I OZ 353/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 529/14 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 529/14 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 529/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną S. K. od wyroku tego Sądu z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że odpis wskazanego wyżej wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2014 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku upływał, więc 3 września 2014 r. Na skutek rozparzenia wniosku skarżącego z dnia 4 sierpnia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w postaci profesjonalnego pełnomocnika, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 12 września 2014 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 października 2014 r. Sąd przesłał odpis postanowienia referendarza sądowego Dziekanowi Okręgowej Rady Adwokackiej w Bydgoszczy w celu wyznaczenia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu został wyznaczony pismem z dnia 23 października 2014 r. W dniu 27 listopada 2014 r. wyznaczony pełnomocnik wniósł w imieniu skarżącego skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2014 r. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. (data wpływu do Sądu 29 grudnia 2014 r.) pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek stwierdził, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Tymczasem w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a, dniem w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym adwokat miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Podkreślono, że 27 listopada 2014 r., a więc z zachowaniem terminu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniesiona została skarga kasacyjna, do której omyłkowo nie został załączony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił wniosek S. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że stosownie do treści art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podlegał odrzuceniu z uwagi na złożenie go po upływie terminu. W rozpatrywanej sprawie adwokat wyznaczony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy został poinformowany o wyznaczeniu go pełnomocnikiem pismem z dnia 23 października 2014 r. i od tego czasu pełnomocnik skarżącego miał pełną możliwość działania w momencie uzyskania informacji o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, co miało miejsce przynajmniej 24 października 2014 r. – data wpływu ww. pisma do Sądu (brak wprawdzie dowodu doręczenia pełnomocnikowi pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Bydgoszczy z dnia 23 października 2014 r. - informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem jednakże we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sam pełnomocnik przyznał, że pierwsza skarga kasacyjna odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 22 grudnia 2014 r. została wniesiona w terminie, a co miało miejsce 27 listopada 2014 r.), tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł dopiero w dniu 23 grudnia 2014 r. Tym samym przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu doręczenia pełnomocnikowi informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego, co oznacza, że wniosek złożony dopiero 23 grudnia 2014 r. jest spóźniony, skoro należy go wnieść w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. K., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i § 5 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie i odrzucenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo, iż wniosek ten został złożony w otwartym terminie do jego wniesienia. Pełnomocnik wskazał, że nie jest jasne w jaki sposób Sąd pierwszej instancji ustalił termin doręczenia pełnomocnikowi skarżącego informacji o jego wyznaczeniu na dzień sporządzenia pisma, tj. 23 października 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy wraz z informacją o wyznaczeniu pełnomocnika nie przedłożyła dowodu doręczenia wskazanego pisma. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że bezpośrednio po doręczeniu decyzji Dziekana ORA w Bydgoszczy, w dniu 19 listopada 2014 r. upoważniony przez pełnomocnika aplikant dokonał wglądu w akta sprawy, a w dniu 27 listopada 2014 r. wywiedziona została skarga kasacyjna od wyżej opisanego wyroku. Podkreślono, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Pomimo, że art. 87 § 1 P.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, postanowienie NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 P.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86). W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji przystępując do rozpoznania wniosku S. K. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej winien był zbadać na wstępie terminowość jego wniesienia. Jednakże z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika przede wszystkim jaką datę przyjęto za początek ustania przyczyny uchybienia terminu, ani który dzień należało uznać za upływ terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pomimo iż zasadnie Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego miał pełną możliwość działania w momencie uzyskania informacji o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu, nie można domniemywać, analizując pod tym kątem datę wpływu do Sądu informacji z Okręgowej Rady Adwokackiej w Bydgoszczy z dnia 23 października 2014 r., że miało to miejsce przynajmniej 24 października 2014 r. Tym bardziej, że brak jest w aktach sprawy dowodu doręczenia pełnomocnikowi powyższego pisma. Argumentację Sądu, iż wniosek złożony dopiero 23 grudnia 2014 r. jest spóźniony należy uznać za niewystarczającą. W przypadku wątpliwości lub braku jakichkolwiek informacji dotyczących daty doręczenia adwokatowi pisma o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, Sąd winien podjąć działania zmierzające do uzyskania tej informacji np. poprzez zwrócenie się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Bydgoszczy, czy też pełnomocnika strony skarżącej o wskazanie daty doręczenia pisma. Rozpoznając ponownie sprawę, WSA w Bydgoszczy uwzględni poczynione wyżej uwagi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.