I OW 58/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.), Sędzia NSA Bożena Popowska, Sędzia del. NSA Jolanta Sikorska, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Zamościu a Starostą Zamojskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku "[...]" spółka cywilna M.R. i W.R. o przyznanie wynagrodzenia i zwrot koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem pojazdów postanawia: wskazać Starostę Zamojskiego jak organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. Wnioskiem z dnia 21 marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Starostą Zamojskim w sprawie rozpoznania wniosków wspólników spółki cywilnej "[...]" M. i W.R. z/s w Zamościu o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie z drogi i dozór 17 pojazdów: 1. WSK bez nr rej. Data usunięcia pojazdu z drogi 14.03.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 16.09.2002r. Liczba dni dozoru 187 2. Mazda nr rej. [...]. Data usunięcia pojazdu z drogi 12.03.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 13.09.2002r. Liczba dni dozoru 186 3. Fiat 126p nr rej [...]. Data usunięcia pojazdu z drogi 16.10.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 17.04.2003r. Liczba dni dozoru 184 4. Polonez nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 05.05.2001r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 01.07.2002r. Liczba dni dozoru 423 5. Skoda nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 18.02.2003r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 19.08.2003r. Liczba dni dozoru 183 6. Fiat 126p nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 17.11.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 19.05.2003r. Liczba dni dozoru 184 7. Polonez nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 27.01.2003r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 28.07.2003r. Liczba dni dozoru 183 8. Fiat 125p nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 23.01.2003r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 24.07.2003r. Liczba dni dozoru 183 9. Fiat 126p nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 26.09.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 27.03.2003r. Liczba dni dozoru 183 10. Fiat 125p nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 22.06.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 23.12.2002r. .Liczba dni dozoru 185 11. Opel Rekord nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 19.12.2001r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 01.07.2002r. Liczba dni dozoru 195 12. Fiat 126p nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 29.09.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 31.03.2003r. Liczba dni dozoru 184 13. Opel nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 29.11.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 30.05.2003r. Liczba dni dozoru 183 14. Nissan nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 09.05.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 12.11.2002r. Liczba dni dozoru 188 15. Polonez nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 24.11.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 26.05.2003r. Liczba dni dozoru 184 16. BMW nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 16.11.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 17.05.2003r. Liczba dni dozoru 183 17. Fiat 126p nr rej. [...] Data usunięcia pojazdu z drogi 05.10.2002r. Data wydania decyzji o przejściu na rzecz Skarbu Państwa: 06.04.2003r. Liczba dni dozoru 184. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w dniu 10 lipca 2012 r. przedstawiciel spółki "[...]" W.R. złożył w jej imieniu wniosek o przyznanie wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem nad ww. pojazdami, w którym strona jako przesłankę do dochodzenia własnych roszczeń wskazuje uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.11.2010r., sygn. I OPS 1/10. Organ wskazał, iż pozwem z dnia 06.11.2003r., wspólnicy spółki [...] wnieśli do Sądu Okręgowego w Zamościu roszczenie zasądzenie solidarnie na ich rzecz od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu kwoty 47036,37 zł, tytułem zapłaty za wykonanie usługi holowania i parkowania pojazdów, które stały się własnością pozwanego z ustawowymi odsetkami począwszy od dnia wymagalności poszczególnych należności. Powództwo obejmowało 21 pojazdów, w tym wymienione w niniejszym wniosku w poz. 1-17 z wyłączeniem pojazdu marki Jawa bez nr rej. nie wymienionego powyżej a objętego wnioskiem z dnia 10.07.2012r. Sąd w postępowaniu upominawczym wydał nakaz zapłaty sygn. akt I Nc 78/03 uwzględniając powództwo w całości. Organ wniósł sprzeciw do ww. nakazu, uznając powództwo w części obejmującej kwotę 800 zł z ustawowymi odsetkami, oraz oddalił powództwo w pozostałej części. Wyrokiem z dnia 23.11.2004r. sygn. Akt I C 969/03 Sąd zasądził od Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu na rzecz powodów solidarnie kwotę 800 zł wraz z ustawowymi odsetkami oddalając powództwo w pozostałej części. Wyrok Sądu I instancji w części oddalającej powództwo dozorcy zaskarżyli apelacją domagając się zasądzenia kwoty 43621,33 zł z ustawowymi odsetkami. Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 07.04.2005r., sygn. Akt I Ca/CZ/109/05 oddalił apelację Stron, uzasadniając, iż wyrok Sądu I instancji jest prawidłowy a apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu. Organ wskazał, iż po zakończeniu postępowania wyjaśniającego wydał następujące postanowienia: - [...] o odmowie umorzenia postępowania w sprawie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za usuniecie z drogi oraz dozór pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do pojazdów: Fiat 126p o nr rej. [...], Opel Rekord o nr rej. [...], BMW o nr rej. [...], usuniętych w latach 2001-2002, z uwagi na brak prawnych regulacji umożliwiających umorzenie postępowania w części na wniosek strony, oraz ważny interes społeczny, przemawiający za podjęciem rozstrzygnięcia w stosunku do trzech ww. pojazdów; - [...]o odmowie przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za usunięcie z drogi oraz dozór pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa w okresie od dnia usunięcia z drogi do dnia przejścia na rzecz Skarbu Państwa ww. 17 pojazdów, z uwagi na brak stosunku administracyjnoprawnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Zamościu a spółką usuwającą pojazdy z drogi, działającej czasowo na podstawie umowy z Komendą Miejską Policji, a po nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym i zmianie przepisów wykonawczych bez podstawy prawnej - brak wyznaczenia przez Starostę Zamojskiego; - [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór nad ww. pojazdami w okresie od dnia przejścia na rzecz Skarbu Państwa z uwagi na podnoszoną w poprzednich rozstrzygnięciach powagę rzeczy osądzonej i rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Zamościu oraz Sądu Apelacyjnego w Lublinie zasądzające na rzecz wspólników spółki kwotę 800 zł. Pełnomocnicy spółki W. i M.R. w dniu 02.09.2013r. wnieśli do Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie zażalenia na postanowienia Naczelnika, uchybiając jednocześnie terminowi do wniesienia zażalenia, nie czyniąc zadość wymogom koniecznym do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W dniu 14.11.2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu znak: [...],[...] stwierdzając następnie w dniu 16.12.2013r. Postanowieniem znak [...] oraz [...], ich nieważność na mocy art. 156 § 1 k.p.a., z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości organu. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie zgodnie ze stanowiskiem reprezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. postanowieniu z dnia 25.08.2011r. sygn. I OW 96/11, 11.01.2012r., sygn. I OW 152/11, z 9.11.2012 sygn. I OW 139/12 z 25.09.2013 sygn. 163/13, właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku złożonego w dniu 10.07.2012 r., a więc po nowelizacji art. 130a ustawy prawo drogowe (Dz.U. z 2008r., nr 108, poz. 908 z późn. zm.) i dodaniu przepisu ust. 10h zdanie drugie w brzmieniu obowiązującym od 4 września 2010 r., będzie Starosta Zamojski. W dniu 17.02.2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia przez wspólników spółki, zwracając akta postępowań Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Zamościu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu wobec faktu stwierdzenia nieważności prowadzonego przez niego postępowania w sprawie przyznania wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków za usuniecie i dozór nad ww. pojazdami w dniu 21.01.2014r. zawiadomieniem znak [...] na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 19 k.p.a. przekazał Staroście Zamojskiemu wniosek wspólników spółki cywilnej "[...]" M. i W.R., celem merytorycznego rozpatrzenia i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, wnosząc o wskazanie przez Starostę Zamojskiego jakie akta będą mu niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Prośba podyktowana była znaczną objętością akt oraz własnymi czynnościami podjętymi wcześniej w sprawie a przemawiającymi za pozostawieniem akt w Urzędzie Skarbowym. W dniu 13.02.2014r. Starosta Zamojski pismem znak: [...], zwrócił przedmiotowy wniosek wspólników spółki "[...]" z dnia 10.07.2012r., uznając, iż prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko dotyczy odmiennego stanu prawnego, podnosząc jednocześnie nie przekazanie wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 23.11.2004r., oraz dokumentów potwierdzających usunięcie pojazdów z terenu powiatu zamojskiego, co stoi w sprzeczności z wyraźną prośbą Naczelnika tutejszego urzędu o wskazanie akt niezbędnych dla Starosty, które nie znajdują się w jego posiadaniu, a o które Starosta nie wystąpił przed zwrotem wniosku Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Zamościu. Mając powyższe na uwadze, wobec stwierdzenia nieważności postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu przez Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie, jak i wobec uznania się za niewłaściwego do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku przez Starostę Zamojskiego, Naczelnik jak we wstępie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i wskazanie który z organów - Naczelnik Urzędu Skarbowego działając w oparciu o art. 17 § 1 w zw. z art. 102 § 2 u.p.e.a. w nawiązaniu z § 3 lit. c i § 6 rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów u.p.e.a, czy Starosta Zamojski działający na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym od 04.09.2010r. - winien rozstrzygnąć merytorycznie przedmiotowy wniosek. W odpowiedzi na wniosek Starosta Zamojski wniósł o oddalenie wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu. W uzasadnieniu podniesiono, iż w myśl art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Zgodnie z art. 130a ust. 10i wyżej powołanej ustawy, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zdaniem Starosty należy stwierdzić jednoznacznie, że adresatem decyzji wydanej w oparciu o normę przepisu art. 130a ust. 10h jest osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu, a nie podmiot dokonujący usunięcia pojazdu z drogi oraz sprawujący nad nim nadzór. Ponadto zgodnie z treścią przepisu art. 130a ust. 10k ustawy Prawo o ruchu drogowym decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Natomiast do przyznania wynagrodzenia za usunięcie z drogi i dozór nad pojazdami ma zastosowanie art. 130a ust. 10f Prawa o ruchu drogowym, który stanowi, iż do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Rozstrzygnięcie w przedmiotowych sprawach następuje na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. Wskazano, iż wydanie przez starostę ww. postanowienia w trybie art. 130a ust. 10f Prawa o ruchu drogowym wiąże się wyłącznie z wykonaniem orzeczenia sądu o przepadku pojazdu, a nie decyzją administracyjną wydaną przez właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzającą przepadek pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018) postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. W sprawie będącej przedmiotem sporu kompetencyjnego, decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu o przejściu pojazdów na rzecz Skarbu Państwa były wydawane w latach 2002-2003. Stosownie do powyższego postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. W świetle przepisu art. 130a ust. 10f starosta jest obowiązany do wykonania w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jedynie orzeczeń sądu o przepadku pojazdu. Zdaniem Starosty Zamojskiego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu pozostaje w dalszym ciągu organem egzekucyjnym w rozumieniu art. 102 § 2 u.p.e.a. dla spraw dotyczących pojazdów, o których przepadku na rzecz Skarbu Państwa orzekał jeszcze w latach 2002-2003 oraz których posiadanie uzyskał odbierając je od dozorcy po zakończeniu okresu przechowywania. Odmienne wskazanie organu właściwego w przedmiotowych sprawach musiałoby wynikać z jednoznacznego wskazania ustawodawcy o stosowaniu znowelizowanych przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym do spraw zakończonych decyzjami o przepadku pojazdów na rzecz Skarbu Państwa przed jej wejściem w życie. Zarówno przepisy Prawa o ruchu drogowym oraz przepisy ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw nie zawierają takiego normatywnego wskazania. Podkreślono, iż wniosek z dnia 10 lipca 2012 r. [...] s.c. M.R. i W.R. jednoznacznie dotyczy przyznania wynagrodzenia w oparciu o postanowienia art. 130a ust. 1 Prawa o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 u.p.e.a. za wykonywanie dozoru nad pojazdami oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, a nie jak mylnie uznał Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu wydania decyzji administracyjnej w sprawie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, które miałyby ponieść osoby będące właścicielami pojazdów w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwaną dalej: "p.p.s.a.") spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu wnosił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jaki zaistniał pomiędzy nim a Starostą Zamojskim w sprawie dotyczącej wniosku "[...]" s.c. M.R. i W.R. o ustalenie wynagrodzenia za dozór 17 pojazdów, usuniętych z dróg za okres pierwszych sześciu miesięcy ich postoju. W związku z powyższym należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018 ze zm.), który to przepis obowiązywał już w dacie wniesienia przedmiotowego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdów, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje zaś starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz.1018 ), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. Ponadto nowela zmieniająca zawiera również regulacje międzyczasowe i w art. 13 rozstrzyga o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Jak wyjaśnił przy tym to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach zapadłych w sprawach o sygnaturach akt I OW 96/11 i I OW 100/11, a który to pogląd podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, ustawodawca - rozstrzygając o kosztach - wskazał ogólnie na Skarb Państwa, ale bez wskazania określonego statio fisci. Z drugiej jednak strony, nie rozstrzygnięto o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach, w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należało uznać, że organem właściwym do rozpoznania sprawy wywołanej wnioskiem "[...]" s.c. M.R. i W.R. jest Starosta Zamojski. Przemawia za tym poglądem okoliczność, że wniosek ww. podmiotu wpłynął do organu w dniu 10 lipca 2012 r. a zatem już w dacie obowiązywania art. 10a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu ustalonym w art. 1 ust. 10 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym, jak wyżej to wspomniano, decyzje o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdów wydaje starosta. Ponadto dodać należy, że dla niniejszego rozstrzygnięcia nie miał znaczenia fakt, jakiego okresu przechowywania pojazdów wniosek dotyczył. Istotna bowiem była jedynie data jego wpłynięcia, gdyż dopiero z tą datą wiąże się zawisłość sprawy. Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.