IV SAB/Gl 7/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi P. H. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. w przedmiocie informacji publicznej 1) odrzuca skargę w części dotyczącej bezczynności Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. w zakresie punktu 1 wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] roku; 2) w pozostałej części skargę oddala. W piśmie z dnia 6 listopada 2013 r., skarżący P.H. zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w K., z wnioskiem o udostępnienie informacji dotyczącej sprawy dyscyplinarnej o sygn. [...] prowadzonej w Sądzie Apelacyjnym w K. tj. - 1) odpisu protokołu rozprawy w sprawie [...], która odbyła się w dniu 18 października 2013 r.; - 2) dokumentów, w tym wniosków dowodowych, złożonych przez sędziego A.J. lub jej pełnomocnika do akt sprawy po dniu 15 września 2013 r. Skarżący wniósł o udostępnienie informacji na piśmie w postaci skanu dokumentów przesłanych na wskazany przez niego adres skrzynki poczty elektronicznej. W odpowiedzi na powyższe, Prezes Sądu Apelacyjnego w K. (nazywany dalej również organem), w piśmie z dnia 20 listopada 2013 r. poinformował skarżącego, że postępowanie dyscyplinarne przed sądem dyscyplinarnym toczy się w oparciu o przepisy Rozdziału 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98. poz. 1070 z późn. zm.), zaś w zakresie nieuregulowanym w powołanych przepisach, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (dalej zwanego również K.p.k.). Dodał, że dostęp do akt sprawy dyscyplinarnej i uzyskiwanie kopii dokumentów (pkt 1 wniosku), regulują przepisy art. 156 K.p.k. i w tym trybie oraz zakresie możliwe jest udostępnianie informacji w nich zawartych. Wskazał, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (zwanej dalej również u.d.i.p.), nie znoszą ograniczeń ustawowych określających dostęp do akt toczącego się postępowania i dlatego też tryb wskazany przez skarżącego nie znajduje w tym przypadku zastosowania, a skarżący nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 156 § 2 K.p.k., uprawnionych do ubiegania się o wydanie kopii takich dokumentów. Dodał, że wniosek w zakresie dokumentów wytworzonych przez stronę postępowania lub jej obrońcę, w tym złożonych wniosków dowodowych (pkt 2 wniosku), także nie podlega rozpoznaniu w trybie cytowanej ustawy, bowiem dokumenty te i wnioski nie stanowią informacji publicznej. W piśmie z dnia 17 grudnia 2013 r., wysłanym pocztą elektroniczną w dniu 20 grudnia 2013 r., P.H. wezwał Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. do usunięcia naruszenia prawa poprzez udostępnienie mu informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 6 listopada 2013 r. Wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP przysługuje mu prawo do uzyskania informacji, o którą wnosił. W odpowiedzi na wezwanie, Prezes Sądu Apelacyjnego w K., w piśmie z dnia 13 stycznia 2014 r. poinformował skarżącego, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 20 listopada 2013 r. informującym, iż postępowanie przed sądem dyscyplinarnym toczy się w oparciu o przepisy Rozdziału 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 427 z późn. zm.), zaś w zakresie nieuregulowanym w tych przepisach, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Ponownie wskazał, że dostęp do akt sprawy dyscyplinarnej i uzyskiwanie kopii dokumentów regulują przepisy art. 156 K.p.k. i w tym trybie oraz zakresie możliwe jest udostępnienie informacji w nich zawartych, a przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie znoszą ograniczeń ustawowych określających dostęp do akt toczącego się postępowania. Ponadto podkreślił, że jeśli żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej lub, gdy wniosek dotyczy informacji publicznej udostępnianej w trybie szczególnym (tj. w trybie unormowanym w innych regulacjach niż u.d.i.p.), dany podmiot nie jest zobligowany do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, a jedynie do zawiadomienia wnioskodawcy, iż żądane informacje nie są objęte zakresem przedmiotowym u.d.i.p. (wyrok NSA z dnia 27 września 2002 r., II SAB 180/02; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2002 r., II SA 3301/02; wyrok z dnia 25 marca 2003 r., II SA 4059/02; M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 67-68.). P.H. w piśmie z dnia 16 stycznia 2014 r. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w K., zarzucając naruszenie przez wymieniony organ, art. 2 i art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, tj. nieudostępnienie informacji publicznej w ustawowym terminie, przez co doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego. W związku z tym wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przed Sądem Apelacyjnym w K. toczy się postępowanie dyscyplinarne sędziego A.J. Zarzut wobec obwinionej dotyczy naruszenia przepisów ustawy (nieprzestrzeganie terminów ustawowych), czego konsekwencją było obciążenie Skarbu Państwa kwotą 5.000 PLN oraz pozbawienie skarżącego, pełnowartościowego kontaktu z dziećmi. Sędzia udzieliła zabezpieczenia kontaktów z dziećmi po ponad 10 miesiącach od wpływu wniosku. Następnie skarżący wskazał, że z uwagi na to, że sędzia jest osobą pełniącą funkcję publiczną, a zgodnie z art. 116 Ustawy o ustroju sadów powszechnych, postępowanie dyscyplinarne sędziów jest jawne, wnioskiem z dn. 6.11.2013 r. wystąpił o udostępnienie, tj. przesłanie na adres poczty elektronicznej skanu: 1) odpisu protokołu rozprawy w sprawie [...], która odbyła się 18.10.2013 r.; 2) dokumentów, w tym wniosków dowodowych, złożonych przez sędziego A.J. lub jej pełnomocnika do akt sprawy [...] po dniu 15.09.2013 r. Skarżący dodał, że w dniu 21.11. 2013 r. otrzymał pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego w K., w którym wyżej wymieniony stwierdził, że informacja objęta pkt 1 żądania - jest dostępna tylko dla stron, a informacja objęta drugim punktem wniosku, nie stanowi informacji publicznej. W tym zakresie skarżący podniósł, że wypowiedzi Prezesa w odniesieniu do pkt 1 wniosku, nie można uznać za decyzję administracyjną, gdyż nie ma ona wszystkich elementów decyzji, zdefiniowanych w art. 107 kpa, w szczególności pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Następnie wskazał, że oznacza to, iż w odniesieniu do obu żądań wyrażonych w piśmie z dn. 6.11.2013 r. Prezes nie udostępnił informacji publicznej i pozostaje w bezczynności. Podkreślił, że art. 61 Konstytucji RP stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. W tym zakresie wskazał, że sędziowie są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Dodał, że według art. 61 § 4 Konstytucji RP, ustawodawca zwykły (w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych lub w Kodeksie postępowania karnego) nie może ingerować w treść prawa dostępu do informacji publicznej określonego w Konstytucji, może jedynie regulować tryb udostępniania (aspekt proceduralny). Podniósł, że w świetle zasad konstytucyjnych i orzecznictwa sądów administracyjnych, materiały z postępowania dyscyplinarnego sędziów są informacją publiczną (wyrok WSA w Warszawie, sygn. II SA/Wa 1929/12). Sędziowie są osobami publicznymi, które muszą liczyć się z krytyką i możliwością ubiegania się o dostęp do informacji ich dotyczących ( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dn. 20 marca 2006 r. (sygn. K 17/05). Wskazał, że zgodnie z art. 116 ust. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, postępowanie dyscyplinarne sędziów jest jawne. W tym zakresie dodał, że ustawa posługuje się pojęciem "postępowanie", a nie "posiedzenie sądu", nie "orzeczenie", nie "rozprawa", co oznacza, że całość postępowania jest jawna. Podkreślił, że takie sformułowanie przemawia za maksymalnie szerokim udostępnianiem informacji dotyczących czynności dyscyplinarnych. Dodał, że w odniesieniu do stron postępowania prowadzonego przy drzwiach zamkniętych, konieczna jest anonimizacja przed udostępnieniem, ale nie zwalnia to Prezesa z udostępnienia informacji. Podkreślił, że informacje, o które wnosi, są informacją publiczną - dotyczą faktów odnoszonych do sędziego, tj. osoby pełniącej funkcję publiczną, w kwestiach związanych ze sprawowaniem przez nią urzędu. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 listopada 2007 r., sygn. akt. II SAB/Wa 68/07 wskazał, że "informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne (...)", a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 15.10.2007 r. (sygn. akt II SAB/Kr 56/07) stwierdził, że "organy publiczne, a precyzyjniej określając organy uprawnione do wykonywania zadań publicznych, z założenia nie podejmują innych czynności jak załatwianie spraw publicznych. Wykonywanie zadania publicznego nie może polegać na realizacji sprawy prywatnej (...)".Następnie skarżący podniósł, że pojęcie "informacja publiczna'' należy interpretować w układzie informacja publiczna - informacja prywatna i nie sposób uznać, by sprawą prywatną było wyjaśnienie domniemanych nieprawidłowości przy sprawowaniu urzędu przez sędziego. Skarżący wskazał, że uzyskanie wnioskowanej informacji ma doniosłe znaczenie publiczne - ustalenie, dlaczego obwiniona rozpoznając sprawę, nie była w stanie przestrzegać przepisu ustawy i dlaczego nikt tego nie nadzorował - może prowadzić do uzyskania przesłanki uchylenia orzeczeń wydawanych w sprawach rozpoznawanych w tamtym okresie przez obwinioną. Podkreślił, że niezasadne jest powoływanie przez Prezesa przepisów art. 156 Kodeksu postępowania karnego, gdyż przepisy K.p.k., zgodnie z art. 128 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej: "pusp"), stosuje się wyłącznie posiłkowo - w kwestiach nieuregulowanych w pusp, a kwestia jawności postępowania jest uregulowana w art. 116 § 1 pusp - w sposób jasny, niewątpliwy i jednoznaczny (clara non sunt interpretandae). Dodał, że istotą prawa do uzyskania informacji publicznej jest uzyskanie informacji umożliwiającej sprawowanie kontroli społecznej nad organami władzy publicznej i osobami pełniącymi funkcje publiczne (w tym nad działalnością sędziów). W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 13 stycznia 2014 r. Następnie w piśmie z dnia 4 kwietnia 2014 r. skarżący wskazał, że Wiceprezes Sądu Apelacyjnego w K., w dniu 24 stycznia 2014 r. przekazał mu orzeczenia wydane w sprawie [...]. Jednakże nadal nie udostępnił skarżącemu informacji, o którą wnosił w dniu 6 listopada 2013 r. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2014 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w K. podtrzymał dotychczasowe wnioski i ich uzasadnienie. Ponadto dodał, że postępowanie dyscyplinarne w sprawie sędziego A.J. nie zostało zakończone, gdyż odwołania od orzeczenia wydanego w sprawie [...], wnieśli Minister Sprawiedliwości i Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego. W związku z tym organ podniósł, że w toczącym się postępowaniu, nie ma zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej, w zakresie objętym wnioskiem skarżącego. W kolejnym piśmie – z dnia 20 maja 2014 r. – skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dwukrotności miesięcznego wynagrodzenia, na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sąd administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na bezczynność organów administracji w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu. Skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie, dotyczyła bezczynności Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie - 1) odpisu protokołu rozprawy w sprawie dyscyplinarnej o sygn. [...] prowadzonej wobec sędziego A.J. w Sądzie Apelacyjnym w K., która odbyła się w dniu 18 października 2013 r.; - 2) dokumentów, w tym wniosków dowodowych, złożonych przez sędziego A.J. lub jej pełnomocnika do akt tej sprawy po dniu 15 września 2013 r. Jako podstawę prawną powyższego wniosku, skarżący wskazał art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 z 2001 r., poz. 1198 z późn. zm.). Z uwagi na treść pkt 1 wniosku skarżącego, podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Natomiast postępowanie dyscyplinarne wobec sędziów sądów powszechnych toczy się w oparciu o przepisy Rozdziału 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98. poz. 1070 z późn. zm.). Według zaś art. 128 tej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w tym rozdziale, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (dalej zwanego również K.p.k.). Kwestia dostępu do dokumentów zawartych w aktach sprawy dyscyplinarnej, nie została uregulowana w Rozdziale 3 wyżej cytowanej ustawy, a wobec tego – na podstawie art. 128 tej ustawy – odpowiednie zastosowanie w tym zakresie znajdują przepisy art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie zaś z art. 156 § 1 K.p.k., stronom, podmiotowi określonemu w art. 416, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym, udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Przepis powyższy reguluje zatem kwestię udostępniania akt sprawy sądowej, a więc dokumentów zawartych w tych aktach. Co wymaga podkreślenia – dotyczy nie tylko stron, obrońców, pełnomocników, przedstawicieli ustawowych, ale także innych osób – według bowiem regulacji zawartej w zdaniu drugim tego przepisu - akta sądowe mogą być im udostępnione za zgodą prezesa sądu. Wobec tego, że przepis powyższy ma charakter bardzo ogólny - nie wymaga dłuższego wywodu, iż zgoda prezesa sądu obejmuje również określenie sposobu udostępnienia akt. W przedmiotowej sprawie, pkt 1 wniosku skarżącego dotyczył udostępnienia odpisu protokołu rozprawy w sprawie dyscyplinarnej, a zatem – jak trafnie podniósł skarżący – udostępnienia informacji mającej charakter informacji publicznej. Jednakże – jak już była o tym mowa wyżej - w kwestii dostępu do dokumentów zawartych w aktach sprawy dyscyplinarnej, na podstawie art. 128 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych – odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania karnego. Wobec tego stwierdzić należało, że - zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przepisy tej ustawy, nie mogą mieć w tym zakresie zastosowania. Oznacza to, że dokumenty zawarte w aktach postępowania dyscyplinarnego, będące informacją publiczną, mogą być udostępniane tylko w trybie art. 156 K.p.k., a nie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśli bowiem istnieją przepisy regulujące w sposób szczególny dostęp do informacji, to wyłączone jest stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym – jak wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie - skarga na bezczynność w tym zakresie, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd administracyjny może bowiem kontrolować wyłącznie te akty lub czynności (albo ich brak), które zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dokonywane są na zasadach i w trybie tej ustawy (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt II SAB/Kr 29/09). Z powyższego powodu, skargę w tej części należało odrzucić, gdyż według art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeśli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W konsekwencji - skarga w zakresie, w którym została odrzucona, nie podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Jedynie na marginesie podnieść należało, że wbrew błędnemu przekonaniu skarżącego – art. 116 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, który dotyczy jawności postępowania dyscyplinarnego sędziów, nie jest unormowaniem regulującym kwestie udostępniania informacji publicznych zawartych w aktach tego postępowania. W pozostałej części skarga dotyczyła bezczynności organu co do pkt 2 wniosku skarżącego z dnia 6 listopada 2013 r., tj. udostępnienia dokumentów, w tym wniosków dowodowych, złożonych w postępowaniu dyscyplinarnym po dniu 15 września 2013 r., przez obwinioną i jej obrońcę. W tym zakresie podnieść zatem należało, że art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, określający przedmiotowy zakres dostępu do informacji, jako jedno z uprawnień wskazuje prawo wglądu do dokumentów urzędowych, a ponadto według art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tej ustawy, udostępnieniu podlega treść i postać dokumentów urzędowych. Nie ulega zatem wątpliwości, że jednym z koniecznych warunków udostępnienia dokumentu jest to, żeby dokument taki był dokumentem urzędowym. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 2 wymienionej ustawy, dokumentem urzędowym w rozumieniu tej ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Wbrew zatem błędnemu przekonaniu skarżącego, wnioski dowodowe złożone w postępowaniu dyscyplinarnym przez obwinioną i jej obrońcę, nie stanowią dokumentów urzędowych, gdyż nie zostały sporządzone w ramach kompetencji funkcjonariusza publicznego, a jedynie jako wykonanie uprawnień strony postępowania. Nie wymaga bowiem szerszego wywodu, że pomimo tego, iż stroną postępowania dyscyplinarnego jest sędzia sądu powszechnego – a więc niewątpliwie funkcjonariusz publiczny – wnioski dowodowe w tym postępowaniu nie są składane przez niego w ramach sprawowania urzędu, a wyłącznie jako wykonanie uprawnień obwinionego. W powyższym zakresie, trafnie więc organ stwierdził, że dokumenty wytworzone w ramach postępowania dyscyplinarnego przez stronę tego postępowania, w tym jej wnioski dowodowe, nie stanowią informacji publicznej. Ponadto prawidłowo podniósł, że jeśli żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, organ nie jest zobligowany do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, a jedynie do zawiadomienia o tym wnioskodawcy. Stwierdzić zatem należało, że w przedmiotowej sprawie – w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 6 listopada 2013 r. - Prezes Sądu Apelacyjnego w K., w piśmie z dnia 20 listopada 2013 r., zawarł informację co do powyższej kwestii. W związku z tym, nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący bezczynności wymienionego podmiotu w zakresie pkt 2 wniosku z dnia 6 listopada 2013 r. Bezpodstawny był zatem również wniosek skarżącego, złożony w piśmie z dnia 20 maja 2014 r., o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w K. grzywny na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. Wobec tego – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – skargę w tej części należało oddalić.