I SA/Bk 212/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] marca 2014 r. [...] w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wszczął i prowadził wobec majątku Pana J.K. (dalej jako skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Podaniem z dnia [...] listopada 2013 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. W piśmie tym zawarto również wiosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zawiadomieniem z [...] stycznia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. poinformował, że w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego zawartego niezbędne jest wniesienie odrębnego podania do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., w związku z tym, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie jest organem właściwym w sprawie. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował, że złożenie odrębnego podania w terminie czternastu dni od daty doręczenia niniejszego zawiadomienia uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. Pismem z [...] stycznia 2014 r. pełnomocnik wniósł, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że egzekwowany obowiązek nie jest wymagalny, gdyż Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Postanowieniem z [...] lutego 2014 r. nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], stwierdzając, że zostało ono już zakończone [...] sierpnia 2012 r. W zażaleniu pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji i rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy co do meritum. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego przez nie w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: – art. 59 § l pkt 2 u.p.e.a. polegające na bezpodstawnej odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], w sytuacji, gdy egzekwowany obowiązek nigdy nie istniał, – art. 7 i art. 77 § l k.p.a. z uwagi na prowadzenie postępowania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia mającego na celu jedynie uzasadnienie wadliwego postanowienia organu I instancji, pomijającego fakt, że decyzją ostateczną z [...] stycznia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B[...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z [...].04.2012 r. nr [...] ustalającą zobowiązanie podatkowe z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że skarżone postanowienie jest wadliwe, gdyż to Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. bezpodstawnie nałożył na niego obowiązek zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. decyzją uchyloną następnie w postępowaniu odwoławczym. Skarżący podniósł ponadto, że pojęcie "obowiązek", o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie obowiązek został ustalony przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wadliwą decyzją konstytutywną uchyloną następnie przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. decyzją ostateczną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. Sąd w przedmiotowej sprawie przychyla się do stanowiska zajętego przez organy postępowania podatkowego. W myśl przepisu art. 61a § l kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 tej ustawy, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak słusznie wskazał organ ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, drugą - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego uzależniona jest m.in. od istnienia przedmiotu tegoż postępowania. Aby bowiem prowadzić postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, postępowanie to winno być prowadzone, a sama należność w nim jeszcze dochodzona także w dniu wniesienia podania o umorzenie, co oznacza, że w istocie należność ta powinna istnieć, i być jeszcze niewyegzekwowana do końca. Potwierdza to także NSA w uzasadnieniu do wyroku z 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 209/09 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl): "zakończenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić albo poprzez wydanie stosownego postanowienia przez organ egzekucyjny na podstawie art. 59 u.p.e.a., albo wskutek wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym drugim przypadku organ egzekucyjny nie wydaje żadnego aktu stwierdzającego w sposób formalny zakończenie postępowania egzekucyjnego." W przedmiotowej sprawie, co jasno wynika z akt sprawy podatkowej, postępowanie egzekucyjne zostało zakończone z dniem [...] sierpnia 2012 r. wskutek wyegzekwowania całości dochodzonego obowiązku. Pełnomocnik wnioskował o umorzenie postępowania w piśmie z [...] listopada 2013 r., czyli po zakończeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że zasadną była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wobec wcześniejszego zakończenia tego postępowania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 21 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 1009/12, ww.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnośnie zarzutu dotyczącego złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego [...] sierpnia 2012 r., a więc przed zakończeniem postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej słusznie zdaniem Sądu podniósł, że wniosek ten został złożony w piśmie stanowiącym zarzuty do postępowania egzekucyjnego i wskazywał na wygaśnięcie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w sprawie tego wniosku zostało zakończone ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] września 2012 r. nr [...] w sprawie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że odmowa uwzględnienia zarzutów jest równoznaczna z odmową umorzenia postępowania egzekucyjnego i w tym wypadku organ nie wydaje odrębnego postanowienia na podstawie art. 59 u.p.e.a. (wyrok WSA w Poznaniu z 9 października 2013 r. sygn. akt II SA/Po 305/13, wyrok WSA w Lublinie z 21 października 2011 r. sygn. akt I SA/Lu 479/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że o powyższym poinformował Skarżącego organ egzekucyjny w postanowieniu w sprawie zarzutów z [...] sierpnia 2012 r. nr [...]. Nieuzasadniony jest wobec tego zarzut dotyczący niewykonania obowiązku ustalenia z jakich powodów rozpatrzenie wniosku z [...] sierpnia 2012 r. nastąpiło dopiero [...] lutego 2014 r. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Należy wskazać, że organ I instancji nie odmówił, jak wskazano to w skardze i w piśmie procesowym, umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (wyrok WSA w Krakowie z 22 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1356/11. LEX nr 1138530, wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/01 893/11. LEX nr 1094438). Poza tym, Sąd stoi na stanowisku, że nawet ewentualne uchylenie w postępowaniu nadzwyczajnym ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] pozostanie bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedmiotowe postępowanie zakończone postanowieniem z [...] marca 2014 r. nr [...] nie dotyczyło bowiem wniosku z sierpnia 2012 r., a wniosku z listopada 2013 r. Z tego względu niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.