I OSK 978/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. NSA Janusz Furmanek (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. i N. S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1854/13 w sprawie ze skargi K. S. i N. S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego D. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz D. S. – przedstawiciela ustawowego K. S. i N. S. –– kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi K. S. i N. S., reprezentowanych przez D. S., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2013 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddalił skargę. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r. D. S. - przedstawiciel ustawowy małoletnich K. i N. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłej matce D. D. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że D. D. zmarła w maju 2012 r. w wieku [...] lat. W związku z brakiem wystarczającego okresu ubezpieczenia ZUS odmówił przyznania świadczenia na rzecz małoletnich w trybie zwykłym. Zmarła była z zawodu fryzjerką i nie mogła znaleźć pracy w swoim zawodzie. Chorowała [....] miesięcy i zmarła na nowotwór szyjki macicy. Prezes ZUS rozpoznając powyższy wniosek, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) [dalej: ustawa o emeryturach i rentach z FUS], odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletnich K. i N. S. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy wnioskodawca spełnia łącznie następujące przesłanki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił, że renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę - członka rodziny osoby zmarłej. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż zmarła w wieku [...] lat matka dzieci posiadała udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące [...] lat i [....] miesięcy. Okresy nieskładkowe zostały uwzględnione w wymiarze nieprzekraczającym [...] udowodnionych okresów składkowych. W 10-leciu przypadającym przed dniem śmierci zamiast [...] lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym nie udowodniono żadnych okresów składkowych i nieskładkowych. W latach 1995-1997, nastąpiła przerwa w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne. Ponadto z dniem [...] maja 2000 r. matka dzieci zaprzestała zatrudnienia i do czasu ustalenia całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] września 2011 r., tj. przez ponad [...] lat nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. W ocenie organu, nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w podjęciu zatrudnienia i nabycia uprawnień przez zmarłą do świadczenia w trybie zwykłym, ponieważ w wymienionych przerwach nie miała ona orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i nie istniały przeszkody do kontynuowania ubezpieczenia. W tej sytuacji nie było podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. D. S. złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Dodatkowo wyjaśnił, że przez szczególne okoliczności w myśl art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia. Organ podkreślił, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Podniósł, że w przypadku zmarłej w okresach przerw w ubezpieczeniu nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy, zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby aktywność zmarłej matki dzieci w poszukiwaniu pracy. Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ocenie podlega również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie określone w art. 83 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb nawet, gdy potrzeby te są uzasadnione. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Zarzucił, że organ nie uwzględnił dramatycznej sytuacji w jakiej znalazła się jego rodzina po śmierci D. D. Podniósł, że decyzja ta jest krzywdząca dla jego dzieci pozbawionych środków do życia. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 r. oddalił skargę. Sąd I instancji wskazał, że z treści art. 83 ust. 1 o emeryturach i rentach z FUS wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przy czym, przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być więc sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w tym trybie jest zasadne. To podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku zmarłej matki małoletnich dzieci nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełniła ona warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym. Kwestią decydującą o braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym były przerwy, jakie wystąpiły w okresie jej ubezpieczenia w latach 1995-1997. Ponadto z dniem [...] maja 2000 r. zaprzestała zatrudnienia i do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] września 2011 r., czyli przez ponad [...] lat nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Na [...] lata życia zmarła matka małoletnich posiadała udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące [...] lat. Ponadto, w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem śmierci nie udowodniono żadnych okresów składkowych i nieskładkowych. W okresach przerw w ubezpieczeniu zmarła nie miała orzeczonej całkowitej lub chociażby częściowej niezdolności do pracy. Z ustalonego przez organ stanu faktycznego nie wynikają też żadne inne przeszkody, które uniemożliwiałyby kontynuowanie przez matkę dzieci w ww. okresach zatrudnienia, a które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej o emeryturach i rentach z FUS. Słusznie zatem – zdaniem Sądu meriti - Prezes ZUS podniósł, że w przypadku zmarłej nie można mówić, iż niespełnienie przez nią przesłanek do nabycia świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Organ prawidłowo zatem wskazał, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 o emeryturach i rentach z FUS, a tym samym nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletnich. Sąd przyznał, że małoletnie dzieci pozostałe po zmarłej znajdują się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Nadmienił jednak w tym zakresie, że trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 powoływanej ustawy. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej nawet, gdy są one uzasadnione. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżących zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 83. ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do jego niezastosowania albowiem Sąd I instancji, podzielając stanowisko organu i stwierdzając, iż decyzja organu jest prawidłowa, uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia i objęcia ubezpieczeniem, w sytuacji, w której wskazane we wniosku z dnia [...] stycznia 2013 r. okoliczności, takie jak wysoki stopień bezrobocia, ściśle określone kwalifikacje zawodowe i doświadczenie pracownika, preferencje potencjalnych pracodawców, mieszczą się w wykładni pojęcia "szczególnych okoliczności", a które organ, a w następnie Sąd I Instancji, pominął dokonując wykładni i subsumcji powołanego przepisu; art. 83. ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 18 i art. 71 § 1 zd. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do jego niezastosowania albowiem organ wydając decyzję o odmowie przyznania wnioskodawcom świadczenia rentowego w trybie specjalnym pominął okoliczność, iż rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo, w szczególności rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza niepełne, znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej oraz mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, co w okolicznościach niniejszej sprawy winno skutkować przyznaniem renty w trybie specjalnym dla wnioskodawców; art. 83. ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu stanowiska skarżących wobec uznania, iż nie wykazali oni okoliczności uzasadniających zastosowanie wskazanej normy, podczas gdy powoływali się oni na istnienie "szczególnych okoliczności", które stanowią przesłankę do przyznania świadczenia w trybie specjalnym, a co więcej, okoliczności te udowodnili przedstawiając organowi stosowne dokumenty potwierdzające m.in. fakt długotrwałego i bezowocnego poszukiwania przez ubezpieczoną D. D. zatrudnienia; art. 83. ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez błędną wykładnię, która doprowadziła do jego niezastosowania albowiem Sąd I instancji, dokonując interpretacji powołanego przepisu uznał, iż decydującą okolicznością, rozstrzygającą o tym, czy organ mógł odmówić wnioskodawcom przyznania świadczenia w trybie specjalnym, są przerwy w zatrudnieniu ubezpieczonej, a także czas udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych, w sytuacji, gdy okoliczność ta nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznania świadczenia w trybie art. 83. ust. 1 powołanej powyżej ustawy; II naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji pomimo, iż w toku postępowania administracyjnego dopuszczono się naruszeń prawa materialnego, a to art. 83. ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zakresie oznaczonym w pkt. 1 niniejszej skargi, które to uchybienia powielił Sąd I instancji i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.; art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w następstwie zaniechania zawarcia w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia przebiegu wnioskowania, który doprowadził Sąd I instancji do błędnej wykładni art. 83. ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w sytuacji gdy okolicznościami decydującymi o przyznaniu świadczenia rentowego w szczególnym trybie, są te określane jako "szczególne", które to przesłanki Sąd w całości pominął i skupił się wyłącznie na kwestii braku wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego ubezpieczonej, który wyklucza przyznanie renty w trybie zwykłym, przy tym Sąd nie odniósł się w ogóle do przywoływanych przez skarżących okoliczności, które spowodowały, że ubezpieczona D. D. nie mogła wypracować wymaganego okresu składkowego, który stanowiłby podstawę do przyznania świadczenia rentowego, a więc "szczególnych okoliczności", o których mowa w powoływanym powyżej przepisie; art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1, art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności organu i niezastosowanie środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., mimo iż zebrany przez organ materiał dowodowy oceniony został z naruszeniem przywołanych przepisów k.p.a., albowiem organ wydając decyzję z dnia [...] lipca 2013 roku pominął przy ocenie materiału dowodowego dowody przemawiające na korzyść ubezpieczonej, a potwierdzające między innymi istnienie zewnętrznych, obiektywnych i niezależnych od woli ubezpieczonej okoliczności uniemożliwiających spełnienie warunków stanowiących podstawę do przyznania świadczeń z ubezpieczenia społecznego w zwykłym trybie; art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 i art. 10 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności organu i niezastosowanie środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., mimo iż organ uniemożliwił wnioskodawcom wzięcia czynnego udziału w postępowaniu mającym na celu wyjaśnienie szczególnych okoliczności uniemożliwiających spełnienie warunków do przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego D. D., w tym zwłaszcza uniemożliwił wypowiedzenie się wnioskodawcy co do zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie przyjął, iż nie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach; art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności organu i niezastosowanie środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., mimo iż organ dokonał dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym zwłaszcza dokumentów potwierdzających bezskuteczne poszukiwanie przez ubezpieczoną zatrudnienia, i w efekcie przyjął, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, że w przypadku ubezpieczonej, nie zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiały jej spełnienie wymogów warunkujących przyznanie jej prawa do renty; art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w zw. z art. art. 180 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności organu i niezastosowanie środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., mimo iż zebrany przez organ materiał dowodowy oceniony został z naruszeniem przywołanych przepisów k.p.a. albowiem organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, iż okoliczność istnienia niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody w spełnieniu przesłanek warunkujących prawo do renty (istnienia wysokiego bezrobocia) jest nieudowodniona, a ponadto, wskazał, że to wnioskodawca winien przedłożyć dalsze dowody potwierdzające fakt czynienia przez ubezpieczoną prób znalezienia zatrudnienia, podczas gdy po pierwsze okoliczność ta została wykazana w przedłożonej do wniosku dokumentacji (pismo z dnia [...].11.2012 r. z PUP w B.), a po drugie to na organie prowadzącym postępowanie ciążył obowiązek poszukiwania dalszych dowodów lub chociażby zwrócenia się o dodatkowe dowody do wnioskodawcy w sytuacji, w której wyłącznie w wyniku dowolnego uznania organu okoliczność ta została uznana jako nieudowodniona i w ocenie organu winny zostać przedłożone dalsze dokumenty; g) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w zw. z art. art. 180 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie przez Sąd I instancji niewłaściwej kontroli legalności działalności organu i niezastosowanie środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., mimo stwierdzenia organu, że to na wnioskodawcy spoczywał ciężar dowodu wyjaśnienia pojawiających się w toku postępowania wątpliwości co do oceny zabranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dostarczenia innych dokumentów potwierdzających fakt poszukiwania zatrudnienia przez ubezpieczoną, w sytuacji, w której zostało przedłożone zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzające fakt bezskutecznego i długotrwałego poszukiwania pracy przez D. D.; h) art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w następstwie zaniechania zawarcia w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia argumentacji odnoszącej się do zarzutów skarżących związanych z naruszeniem tak prawa materialnego jak i prawa procesowego, których dopuścił się organ wydający decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., a które wykazywali skarżący przed Sądem I instancji w treści pisemnej skargi; i) art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w następstwie zaniechania zawarcia w pisemnych motywach wyroku oceny przeprowadzenia przez organ administracji wykładni pojęcia "szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zakresie stwierdzenia, czy okoliczności, na które powoływali się skarżący takie jak m.in. wysoki stopień bezrobocia, mieszczą się w wykładni wskazanego powyżej pojęcia co sprawia, że z ogólnikowych twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wyroku można jedynie domniemywać jakoby tego rodzaju okoliczności nie uzasadniały przyznania prawa do renty w trybie specjalnym; j) art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. w następstwie przyjęcia przez Sąd I instancji stanu faktycznego, który organ ustalił bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, w szczególności przyjęcie za właściwe dokonane ustalenia w zakresie nieistnienia w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie wnioskodawcom prawa do renty w trybie specjalnym. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W przypadku nieuwzględnienia naruszenia przepisów postępowania wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości poprzez jego uchylenie w trybie art. 188 ustawy p.p.s.a. oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2013 r. (nr [...]) - zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 183 § 1 ustawy p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09). W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. W przedmiotowej sprawie autor skargi kasacyjnej formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół wykładni art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) [dalej: ustawa o emeryturach i rentach z FUS], którego błędna interpretacja, jego zdaniem, doprowadziła do nieprawidłowej oceny dokonanej przez Sąd I instancji. W związku z powyższym związkiem treściowym, sformułowanych w niniejszej skardze kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Jak słusznie uznał Sąd I instancji konstrukcja tego przepisu wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Takie stanowisko nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym na tle art. 83 ust. 1 powoływanej ustawy. Rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie powyższego przepisu ma charakter uznaniowy, co powoduje, że ich sądowa kontrola jest ograniczona. Kontrola legalności rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne. Istotne jest także zbadanie, czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego dokonano prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej obejmuje zatem samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania określonego wyboru. Sąd I instancji nie dysponował zatem uprawnieniami do merytorycznej kontroli takiego rozstrzygnięcia. Z kolei organ administracji, rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego sprawę z zakresu przyznania świadczenia wyjątkowego, zobowiązany jest do przestrzegania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim tych, które dotyczą postępowania dowodowego przeprowadzonego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona, jak już wyżej wskazano, do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Oczywistym jest przy tym, że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać woluntaryzmu, dowolności czy arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, ramy uznania określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygn. akt I SA 945/00). Przepis art. 83 ust. 1 ustawy ma charakter wyjątkowy w tym sensie, że znajduje zastosowanie w sytuacjach jednostkowych. Wprowadzając możliwość przyznania świadczenia w trybie tego przepisu ustawodawca posłużył się nieostrym pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku", czego skutkiem jest przerzucenie na organy władzy wykonawczej obowiązku wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ stosujący prawo, w niniejszej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dokonuje zatem wyboru pewnych kryteriów, które bierze pod uwagę przy ocenie, czy występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego. Oznacza to, że ustawodawca pozostawił ocenę, czy sytuacja podmiotu ubiegającego się o rentę czy emeryturę na zasadach szczególnych nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku, temu uprawnionemu organowi. Dokonując w związku z tym wykładni pojęcia "szczególnych okoliczności" należy mieć na względzie cel, jakiemu służyć ma tryb świadczeń w drodze wyjątku. Celem tego przepisu jest bowiem to, aby w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczeń na zasadach ogólnych z uwagi na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych. Co więcej jednak, a na co trafnie wskazuje autor skargi kasacyjnej, wykładnia art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może abstrahować od treści art. 18 Konstytucji RP, który ochronę i opiekę rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa zalicza do podstawowych zadań Rzeczypospolitej Polskiej. Przechodząc od rozważań ogólnych dotyczących rozumienia treści art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do rozważań merytorycznych odnoszących się do konkretnego już stanu faktycznego w analizowanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie wskazanych naruszeń prawa materialnego uznać należy za uzasadnione. Podkreślić należy, iż szczególne okoliczności w rozumieniu analizowanego przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostawiając ją niejako poza kręgiem zainteresowania pracodawców; również i takie, kiedy osoba nie jest zdolna pod względem zdrowotnym, czy z powodu innych obiektywnych okoliczności do świadczenia pracy, choć nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, ale właśnie te inne czynniki obiektywne stawiają ją na pozycji dużo gorszej, niż osoby o większych naturalnych predyspozycjach do zatrudnienia. W tej sytuacji "szczególną okolicznością", o której mowa w cytowanym przepisie będzie nie tylko całkowita niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o świadczenie lub członka jej rodziny. Podobnie oceniać należy także częściową niezdolność do pracy, jak i inne zdarzenia powodujące ograniczenia i utrudnienia w możliwość zatrudnienia. Wykładnia pojęcia "szczególnych okoliczności" w konkretnej sprawie wymaga zatem uwzględnienia wszelkich aspektów jej stanu faktycznego. Co więcej, przepisy cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie zawierają definicji "szczególnych okoliczności", o których mowa w art. 83 ust. 1 ww. ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się natomiast, że jako okoliczność szczególną, w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Zdarzenie to musi mieć taki charakter, by uniemożliwiało ubezpieczonemu pracę. Niemniej jednak wystąpienie "szczególnych okoliczności" powinno być każdorazowo stwierdzone indywidualnie, w odniesieniu do każdego indywidualnie ocenionego przypadku. Zauważyć w związku z tym należy, iż skarżący niejednokrotne powoływali się na fakt swego bezrobocia spowodowanego brakiem możliwości zatrudnienia w pobliżu jej miejsca zamieszkania, określone kwalifikacje zawodowe. Organ nie ustosunkował się do powyższych w sposób jednoznaczny. Sąd I instancji natomiast nie zważył, iż fakt ten mógł mieć istotne znaczenie dla wyniku postępowania. Przypomnieć należy w tym miejscu, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał wielokrotnie pogląd, iż za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może być uznane zdarzenie lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. W szczególności może to dotyczyć niemożności zatrudnienia ze względu na cechy osobowe, które czynią konkretną osobę nieatrakcyjną na takim rynku (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 3090/01, wyrok NSA z 30 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 733/08). W tej sytuacji w razie wystąpienia o świadczenie w drodze wyjątku na rzecz dzieci po zmarłej matce fakty ten powinny być badane jako jeden z istotnych elementów całokształtu stanu faktycznego sprawy, w aspekcie oceny wystąpienia przesłanki "szczególnych okoliczności". Tymczasem organ, w sytuacji, w której wskazane we wniosku z dnia [...] stycznia 2013 r. okoliczności, takie jak wysoki stopień bezrobocia, ściśle określone kwalifikacje zawodowe i doświadczenie pracownika, preferencje potencjalnych pracodawców, pominął w procesie dokonywania wykładni i subsumcji powołanego przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W praktyce organ w ogóle nie analizował tych okoliczności, w szczególności, czy mieszczą się one w wykładni pojęcia "szczególnych okoliczności" na gruncie powoływanego art. 83 cytowanej ustawy. Rozważania w tym zakresie całkowicie pominął następnie Sąd meriti dokonując oceny postępowania organu administracji, działającego przecież w warunkach uznania administracyjnego. Co przy tym istotne skarżący powoływali i wykazywali w swoich wnioskach okoliczności uzasadniające zastosowanie normy art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazywali w tym zakresie w szczególności na fakt długotrwałego i bezowocnego poszukiwania przez ubezpieczoną D. D. zatrudnienia. Przedstawiali dokumenty ten fakt potwierdzające, dające zatem asumpt do chociażby analizy tych okoliczności i szerszego wyjaśniania, czy miały one znaczenie, a jeżeli tak to jak dalece idące, dla oceny spełniania przesłanek "szczególnych okoliczności" w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zauważyć bowiem należy, iż istota sprawy o świadczenie w drodze wyjątku polega na tym, że do daty śmierci rodzic dzieci nie nabył prawo do świadczenia w trybie zwykłym. Chodzi zatem o ocenę i ustalenie, czy mimo tego, jego dzieciom można przyznać po nim rentę w drodze wyjątku, z uwagi na "szczególne okoliczności". Niezdolność do pracy stwierdzana przez lekarza orzecznika jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili wystąpienia o to świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami pozazdrowotnymi, zmniejszającymi możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 3594/02 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 733/08. Wprawdzie w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie wskazał, że sam fakt braku zatrudniania, nawet o charakterze długotrwałym sam w sobie nie może stanowić okoliczności szczególnej, o jakiej mowa w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to jednak ocenie podlegać musi całokształt wszystkich innych okoliczności, charakteryzujących określony przypadek i składających się na przebieg drogi życiowej określonej osoby w kontekście uprawnień do ubezpieczenia społecznego. W rozpoznawanej sprawie należało zatem rozważyć, czy fakt długotrwałego bezrobocia jest efektem niedostatecznych starań ze strony ubezpieczonej w podjęciu pracy, czy też może jednak istnieją lub istniały (przez określony czas) inne czynniki natury obiektywnej, które były przyczyną braku zatrudnienia. W szczególności za takie uchodzić mogą wskazywane już uprzednio – a pośrednio wynikające z uzasadnień skarżących – okoliczności niemożności zatrudnienia ze względu na cechy osobowe, czyniące ubezpieczoną osobą nieatrakcyjną na rynku pracy, niemożliwość przezwyciężenia tych okoliczności. Organ natomiast, a za nim Sąd I instancji, który rozstrzygniecie organu zaakceptował, skupił się w zasadzie w swoich rozważaniach jedynie na tylko na analizie długości stażu ubezpieczeniowego D. D., nie dokonując analizy, wskazanych przez skarżących okoliczności, które mogłyby uchodzić za "szczególne". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, należało zatem rozważyć, czy wskazywane przez stronę okoliczności aktywnego poszukiwania pracy, w kontekście nieatrakcyjności zawodowej ubezpieczonej na rynku pracy, mogą być kwalifikowane w kategoriach szczególnych okoliczności, zwłaszcza, że ubezpieczona w chwili śmierci miał [...] lata, a beneficjentem świadczenia mają być jej małoletnie dzieci. Całokształt przedstawionych powyżej rozważań prowadzi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do wniosku, iż dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych była błędna. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego zauważyć należy, iż w praktyce dotyczą one naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w związku z jego niezastosowaniem oraz naruszenia art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. Jak chodzi o zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. to w praktyce w każdym z wymienionych w skardze kasacyjnej zarzutów opiera się on o zarzut jego niezastosowania w sprawie przez Sąd I instancji. Z treści uzasadniania skargi kasacyjnej wynika, że zasadniczą osią zarzutów naruszenia wskazanego przepis jest fakt przyjęcia przez Sąd meriti określonej, nieprawidłowej wykładni przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i z tym należy go w praktyce wiązać. Z tego punktu widzenia, w aspekcie formalnym należałoby przedstawione zarzuty uznać za uzasadnione. W praktyce jednak zauważyć należy, iż konkluzja o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. wynika z faktu, iż organy dokonały nieprawidłowego zastosowania normy art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czego konsekwencją była właśnie odmowa zastosowania wzmiankowanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a., to wskazać należy, że nie można przyjąć, by zarzut taki sam w sobie stwarzał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, art. 141 § 4 zdanie pierwsze ustawy p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego, przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Inna jest natomiast sytuacja, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty i dlaczego. Wówczas przepis art. 141 § 4 nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie natomiast z całą pewnością uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia WSA w Warszawie wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez Sąd przyjęty i dlaczego. Natomiast autor skargi kasacyjnej nie wskazał konkretnego przepisu procedury sądowoadministracyjnej czy administracyjnej, któremu Sąd I instancji miałby uchybić w związku z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 ww. ustawy. Zarzut taki byłby skuteczny tylko wtedy, gdyby został połączony z innymi uchybieniami Sądu I instancji, zaistniałymi na etapie rozpoznania skargi lub gdyby wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie pozwalała na jego kontrolę kasacyjną. Zarzut naruszenia powołanego przepisu można byłoby uznać za usprawiedliwiony także w sytuacji, gdyby Sąd I instancji w ogóle nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści tego przepisu, dlaczego podjął kwestionowane rozstrzygnięcie, przy czym wada taka musiałaby mieć istotny (bezpośredni) wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że wyprowadzenie wadliwych wniosków z przyjętego stanu faktycznego sprawy przez Sąd I instancji, a co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu, które skutkowało w efekcie odmiennym niż podjętym w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięciem, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 ustawy p.p.s.a. (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt OSK 81/04 z glosą aprobującą B. Adamiak, OSP 2004 r., z. 11, poz. 135 oraz z dnia 16 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 193/08). W związku z powyższym, wobec zaistnienia w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał także wniesioną skargę. W tym zakresie należało podzielić zarzuty skarżących, iż organ w sposób niedostateczny zebrał i ocenił materiał dowodowy w sprawie. Z tego też powodu kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzję uznać należało za wadliwą i uchylić decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2013 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy rozpoznając powtórnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy raz jeszcze odniesie się do wszystkich podniesionych przez stronę skarżącą argumentów, oceni ponownie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i po wszechstronnej jego analizie, mając na uwadze treść niniejszego uzasadnienia rozważy, czy istnieją w sprawie przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jednocześnie będzie miał na uwadze, że sposób rozstrzygnięcia musi mieć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Rzeczą zatem organu orzekającego w sprawie będzie rozważenie przy uwzględnieniu wyrażonej wyżej oceny prawnej, czy w ramach prowadzonego postępowania, istnieją podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku w stosunku do skarżących. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 151 powoływanej powyżej ustawy uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę wniesioną do Sądu I instancji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 poprzez zasądzenie od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz D. S. – przedstawiciela ustawowego K. S. i N. S. – kwoty [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.