I SA/Wa 2119/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi C. S. i M. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę Prezydent W. wypowiedział pismem z [...] listopada 2009 r. - wskazując, że wypowiedzenie kieruje do C. S. oraz spadkobierców po J. S. - dotychczasową wysokość opłaty z tytułu prawa użytkowania wieczystego udziału 0,060200 części, nieruchomości gruntowej przy ulicy [...], uregulowanej w KW [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] nr, związanego z własnością lokalu nr [...], równocześnie proponując nową wysokość opłaty rocznej - [...] zł. W punkcie 6 wypowiedzenia wskazano, że użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia, złożyć do SKO w W. wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione albo jest uzasadnione w innej wysokości. W wypowiedzeniu zawarto też prośbę o dostarczenie do Wydziału Nieruchomości postanowienia o nabyciu praw spadkowych po zmarłej w dniu [...] marca 2006 r. J. S. Wskazano, że w przypadku niejasności można skontaktować się telefonicznie pod wskazane w wypowiedzeniu numery telefonów. Przesyłka zawierająca wypowiedzenie wysłana została do C. S. na adres ul. [...], [...] W. Przesyłka zwrócona została do Urzędu Dzielnicy [...] w dniu 16 grudnia 2009 r. z adnotacją “zwrot, nie podjęto w terminie". Na przesyłce doręczający dokonał w dniu 30 listopada 2009 r. adnotacji “mieszkanie zamknięte, awizo w skrzynce, Awizowano w UP [...]". Kolejna adnotacja “awizowano powtórnie" dokonana została w dniu 7 grudnia 2009 r. Obie adnotacje opatrzone zostały podpisem doręczającego. W dniu 4 sierpnia 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek wniesiony przez C. S. reprezentowanego przez adwokata M. L. i przez M. L. we własnym imieniu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uznanie, że podwyższenie opłaty z tytułu prawa użytkowania wieczystego udziału 0,060200 części, nieruchomości gruntowej przy ulicy [...], uregulowanej w KW [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, związanego z własnością lokalu nr [...] jest nieuzasadnione wraz z wnioskiem w tym zakresie. W uzasadnieniu wnioskodawcy wskazali, że wypowiedzenie zostało skierowane na adres zamieszkania C. S., chociaż powinno być skierowane na adres prowadzenia działalności, a tym samym adres nieruchomości, której dotyczy wypowiedzenie wysokości opłaty. Podano, że dnia [...] lipca 2010 r. została zawarta umowa sprzedaży lokalu, na mocy której ówcześni współwłaściciele lokalu sprzedali lokal M. L. Od dnia sprzedaży lokalu, jest on miejscem prowadzenia działalności gospodarczej - kancelarii adwokackiej – M. L. Podczas kolekcjonowania dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy sprzedaży, w dniu 22 lipca 2010 roku, C. S. będąc w siedzibie gminy, uzyskał informację o podwyższonej opłacie z tytułu użytkowania wieczystego, o którym to fakcie C. S. i poinformował kupującą — M. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 ust. 2 u.g.n. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku. W uzasadnieniu organ wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyznaczyło w sprawie rozprawę w dniu 19 grudnia 2011 r. Na rozprawę stawiła się adw. M. L., która wniosła o wezwanie i przesłuchanie C. S. na okoliczność doręczenia wypowiedzenia. Oświadczyła też, że jest następcą prawnym C. S. i podczas zawierania w dniu [...] lipca 2010 r. umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu, strony powzięły wiadomość o podwyższeniu opłat z tytułu użytkowania wieczystego, czego wcześniej nie były świadome. Pełnomocnik zobowiązała się do przedłożenia odpisu umowy sprzedaży lokalu. Prezydent W. dołączył dokumenty związane z wypowiedzeniem, w tym kopię wypowiedzenia, operatu szacunkowego oraz kopię koperty, z pieczęci dwukrotnego awizowania korespondencji adresowanej na adres domowy C. S. Pomimo długiego okresu oczekiwania pełnomocnik nie przedstawiła kopii aktu notarialnego umowy kupna-sprzedaży nieruchomości. Organ po przywołaniu treści przepisu art. 58 k.p.a. wskazał, że za brak winy w uchybieniu terminu należy uznać okoliczności, których strona przy największej możliwej w danym momencie staranności nie była w stanie przezwyciężyć. SKO stwierdziło, że wypowiedzenie doręczono zgodnie z art. 44 k.p.a. w dniu 15 grudnia 2009 r. Według oświadczenia - niepopartego jednak dowodem - strony dowiedziały się, że wypowiedzenie zostało wystosowane, w dniu 28 lipca 2010 r. Wniosek, wysłany został 29 lipca 2010 r., zatem niezwłocznie. W ocenie organu, przesłanki przywrócenia terminu nie nastąpiły. C. S. nie przedstawił istniejących obiektywnych przeszkód, ani nie uprawdopodobnił w żaden sposób braku winy w uchybieniu terminu. Nie przedstawił żadnych dowodów na to, że zaistniała jakaś obiektywna przeszkoda w złożeniu wniosku. Doręczenie zastępcze, opisane w art. 44 k.p.a. ma takie same skutki jak doręczenie zwykłe. SKO stwierdziło, że nie można uznać, iż wysłanie wypowiedzenia opłaty za użytkowanie wieczyste właścicielowi lokalu użytkowego nie na adres tego lokalu, ale na adres miejsca zamieszkania jest błędem organu, niweczącym skutki opisane w art. 44 § 4 k.p.a. W ocenie organu, nie zostały spełnione warunki do przywrócenia terminu. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi C. S. reprezentowanego przez adwokata M. L. i przez M. L. we własnym imieniu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania skarżacy zarzucili naruszenie: - art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i §2, i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dodatkowej dokumentacji dotyczącej stanu lokalu pomimo jego dopuszczenia; nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania C. S., G. J. i A. A.; nierozpoznanie wniesionych przez skarżących wniosków dowodowych, - art. 8, 10 k.p.a. w związku z art. 19 ustawy o SKO poprzez: odroczenie rozprawy celem przeprowadzenia dowodu z dokumentów, to jest dodatkowej dokumentacji dotyczącej stanu lokalu, a następnie wydanie postanowienia bez przeprowadzenia tego dowodu oraz wyznaczenia terminu kolejnej rozprawy; uniemożliwienie skarżącym ustosunkowania się do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia wniosków dowodowych, - art. 40 § 1 i § 3, 42 § 1 i § 3 oraz 44 § 1, §2, § 3 i §4 k.p.a. w związku z art. 19 ustawy o SKO, poprzez: uznanie, że zaadresowana do C. S. przesyłka, na jego adres zameldowania skutkowała prawidłowym doręczeniem, podczas gdy adres korespondencyjny był organowi znany; uznanie, że spełnia wymogi prawidłowego doręczenia, wysłanie przesyłki na adres zameldowania tylko jednemu ze współwłaścicieli podczas gdy współwłaścicieli było trzech; - art. 6, 8, 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 19 ustawy o SKO, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez inny skład orzekający niż wyznaczony do rozpoznania sprawy i orzekający na rozprawie; - z ostrożności art. 58 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło z winy C. S. W uzasadnieniu na wstępie wskazano, że sprawa dotyczy lokalu użytkowego, znajdującego się w budynku mieszkalnym przy ul. [...] lok. [...] w W. Do dnia sprzedaży lokalu, tj. do dnia [...] lipca 2010 r., lokal byl miejscem prowadzenia działalności gospodarczej — kancelarii prawnej - skarżącego C. S. i stanowił współwłasność C. S., G. J. i A. A. Współwłaścicielki lokalu G. J. i A. A. otrzymały udziały w lokalu w drodze spadkobrania, po ich matce a żonie C. S.- J. S. (postanowienie z dnia [...] sierpnia 2007 roku w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po J. S.). Dnia [...] lipca 2010 r. została zawarta umowa sprzedaży lokalu, na mocy której ówcześni współwłaściciele lokalu wymienieni powyżej, sprzedali lokal M.L. Podano, że podczas kolekcjonowania dokumentów niezbędnych do zawarcia rzeczonej umowy sprzedaży, w dniu 22 lipca 2010 r., C. S. będąc w siedzibie gminy, uzyskał informację o podwyższonej opłacie z tytułu użytkowania wieczystego, o którym to fakcie C.S. poinformował kupującą M. L. Skarżący C. S. powziął w gminie informację o zaleganiu przez właścicieli Lokalu przy ul. [...] w W. z opłatą z tytułu użytkowania wieczystego na kwotę [...] złotych. Wysokość dotychczas obowiązującej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przypadającej na właścicieli lokalu wynosiła [...] złotych. Skarżący dowiedzieli się, że wysokość opłaty rocznej została zaktualizowana i wynosi obecnie [...] złotych. Skarżący podnieśli, że ówcześni właściciele lokalu, tj. C. S. i spadkobierczynie po J. S., tj. G. J. i A.A., nie otrzymali od organu wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej ani żadnej innej informacji o zmianie jej wysokości. Wypowiedzenie to nie zostało im doręczone. Organ uniemożliwił udział w postępowaniu spadkobierczyniom po J. S., kierując pismo wyłącznie do ich ojca. Wskazane pismo zostało zaadresowane do "C. S. oraz do spadkobierców po J. S.". W ocenie skarżacych pismo powinno zostać wysłane osobno do C. S. i każdego z pozostałych współwłaścicieli odrębnie. Każda bowiem z tych osób była uprawniona do kwestionowania wysokości opłaty i miała prawo do zapoznania się z treścią wypowiedzenia. Skarżący wskazali, że niezwłocznie po zawarciu umowy sprzedaży tj. w dniu [...] lipca 2010 r. złożyli wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego Lokalu, dokonana przez Prezydenta W. jest nieuzasadniona, wnosząc jednocześnie z ostrożności o przywrócenie terminu na złożenie przedmiotowego wniosku. W dalszej części skarżacy wskazali, że wypowiedzenie zostało skierowane na adres miejsca zameldowania C. S., nie zaś na adres będący zarówno adresem jego miejsca pracy, jak i lokalu, którego dotyczy wypowiedzenie. W obliczu utrwalonego w doktrynie i orzecznictwie poglądu, co do różnicy między miejscem zamieszkania, a zameldowania, poprzestanie na skierowaniu pisma na adres miejsca zameldowania jest dowodem na to, że organ w ogóle nie dbał o to, czy skarżący pismo otrzyma. Gmina musiała mieć wiedzę, gdzie C. S. prowadzi swoją działalność i w jakim celu wykorzystuje lokal, którego dotyczy wypowiedzenie wysokości opłaty. Skarżacy nie zgodzili się z ustaleniem organu, że wypowiedzenie doreczono C. S. w trybie przepisu art. 44 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, powołując dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Z tego powodu brak było podstaw do uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, brak było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione. Na wstępie wskazania wymaga, że choć aktualizacja opłaty rocznej stanowi co do istoty sprawę o charakterze cywilnoprawnym, to jednak rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu rozstrzygane jest postanowieniem jak stanowi art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. Wskazania wymaga przy tym, że art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) zwanej dalej u.g.n., nie przewiduje, aby od takiego rozstrzygnięcia Kolegium służył sprzeciw do sądu powszechnego, albowiem służy on jedynie od orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 3 tej ustawy, a postanowienie w kwestii przywrócenia terminu orzeczeniem takim nie jest. Jednocześnie z mocy art. 79 ust. 7 u.g.n. od postanowienia, o którym mowa wyżej, wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w myśl zasad wynikających z k.p.a. nie służy zażalenie. Konsekwencją tego jest uznanie przez Sąd, że na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, jako postanowienie kończące postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), służy skarga do sądu administracyjnego (v. wyroki NSA z dnia 11 lipca 2007 r. sygn. akt I OSK 1141/06, publ. LEX nr 299413, z dnia 17 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 1008/09, publ. LEX nr 594826, z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 876/07, publ. LEX nr 413615, z 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 876/10). Na gruncie tej sprawy, podkreślenia wymaga, że aby organ w ogóle mógł rozważać zasadność przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, niezbędne jest ustalenie, że doszło do uchybienia terminowi. W ocenie Sądu, ustalenie dokonane w tym zakresie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie jest prawidłowe. Organ błędnie przyjął bowiem, że wypowiedzenie z dnia [...] listopada 2009 r. skierowane do C. S. i spadkobierców po J. S., a wysłane (zaadresowane) do W. S. zostało skutecznie doręczone i weszło do obrotu prawnego. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2009 r., tj. w dacie, jaką opatrzone było wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, z którym to prawem związane jest prawo współwłasności lokalu, lokal pozostawał współwłasnością trzech osób: C. S., G. J. i A. A. Wypowiadając dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego organ posiadał wiedzę o tym, że J.S., która była współwłaścicielem lokalu, zmarła w dniu [...] marca 2006 r., albowiem w treści wypowiedzenia wezwał C. S. do przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Jednocześnie jednak organ nie ustalił danych aktualnych na dzień [...] listopada 2009 r. współwłaścicieli lokalu i współużytkowników wieczystych gruntu. Wypowiedzenie skierowane do C.S. i spadkobierców po J. S. zaadresował i wysłał do C. S. W ocenie Sądu, wypowiedzenie to powinno zostać skierowane i doręczone odrębnie każdemu ze współużytkowników wieczystych, aby można było mówić o skutecznym wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Nie jest wystarczające - dla skutecznego doręczenia – skierowanie wypowiedzenia i wysłanie go do jednego ze współwłaścicieli i współużytkowników wieczystych. Pamiętać należy przy tym, że doręczenie wypowiedzenia otwiera każdemu ze współużytkowników wieczystych możliwość złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione lub jest uzasadnione w innej wysokości. Brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia powoduje zatem, że nie otwierają się żadne terminy. Wskazania wymaga też na gruncie tej sprawy, że Sąd Najwyższy w dniu 14 maja 2014 r. sygn. akt III CZP 19/14 podjął uchwałę, zgodnie z którą opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego związanego z prawem własności wyodrębnionego lokalu mieszkalnego powinna być wypowiedziana w całości wszystkim współwłaścicielom tego lokalu (art. 78 ust. 1 u.g.n.). Nie ulega zatem wątpliwości, że wypowiedzenie powinno być dokonane w stosunku do każdego ze współużytkowników wieczystych, tym bardziej, że zgodnie z art. 78 ust. 1 zdanie ostatnie u.g.n., do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z odpisu KW [...] wynika, że lokal, o którym mowa w sprawie stanowi lokal mieszkalny. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Stosownie do art. 40 § 2 zdanie pierwsze k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W sprawie tej jest bezsporne, że w postępowaniu dotyczącym wypowiedzenia wysokości opłaty C. S. nie został ustanowiony pełnomocnikiem pozostałych spadkobierców po J.S. W sprawie tej jest bezsporne, że podmiot dokonujący wypowiedzenia wysokości opłaty nie ustalił danych wszystkich współużytkowników wieczystych i współwłaścicieli lokalu i nie doręczył im wypowiedzenia. Niedoręczenie wypowiedzenia G. J. i A. A. powoduje, że nie można mówić w przypadku wypowiedzenia z dnia [...] listopada 2009 r. o skutecznym wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Już z tej tylko przyczyny brak było możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione. W sprawie tej nie ma bowiem mowy o uchybieniu terminu do dokonania czynności. Dodatkowo jedynie Sąd wskazuje, że na gruncie procedury administracyjnej nie było błędem podmiotu dokonującego wypowiedzenia skierowanie przesyłki do C. S. na adres zamieszkania. Zgodnie bowiem z przepisem art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Skierowanie zatem przesyłki na adres zamieszkania było prawidłowe. Inną okolicznością jest natomiast, że w stanie faktycznym tej sprawy, organ obowiązany był podjąć dodatkowe czynności celem doręczenia wypowiedzenia. Przepis art. 42 § 1 k.p.a. daje bowiem możliwość doręczenia przesyłki w miejscu pracy. W okolicznościach tej sprawy, organ powinien był wykorzystać tę możliwość i przesłać wypowiedzenie wysokości dotychczasowej wysokości opłaty rocznej C. S. jako jednemu ze współwłaścicieli na adres lokalu [...] przy ul. [...] w W., z którego współwłasnością związane było prawo użytkowania wieczystego. Podkreślenia wymaga bowiem, że doręczenie zastępcze może nastąpić dopiero w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a. Tym samym również o skutku doręczenia (art. 44 § 4 k.p.a.) można mówić tylko przy spełnieniu tego warunku. Doręczenie właściwe zawsze ma pierwszeństwo przed doręczeniem zastępczym. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze Sąd wskazuje, że nie były one zasadne. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.