I OSK 317/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1318/14 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 134/12 w sprawie ze skargi A. S. na pismo Szefa Służby Cywilnej z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1318/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 134/12. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 134/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na pismo Szafa Służby Cywilnej z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...]. Pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. skarżący wniósł o wzruszenie ww. orzeczenia sądowego. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2014 r. A. S. został wezwany do sprecyzowania treści powyższego pisma poprzez oznaczenie rodzaju pisma oraz sprecyzowanie treści żądania, w szczególności wskazanie, w jakim trybie domaga się wzruszenia orzeczenia w sprawie VII SA/Wa 134/12. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że wnosi o ustanowienie pełnomocnika celem wzruszenia orzeczeń. Jednocześnie wskazał, że w jego ocenie istnieją liczne przesłanki wznowienia postępowania. Pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. A. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu poprzedzającym jego wydanie nie był należycie reprezentowany, dlatego uchybiono terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1318/14, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Zażalenie skarżącego od powyższego postanowienia zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt I OZ 796/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę o wznowienie postępowania stwierdził, że niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Nie może więc stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że skarżący uchybił trzymiesięcznemu terminowi do złożenia skargi. Z akt sprawy wynika, że w dniu 8 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 134/12 przyznał A. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 19 kwietnia 2012 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie ustanowiła pełnomocnika w osobie radcy prawnego K. J. Następnie pełnomocnik w dniu 13 listopada 2012 r. zawiadomił Sąd, że nie znajduje podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego w dniu 26 października 2012 r., którą przesłano do wiadomości skarżącemu w dniu 14 listopada 2012 r. Skarżący nie zgodził się ze sporządzoną opinią z dnia 13 listopada 2012 r. i żądał wznowienia postępowania. Pełnomocnik skarżącego sporządziła w dniu 28 kwietnia 2014 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Pełnomocnik po analizie akt sprawy oraz po spotkaniu ze skarżącym w dniu 28 kwietnia 2014 r. nie stwierdziła aby zachodziły przesłanki wymienione w art. 271, 272 i 273 § 1 P.p.s.a. Według radcy prawnego K. J. skarżący nie wskazał też okoliczności późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy ani wskazał ich we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawione okoliczności przekonują, że strona nie uprawdopodobniła istnienia okoliczności motywujących pogląd o jej braku winy w uchybieniu terminu, co również potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 września 2014 r. o sygn. akt I OZ 796/14. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł A. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 280 § 1 i art. 273 § 2 i 3 P.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi w wyniku błędnego uznania, iż skargi nie oparto na ustawowej podstawie wznowienia postępowania; 2) art. 280 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie istotnej części akt sprawy w tym akt sprawy VII SA/Wa 1933/10, które dokumentowały zarzut skarżącego w zakresie istnienia przesłanek wznowienia postępowania oraz terminowości jej wniesienia; 3) art. 277 P.p.s.a. w zw. z art. 111 § 1 i art. 111 § 2 P.p.s.a. polegające na uznaniu, iż skarżący nie wniósł skargi o wznowienie postępowania w ustawowym terminie określonym w cytowanym przepisie, bowiem nie uchybił on trzymiesięcznemu terminowi wniesienia skargi o wznowienie postępowania, gdyż złożył ją w terminie trzech miesięcy od daty dowiedzenia się o podstawie wznowienia postępowania; 4) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 1 i art. 2 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 45 Konstytucji RP wobec naruszenia przez Sąd I instancji prawa skarżącego do sądu. Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, które nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na jednej z przesłanek wymienionych w Dziale VII ustawy P.p.s.a. "Wznowienie postępowania". Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. tylko w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Szczegółowe przesłanki wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wymienione w art. 271 do art. 273 P.p.s.a. Stosownie do tych przepisów można żądać wznowienia postępowania m.in. z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (art. 271 pkt 2 P.p.s.a.). Z przywołanych regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Z akt sprawy, w szczególności z zestawienia daty przesłania skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie VII SA/Wa 134/12 a datą wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że skarga ta została wniesiona z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 277 P.p.s.a. W tej sytuacji podlegała odrzuceniu na podstawie art. 280 P.p.s.a. Powyższe stanowisko o uchybieniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania znajduje potwierdzenie w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2014 r., którym odmówiono A. S. przywrócenia terminu. Orzeczenie to stało się prawomocne bowiem postanowieniem z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt I OZ 796/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. Wyrażony w nim pogląd, co do zawinionego przez stronę uchybionego terminu, wiązał Sąd na podstawie art. 170 P.p.s.a. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji, zgodnie z którym nie można uznać, że okoliczności wskazane przez skarżącego, stanowią rzeczywistą podstawę wznowienia. Nie sposób bowiem stwierdzić, że skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw w postępowaniu. Pozbawienie strony możności działania zachodzi wówczas, gdy zaistniałe naruszenie przez sąd określonych przepisów postępowania godzi bezpośrednio w istotę procesu, tj. gdy z powodu uchybień procesowych sądu strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możności usunięcia skutków tych uchybień przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 149/10; z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 437/05, LEX nr 196457; z dnia 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, LEX nr 193342; z dnia 13 października 2005 r., FSK 2356/04, LEX nr 175406; wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 1974 r. II CR 155/74, OSP 1975/3/66, z dnia 13 marca 1998 r., I CKN 561/97- niepubl., z dnia 13 lutego 2004 r., IV CK 61/03, LEX nr 151638 ). W niniejszej sprawie powyższa sytuacja nie nastąpiła bowiem w imieniu strony działał prawidłowo umocowany pełnomocnik. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.