II FZ 793/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 343/14 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 793/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 343/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku od przychodu uzyskanego w 2008 r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że w dniu 5 lutego 2014 r. doręczono skarżącemu postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w związku z wydaniem w dniu 13 grudnia 2013 r. decyzji utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] w S. W piśmie z dnia 12 lutego 2014 r. skarżący, reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na tę decyzję; w drugim piśmie z tego samego dnia natomiast złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podnosząc, że dopiero w dniu 5 lutego 2014 r. dowiedział się o ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie wiedział o zakończeniu przez organ drugiej instancji postępowania podatkowego, gdyż ani strona ani jej pełnomocnik nie zostali zawiadomieni o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału. Wskazał również, że organ drugiej instancji wysłał decyzję po 8 dniach od wpływu stanowiska organu pierwszej instancji, a jednocześnie 4 dni przed otrzymaniem stanowiska przez skarżącego (przez co naruszył art. 227 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 roku, poz. 749, ze zm.), zwanej dalej: "O.p."). Dodał, że decyzja organu drugiej instancji, z uwagi na wypowiedzenie przez stronę pełnomocnictwa, została skierowana do K. P. na nieaktualny adres, wobec czego nie można uznać, że została ona prawidłowo doręczona w trybie zastępczym w dniu 30 grudnia 2013 r. Skarżący wyjaśnił bowiem, że w dniu 10 grudnia 2013 r. zmienił miejsce zamieszkania, co zgłosił w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG). Zatem w celu skutecznego doręczenia decyzji, organ przed jej wysłaniem winien sprawdzić adres zamieszkania podatnika (będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą) w urzędowym rejestrze. Strona zarzuciła również, że organ w sposób celowy uniemożliwił uzyskanie informacji o wydanej decyzji, aby udaremnić wniesienie na tę decyzję skargi do sądu. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej odrzucenie. Uzasadniając swój wniosek organ wskazał, że skarga została złożona przez pełnomocnika z uchybieniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzję z dnia 13 grudnia 2013 r., z uwagi na fakt, iż w dniu 11 grudnia 2013 r. skarżący poinformował organ, że w dniu 4 grudnia 2013 r. wypowiedział pełnomocnictwo M. W., wysłano na adres zamieszkania podatnika (wskazany w odwołaniu) i doręczono w dniu 30 grudnia 2013 r. w trybie art. 150 O.p. Wobec powyższego organ stwierdził, że w sprawie skargę wniesiono z uchybieniem terminu, bowiem termin do dokonania tej czynności upłynął z końcem 29 stycznia 2014 r. Odnosząc się do treści wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, organ drugiej instancji wskazał, że decyzja z dnia 13 grudnia 2013 r. została wysłana na adres zamieszkania podatnika podany w odwołaniu. W ocenie organu bez znaczenia jest fakt zgłoszenia przez stronę zmianę adresu zamieszkania w CEIDG, bowiem stosownie do postanowień art. 146 § 1 O.p. strona lub jej pełnomocnik zobligowani byli do zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu. Odnosząc się do naruszenia art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 O.p., organ wskazał, że materiał zgromadzony w postępowaniu odwoławczym był tożsamy z materiałem organu pierwszej instancji. Organ przyznał, że naruszył przepisy procesowe, jednakże zaniechanie to pozostało bez wpływu na rezultat postępowania odwoławczego. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący dochował terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz spełnił warunek równoczesnego dokonania czynności. Sąd stwierdził jednak, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu, wskazując przy tym na art. 146 § 1 i 2 O.p. Sąd uznał, że skoro strona nie przekazała organowi informacji o zmianie w dniu 10 grudnia 2013 r. adresu, to w sposób uprawniony organ wysłał decyzję z dnia 13 grudnia 2013 r. na dotychczasowy adres, tj. podany w odwołaniu, a zwróconą przez pocztę przesyłkę pozostawił w aktach sprawy. Podniesiono, że strona w celu należytego dbania o swoje interesy mogła w piśmie z dnia 11 grudnia 2013 r. (złożonym tego samego w organie), w którym wypowiedziała pełnomocnictwo, jednocześnie zawiadomić organ o zmianie adresu swojego zamieszkania. Zdaniem Sądu poprzestanie przez skarżącego na zgłoszeniu zmiany adresu w CEIDG nie dowodzi braku winy strony w naruszeniu terminu do wniesienia skargi, a przeciwnie - o świadomym działaniu podatnika, zmierzającym do udaremnienia skutecznego doręczenia decyzji, z uwagi na zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania podatkowego. Odnośnie do pozostałych okoliczności, świadczących o braku winy w uchybieniu terminu, tj. kwestii dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania, Sąd wskazał, że nie mogą być one rozstrzygane w postępowaniu wpadkowym. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił mu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w naruszeniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie oraz art. 166 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie całości okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona (lub jej pełnomocnik) danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2007 r., II OSK 479/07, LEX nr 344095). W niniejszej sprawie należy zauważyć, że jej istota sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy można traktować wskazanie nowego miejsca zamieszkania w urzędowym rejestrze (CEiDG) jako realizację obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu, który to obowiązek wynika wprost z art. 146 § 1 O.p. W odniesieniu do okoliczności zgłoszenia aktualizacji danych przez podatnika w urzędzie skarbowym wyrażony został w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r. (sygn. akt II FSK 1012/12; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl) pogląd, iż nie rodzą one skutku określonego w art. 146 § 1 O.p. Podobnie należy traktować zgłoszenie zmiany adresu w CEiDG – nie sposób bowiem traktować takie zgłoszenie jako czyniące zadość wymogowi zawiadomienia organu podatkowego, który to obowiązek wynika z ww. przepisu. Tym samym nie sposób uznać, że zaniechując tego obowiązku skarżący zachował wymaganą od niego w takich sytuacjach staranność. Twierdzenie zaś, że "Organ korzystając (...) z dostępnych mu i znanych z urzędu danych w CEiDG, mając informację o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, powinien sprawdzić adres zamieszkania Mocodawcy" jest nieuzasadnionym przerzucaniem obowiązku, który spoczywa na podatniku zgodnie z ww. regulacją O.p. Podobnie, okolicznością świadczącą o winie podatnika, jest fakt, że w piśmie z dnia 11 grudnia 2013 r., w którym doszło do wypowiedzenia pełnomocnictwa, o zmianie adresu również organu nie zawiadomiono. Szereg okoliczności podejmowanych w zażaleniu pozostaje poza rozpoznaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – przedmiotem niniejszego postępowania wpadkowego jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia skargi, natomiast podnoszone twierdzenia wskazują na uchybienia organu popełnione w toku postępowania, które jednak nie wpływają na ocenę faktu, że skarżący nie dochował wymaganego prawem terminu i nie uprawdopodobnił przy tym braku swojej winy. Tym samym, ocena determinującej odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu jej nie podważyły. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.