II OZ 952/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" w Białymstoku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 159/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w Białymstoku na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 159/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił Stowarzyszeniu "[...]" w Białymstoku przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w Białymstoku na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zażalenie na ww. postanowienie wniosło Stowarzyszenie "[...]" w Białymstoku. Zażalenie zostało podpisane przez Prezesa tego Stowarzyszenia – B.W. Zarządzeniem z dnia 18 września 2014 r. wezwano Prezesa Stowarzyszenia "[...]" w Białymstoku do usunięcia braku formalnego zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 58 § 1 pkt 3 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") poprzez nadesłanie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, zostało wysłane listem poleconym w dniu 6 października 2014 r. Pismo awizowano w dniu 9 października 2014 r. z powodu nieobecności adresata o czym powiadomiono go o pozostawieniu pisma w miejscowym urzędzie pocztowym, poprzez umieszczenie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. W dniu 17 października 2014 r. dokonano ponownego zawiadomienia o przesyłce pocztowej. Termin do odbioru korespondencji upłynął w dniu 27 października 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (§ 1). Paragraf 2 tego przepisu stanowi zaś, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Natomiast w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Stosownie do § 4 art. 73 p.p.s.a doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Podmiot, który złożył skargę do Sądu I instancji jest stowarzyszeniem zwykłym. Jak wynika z treści art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej. Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Oznacza to, że stowarzyszenie takie tworzą wszyscy członkowie, a sposób ich działania reguluje regulamin. Analiza kolejnych przepisów Rozdziału 6 ww. ustawy, zwłaszcza art. 43 pkt 1 nie pozostawia wątpliwości, że skoro do stowarzyszenia zwykłego nie stosuje się art. 10 i 11 ustawy to oznacza, że Stowarzyszenie takie nie posiada organów. Regulamin stowarzyszenia wskazuje jedynie, że Stowarzyszenie posiada przedstawiciela, który go reprezentuje, ale przedstawiciel nie jest jego organem. W orzecznictwie sądów powszechnym prezentowany jest pogląd, że przez "reprezentowanie stowarzyszenia" nie można rozumieć zaciągania zobowiązań ze skutkiem dla stowarzyszenia. Zobowiązania majątkowe mogą zaciągać członkowie osobiście lub działając przez pełnomocnika na zasadach i w sposób określony w przepisach Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie (tak postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2001 r., I ACa 214/01, OSA 2003, z. 1, poz. 1). Takie stanowisko prezentuje również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. (w sprawie I CSK 234/12, LEX 1307997), w którym stwierdził, że nie można wywieść przyznania zdolności prawnej stowarzyszeniom zwykłym z przewidzianego w art. 40 ust. 2 powołanej wyżej ustawy wymagania uchwalenia przez osoby zakładające stowarzyszenie zwykłe regulaminu, określającego w szczególności nazwę stowarzyszenia, jego cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych na podstawie art. 331 k.c., podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych nie mogą być same te stowarzyszenia, lecz tylko ich członkowie. Przenosząc powyższe na grunt postępowania sądowoadministracyjnego podkreślić należy, że osoba wskazana w Regulaminie jako przedstawiciel nie posiada uprawnień do reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stanowiska takiego nie zmienia także treść art. 25 § 2 i 4 p.p.s.a. Od zdolności procesowej należy bowiem odróżnić zdolność sądową, to jest zdolność do występowania w postępowaniu jako strona. Z treści art. 25 § 2 p.p.s.a. wynika, że ta ostatnia przysługuje stowarzyszeniom zwykłym. Zdolność sądowa organizacji społecznych, zarówno posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej działalności jest także konsekwencją przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 31 k.p.a.). Do takich sytuacji odnosi się art. 25 § 4 p.p.s.a. Konkludując pomimo tego, że stowarzyszeniu zwykłemu niewątpliwie przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, to legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych, w tym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Przedstawiciel wskazany w regulaminie wprawdzie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe ale jedynie wówczas, gdy pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Źródłem takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (tak m.in. Wyrok NSA z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2525/12, Lex 1488169, oraz z dnia 14 maja 2014 r., w sprawie II OSK 2966/12, dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, zarządzeniem z dnia 18 września 2014 r. wezwał Prezesa Stowarzyszenia "[...]" B.W. do usunięcia braku formalnego zażalenia przez nadesłanie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej podpisanego przez wszystkich członków stowarzyszenia. Jednak Prezes ww. Stowarzyszenia, w zakreślonym przez sąd terminie, wymienionego braku formalnego nie uzupełnił. Wobec niewykonania zarządzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 22 lipca 2014 r. należało uznać za obarczone brakiem formalnym. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 i art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu zażalenia.