II SA/Ol 572/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-07-22
Skład orzekający: Janina Kosowska, Marzenna Glabas, Tadeusz Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać zameldowania osoby na pobyt stały w sytuacji, gdy właściciel lokalu lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu nie wyraża zgody na zameldowanie, a osoba ubiegająca się o zameldowanie nie posiada tytułu prawnego do lokalu?Ratio decidendi
Zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i nie wiąże się z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu. Brak zgody właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu na zameldowanie, ani brak tytułu prawnego do lokalu po stronie osoby ubiegającej się o zameldowanie, nie uniemożliwiają zameldowania, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ administracji publicznej potwierdzi fakt faktycznego zamieszkiwania osoby w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu.Stan faktyczny
Wnioskodawca zwrócił się o zameldowanie na pobyt stały w lokalu, w którym mieszkał z rodziną od ponad dwóch lat, mimo braku tytułu prawnego do lokalu. Organ pierwszej instancji odmówił zameldowania, wskazując na brak zgody właściciela (Spółdzielni) i brak tytułu prawnego wnioskodawcy. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i zobowiązał go do zameldowania wnioskodawcy, uznając, że zameldowanie ma charakter ewidencyjny, a fakt faktycznego zamieszkiwania z zamiarem stałego pobytu jest wystarczający. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, kwestionując ustalenia organu odwoławczego co do zamiaru stałego pobytu i legalności zajęcia lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Spółdzielni.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2014r. sprawy ze skargi Spółdzielni A na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zameldowania oddala skargę.
Pismem z dnia "[...]" D. B., zwany dalej wnioskodawcą, zwrócił się do Burmistrza Miasta B. z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. "[...]" w B. Wskazał, że wraz z żoną i trójką dzieci zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kwietnia 2012 r. Jest to ich piąta stancja w ciągu 4 lat. Podniósł, iż dotarły do niego informacje jakoby przedmiotowy lokal nie miał właściciela (jedyna osoba, która go zajmowała i która była jego właścicielem od dawna nie żyje). Wystąpił więc do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", zwanej dalej Spółdzielnią, do której jakoby należał ten lokal z prośbą o zameldowanie pod wskazanym adresem, lecz uzyskał odpowiedź odmowną. Pouczono go jednocześnie, że prawo zameldowania osoby w lokalu przysługuje tylko jego właścicielowi, którego jednak nie wskazano. Na zakończenie wnioskodawca dodał, iż od 4 lat tuła się z rodziną po różnych stancjach, a przedmiotowy lokal jest pusty – nikt się nim nie interesuje i o niego nie dba. W związku z powyższym wnosi o interwencję w celu zameldowania go pod wskazanym adresem oraz jeśli to możliwe o udzielenie pomocy w celu uzyskania praw do tego lokalu.
Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz Miasta B. odmówił zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały w lokalu przy ul. "[...]" w B. W uzasadnieniu wskazał, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, iż w przedmiotowym lokalu zameldowany był Z. L. Zmarł on w dniu 3 października 2010 r., a spadek po nim, postanowieniem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 8 kwietnia 2011 r., nabyli jego synowie – "[...]". W dniu 13 kwietnia 2012 r. zawarta została umowa najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego pomiędzy Panem L., a J. B. (żoną wnioskodawcy), z której wynika, iż Pan L. jest właścicielem lokalu. Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. Zarząd Spółdzielni poinformował wnioskodawcę, że przedmiotowa umowa najmu łącząca wnioskodawcę z osobą trzecią wobec Spółdzielni nie pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących stanu prawnego przedmiotowego lokalu, a w szczególności formułowania wniosków jakoby był to lokal wolny i nikomu niepotrzebny. Zarząd Spółdzielni sprzeciwił się jednocześnie na zameldowanie wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu z pominięciem praw osób uprawnionych do wyrażenia takiej woli.
Zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi w dniu 28 listopada 2013 r. przez wnioskodawcę w lokalu przy ul. "[...]" w B. mieszka razem z żoną i trójką dzieci od dnia 1 kwietnia 2012 r. Są tam jego wszystkie rzeczy. Wynajmuje mieszkanie na podstawie umowy najmu i raz w miesiącu płaci czynsz do rąk opiekuna przedmiotowego mieszkania, tj. Pana L. Od lutego 2013 r. nie posiada stałego meldunku, a od czterech lat wspólnie z żoną starają się o mieszkanie socjalne. W dniu 21 stycznia 2014 r. J. B. – żona wnioskodawcy przesłuchana w charakterze świadka potwierdziła wyjaśnienia męża.
W dniu 28 listopada 2013 r. wyjaśnienia złożył Prezes Zarządu Spółdzielni. Stwierdził, że nie może udzielić odpowiedzi na pytanie kto aktualnie posiada prawo do przedmiotowego lokalu. Jego właścicielem jest Spółdzielnia, jednak koszt budowy tego lokalu został spłacony w całości przez poprzednich użytkowników – właścicieli lokalu, dlatego też Spółdzielni pozostaje ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu dla osoby uprawnionej. W związku z tą sytuacją pominięcie praw i woli właściciela lokalu w przypadku zameldowania jest naruszeniem prawa i zasad współżycia społecznego. W piśmie z dnia 27 listopada 2013 r. Zarząd Spółdzielni dodał, iż potencjalni właściciele przedmiotowego lokalu do dnia dzisiejszego nie wyznaczyli spośród siebie osoby, na rzecz której można ustanowić spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia wyznaczy jednak dodatkowy termin na dokonanie czynności prawnych umożliwiających przyjęcie w poczet członków Spółdzielni jednej z osób uprawnionych wyznaczonej przez spadkobierców i ustanowienie na jej rzecz prawa do lokalu.
W dniu 17 grudnia 2013 r. przesłuchani zostali synowie zmarłego Z. L., którzy stwierdzili, iż nie posiadają dokumentów potwierdzających spółdzielcze prawo do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. R. L. wyjaśnił jednocześnie, iż brat R. nie może stawić się na przesłuchanie, lecz on również nic nie robił w kierunku uzyskania prawa do lokalu. W dniu 10 stycznia 2014 r. zeznania w charakterze świadka złożyła T. K.– córka K. L. Wskazała, iż po śmierci jej brata Z., który miał prawo do przedmiotowego lokalu mieszkalnego, ojciec opiekował się lokalem. Regularnie dokonywał opłat za mieszkanie. Dodała, iż wnioskodawca mieszka w tym mieszkaniu i na bieżąco płaci czynsz. Świadek stwierdziła ponadto, iż razem z ojcem nie wyrażają zgody na zameldowanie wnioskodawcy w tym lokalu na pobyt stały. W dniu 24 stycznia 2014 r. zeznania w charakterze świadka złożył również K. L. – ojciec zmarłego Z. L. Wskazał, iż prawo do przedmiotowego mieszkania mają tylko wnuki. Potwierdził, iż wnioskodawca mieszka w tym mieszkaniu i płaci mu za mieszkanie, a on przekazuje te pieniądze Spółdzielni. Posiada książeczkę mieszkaniową, którą dostał od wnuka R. L. Pośredniczy w opiece nad mieszkaniem, wnuk miał załatwić formalności prawne, lecz do dnia dzisiejszego tego nie uczynił. Świadek stwierdził, iż nie wyraża zgody na zameldowanie wnioskodawcy w przedmiotowym mieszkaniu.
Organ I instancji, po przytoczeniu treści art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności, wskazał, iż jeśli lokator zgłaszający meldunek nie przedstawi dokumentu, z którego wynika zgoda właściciela na zameldowanie, to organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe, które wykaże, czy zgłaszający przebywa w danym lokalu z zamiarem stałego pobytu. Powołując się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1069/07, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 81/10, organ wskazał, iż pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter pobytu legalnego, gdyż tylko taki pobyt uprawnia do zameldowania. Pobyt legalny oznacza przebywanie w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lokalu lub innej osoby uprawnionej do dysponowania lokalem.
Mając na uwadze powyższe, organ I instancji stwierdził, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu położonym w B. przy ul. "[...]". Mając jednak na uwadze stanowisko Prezesa Spółdzielni oraz fakt, iż K. L. oraz T. K. nie wyrażają zgody na zameldowanie wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu, stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki przewidziane prawem, przemawiające na rzecz uwzględnienia wniosku wnioskodawcy.
W odwołaniu od przedmiotowej decyzji, wnioskodawca podniósł, iż Spółdzielnia, która jest właścicielem lokalu przy ul. "[...]" w B., niemożność dokonania zameldowania tłumaczy naruszeniem praw osób uprawnionych do tego lokalu, jednakże żaden ze spadkobierców nie posiada dokumentu potwierdzającego spółdzielcze prawo do tego lokalu. W ocenie wnioskodawcy, brak zgody osób, które nie posiadają praw do tego lokalu, nie powinien mieć znaczenia w sprawie. Wnioskodawca powołał się ponadto na art. 75 Konstytucji RP.
W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję oraz zobowiązał organ I instancji do zameldowania wnioskodawcy w gminnym zbiorze meldunkowym. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, osoba, która przebywa na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Dodał, iż zameldowanie, które służy wyłącznie celom ewidencyjnym (art. 10 ust. 2 powołanej ustawy), następuje na podstawie składanego w organie gminy pisemnego zgłoszenia pobytu, zawierającego określone dane osobowe. Jednym z elementów zgłoszenia jest potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. W myśl art. 47 ust. 2 powołanej ustawy, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy.
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, który w pełni podziela, zgłoszenie pobytu stałego nie zawierające potwierdzenia pobytu, zgodnego z treścią art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, wypełnia przesłankę określoną w art. 47 ust. 2, powodując konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnięcia sprawy przez właściwy organ gminy w drodze decyzji administracyjnej (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt III SA/Po 246/08). Dodał jednocześnie, iż w aktualnie obowiązującym stanie prawnym instytucja meldunku ma aspekt wyłącznie ewidencyjny (tak też: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1050/10). W konsekwencji, od osoby zgłaszającej się do zameldowania nie można żądać potwierdzenia posiadania uprawnień do przebywania w danym lokalu. W świetle art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, jedynym i wystarczającym warunkiem zameldowania na pobyt stały jest stwierdzenie przez właściwy organ, że osoba pod wskazanym adresem faktycznie zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie natomiast z orzecznictwem sądowoadministracyjnym miejscem pobytu stałego danej osoby, jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowując rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję. Jest to więc miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby (wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 465/07, LEX nr 460737).
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wskazał, iż aby właściwy organ mógł skutecznie dokonać zameldowania osoby w miejscu pobytu stałego, koniecznym jest potwierdzenie faktu jej przebywania w tym miejscu. W rozpoznawanej sprawie faktem bezspornym jest natomiast, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu przy ul. "[...]" w B. z zamiarem stałego pobytu i to w nim skupia się jego centrum życiowe. Fakt ten potwierdzają nie tylko zeznania jego żony, ale przede wszystkim i co najważniejsze wyjaśnienia T. K. oraz K. L. W tej sytuacji, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji niewłaściwie przyjął, że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek niezbędnych do wydania decyzji orzekającej o zameldowaniu wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu na pobyt stały. Z materiału dowodowego bezwzględnie wynika bowiem, iż od prawie 2 lat wnioskodawca przebywa w tym lokalu i to w nim skupia się jego centrum życiowe.
Odnosząc się do praw osób uprawnionych do przedmiotowego lokalu, organ odwoławczy podkreślił natomiast, iż zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne i nie przechodzi na spadkobierców. W konsekwencji z chwilą śmierci Z. L. przedmiotowe prawo do lokalu wygasło (art. 11 ust. 1 powołanej ustawy) i żaden spadkobierca nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu. Zauważył, iż do dnia wydania decyzji ani Spółdzielnia ani spadkobiercy nie poczynili żadnych kroków w kierunku uregulowania stanu prawnego przedmiotowego lokalu. W sytuacji zatem, gdy Spółdzielnia nie wyraża zgody na zameldowanie wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu i nie chce, aby przebywał on w tym lokalu jako osoba nieuprawniona, to jedyną drogą, która doprowadziłaby do jego usunięcia z tego lokalu jest jego eksmisja na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego. W tych okolicznościach bez znaczenia jest jednocześnie, czy osoba ta jest zameldowana w lokalu, czy też nie. Organ odwoławczy dodał również, iż w jego ocenie umowa najmu z dnia 13 kwietnia 2012 r. nie ma mocy prawnej, bowiem K. L., zawierając tą umowę, nie legitymował się tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła Spółdzielnia. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzuciła:
1/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niedokonaniu przez organ odwoławczy wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego i dowolnej ocenie zebranych dowodów, co spowodowało dokonanie błędnych ustaleń, że wnioskodawca zamieszkuje – przebywa z rodziną w lokalu przy ul. "[...]" w B. z zamiarem stałego pobytu i to w nim skupia się jego centrum życiowe oraz, że przebywanie w przedmiotowym lokalu jest pobytem stałym;
2/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, które miało wpływ na wynik sprawy, a polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów w sprawie w wyniku wadliwego przyjęcia, że wnioskodawca mieszka w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu oraz, że spełnione zostały przesłanki jego zameldowania na pobyt stały.
W uzasadnieniu skargi, odnosząc się do pierwszego zarzutu, Spółdzielnia stwierdziła, że organ odwoławczy dokonał dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów, przede wszystkim zaś bezkrytycznie przyjął oświadczenia wnioskodawcy i zeznania jego żony, co do zamiarów zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Spółdzielnia podniosła, iż nie zważono w należyty sposób, iż we wniosku o zameldowanie wnioskodawca stwierdził, że przedmiotowy lokal stanowi jego już piątą stancję w okresie kilku lat. W ocenie Spółdzielni, skoro wnioskodawca przez okres kilku lat zamieszkiwał kolejno pod pięcioma adresami, to zważywszy zasady doświadczenia życiowego i reguły prawdopodobieństwa, trudno dać wiarę wyjaśnieniom jego i jego żony, dotyczącym zamiaru przebywania w tym lokalu na stałe. Spółdzielnia podniosła również, iż wbrew stanowisku organu odwoławczego ani z zeznań K. L. ani z zeznań T. K. nie wynika, żeby wnioskodawca miał zamiar stałego przebywania pod wskazanym adresem. Spółdzielnia nie zgodziła się także z twierdzeniem organu, że bezspornym między stronami jest, iż wnioskodawca zamieszkuje – przebywa z rodziną w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu i to w nim skupia się jego centrum życiowe. Stwierdziła, iż w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że Spółdzielnia przyznała tego rodzaju okoliczność. Podkreśliła, iż wnioskodawca zajmuje przedmiotowy lokal samowolnie, bez zgody i wiedzy właściciela (czyli Spółdzielni). Zauważyła, iż zdaniem organu odwoławczego umowa najmu z dnia 13 kwietnia 2012 r. jest nieważna, a to oznacza, że objęcie lokalu przez wnioskodawcę nie nastąpiło zgodnie z prawem i zasadami współżycia społecznego, lecz samowolnie, z naruszeniem prawa właściciela lokalu i miru domowego.
Odnosząc się do drugiego zarzutu, Spółdzielnia podniosła, iż przy ocenie, czy w określonej sprawie spełnione zostały przesłanki zameldowania na pobyt stały, istotne znaczenie ma ustalenie, czy pobyt osoby żądającej zameldowania pod wskazanym adresem jest pobytem legalnym. Pobyt legalny to przebywanie w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lokalu. Jedynie taki pobyt mógłby uprawniać do zameldowania. W konsekwencji, Spółdzielnia podniosła, że w sprawie o zameldowanie na pobyt stały ustalenia wymaga, czy wnioskodawca zamieszkuje pod określonym adresem oraz, czy istnieje zamiar stałego pobytu pod tym adresem. W ramach ustaleń dotyczących drugiej z wymienionych przesłanek przedmiotem badania powinny być okoliczności, w jaki sposób doszło do zajęcia mieszkania, wprowadzenia się przez osobę żądającą zameldowania, czy miało to miejsce zgodnie z prawem (administracyjnym, cywilnym, karnym) i zasadami współżycia społecznego oraz, czy nastąpiło to za wiedzą i zgodą właściciela. Nielegalne przebywanie w mieszkaniu może stanowić podstawę do uznania, że nie jest urzeczywistniony "zamiar stałego przebywania". Instytucja zameldowania nie powinna bowiem sankcjonować samowoli, zachowań stanowiących naruszenie praw i posiadania właściciela mieszkania oraz miru domowego. Osoba domagająca się zameldowania na pobyt stały nie może czerpać korzyści ani uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Taką korzyścią byłoby natomiast urzędowe potwierdzenie faktu przebywania pod określonym adresem. Realizacja zamiaru zameldowania w cudzym mieszkaniu nie powinna naruszać praw osoby posiadającej tytuł prawny do tego lokalu, do dysponowania nim. Spółdzielnia podniosła, iż organ odwoławczy zaniechał zbadania sygnalizowanych kwestii. Brak ustaleń organu w tym przedmiocie skutkuje natomiast wadliwością stanowiska tego organu, zgodnie z którym wnioskodawca mieszka w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu, a w sprawie zostały spełnione przesłanki jego zameldowania w tym lokalu.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2014 r. (data nadania) wnioskodawca, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, stwierdził, iż w toku postępowania wyjaśniającego zostało bezsprzecznie ustalone, że od ponad 2 lat przebywa w przedmiotowym lokalu, tam też "odbywa się" życie codzienne jego rodziny. Wskazał, iż fakt częstej zmiany miejsca zamieszkania stanowi dowód słabości Państwa Polskiego w polityce mieszkaniowej i doświadczenie życiowe powinno sugerować raczej, że jego rodzina ma już dość takiej tułaczki i chce osiąść gdzieś na stałe. Wnioskodawca podniósł również, iż nie jest prawdą, że Spółdzielnia nie wiedziała o zajęciu przez niego przedmiotowego lokalu, o czym świadczy załączona do przedmiotowego pisma korespondencja, jaką prowadził ze Spółdzielnią w 2013 r. Stwierdził także, iż nie zajął lokalu samowolnie, gdyż został on mu udostępniony przez K. L. Podniósł, iż przedmiotem badania w niniejszej sprawie powinny być raczej zaniechania Spółdzielni w uregulowaniu statusu prawnego przedmiotowego lokalu. Reasumując, stwierdził, iż zamieszkuje przedmiotowy lokal z żoną i dziećmi z zamiarem stałego pobytu, tu odbywa się ich życie rodzinne i jest to niezaprzeczalny fakt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
W świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów prawnych wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że w sposób istotny nie narusza ona prawa.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. W świetle art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy, przy zameldowaniu na pobyt stały osoba zgłaszająca przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może być umowa cywilnoprawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że osoba zgłaszająca pobyt stały powinna przedstawić potwierdzenie pobytu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Z jego treści nie można jednak wywieść, iż brak spełnienia przez osobę zgłaszającą pobyt stały określonych w nim wymogów czyni niemożliwym dokonanie jej zameldowania pod oznaczonym w zgłoszeniu adresem. Wskazać należy, iż w świetle art. 47 ust. 1 powołanej ustawy, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany dokonać zameldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu co do zasady na podstawie samego zgłoszenia. Zameldowanie dokonane na podstawie tego przepisu przybiera formę czynności materialno-technicznej. Jeżeli jednak zgłoszone dane budzą wątpliwości, to w świetle art. 47 ust. 2 powołanej ustawy, o dokonaniu zameldowania właściwy organ gminy rozstrzyga w formie decyzji.
Brak przedstawienia przez osobę zgłaszającą pobyt stały potwierdzenia jej pobytu w lokalu dokonanego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz dokumentu potwierdzającego jego tytuł prawny do tego lokalu stanowi zatem jedynie podstawę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i wydania decyzji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Potwierdzenie pobytu, dokonane przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, stanowi bowiem wyłącznie potwierdzenie stanu faktycznego – faktu zamieszkiwania osoby zgłaszającej pobyt w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem. Brak potwierdzenia pobytu określonej osoby przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, czy też brak jego zgody na zameldowanie tej osoby w lokalu oraz brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny tego podmiotu do lokalu, nie uniemożliwiają zatem zameldowania tej osoby jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ administracji publicznej potwierdzi fakt jej zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Powyższe jest konsekwencją charakteru i istoty zameldowania jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby co wynika z art. 1 ust. 2 powołanej ustawy. Stosownie też do art. 10 ust. 2 powołanej ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, nie daje natomiast żadnych uprawnień do lokalu osobom meldowanym, jeżeli nie posiadają tytułu prawnego do takiego lokalu.
Wbrew stanowisku Spółdzielni stwierdzić zatem należy, iż przy meldowaniu, czyli rejestracji pobytu nie jest przesądzającym, w jaki sposób doszło do zajęcia lokalu, przez osobę żądającą zameldowania. W tych okolicznościach, badanie legalności pobytu sprowadzałoby się w istocie do badania prawa do lokalu, a to pozostaje w oczywistej sprzeczności z rejestrowym charakterem zameldowania. Zameldowanie nie jest bowiem związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu ani tym samym prawa do przebywania w nim. Stwierdzenie faktu przebywania w lokalu jest właściwie podstawowym kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu (zob. wyrok NSA z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3019/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić również należy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34, że organy prowadzące ewidencję ludności stwierdzają jedynie okoliczności faktyczne związane z pobytem osób w określonych miejscowościach, i nie jest ich rolą poddawanie weryfikacji uprawnień do przebywania w lokalach. Wskazać jednocześnie należy, iż z faktu samego zameldowania nie wypływają żadne uprawnienia, mogące ograniczać prawa podmiotu, który dysponuje prawem do tego lokalu. W sytuacji, gdy prawa i wolności tego podmiotu są naruszane przez działania faktyczne osób trzecich- jak w rozpoznawanej sprawie- podmiot ten może poprzez podjęcie akcji ochronnych żądać usunięcia osób, które nie są uprawnione do przebywania w lokalu.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, że organ drugiej instancji prawidłowo uznał, że w sytuacji braku potwierdzenia faktu pobytu wnioskodawcy pod wskazanym przez niego adresem przez podmiot, który dysponuje prawem do zlokalizowanego pod tym adresem lokalu mieszkalnego, koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu potwierdzenia zamieszkiwania wnioskodawcy pod oznaczonym adresem. Wskazać należy, iż w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w niniejszej sprawie ustalono w sposób niewątpliwy, że wnioskodawca zamieszkuje wraz z rodziną od prawie 2 lat pod wskazanym przez niego adresem. W toku postępowania wyjaśniającego, fakt ten został potwierdzony nie tylko przez wnioskodawcę i jego żonę, ale również przez K. L. i T. K. Wnioskodawca i jego żona oświadczyli również, iż w przedmiotowym lokalu znajdują się ich wszystkie rzeczy. Wbrew stanowisku Spółdzielni, sam fakt pięciokrotnej zmiany przez wnioskodawcę miejsca zamieszkania w ostatnich 4 latach nie może przesądzać o odmowie zameldowania czyli rejestracji osoby, która w lokalu przebywa przez wskazany okres. Zauważyć również należy, iż w piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2014 r. (data nadania) wnioskodawca potwierdził, że zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z żoną i dziećmi oraz, że koncentruje się w nim ich życie rodzinne.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy miał podstawę do uznania, że zamieszkiwanie przez wnioskodawcę od ponad 2 lat pod wskazanym adresem, czyniło zasadnym wydanie decyzji o jego zameldowaniu w tym lokalu na pobyt stały. Zatem z przyczyn wskazanych wyżej, sprzeciw Spółdzielni na zameldowanie wnioskodawcy, a także sprzeciw osób, którym tak jak i wnioskodawcy, formalnie nie przysługuje prawo do przedmiotowego lokalu, nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania. Stwierdzić zatem należy, iż organ odwoławczy miał podstawę do odmiennej niż organ I instancji oceny zgromadzonego w postępowaniu wyjaśniającym materiału dowodowego, stosując zaprezentowaną wykładnię przepisów ustawy o ewidencji ludności.
Podkreślić jednak należy, iż w warunkach niniejszej sprawy bezsprzecznym jest, iż wnioskodawcy nie przysługuje żaden tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Sam bowiem meldunek jak już wskazano nie daje wnioskodawcy żadnych uprawnień do lokalu i jego żądania wobec Spółdzielni mieszkaniowej są bezzasadne, a w sprawie dotyczącej meldunku nie jest ważne czy zajęty bezprawnie lokal tej Spółdzielni był opuszczony. Jeśli natomiast Spółdzielnia sprzeciwia się dalszemu zamieszkiwaniu wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu, to powinna kategorycznie zażądać od niego wydania lokalu, a w razie braku dobrowolności po stronie wnioskodawcy – podjąć stosowne kroki prawne zmierzające do jego eksmisji. Eksmisja, tak jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonej decyzji, dokonywana jest wobec osób nie mających tytułu do zajmowanego lokalu, niezależnie od tego czy są w nim zameldowane czy też nie.
Stosownie natomiast do powołanego przez wnioskodawcę art. 75 Konstytucji RP, to rolą władz publicznych jest prowadzenie polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, co nie oznacza, że Spółdzielnie Mieszkaniowe mają stosować bezpłatne rozdzielnictwo lokali należących do Spółdzielni nie będących władzą publiczną, działających na zasadach przepisów ich dotyczących. Nawiasem mówiąc, każdy chciałby mieszkać w luksusowych warunkach, ale w państwie prawnym najpierw należy uzyskać tytuł prawny do lokalu, w którym chcemy zamieszkać z zamiarem stałego pobytu. Natomiast zameldowanie jest tylko rejestracją wskazującą, gdzie dana osoba aktualnie przebywa, a rolą właściciela lokalu (w tym przypadku Spółdzielni Mieszkaniowej jest właściwe gospodarowanie zasobem mieszkaniowym.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło