I SA/Wa 2744/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2014 r. sprawy ze skargi G. H. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Minister Skarbu Państwa działając na podstawie art. 149 § 4 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 149 § 3 k.p.a. oraz art. 9 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obcymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] r. G. H. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty za mienie zabużańskie pozostawione przez W. i J. H. w miejscowości M. i w W. Organ wyjaśnił, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z Mazowieckiego r. sygn. akt [...] spadek po W. H., zmarłym [...] r., ostatnio stale zamieszkałym w M. na obecnym terytorium [...] na podstawie ustawy nabył syn J. H. w całości. Postanowieniem Sądu Rejonowego W. z [...] r. sygn. akt [...] spadek po J. H. zmarłym [...] r., na podstawie ustawy nabyli żona A. H. oraz syn A. H. po [...] części spadku każdy z nich. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z [...] r. sygn. akt [...] spadek po A. H. z domu H., zmarłej [...] r., na podstawie ustawy nabył syn A. H. w całości. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z [...] r. sygn. akt [...] spadek po H. H. z domu W. zmarłej [...] r., na podstawie ustawy nabyła G. Z. S. z domu H. oraz A. H. po [...] części spadku każdy z nich. W/w postanowieniem spadek po A. H. zmarłym [...] r., na podstawie ustawy nabyła córka G. S. z domu H. w całości. Na podstawie uwierzytelnionej kopi dowodu osobistego organ ustalił, że G. H. jest obywatelką polską. Decyzją nr [...] z [...] r., Wojewoda [...] potwierdził posiadanie przez G. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, położonej w majątku [...], gmina M., powiat [...], województwo [...]. Postanowieniem nr [...] z [...] r. Wojewoda [...] przekazał zgodnie z właściwością Wojewodzie Pomorskiemu wniosek G. H. o potwierdzenie posiadania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej położonych w miejscowości M. i w W. Decyzją z [...] r. nr. [...] Wojewoda [...] potwierdził posiadanie przez G. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. H. połowy nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, położonej w W. przy ul. [...], w dawnym województwie [...]. Decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] potwierdził posiadanie przez G. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, położonej w miejscowości M., gmina [...] powiat [...], województwo [...]. Na podstawie wydruku danych dotyczących wypłaty rekompensaty przez Bank Gospodarstwa Krajowego z [...]r. ustalono, że z tytułu w/w decyzji, G. H. otrzymała wypłatę rekompensaty [...] r. Pismem z [...] r. G. H. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] z [...] r. nr [...] wydanej w przedmiotowej sprawie, a także o wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy na podstawie stanu faktycznego ustalonego również w oparciu i o okoliczności faktyczne wynikające z nowoodnalezionych dokumentów. Organ wyjaśnił, że strona postępowania do wniosku o wznowienie postępowania (data wpływu do [...] Urzędu Wojewódzkiego [...] r.) załączyła dokument "Komplet ewidencji gospodarstw rolnych (...) powiatów woj. [...] z uzupełniającymi materiałami (Dla użytku Okr. Wyd B. P. Wil. Izby Roln.)". Dokument zawiera 9 kart, ostatnia strona oznaczona została datą "[...]" na pieczątce z napisem w języku obcym. Z dokumentu (karta 6) wynika, że W. H. posiadał majątki [...] ([...]) i [...]o powierzchni [...] ha i [...] ha. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. H. nieruchomości w miejscowości M., gmina [...] powiat [...], w dawnym województwie [...]. Organ I instancji stwierdził, że dowód przedłożony wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] r. nie dotyczy postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu wojewódzkiego, z uwagi na fakt, iż G. H. nigdy na wcześniejszym etapie postępowania nie złożyła do Wojewody [...] wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej poprzedników prawnych nieruchomości (majątków) [...] ([...]) oraz [...], w terminie wynikającym z art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Na w/w postanowienie z [...] r. strona złożyła zażalenie do Ministra Skarbu Państwa. Po rozpatrzeniu sprawy Minister Skarbu Państwa przytoczył treść przepisów art. 145 § 1, 148 § 1 i § 2 i 149 § 3 i § 4 kpa. Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że G. H. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości pozostawionych przez W. H. i J. H. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej położonych w miejscowości M., gmina [...], powiat [...] oraz w W. Wniosek ten został złożony w terminie określonym w art. 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości [...] ([...]) i [...] strona nie złożyła wniosku. Żądanie strony zostało ujawnione dopiero we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] r. nr [...] i dotyczy zupełnie innych nieruchomości. Minister podkreślił, że zgodnie z art. 149 § 4 k.p.a. podstawą odmowy wszczęcia postępowania jest niespełnienie przez stronę przesłanek podmiotowych i przedmiotowych. Zgodnie z doktryną: "Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. następuje (...) wtedy gdy wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest dopuszczalne albo gdy uchybiono wymogom formalnym. Odmowa Wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia, a treścią decyzji." (por. komentarz do art. 149 k.p.a., M. Jaśkowska LEX/el. 2013). Potwierdzeniem tego stanowiska doktryny są orzeczenia Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Olsztynie z 20 października 2011 r. sygn.. akt II SA/OI 726/11 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1949/06. W ocenie Ministra Skarbu Państwa strona nie złożyła wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości [...] i [...] pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Decyzja wobec której strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania dotyczy nieruchomości, które precyzyjnie zostały określone we wniosku strony z [...] r. Miedzy podstawą wniosku o wznowienie, a treścią decyzji nie ma więc jakiegokolwiek związku, co uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa skargę złożyła G. H. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] z [...] r. Obu postanowieniom zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że dopiero w [...] r. wynajęci przez nią historycy odnaleźli w Państwowym Archiwum w W. nowe dokumenty, z których wynika, że do jej pradziadka W. H. należały także majątki [...] ([...]) i [...]. Skarżąca powołując się na przepisy art. 1, 2, 3, 6 i 11 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, podniosła, że ustawa stanowi o nieruchomościach pozostawionych, a nie wskazanych we wniosku. Skarżąca powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2012 r. w sprawie I OSK 604/11. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z [...] r. skarżąca poparła skargę. Wskazała, że składając wniosek w [...] r. podała w nim majątek w miejscowości M. oraz w W. Nieruchomość wymieniona we wniosku była główną siedzibą rodu H. Na fakt, że chciała uzyskać rekompensatę za inne nieruchomości wskazuje, że obok głównej siedziby rodu wymieniła także nieruchomość w W. Za tym przemawia, zdaniem skarżącej, także to, że przedłożyła w postępowaniu zwyczajnym dowód dotyczący nieruchomości [...], co zaznaczone zostało w postanowieniu Wojewody [...] z [...] r. Skarżąca wskazała na zasadę "życzliwej interpretacji" wniosków składanych przez strony postępowania. Podniosła, że intencja strony ma decydującą rolę dla określenia treści oświadczenia i nie ma podstaw, aby decydującą rolę przypisywać poszczególnym zwrotom użytym w oświadczeniach. Podała, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. nie zawiera wymogu geograficznego czy też hipotecznego określenia nieruchomości. Skarżąca powołała wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2012 r. w sprawach I OSK 604/11 oraz IOSK 605/11, z których wynika, że składając wniosek o rekompensatę strona wnioskuje o wypłatę rekompensaty za wszystkie nieruchomości, które pozostawiła. Skarżąca podniosła, że celem ustawy było umożliwienie Zabużanom realizacji ich uprawnień, a nie wyeliminowanie możliwości ich dochodzenia przy wykorzystaniu nieświadomości wynikającej z upływu czasu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Organ prawidłowo zastosował przepisy prawa, trafnie uznając, że w postępowaniu zwykłym skarżąca nie składała wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej wstępnych nieruchomości w [...] ([...]) i [...] i wobec tego nie była co do tych nieruchomości wydana decyzja. Wniosek skarżącej dotyczył nieruchomości pozostawionych w gminie [...] i w W. Na skutek złożonego wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...]r. oraz Wojewoda [...] decyzjami z [...] r. i z [...] r. potwierdzili skarżącej prawo do rekompensaty zgodnie z żądaniami wniosku. Natomiast wniosek skarżącej dotyczył wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wojewody [...] z [...] r. nr [...]. Decyzją tą Wojewoda potwierdził skarżącej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. H. nieruchomości w miejscowości M., gminie [...], powiat [...], w dawnym województwie [...]. Z kolei nieruchomości wskazane we wniosku o wznowienie postępowania położone są w gminie [...], dawnym województwie [...]. Prawidłowo organy uznały, że pomiędzy podstawą wniosku o wznowienie postępowania a treścią decyzji (rozstrzygającej odnośnie innych nieruchomościach) nie ma żadnego związku. Brak owego związku wynikał w sposób oczywisty z treści samego wniosku o wznowienie, bez konieczności jego dogłębnej analizy, wobec czego organy trafnie uznały, że niespełnienie przesłanek przedmiotowych uzasadnia wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Wniosek o ustalenie prawa do rekompensaty złożony w [...] r. nie dotyczył nieruchomości wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania, lecz innych konkretnie określonych nieruchomości. Dlatego nieuprawnione byłoby przyjęcie przez organy, że w granicach sprawy administracyjnej zakończonej decyzją z [...] r. (a nie wiadomo, dlaczego nie dwoma innymi decyzjami rozstrzygającymi także wniosek skarżącej) mieści się również kwestia rekompensaty za jeszcze inne ewentualnie pozostawione nieruchomości, co do istnienia których, strona może powziąć informację w przyszłości. Wbrew twierdzeniom skargi, zarówno z tytułu ustawy z 8 lipca 2005 r., z treści art. 1 ust. 1 ustawy wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP, nie za pozostawione mienie. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy nakłada na wnioskodawcę obowiązek wskazania konkretnych nieruchomości i przedstawienia dowodów, które świadczą o ich pozostawieniu wraz ze wskazaniem rodzaju i powierzchni. Natomiast ewentualne zasygnalizowanie zamiaru skorzystania z prawa do rekompensaty jest nieskuteczne. Konieczne jest więc precyzyjne określenie przez wnioskodawcę zakresu prawa do rekompensaty, z którego zamierza on skorzystać. W konsekwencji również decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty, zawiera m.in. wskazanie zwaloryzowanej na dzień jej wydania wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami oraz wysokości rekompensaty. Jest to rekompensata za konkretną nieruchomość (por. wyrok NSA z 7 II 2014 r. I OSK 2216/12). Dlatego też wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją w przedmiocie rekompensaty, aby był skuteczny (przy spełnieniu wszystkich przesłanek) powinien mieścić się w granicach sprawy zakończonej wydaną w trybie zwykłym decyzją, a wiec dotyczyć tego samego przedmiotu. Wskazane w skardze wyroki NSA w sprawach I OSK 604/11 i I OSK 605/11 nie wiążą Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że ustawodawca określił, jako jedną z przesłanek uzyskania prawa do rekompensaty, termin do złożenia wniosku (art. 5 ust. 1 ustawy). W terminie tym (tj. do 31 grudnia 2008 r.) strona zobowiązana była precyzyjnie określić zakres żądania, poprzez wskazanie konkretnych nieruchomości wraz z podaniem ich rodzaju i powierzchni. Określenie w powyższym terminie zakresu prawa do rekompensaty poprzez wskazanie konkretnych nieruchomości wraz z określeniem ich rodzaju i powierzchni powoduje, że w pozostałym zakresie, tj. co do ewentualnych innych nieruchomości prawo to wygasa. Nie ma przy tym znaczenia, czy strona miała czy też nie miała wiedzy co do innych pozostawionych przez jej przodków nieruchomości. Gdyby wolą ustawodawcy było dochodzenie w nieskończoność prawa do rekompensaty, to nie ustanawiałby terminu granicznego do składania wniosków. Z kolei stanowisko skargi, że złożenie wniosku o rekompensatę za konkretną nieruchomość obejmuje także żądanie rekompensaty za całe pozostawione mienie, a wobec tego skuteczny powinien być wniosek o wznowienie postępowania bez względu na to, za jaką nieruchomość co do tego prawa orzekano, stanowiłoby obejście przepisu zakreślającego materialnoprawny termin do składania wniosków o potwierdzenie prawa. W mniejszej sprawie nie zmienia tego faktu to, że w postanowieniu Wojewody [...] z [...] r. na str. 6 organ wskazał na pozostawienie przez J. H. nieruchomości w [...] w skład której wchodziło [...] ha ziemi i [...] ha lasu. Jednocześnie w postanowieniu tym organ stwierdził, że nieruchomość nie była wymieniona we wniosku, wobec czego wnioskodawczyni nie może skutecznie ubiegać się o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia tej nieruchomości. Wprawdzie postanowienie wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy jest niezaskarżalne, ale można go zwalczać w odwołaniu od decyzji albo wnosić o jej uzupełnienie. Strona nie podjęła takich czynności. Jedynie ubocznie wskazać należy, (pomijając kwestię braku związku pomiędzy podstawą wniosku o wznowienie a treścią decyzji), to dowód na pozostawienie tej nieruchomości poza granicami RP był organowi znany przed datą wydania decyzji. Wobec tego chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Odnośnie wskazanej przez skarżącą zasady życzliwej interpretacji wniosków strony wskazać należy, że organy nie uchybiły zasadom określonym w przepisach postępowania. Odczytanie woli skarżącej co do przyznania prawa do rekompensaty za jednoznacznie określone przez nią nieruchomości nie budziło wątpliwości. Skarżąca zarówno we wniosku z [...] r. jak i w piśmie z [...] r. precyzyjnie określiła zakres żądania tj. wskazała za które pozostawione nieruchomości domaga się rekompensaty. Również prawidłowo został odczytany wniosek skarżącej o wznowienie postępowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.