II OZ 1177/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Krakowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II SO/Rz 7/14 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w osobach: sędziego WSA Mai Chodackiej, sędziego WSA Pawła Dąbka, sędziego WSA Grażyny Firek, sędziego WSA Piotra Głowackiego, sędziego WSA Ingi Gołowskiej, sędziego WSA Stanisława Grzeszka, sędziego WSA Agnieszki Jakimowicz, sędziego WSA Ewy Michny, sędziego WSA Niny Półtorak, sędziego WSA Jarosława Wiśniewskiego, sędziego WSA Bogusława Wolasa, sędziego WSA Urszuli Zięby, sędziego WSA Kazimierza Bandarzewskiego, sędziego WSA Mirosława Batora, sędziego WSA Jacka Bursy, sędziego WSA Renaty Czeluśniak, sędziego WSA Krystyny Daniel, sędziego WSA Aldony Gąseckiej – Duda, sędziego NSA Andrzeja Irli, sędziego WSA Mariusza Kotulskiego, sędziego WSA Waldemara Michaldo, sędziego WSA Agnieszki Nawara-Dubiel, sędziego WSA Iwony Niżnik-Dobosz, sędziego NSA Anny Szkodzińskiej, sędziego NSA Joanny Tuszyńskiej, sędziego WSA Bożenny Blitek, sędziego WSA Janusza Bociągi, sędziego NSA Grażyny Danielec, sędziego WSA Doroty Dąbek, sędziego WSA Wojciecha Jakimowicza, sędziego WSA Haliny Jakubiec, sędziego WSA Janusza Kasprzyckiego, sędziego NSA Piotra Lechowskiego, sędziego WSA Krystyny Kutzner, sędziego WSA Barbary Pasternak, sędziego WSA Tadeusza Wołka, sędziego WSA Marii Zawadzkiej; odrzuceniu wniosku o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt: II SA/Kr 1499/13 sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: sędziego WSA Małgorzaty Brachel – Ziaja, sędziego WSA Beaty Cieloch, sędziego WSA Ewy Długosz – Ślusarczyk, sędziego WSA Anny Dumas, sędziego WSA Elżbiety Kremer, sędziego NSA Andrzeja Niecikowskiego, sędziego WSA Ewy Rynczak, sędziego NSA Jana Zimmermana. od orzekania w sprawie ze skargi D.M. zarejestrowanej pod sygn. II SA/Kr 1499/13 na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 24 lutego 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek złożony przez uczestnika postępowania - [...] spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie, zwanej w dalszej części uzasadnienia "Spółką", o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie od orzekania w sprawie ze skargi D.M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2013r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenie projektu zamiennego, zarejestrowanej pod sygn. akt II SA/Kr 1499/13. Wniosek obejmował wyłączenie następujących sędziów: sędziego WSA Mai Chodackiej, sędziego WSA Pawła Dąbka, sędziego WSA Grażyny Firek, sędziego WSA Piotra Głowackiego, sędziego WSA Ingi Gołowskiej, sędziego WSA Stanisława Grzeszka, sędziego WSA Agnieszki Jakimowicz, sędziego WSA Ewy Michna, sędziego WSA Niny Półtorak, sędziego WSA Jarosława Wiśniewskiego, sędziego WSA Bogusława Wolasa, sędziego WSA Urszuli Zięby, sędziego WSA Kazimierza Bandarzewskiego, sędziego WSA Mirosława Batora, sędziego WSA Jacka Bursy, sędziego WSA Renaty Czeluśniak, sędziego WSA Krystyny Daniel, sędziego WSA Aldony Gąseckiej – Duda, sędziego NSA Andrzeja Irli, sędziego WSA Mariusza Kotulskiego, sędziego WSA Waldemara Michaldo, sędziego WSA Agnieszki Nawara-Dubiel, sędziego WSA Iwony Niżnik-Dobosz, sędziego NSA Anny Szkodzińskiej, sędziego NSA Joanny Tuszyńskiej, sędziego WSA Bożenny Blitek, sędziego WSA Janusza Bociągi, sędziego NSA Grażyny Danielec, sędziego WSA Doroty Dąbek, sędziego WSA Wojciecha Jakimowicza, sędziego WSA Haliny Jakubiec, sędziego WSA Janusza Kasprzyckiego, sędziego NSA Piotra Lechowskiego, sędziego WSA Krystyny Kutzner, sędziego WSA Barbary Pasternak, sędziego WSA Tadeusza Wołka, sędziego WSA Marii Zawadzkie, sędziego WSA Małgorzaty Brachel – Ziaja, sędziego WSA Beaty Cieloch, sędziego WSA Ewy Długosz – Ślusarczyk, sędziego WSA Anny Dumas, sędziego WSA Elżbiety Kremer, sędziego NSA Andrzeja Niecikowskiego, sędziego WSA Ewy Rynczak, sędziego NSA Jana Zimmermana. Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Krakowie Spółka wskazała w pierwszej kolejności na brak obiektywizmu w działaniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w stosunku do Spółki i jej interesów związanych z przedmiotowym postępowaniem. Świadczyć ma o tym, zdaniem Spółki, bezpodstawna odmowa przyznania jej pomocy prawnej w sytuacji, gdy Spółka nie jest w stanie pokryć kosztów profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, która ma kluczowe znaczenie dla jej przyszłości. O braku bezstronności sędziów WSA w Krakowie, zdaniem Spółki, świadczyć ma ponadto fakt, że podlegające kontroli decyzje administracyjne zostały wydane przez organy administracji publicznej, których przedstawiciele bądź pracownicy mogą pozostawać z sędziami WSA w Krakowie w określonych relacjach osobistych lub zawodowych. Powyższe generuje duże prawdopodobieństwo określonej więzi albo relacji emocjonalnej, która może wpływać na obiektywizm sędziów przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, a którego podstawą może być stosunek przyjaźni, znajomości bądź relacji służbowo – społecznej pomiędzy sędziami WSA w Krakowie, a przedstawicielami Urzędu Wojewódzkiego i Gminy Kraków oraz urzędnikami właściwych wydziałów Urzędu Miasta Krakowa, podległych Prezydentowi Miasta Krakowa. Ponadto uzyskane przez Spółkę informacje wskazywać mają na to, że niektórzy sędziowie objęci wnioskiem mogą być związani emocjonalnie ze sprawą bądź pozostawać w stosunkach znajomości z innymi uczestnikami postępowania. Wyżej wskazane okoliczności nasuwają uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w osobach: sędziego WSA Mai Chodackiej, sędziego WSA Pawła Dąbka, sędziego WSA Grażyny Firek, sędziego WSA Piotra Głowackiego, sędziego WSA Ingi Gołowskiej, sędziego WSA Stanisława Grzeszka, sędziego WSA Agnieszki Jakimowicz, sędziego WSA Ewy Michna, sędziego WSA Niny Półtorak, sędziego WSA Jarosława Wiśniewskiego, sędziego WSA Bogusława Wolasa, sędziego WSA Urszuli Zięby, sędziego WSA Kazimierza Bandarzewskiego, sędziego WSA Mirosława Batora, sędziego WSA Jacek Bursy, sędziego WSA Renaty Czeluśniak, sędziego WSA Krystyny Daniel, sędziego WSA Aldony Gąseckiej – Duda, sędziego NSA Andrzeja Irli, sędziego WSA Mariusza Kotulskiego, sędziego WSA Waldemara Michaldo, sędziego WSA Agnieszki Nawara-Dubiel, sędziego WSA Iwony Niżnik-Dobosz, sędziego NSA Anny Szkodzińskiej, sędziego NSA Joanny Tuszyńskiej, sędziego WSA Bożenny Blitek, sędziego WSA Janusza Bociągi, sędziego NSA Grażyny Danielec, sędziego WSA Doroty Dąbek, sędziego WSA Wojciecha Jakimowicza, sędziego WSA Haliny Jakubiec, sędziego WSA Janusza Kasprzyckiego, sędziego NSA Piotra Lechowskiego, sędziego WSA Krystyny Kutzner, sędziego WSA Barbary Pasternak, sędziego WSA Tadeusza Wołka, sędziego WSA Marii Zawadzkiej oraz sędziego WSA Pawła Damonia złożyli, na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami, dalej jako "p.p.s.a") pisemne oświadczenia o braku podstaw do ich wyłączenia od orzekania w powyższej sprawie wskazując, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w ww. sprawie, stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając ww. wniosek uznał, iż [...] spółka z o.o. z siedzibą w Krakowie składając wniosek o wyłączenie sędziów nie wskazała takich przyczyn, wymienionych w art. 19 p.p.s.a., które w racjonalny sposób uzasadniałyby wyłączenie sędziów WSA w Krakowie od orzekania w niniejszej sprawie. Rozpatrywany wniosek oparty jest wyłącznie na ogólnikowych sformułowaniach, subiektywnych odczuciach Spółki, które nie stanowią podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku. Sąd zauważył, że skuteczne powołanie się na "określone relacje osobiste lub zawodowe" czy też "więzi emocjonalne, których podstawą może być stosunek przyjaźni, znajomości, bądź relacjo służbowo - społecznej", wymagałoby wskazania konkretnych sędziów, których powyższe relacje i więzi dotyczą, a także konkretnych pracowników czy też przedstawicieli administracji publicznej, z którymi łączą sędziów owe relacje i więzi, a także wykazania, jaki mogą one mieć wpływ na bezstronność sędziów orzekających w tej konkretnej sprawie. Spółka winna zatem sprecyzować powołane argumenty, mając na uwadze fakt, że nie wszystkie relacje pomiędzy pracowniami bądź przedstawicielami, a sędziami mogą generować wątpliwości co do ich bezstronności w konkretnej sprawie, tym bardziej, że złożone przez sędziów do akt sprawy oświadczenia przeczą temu jakoby takie okoliczności występowały. Sąd podkreślił, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego, wniosek dotyczy. Z treści oświadczeń złożonych do akt sprawy przez sędziów objętych wnioskiem nie wynika, jakoby w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd podzielił także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie, a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010r., sygn. akt I OZ 332/10; postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 259/12, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga także to, że ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności wywołujących uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., spoczywa na wnioskodawcy. Poszukiwanie tych okoliczności nie leży w gestii Sądu. W ocenie Sądu I instancji wskazane przez Spółkę okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności konkretnych sędziów nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie sędziów, złożonym przez Spółkę. W tych okolicznościach na podstawie art. 22 § 2 i § 3 p.p.s.a. Sąd w pkt I sentencji postanowienia oddalił wniosek Spółki o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt. II SA/Kr 1499/13 sędziów pełniących urząd sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie. W pkt II sentencji postanowienia Sąd, na podstawie art. 64 § 3 i art. 22 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił wniosek o wyłączenie sędziów, którzy w dniu wystąpienia z wnioskiem nie orzekali w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie (pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2014r. – karta 9 akt sądowych). Nadto Sąd I instancji wyjaśnił, że Sędzia WSA Paweł Damoń, który złożył do akt sądowych oświadczenie w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a nie był objęty wnioskiem Spółki o wyłączenie sędziów. Zażalenie na ww. postanowienie Sądu I instancji z dnia 15 lipca 2014 r., złożyła [...] Sp. z o.o. z/s w Krakowie. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 19 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do wyłączenia sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie; - art. 141 p.p.s.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie motywów podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację zawartą w powyższych zarzutach i powtórzono argumentację zawartą we wniosku z dnia 24 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Wskazać należy, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Krakowie. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może bowiem decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie sędziów, jak również w zażaleniu. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Na wyłączenie sędziego nie może mieć też wpływu oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez [...] sp. z o.o. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie wskazanych sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie. Prawidłowo również odrzucił wniosek o wyłączenie sędziów, którzy w dniu wystąpienia z wnioskiem nie orzekali w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie. Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie