I OSK 2888/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-09-13
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Elżbieta Kremer, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie nieruchomości, koszty postępowania mogą obciążać strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, nawet jeśli nie żądały wszczęcia postępowania i jeśli nowa granica przebiega w zasadzie w tym samym miejscu co poprzednia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, które nie są ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 152 Kodeksu cywilnego. Udział w postępowaniu w charakterze strony jest równoznaczny z tym, że toczy się ono w interesie każdej ze stron, a sporność granic nie ma decydującego znaczenia dla podziału kosztów. Sąd podkreślił, że nawet częściowa korekta granicy uzasadnia obciążenie kosztami wszystkich stron.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Wójt Gminy K. ustalił koszty postępowania i obciążył nimi wnioskodawców (K. i J. H.) oraz inne strony, w tym W. H. Po uchyleniach i ponownym rozpatrywaniu przez organy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy postanowienie Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę W. H. na postanowienie SKO. W skardze kasacyjnej W. H. zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i k.c. poprzez obciążenie go kosztami, które nie wynikały z jego interesu ani żądania, a także brak zbadania, czy miał interes w postępowaniu i czy nowa granica przebiega w tym samym miejscu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant: asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 599/14 w sprawie ze skargi W. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.
I OSK 2888/15
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt III Sa/Lu 599/14 po rozpoznaniu skargi W. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, oddalił skargę. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], Wójt Gminy K. orzekł o rozgraniczeniu działek o numerach [...] i [...], będących współwłasnością K. i J. H., z nieruchomościami sąsiednimi: działką nr [...] – stanowiącą współwłasność po [...] części R. H., L. M., G. R., działkami o numerach [...] i [...] – będących własnością Agencji Nieruchomości Rolnych, działką nr [...] – stanowiącą własność D. M. oraz działkami nr [...] i [...]– stanowiącymi własność W. H. Wszystkie działki położone są w miejscowości B.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Wójt Gminy K., na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...] zł i kosztami tymi obciążył wnioskodawców – K. i J. H.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skarga na powyższe postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 marca 2013 r., III SA/Lu 870/12. W uzasadnieniu Sąd powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c.
Następnie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., Wójt Gminy K. ponownie ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...] zł i kosztami tymi obciążył wnioskodawców – K. i J. H. oraz W. H., R. H., G. R. i L. M., D. M. i Agencję Nieruchomości Rolnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że postanowienie Wójta nie zawiera wszystkich niezbędnych elementów, bowiem nie ustala terminu i sposobu uiszczenia kosztów postępowania.
Kolejnym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r., Wójt Gminy K., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...] zł i kosztami tymi obciążył wnioskodawców – K. i J. H. w wysokości ½ kosztów, tj. [...] zł oraz W. H. w wysokości ¼ kosztów, tj., [...] zł, R. H., G. R. i L. M. w wysokości 1/12 kosztów, tj. [...] zł, D. M. w wysokości 1/12 kosztów, tj. [...] zł oraz Agencję Nieruchomości Rolnych w wysokości 1/12 kosztów, tj. [...] zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w zakresie podziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego istotna jest ilość wspólnych odcinków rozgraniczanych granic, a nie ilość stron postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, z której wynika, że rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, których granice stały się sporne. Zdaniem organu, udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Postępowanie rozgraniczeniowe w niniejszej sprawie toczyło się w interesie prawnym właścicieli wszystkich nieruchomości, których granice stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W. H. zaskarżył powyższe postanowienie SKO w C. wnosząc o jego uchylenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, że kwestie związane z kosztami postępowania rozgraniczeniowego regulują przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a., które ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.)
W uzasadnieniu Sąd I instancji powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007/2/26, w której wyrażono pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121 z późn. zm.), dalej: k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Ponadto w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania.
W ocenie Sądu I instancji organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania poniesione zostały w interesie stron tego postępowania, a więc również skarżących, gdyż rozgraniczenie nieruchomości było skutkiem sporu właścicieli w zakresie przebiegu granic. Poniesione w toku postępowania koszty nie wynikały również z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
W sprawie bezsporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek K. i J. H., którzy kwestionowali dotychczasowy przebieg granicy pomiędzy działkami o numerach [...] i [...], będących ich współwłasnością z nieruchomościami sąsiednimi: działką nr [...] – stanowiącą współwłasność po [...] części R. H., L. M., G. R., działkami o numerach [...] i [...] – będących własnością Agencji Nieruchomości Rolnych, działką nr [...] – stanowiącą własność D.M. oraz działkami nr [...] i [...] – stanowiącymi własność W. H., położonych w miejscowości B.
O wszczęciu postępowania zawiadomiony został skarżący, który jest właścicielem działek o nr ew. [...] i [...]. Zgodnie z powołanym już wcześniej art. 153 k.c. rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Tym samym należało uznać, że skoro zakwestionowano przebieg granicy, to pomiędzy właścicielami w/w nieruchomości powstał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym tego sporu. W ocenie Sądu I instancji postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się także w interesie skarżącego. Skoro zatem przedmiotowe postępowanie, zgodnie z treścią powołanego wcześniej art. 152 k.c., który ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, toczyło się w istocie w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych działek to też wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania.
W ocenie Sądu, organy we właściwy sposób ustaliły wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz wskazały w jakim stopniu poszczególne strony są zobowiązane do ich uiszczenia. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które stanowiłoby podstawę do wyeliminowania postanowienia z obrotu prawnego.
Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiódł W. H. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 262 §1 pkt. 2 k.p.a., poprzez obciążenie skarżącego kosztami postępowania, które nie wynikają ani z interesu, ani z żądania strony, jak również poprzez brak jakiegokolwiek rozważenia możliwości rozłożenia kosztów rozgraniczenia w inny sposób i nie zbadanie, czy w interesie prawnym skarżącego leżało ustalenie przebiegu granicy jego działki w postępowaniu rozgraniczeniowym, którego wyniki wskazują, że nowa granica przebiega praktycznie w tym samym miejscu, co przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art. 152 k.c., poprzez błędną wykładnię i obciążenie skarżącego
kosztami postępowania, które nie wynikają ani z interesu, ani z
żądania strony, jak również poprzez brak jakiegokolwiek rozważenia
możliwości rozłożenia kosztów rozgraniczenia w inny sposób i nie
zbadanie, czy w interesie prawnym skarżącego leżało ustalenie
przebiegu granicy jego działki w postępowaniu rozgraniczeniowym,
którego wyniki wskazują, że nowa granica przebiega praktycznie w tym
samym miejscu, co przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego,
3. przepisów postępowania, poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z mocy art. 80 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 7, 8, 9, k.p.a., art. 126 k.p.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "P.p.s.a." i nieuchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., pomimo nie wyjaśnienia czy skarżący miał jakikolwiek interes w postępowaniu rozgraniczeniowym, do jakich czynności ograniczyło się uczestnictwo skarżącego w postępowaniu rozgraniczeniowym oraz czy nowa granica przebiega w tym samym miejscu, co przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W motywach skargi wskazano, że według ugruntowanego orzecznictwa w przedmiocie wykładni art. 262 §1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. dopuszczalna jest możliwość obciążenia przez organ kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Nie ulega jednakże wątpliwości, iż tak ogólnie sformułowana teza nie może stanowić o stosowaniu praktyki obciążania wszystkich stron postępowania, bez gruntownej analizy materiału dowodowego sprawy, i wskazania wyraźnych faktycznych podstaw rozstrzygnięcia organu w każdej indywidualnej sprawie.
W ocenie skarżącego Kolegium nie przeprowadziło żadnego postępowania w przedmiocie wyjaśnienia jego roli w postępowaniu rozgraniczeniowym, w szczególności w żadnej mierze nie dokonało ustaleń co do tego czy skarżący miał jakikolwiek interes w postępowaniu rozgraniczeniowym, do jakich czynności ograniczyło się uczestnictwo skarżącego w postępowaniu rozgraniczeniowym oraz czy nowa granica przebiega w tym samym miejscu, co przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyraźnie potwierdza, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek K. i J. małżonków H., którzy jako jedyni kwestionowali dotychczasowy przebieg granic pomiędzy działkami m.in. będącymi własnością skarżącego. Udział skarżącego w postępowaniu rozgraniczeniowym ograniczył się jedynie do podpisania ugody przed geodetą oraz protokołu, co również nie zostało w żadnej mierze zauważone przez SKO w C.
Materiał sprawy, w szczególności protokół graniczny Nr [...], jak również decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., potwierdzają, iż podstawą wytyczenia granic była dokumentacja ewidencyjna z roku 1960 oraz operatu poszerzenia pasa drogowego szosy z roku 2007.
Protokół graniczny Nr [...] potwierdza w zasadzie, iż "nowa" granica działek należących do K. i J. małż. H. oraz do skarżącego W. H. przebiega w zasadzie w tym samym miejscu, co przed wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, co w istocie czyniło z punktu widzenia skarżącego postępowanie rozgraniczeniowe zbędnym i z tego powodu koszty winny zostać poniesione przez stronę wszczynającą to postępowanie, ewentualnie przez osoby, których sytuacja faktyczna i prawna uległa znacznej zmianie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowią przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26, wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może - uwzględniając normę art. 152 k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał także, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Przyznać trzeba, że teza uchwały może sugerować pewną uznaniowość organu w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego. Odmienności w interpretacji uchwały można doszukać się także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (przykładowo wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturach I OSK 2211/14 i I OSK 2832/13 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych https://cbois.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę przywołana uchwała, w kontekście jej motywów, nie pozwala organom na uznaniowość w stosowaniu art. 152 Kodeksu cywilnego. Skoro w myśl tego przepisu koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele sąsiadujących nieruchomości po połowie, to jest to reguła ich ponoszenia przez strony sporu bez względu na towarzyszące im zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego). Za takim rozumieniem przemawia uzasadnienie powołanej uchwały, w tym jej fragment: "Konsekwentnie więc należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych". W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" musi dotyczyć interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym.
Skład orzekający podziela pogląd wyrażony już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle interpretowanej uchwały w powołanym wcześniej wyroku sygn. akt I OSK 2832/13 oraz w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1833/14, że według tej uchwały organ nie ma swobody w zakresie obciążania kosztami, gdyż z art. 152 k.c. wynika reguła ponoszenia kosztów postępowania administracyjnego przez właścicieli gruntów sąsiednich (objętych rozgraniczeniem). Skoro są oni stronami tego postępowania, to toczy się ono w interesie ich wszystkich, a zagadnienie sporności granic nie ma decydującego znaczenia, bo dochodzi do ich ustalenia na wszystkich nieruchomościach. Przyjęta interpretacja omawianej uchwały przesądziła o bezzasadności zarzutów materialnoprawnych skargi kasacyjnej.
Odnosząc się zatem do eksponowanego przez skarżącego argumentu, że obciążenie kosztami nie wynikało ani z interesu ani z żądania strony, wyjaśnić należy, że okoliczność ta – stosownie do przedstawionej wyżej argumentacji - nie zwalniała stron postępowania z poniesienia kosztów rozgraniczenia. Ponadto obciążenie kosztami skarżącego uzasadnia także wynik przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, który – wbrew twierdzeniom skarżącego - nie był jedynie potwierdzeniem poprzedniego stanu granicy, lecz spowodował jej korektę. W świetle uzasadnień postanowień organów obu instancji ze szkicu granicznego oraz protokołu granicznego Nr [...] w punkcie 10 wynika, że ustanowiono nową granicę od punktu 653 poprzez punkt 130 do punktu 104, tworząc załamanie granicy w punkcie 130 położonym w odległości 37 cm na zachód od narożnika budynku, oznaczonego na szkicu granicznym 26. Tym samym w wyniku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego zmieniono częściowo istniejącą granicę.
W świetle przedstawionej argumentacji za chybiony należało uznać także zarzut naruszenia przepisów postępowania, bowiem w świetle przedstawionej wykładni przepisów prawa materialnego w sprawie nie doszło do naruszenia procedury administracyjnej, gdyż wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawidłowego ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, zostały wyjaśnione i ustalone.
Z tych względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło