 27 ust. 1a tej ustawy, są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego. Zgodnie natomiast z art. 15 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Przesłanie upomnienia nie stanowi nieograniczonego obowiązku i ma zastosowanie w takiej sytuacji, gdy przepis szczególny nie wyłącza go w odniesieniu do określonego rodzaju egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie prawidłowo wywiódł, że w rozpatrywanej sprawie obowiązek doręczenia upomnienia został wyłączony z mocy § 13 pkt 1 rozporządzenia MF w sytuacji określenia należności w orzeczeniu (w tym decyzji). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zgodzić się ze sposobem rozumienia przez Dyrektora IS użytego w tym przepisie pojęcia "należność pieniężna określona w orzeczeniu". Przepis ten nie różnicuje bowiem charakteru orzeczeń (decyzji), a przez to nie zawęża wyłączenia obowiązku upomnienia do konstytutywnego bądź deklaratoryjnego charakteru decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2011 r., II FSK 897/10). W konsekwencji WSA w Olsztynie słusznie za bezprzedmiotowe uznał rozważania odnośnie do charakteru samej decyzji nakładającej na zobowiązanego obowiązek zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. 6.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można czynić WSA w Olsztynie zarzutu nieodniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie słusznie uznał, że skoro decyzja z dnia 29 października 2013 r. zawiera prawidłowo ustaloną należność główną stanowiąca sumę świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej oraz pozwala określić odsetki od tej należności, a kwota ta została prawidłowo powtórzona w tytule wykonawczym, to tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie w toku postępowania w sprawie obowiązku zwrotu należności przez zobowiązanego wierzyciel określił wysokość należności poprzez zsumowanie miesięcznych kwot świadczenia pozostawionych do dyspozycji wierzyciela w trakcie okresu świadczeniowego. Wprawdzie zgodnie z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznaje się na dany okres świadczeniowy, a wypłaca w okresach miesięcznych, to jednak zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanie w osnowie decyzji zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego kolejno wszystkich kwot za poszczególne miesiące i odsetek od nich obliczonych na dzień wydania decyzji nie jest bezwzględnym obowiązkiem wierzyciela. Nie sposób zgodzić się z Dyrektorem IS, że każda należność za każdy kolejny miesiąc powinna być egzekwowana oddzielnie na podstawie odrębnych tytułów wykonawczych. Zsumowanie wszystkich wypłaconych zobowiązanemu należności ma wyłącznie charakter techniczno-rachunkowy i nie wpływa na ważność samej decyzji oraz na możliwość późniejszego egzekwowania należności pieniężnej. W prawidłowo wystawionym tytule wykonawczym z dnia 2 grudnia 2013 r. wierzyciel podał kwotę należności głównej (pozycja 33 - 8.400 zł), kwotę od której nalicza się odsetki (pozycja 34 - 8.400 zł), a także kwotę odsetek naliczonych na dzień wystawienia tytułu (pozycja 38 - 703,40 zł). Wierzyciel obliczył odsetki, jakie powinien był uiścić zobowiązany na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny zaś był zobligowany do dalszego ich naliczania od łącznej kwoty zobowiązania. W konsekwencji zgodzić należy się z WSA w Olsztynie, że kwestionowany tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a. 6.4. Nie można również podzielić zarzutu skargi kasacyjnej odnośnie do udzielenia Dyrektorowi IS wadliwych wskazań co do dalszego postępowania i ograniczenie się przez WSA w Olsztynie wyłącznie do obowiązku odniesienia się do argumentacji skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbędnym jest instruowanie organu egzekucyjnego, że w konsekwencji uchylenia zaskarżonego postanowienia organ ten powinien przystąpić do egzekucji orzeczonego obowiązku, o ile nie stwierdza dalszych braków formalnych tytułu wykonawczego, i tak poddanego wyjątkowej weryfikacji pod tym względem. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny otrzymawszy do realizacji tytuł wykonawczy powinien dokonać analizy dopuszczalności egzekucji administracyjnej, a w sytuacji nie przystąpienia do egzekucji na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a., powinien wskazać wierzycielowi wszystkie nieprawidłowości, które skutkują nie wypełnieniem przez przedmiotowy tytuł wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a. Należy zgodzić się z Dyrektorem IS, że działanie organu egzekucyjnego polegające na wydaniu postanowienia w dniu 13 grudnia 2013 r. o nieprzystapieniu do egzekucji należności pieniężnej objętej tytułem w związku ze wskazaniem przez wierzyciela niewłaściwego adresu zobowiązanego, a następnie wydanie w dniu 30 grudnia 2013 r. postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji należności pieniężnej ze względu na niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia, narusza ogólna zasadę postępowania administracyjnego zawartą w art. 8 k.p.a. Nie może ujść uwadze, że nakładanie na wierzyciela obowiązków, które nie wynikają wprost z przepisów ustawy, a stanowią jedynie konsekwencję nieprawidłowego ich stosowania przez organ egzekucyjny doprowadziło do niegzekwowania należności określonych decyzją wierzyciela przez okres ponad 3 lat. 6.4. W świetle powyżej przedstawionej argumentacji zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło