I OSK 3118/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-22
Skład orzekający: Irena Kamińska, Marek Stojanowski, Jan Paweł Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prowadząca działalność gospodarczą polegającą na wydobyciu i transporcie kruszywa posiada interes prawny do zaskarżenia decyzji o zmianie organizacji ruchu, która powoduje jedynie wydłużenie trasy transportu?Ratio decidendi
Spółka prowadząca działalność gospodarczą polegającą na wydobyciu i transporcie kruszywa nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia decyzji o zmianie organizacji ruchu, która powoduje jedynie wydłużenie trasy transportu. Interes prawny wymaga wykazania bezpośredniego związku między zaskarżoną czynnością a indywidualną, prawnie chronioną sytuacją strony, a nie tylko interesu faktycznego w postaci uciążliwości transportowej.Stan faktyczny
Spółka O. Sp. z o.o. zaskarżyła pisma Marszałka Województwa dotyczące zmiany organizacji ruchu, wprowadzające ograniczenia tonażowe na drogach wojewódzkich, które utrudniały transport kruszywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że spółka nie wykazała naruszenia swojego interesu prawnego. Skarga kasacyjna spółki została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który potwierdził brak interesu prawnego skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. Spółki Akcyjnej w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 308/12 w sprawie ze skargi O. Spółki z o.o. w Olsztynie na pisma Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], w przedmiocie zmiany w organizacji ruchu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 308/12 oddalił skargę O. Sp. z o.o. w O. (dalej, jako: "Spółka") na pisma Marszałka Województwa [...]: z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] i z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany organizacji ruchu.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Marszałek Województwa [...] (dalej jako: "Marszałek Województwa"), na podstawie art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm., dalej jako: "Prawo o ruchu drogowym") i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz .U. Nr 177, poz. 1729, dalej jako: "rozporządzenie"), pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. zatwierdził projekt zmiany oznakowania stałej organizacji ruchu dotyczący oznakowania poziomego obiektów mostowych znakami drogowymi B-5n (15t) oraz tablicami F-5 i F-6 w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] od km [...] do km [...] odcinek [...] (obszar zabudowany i niezabudowany), zaznaczając, że zmiany oznakowania mają charakter stały i powinny być wprowadzone do 31 grudnia 2009 r.
Ten sam organ pismem z [...] marca 2010 r., po rozpatrzeniu projektu zmiany organizacji ruchu opracowanego przez Rejon Dróg Wojewódzkich w [...], zatwierdził projekt organizacji ruchu na drodze wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...] poprzez wprowadzenie ograniczenia ruchu pojazdów ciężarowych o masie całkowitej powyżej 10 t. Wskazał ponadto, że zmiana organizacji ruchu ma charakter tymczasowy i obowiązuje od dnia 31 marca 2010 r.
Pismem z tego samego dnia [...] marca 2009 r., Marszałek Województwa wprowadził zmianę w organizacji ruchu do projektu zmiany oznakowania stałej organizacji ruchu dotyczącą oznakowania obiektów mostowych znakami B-Sn (15t) oraz tablicami F-5 i F-6 w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] od km [...] do km [...] odcinek [...], w ten sposób, że na znakach B-5n i tablicach F-5 i F-6 zastąpił dopuszczalna masę całkowitą 15t wartością 18t i zmienił treść tablic T-22 na: "Nie dot. przyległych miejscowości, przewozu paliw, drewna i ładunków rolno-spożywczych". Wskazał przy tym, że zmiana oznakowania ma charakter stały i dopuszczona jest z chwilą wprowadzenia zmiany organizacji ruchu na obiekcie mostowym w km [...] drogi wojewódzkiej nr [...] w okolicy [...], w oparciu o opinię Kierownika Zespołu ds. Mostów Zarządu Dróg w [...] i załączonego schematu zmiany organizacji ruchu.
W dniu 14 czerwca 2010 r. Spółka wezwała Marszałka Województwa, w trybie art. 91 ust. 1 w zw. z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na niezgodnym z prawem wprowadzeniu powyższych zmian.
W odpowiedzi na wezwanie, Marszałek Województwa poinformował Spółkę, że ograniczenia w ruchu zostały wprowadzone na podstawie art. 20 pkt 14 ustawy o drogach publicznych, który obliguje zarząd dróg wojewódzkich do wprowadzenia ograniczenia lub zamykania dróg i drogowych obiektów inżynierskich dla ruchu, gdy występuje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia, bez konieczności stosowania przepisów aktów wykonawczych. Organ wyjaśnił, że wprowadzenie ograniczenia planowane było na przełomie 2009 r. Zaobserwowano wówczas postępującą degradację drogi nr [...] i obiektów mostowych, lecz z uwagi na warunki zimowe nie było uzasadnionej potrzeby wprowadzania zmian w oznakowaniu, gdyż zmarznięta podbudowa drogi miała wystarczającą nośność. Z chwilą rozmarzania warstwy nośnej dróg nr [...] i nr [...] zaczęły pojawiać się "przełomy", zagrażające bezpieczeństwu ruchu drogowego a konstrukcje nośne obiektów mostowych uległy osłabieniu. Z uwagi na powyższe niezwłocznie wprowadzono ograniczenia ruchu pojazdów ciężarowych. Marszałek wyjaśnił też, że projekty zmiany organizacji ruchu na drogach wojewódzkich nr [...] i nr [...] miały na celu ustalenie prawidłowej formy graficznej znaków drogowych, w uzgodnieniu z przedstawicielem Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] oraz ustalenie szczegółowych lokalizacji rozmieszczenia oznakowania. Dokumentacja posłużyła wyeliminowaniu ewentualnych błędów w oznakowaniu z jednoczesną inwentaryzacją znaków. Organ podkreślił, że projekty zmiany organizacji ruchu stanowią wewnętrzną dokumentację, do której nie odnoszą się przepisy rozporządzenia wykonawczego w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem .
O. Sp. z o.o. w O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na czynności Marszałka Województwa z dnia [...] grudnia 2009 r. i z dnia [...] marca 2010 r., polegające na zatwierdzeniu projektów zmiany organizacji ruchu. Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonych czynności, ewentualnie ich uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 1 i 10 ustawy o drogach publicznych, art. 20, 22 i 32 Konstytucji RP, art. 6 ust.1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, § 4 ust.1, § 5 ust.1, § 6 ust.1, § 7 ust.2 pkt 3, § 8 ust.5, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem.
Podniosła, że organ działał w sprawie bez podstawy prawnej, gdyż na podstawie art. 20 pkt 14 ustawy o drogach publicznych może działać tylko zarządca drogi, czyli zarząd województwa, a nie marszałek województwa, który zgodnie z art. 10 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym jest organem zarządzającym ruchem. Ponadto, działając w trybie przewidzianym w tym przepisie, zarządca drogi zobligowany jest do wyznaczenia objazdów i podjęcia natychmiastowych działań w celu usunięcia zagrożenia, a następnie do wycofania wprowadzonych ograniczeń. Zarzuciła, że art. 10 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, powołany jako podstawa prawna w pismach, którymi zatwierdzono skarżone zmiany, jest przepisem o charakterze kompetencyjnym, który określa organ zarządzający ruchem na drogach powiatowych i gminnych, wobec czego nie stanowi podstawy materialnoprawnej do wprowadzenia zmiany organizacji ruchu. Zaznaczyła też, że skoro Marszałek powołał się na art. 10 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, to ograniczenia ruchu nie wprowadzono w trybie art. 20 pkt 14 tej ustawy. Wywiodła ponadto, że przepis ten odnosi się do przypadków nagłego wystąpienia zagrożenia w ruchu na drodze publicznej, a w takiej sytuacji zarządca drogi zobligowany jest do wyznaczenia objazdów i podjęcia natychmiastowych działań zmierzających do usunięcia zagrożenia, co powinno skutkować cofnięciem wprowadzonych ograniczeń lub zakazów ruchu. Skarżąca argumentowała, że zaskarżone czynności naruszają jej interes prawny. Spółka nie może korzystać z przedmiotowych dróg, transportując produkowane przez siebie kruszywo. W konsekwencji Spółka ograniczona została w prawie do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka podkreśliła, że skarżona czynność jest działaniem sprzecznym z obowiązkiem wspierania rozwoju przedsiębiorczości, wynikającym z art. 8 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i art. 11 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa. Podała, że zmiana organizacji ruchu na drodze wojewódzkiej nr [...] , wyklucza dojazd do kopalni nawet pustych ciężarówek.
W odpowiedzi na skargę Marszałek Województwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 789/10 odrzucił skargę, jako niedopuszczalną. Sąd stwierdził, że zatwierdzenie zmian organizacji ruchu na drogach wojewódzkich nie podlega kontroli sądów administracyjnych.
Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 306/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu I instancji z dnia 9 grudnia 2010 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że akt polegający na zatwierdzeniu zmiany organizacji ruchu, podjęty przez marszałka województwa, na podstawie art. 10 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym oraz § 2 ust.1 pkt 1 lit. d oraz § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 91 ust.1 w związku z art. 90 ust.1 ustawy o samorządzie województwa.
W toku ponownego rozpoznawania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, skarżąca Spółka w piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r. podtrzymała swoje stanowisko i wywodziła, że posiada interes prawny do wniesienia skargi w niniejszej sprawie.
Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. pełnomocnik Skarżącej oświadczył, że jej działalność skupia się na wydobyciu i przeróbce kruszywa. Spółka nie posiada własnych środków transportu. Nabywcy kruszywa sami organizują transport lub na ich zamówienie, Spółka organizuje transport wykorzystując samochody podwykonawców. Ekonomia transportu, przy tego rodzaju działalności, nakazuje używać dużych samochodów, o dopuszczalnej masie całkowitej 40 ton. Zdarza się, że kruszywo odbierane jest mniejszymi samochodami, ale przy sprzedaży dużej ilości byłoby to nieopłacalne. Opłacalne dla Spółki jest obsługiwanie kontrahentów samochodami, na które można załadować 24 – 27 ton kruszywa. Obecnie działalność Spółki jest bardzo utrudniona ze względu na wprowadzone ograniczenia ruchu.
Wyrokiem z dnia 11 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Spółki. Sąd I instancji wskazał, że Spółka miała obowiązek wykazać nie tylko posiadanie własnego interesu prawnego, polegającego na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonymi czynnościami, a jej własną, indywidualną i prawnie chronioną sytuacją, lecz naruszenie tegoż interesu (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 91 ust.1 w związku z art. 90 ust.1 ustawy o samorządzie województwa). Okoliczności takich Spółka, zdaniem Sądu, nie wykazała. W ocenie Sądu, brak jest podstaw, aby uznać, że zaskarżone akty zatwierdzenia zmiany organizacji ruchu na drogach wojewódzkich, polegające na wprowadzeniu ograniczenia tonażowego na określonych odcinkach tych dróg, narusza interes prawny Spółki. Powołując art. 1 ustawy o drogach publicznych, Sąd wskazał, że jeżeli przepis ustawy uprawnia do korzystania z dróg publicznych, ale nakłada też na użytkowników dróg obowiązek korzystania z nich, zgodnie z ich przeznaczeniem, ograniczeniami i wyjątkami określonymi w innych przepisach, to skorzystanie przez organ zarządzający ruchem z kompetencji w zakresie wprowadzenia zmiany w organizacji ruchu nie może być traktowane jako naruszenie prawa do korzystania z dróg publicznych. Tym bardziej w sytuacji, gdy zmiana organizacji ruchu nie pozbawia Spółki dostępu do sieci dróg publicznych, lecz jedynie wydłuża trasę transportu. Przedmiotowe ograniczenia dotyczą, bowiem nie tylko podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, ale odnoszą się do wszystkich użytkowników dróg. Nieuprawnione jest też wywodzenie interesu prawnego do wniesienia skargi z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Jak wynika z treści tegoż przepisu, każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą musi się jednak liczyć się z ograniczeniami, wynikającymi z innych przepisów prawa, w tym także Prawa o ruchu drogowym oraz rozporządzenia. Omawiane ograniczenie nie skutkowało brakiem lub znacznym ograniczeniem możliwości korzystania z nieruchomości (zakładu górniczego). Nie pozbawiono Spółki możliwości korzystania z rzeczy i pobierania z niej pożytków w rozumieniu art. 140 Kodeksu cywilnego, także w aspekcie możliwości transportu kruszywa poza nieruchomość. Sąd I instancji nie podzielił też argumentów Spółki, że interes prawny do wniesienia skargi można wywodzić, faktu, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uprawnia Spółkę do korzystania z gruntów w zakresie eksploatacji kruszywa, a eksploatacja ta jest prowadzona na podstawie udzielonej koncesji. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jako akt prawa miejscowego, określa przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania oraz inne elementy, wymagane przez art. 15 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Koncesja natomiast, stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz.981 – poprzednio: art. 15 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. – Prawo geologiczne i górnicze, Dz. U. z 2005r. Nr 228, poz.1947 ze zm.), określa rodzaj i sposób wykonywania działalności związanej z wydobywaniem kopalin oraz przestrzeń, w granicach której ma być wykonywana ta działalność. Żaden z wymienionych przepisów nie dotyczy kwestii związanych z korzystaniem z dróg publicznych. W ocenie Sądu I instancji, wydłużenie trasy wywozu pożytków z nieruchomości Spółki, narusza jej interes faktyczny, a nie prawny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka O. Sp. z o.o. w O. (obecnie: "O." S.A. w O.) wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz Spółki kosztów postępowania za obie instancji, w tym kosztów zastępstwa, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 3 § 1 i § 2 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 134, art. 147 § 1 i art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia w związku z naruszeniem przez Marszałka Województwa interesu prawnego skarżącego, a tym samym zaniechanie przeprowadzenia kontroli działalności tego organu;
b. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do wszystkich zarzutów i twierdzeń skargi;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 91 ust. 1 i art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa w związku z art. 1 ustawy o drogach publicznych, art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, art. 15 ust. 3 pkt 8 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także art. 4 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieuzasadnionym uznaniu, że w sprawie nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego, a tym samym, że po stronie skarżącego brak jest legitymacji do zaskarżenia czynności zatwierdzenia zmiany organizacji ruchu na drogach wojewódzkich;
b. art. 1 ustawy o drogach publicznych w związku z art. 10 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 20 ust. 14 ustawy o drogach publicznych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prawo do drogi publicznej może zostać ograniczone w sytuacji braku podstaw faktycznych i prawnych do wprowadzenia zmian w organizacji ruchu;
c. art. 1 i art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych w związku z § 4 ust. 1, § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, § 7 ust. 2 pkt 3, § 8 ust. 5, 6, 7 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podejmując zaskarżone czynności Marszałek Województwa działał na podstawie i w granicach przyznanych mu kompetencji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w sposób nieprawidłowy Sąd I instancji ograniczył się jedynie do wskazania braku legitymacji skargowej po stronie Spółki (nieuzasadniając jednak tego należycie), co uniemożliwiało ocenę legalności zaskarżonych czynności organu. Działania organu, choć naruszające prawo i godzące w interes prawny Spółki nie zostały poddane kontroli sądowej. Spółka wskazała, że nie kwestionowała uprawnienia Marszałka Województwa do wprowadzenia zmian w organizacji ruchu. Podważała natomiast podstawy faktyczne i prawne wprowadzonych zmian, albowiem uprawnienie Spółki do korzystania z drogi publicznej zostało ograniczone w sposób całkowicie bezprawny. Dalej Spółka przedstawiła argumentację na okoliczność owej bezprawności w ograniczeniu dostępu do drogi publicznej konkludując, że zaskarżone czynność Marszałka Województwa naruszają interes prawny Spółki, która jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą o określonym profilu, co jest kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd odwoławczy, który w odróżnieniu od Sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. (naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania). Wszystkie jednak zarzuty skargi kasacyjnej wskazują na niewłaściwą ocenę interesu prawnego skarżącej Spółki w postępowaniu ze skargi na pisma Marszałka Województwa [...]: z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] i z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany organizacji ruchu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna pozbawiona jest jednak usprawiedliwionych podstaw. Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 151 P.p.s.a. i oddalił skargę w sytuacji stwierdzenia, że skarżąca kasacyjnie Spółka nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że badanie przez Sąd administracyjny legitymacji skargowej określonego podmiotu wymaga oceny merytorycznej z punktu widzenia treści art. 50 § 1 P.p.s.a., czyli ustalenia czy podmiot wnoszący skargę posiada interes prawny. To z kolei wiąże się z zastosowaniem konkretnych norm prawa materialnego, z których wynikają dla podmiotu wnoszącego skargę określone prawa i obowiązki związane np. z podjęciem określonego aktu z zakresu administracji publicznej przez organ jednostki samorządu terytorialnego. Co do zasady wniesienie skargi do Sądu administracyjnego na taki akt jest możliwe, jednak pod warunkiem wynikającym z art. 50 § 1 P.p.s.a. Podmiot wnoszący skargę musi wykazać, bowiem istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, którym może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony. Ponadto w związku z treścią art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa dodatkowym warunkiem zaskarżenia do Sądu administracyjnego danego aktu jest wykazanie, że w wyniku jego podjęcia doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego taką skargę.
Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki fakt prowadzenia określonej działalności gospodarczej, o określonym profilu, na danym terenie nie jest – w okolicznościach niniejszej sprawy - wystarczającą okolicznością dla uznania interesu prawnego Spółki w skarżeniu aktów dotyczących zmiany organizacji ruchu na drogach, po których wykonywany jest transport wydobywanego kruszywa. Owa zmiana organizacji ruchu nie ma, bowiem żadnego wpływu na prawa i obowiązki Spółki. Zmiana organizacji ruchu nie uniemożliwia prowadzenia działalności gospodarczej, nie odejmuje ani nie ogranicza prawa własności Spółki, nie zmienia przeznaczenia terenu, nie wpływa na stosowaną technologię wydobycia kruszywa, w końcu nie przyczynia się do pozbawienia Spółki możliwości transportu kruszywa. Jedynym skutkiem nieakceptowanej przez Spółkę zmiany organizacji ruchu jest zmiana (wydłużenie) trasy wywozu pożytków z nieruchomości Spółki. Skarżąca w skardze kasacyjnej wskazuje, że uzyskanie przez Spółkę koncesji na wydobywanie kopalin oraz pozwolenia na budowę zakładu górniczego, jak również prowadzenie przez kilkadziesiąt lat działalności z [...], należy wiązać z posiadaniem dostępu oraz korzystaniem z dróg wojewódzkich w zakresie, na jaki pozwalają obowiązujące przepisy prawa (art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych). Określony normatywnie dostęp do przedmiotowych dróg publicznych od momentu planowania rozpoczęcia działalności miał gwarantować Spółce możliwość korzystania zgodnie z przeznaczeniem z nieruchomości wchodzących w skład zakładu górniczego. Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Nie można, bowiem przyjąć, że uwarunkowania faktyczne i prawne dla danej działalności gospodarczej nigdy się nie zmienią. Zmieniają się, bowiem przepisy prawa, zmienia się infrastruktura, z czasem pojawiają się nowe potrzeby dla realizacji celów publicznych i bezpieczeństwa publicznego. Ustawa o drogach publicznych wskazuje na obowiązki zarządcy drogi, w tym dopuszcza możliwość wprowadzania ograniczeń lub zamykanie dróg i drogowych obiektów inżynieryjnych dla ruchu oraz wyznaczenie objazdów drogami różnej kategorii, gdy występuje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa osób i mienia (art. 20 pkt 14 ustawy). Z tych przyczyn powoływanie się na przepisy ustawy Prawo budowlanego, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy Prawo geologiczne i górnicze, ustawy o swobodzie działalności gospodarczej czy ustawy Kodeks cywilny nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Żaden, bowiem przepis powołanych ustaw, w tym te powołane w skardze kasacyjnej, odczytywane w związku z interesem prawnym Spółki, nie został naruszony poprzez przedmiotową zmianę organizacji ruchu. Pewna uciążliwość dla Spółki w postaci zmiany zasad transportu wydobywanego kruszywa nie może stanowić o naruszeniu interesu prawnego Spółki.
Jak już wyżej wyjaśniono, skargę w trybie art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 91 ust.1 w związku z art. 90 ust.1 ustawy o samorządzie województwa może wnieść skutecznie tylko taki podmiot, który wykaże się naruszeniem własnego interesu prawnego lub uprawnienia wskutek podjętych przez właściwe organy aktów z zakresu administracji publicznej. Warunkiem, więc zaskarżenia jest wykazanie, że zaskarżone akty godzą w sferę prawną skarżącej Spółki – tzn. wywołują dla niej negatywne konsekwencje prawne w postaci zniesienia, ograniczenia, czy też uniemożliwienia realizacji jej uprawnienia lub interesu prawnego. Skoro Spółka w niniejszej sprawie takiego skutku nie wykazała, to istniały podstawy do oddalenia jej skargi przez Sąd I instancji. W tym kontekście zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 3 § 1 i § 2 pkt 6 P.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 134, art. 147 § 1 i art. 151 P.p.s.a. w zakresie braku dokonania przez Sąd I instancji kontroli legalności zaskarżonych aktów Marszałka Województwa są pozbawione racji. Za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji w sposób prawidłowy przedstawił stan sprawy, stanowisko skarżącej Spółki i Marszałka Województwa, podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia i przede wszystkim wyjaśnił ją w zakresie niezbędnym dla dokonania kontroli instancyjnej. W tej sprawie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. sprowadza się w istocie do polemiki ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia (co do braku interesu prawnego Spółki), co przesądza o jego nieskuteczności.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że skarżąca kasacyjnie Spółka miała w tej sprawie wyłącznie interes faktyczny, a nie prawny w kwestionowaniu zaskarżonych do Sądu administracyjnego aktów w przedmiocie zmiany organizacji ruchu.
Z tych względu zaskarżony wyrok należy ocenić jako prawidłowy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło