II OZ 1026/14

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia N. M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1322/14 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi N. M. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE postanawia: oddalić zażalenie N. M. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł do Sądu skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Pełnomocnik skarżącego powyższą skargę w dniu 22 maja 2014 r. nadał w urzędzie pocztowym bezpośrednio do Sądu, natomiast w dniu 23 maja 2014 r. przesłał skargę do organu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik skarżącego wywiódł, że skarga została wniesiona bezpośrednio do Sądu na skutek winy pracownika kancelarii, który błędnie zaadresował kopertę. W ocenie pełnomocnika skarżącego, powyższy błąd pracownika biurowego kancelarii nie powinien skutkować pozbawieniem strony możliwości ochrony swoich praw, zwłaszcza, że skarga została prawidłowo sporządzona przez pełnomocnika a przekroczenie terminu jest nieznaczne (jeden dzień). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 2014 r., na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), - dalej p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, aby niedokonanie powyższej czynności procesowej w wyznaczonym terminie było następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Pełnomocnik skarżącego jako profesjonalista zobowiązany jest do zapewnienia odpowiedniej obsługi prawnej swego klienta. Przy świadczeniu usług prawnych pełnomocnik może korzystać z pomocy osób trzecich jednakże wymagania względem nich odnośnie działania z należytą starannością są takie same jak w stosunku do pełnomocnika. Argumentacja pełnomocnika skarżącego sprowadza się do omyłki pracownika kancelarii przy wysyłaniu korespondencji. Jednocześnie pełnomocnik nie wskazuje, że omyłka ta była wynikiem niemożliwych do przewidzenia i przezwyciężenia okoliczności. Stanowiła ona zwykłe zaniedbanie, które ze swojej istoty nie może uzasadniać przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Bez znaczenia jest przy tym, że pełnomocnik skarżącego pozostałe czynności wykonał prawidłowo. Ostatecznie bowiem zaniedbanie pracownika spowodowało błędne nadanie skargi i uchybienie terminu do jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że strona ponosi negatywne konsekwencji działań czy zaniedbań ustanowionego pełnomocnika, a z kolei pełnomocnik ponosi negatywne konsekwencje działań czy zaniedbań pracowników, którym zleca wykonanie określonych czynności związanych z reprezentacją strony. Ugruntowane jest bowiem w orzecznictwie stanowisko w zakresie obciążenia pełnomocników konsekwencjami zachowań ich pracowników czy innych osób, którym powierzają pełnienie określonych funkcji w kancelarii, w tym personelu administracyjnego. Dlatego też Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 10 kwietnia 2014 r. i odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 20 lipca 2014 r. zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie obciążające uchybieniem terminu pracownika biurowego stronę postępowania, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, iż brak winy dotyczyć ma strony oraz sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym materiałem dowodowym polegająca na uznaniu przez Sąd, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił dostatecznie braku swojej winy podczas gdy błędne skierowanie pisma bezpośrednio do Sądu było wynikiem działania pracownika biurowego kancelarii, co nie może być poczytywane za zawinione działanie strony. W odpowiedzi na zażalenie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W.Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09). Przyjmuje się, że ustanowiony pełnomocnik odpowiada za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (postanowienie NSA z 20. 2.2009 r., II OZ 166/09). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego sam przyznał, że winę za uchybienie terminowi do wniesienia skargi ponosi jeden z pracowników jego kancelarii, który błędnie zaadresował kopertę zawierającą skargę. Tego rodzaju uchybienie należy uznać za posiadające znamiona winy polegającej na braku szczególnej staranności, jakiej należy wymagać od pełnomocnika. Niezależnie od tego czy błąd popełnił pełnomocnik wnioskującego, czy pracownik jego kancelarii, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji jego mocodawca (postanowienie NSA z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 958/12). Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 p.p.s.a i w konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.