II SA/Go 401/14

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2014-07-24

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Grażyna Staniszewska, Sławomir Pauter

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, w szczególności poprzez prawidłowe określenie granic pasa drogowego i podstawy prawnej odpowiedzialności skarżących?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wykazały w sposób kontrolowany przebiegu granic pasa drogowego, nie ustaliły podstawy prawnej odpowiedzialności skarżących ani nie wyjaśniły stanu prawnego nieruchomości. Ponadto, nie rozważono możliwości zastosowania art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, który pozwala na pozostawienie w pasie drogowym obiektów legalnie istniejących, o ile nie powodują zagrożeń.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kar pieniężnych na skarżących za zajęcie pasa drogowego poprzez istnienie w nim ogrodzenia. Organy I i II instancji nałożyły kary, uznając zajęcie za bezprawne i stwierdzając brak współpracy ze strony skarżących. Skarżący zarzucili nieprawdziwość twierdzeń o braku współdziałania, niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz podnieśli, że dom i ogrodzenie zostały zbudowane ponad 30 lat temu. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A.K., A.K., M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących A.K., A.K., M.K. kwotę 100 złotych (sto), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], Prezydent Miasta orzekł o nałożeniu solidarnie na A.K., A.K. oraz M.K. karę pieniężną w wysokości 2 379,76 zł za zajęcie pasa drogowego. W decyzji wskazano, że nałożona kara pieniężna naliczona została w wysokości 10 - krotności opłaty ustalonej zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2013 r. poz. 260) jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1m2 pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego w okresie od [...] lipca 2012 r. do [...] stycznia 2014 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2012 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne zgodnie z art. 61 § 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej k.p.a.) w sprawie zajęcia pasa drogowego drogi powiatowej - ulicy [...] bez zezwolenia zarządcy drogi przez właścicieli posesji nr 4 przy ulicy [...] polegające na istnieniu w tym pasie ogrodzenia posesji skarżących. Zawiadomienia zostały odebrane w dniu 26 czerwca 2012 r. W dniu 5 lipca 2012 r. zostały wysłane zawiadomienia o zakończeniu postępowania. Strony odebrały dostarczone zawiadomienia w dniu 9 lipca 2012 r. i nie wniosły do sprawy żadnych zastrzeżeń ani nowych dowodów mogących mieć wpływ na wydanie decyzji. W dniu [...] października 2012 r. organ wydał decyzję nr [...] naliczając karę w kwocie 122,02 zł za zajęcie pasa drogowego za okres od [...] czerwca 2012 r. do [...] lipca 2012 r. Ponownie w dniu [...] listopada 2012 r. wszczęto postępowanie administracyjne wobec właścicieli posesji nr 4 przy ulicy [...]. Z dniem [...] grudnia 2012 r. zakończono postępowanie dowodowe. W dniu [...] grudnia 2012 r. organ wydał decyzję nr [...] naliczając karę za zajęcie pasa drogowego za okres od [...] lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012r. na kwotę 780,08 zł. Decyzja została odebrana w dniu 14.01.2013 r. 2. Na skutek odwołania skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławczego (SKO) decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W jej uzasadnieniu wskazano na naruszenia przepisów postępowania dotyczące ustalenia stanu faktycznego oraz błędy w sentencji decyzji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ponownie zawiadomił strony o toczącym się postępowaniu i wyznaczył termin oględzin na dzień [...] czerwca 2013r., celem dokonania pomiarów zajętej części pasa drogowego. W dniu wyznaczonym na oględziny żadna ze stron nie pojawiła się, nie było również prawnego przedstawiciela. W związku z tym w dniu 6 sierpnia 2013 r. ponownie wysłano do zainteresowanych zawiadomienia o toczącym się postępowaniu i wyznaczono nowy termin oględzin, tj. [...] sierpnia 2013r. Także w nowym terminie nikt nie pojawił się na spotkanie i nie udostępnił terenu do dokonania pomiarów. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. organ powiadomił strony o zakończeniu postępowania. Odnosząc się do treści nałożonego obowiązku organ wskazał, że konsekwencją bezprawnego umieszczenia ogrodzenia w pasie drogowym jest nałożenie kary, przy czym obowiązek ten ma charakter samoistny. Organ jednocześnie wyjaśnia, że pas drogowy, który stanowi część drogi publicznej podlega prawnej ochronie, wynikającej z ustawy o drogach publicznych i nie jest możliwe legalne zajmowanie pasa drogowego drogi publicznej pod ogrodzenie bez zezwolenia właściwego zarządcy drogi. Każdy przypadek zajęcia pasa drogowego w celu zlokalizowania w nim obiektu niezwiązanego z funkcjonowaniem drogi publicznej, bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem zezwolenia lub na podstawie zezwolenia, ale z naruszeniem określonych nim warunków, stanowi podstawę do wymierzenia przez zarządcę drogi kary pieniężnej z tego tytułu. Jak wynika z załączonej do akt sprawy mapy z zaznaczonymi liniami granicznymi pasa drogowego ulicy [...] i oznaczeniem usytuowania spornego ogrodzenia działka numer [...], na której umieszczono ogrodzenie, pozostaje we władaniu Prezydenta Miasta i stanowi drogę. Niewątpliwie więc ogrodzenie zajmowało pas drogowy. W ocenie organu strony nie skorzystały z możliwości zapoznania się z dokumentacją i wypowiedzenia na jej temat co oznacza, że nie były zainteresowane poznaniem sprawy, przez co należy rozumieć akceptację stron co do naliczenia kary za zajęcie pasa drogowego. W trakcie całego postępowania strony nie podejmowały współpracy z Wydziałem, mimo prawidłowo doręczanych zawiadomień nie stawiały się w wyznaczonych terminach i nie brały czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie ustalony stan faktyczny nie budził wątpliwości, zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi - zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty naliczonej jako iloczyn liczby metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1m2 pasa drogowego ustalonej zgodnie z art. 40 ust. 6 cyt. ustawy i Uchwałą Nr LIX/671/2005 Rady Miasta z dnia 19 października 2005 r. (Dz. Urz. Woj. nr 84 z dnia 18 listopada 2005r. poz. 1432) w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową przebudową remontem, utrzymaniem i ochroną dróg w granicach administracyjnych miasta zmienionej Uchwałą Nr LXXII/869/2006 z dnia 28 czerwca 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Nr 52 z 18 lipca 2006r. poz. 1159, Uchwałą Nr XIV/207/2007 z dnia 27 czerwca 2007 r. oraz Uchwałą Nr LVI/918/2009 z dnia 24 czerwca 2009 r. wynoszącej 0,02 zł za 1m2 zajętej powierzchni pasa drogowego dziennie (stawka opłat za zajęcie pasa drogowego na cele rekreacyjne, ogrodnicze i inne). Zgodnie z powołanymi przepisami wyliczenie 10 krotnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogi gminnej było następujące: 21,21m2 x 0,02zł x 561 dni x 10 (opłata karna) = 2.379,76 zł. 3. W odwołaniu od decyzji, wniesionym w terminie, skarżący zarzucili organowi nieprawdziwość twierdzeń o braku współdziałania oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności dotyczącego posadowienia i wzniesienia ogrodzenia na spornym terenie. 4. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazano, że stan faktyczny ustalony w sprawie jest bezsporny i wynika ze zgromadzonych dowodów. Odnosząc się do kwalifikacji prawnej wskazano, że decyzja Prezydenta Miasta została wydana po uprzednim uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pierwotnej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. W toku postępowania organ I instancji zawiadamiał systematycznie wszystkie strony o toczącym się postępowaniu. Zarówno M.J.K., A.K. i A.K. zostały zawiadomione prawidłowo terminie wyznaczonych oględzin, za pomocą doręczeń pocztowych (pisma Urzędu Miasta-Wydziału Infrastruktury Miejskiej z dnia [...] czerwca 2013 r.). Termin oględzin został określony na dzień [...] czerwca 2013 r. na godz. 9.00. Jak wynika z protokołu sporządzonego w dniu [...] czerwca 2013 r. (podpisanego przez pracowników Urzędu Miasta), to pracownicy Urzędu przybyli na miejsce oględzin - nie zastali żadnej ze stron, pomimo uprzedniego ich zawiadomienia o tychże oględzinach. W następstwie tego, organ I instancji odstąpił od przeprowadzenia oględzin i postanowił o wyznaczeniu kolejnego terminu oględzin w celu umożliwienia wzięcia w nich udziału stronom. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ I instancji zawiadomił po raz kolejny o nowym terminie oględzin i zawiadomił o tym strony (zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 2013 r. wraz z dowodem doręczenia stronom postępowania). Z przedmiotowych oględzin sporządzono protokół. I także tym razem strony nie uczestniczyły w przedmiocie oględzin. Po drugich już z rzędu oględzinach, w dniu [...] sierpnia 2013 r. po godzinie 10-tej do organu I instancji zadzwoniła jedna ze stron i poinformowała, czy ktoś przyjedzie na spotkanie, A.K. stwierdziła, że pracownik kłamie, gdyż była ona w domu i że w takim razie sprawę zgłosi wyżej. Zdaniem SKO strona przyznała, że wiedziała o oględzinach, a zaniechała stawienia się na nie. Organ odwoławczy nie dał także wiary stronom wnoszącym odwołanie w zakresie prowadzonych rozmów telefonicznych z pracownikami Urzędu Nie uznał również za prawdziwe twierdzeń skarżących, że pracownicy organu nie byli w opisywanych powyżej dniach w celu dokonania oględzin, gdyż twierdzenia te stoją w sprzeczności z ustaleniami pracowników Urzędu Miasta. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że skoro strony chciały wypowiedzieć się co do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, to będąc uprzednio prawidłowo zawiadomionymi (pierwszy raz odebrały pismo, drugi raz doręczono skutecznie podwójne awizo) mogły i powinny stawić się na nie i zgłaszać ewentualne swoje zastrzeżenia, a poprzez swoją bierną postawę niejako pozostawiły organowi swobodę dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie. Rację miałyby strony tylko w przypadku nie powiadomienia ich przez organ o rzeczonych oględzinach, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowym postępowaniu. Strony także nie wnosiły o odroczenie terminu oględzin, a przynajmniej brak śladu takich pism w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy. Kolegium nie znalazło także uchybień w sporządzeniu protokołu z czynności, które naruszyłyby przepisy art. 67 § 2 pkt. 3 k.p.a. w zw. z art. 68 § 1 i 2 k.p.a. także i w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji uznać należy za prawidłowe. Organ wskazał także, że nie budzą także zastrzeżeń wyliczenia organu za samowolne i bezprawne umieszczenia ogrodzenia w pasie drogowym, gdyż są one czytelne i wartości w nich ujęte wynikają z obliczeń poczynionych przez organ I instancji. Prawidłowo wskazano także podstawy prawne obliczanych wartości w tym przypadku art. 40 ust. 12 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 40 ust. 6 tejże oraz kolejno powołanymi w decyzji uchwałami Rady Miasta. 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożonej z zachowaniem terminu skarżący A.K., A.K. oraz M.K. wnieśli w sposób dorozumiany o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że dom mieszkalny oraz ogrodzenie (w tym sporne ogrodzenie przy ul. [...]) zbudowane zostało w latach 70-tych, więc ponad 30 lat temu. Przez te wszystkie lata Urząd Miejski nie kwestionował metrażu posesji, dopiero od czerwca 2012r. Wydział Infrastruktury Urzędu Miejskiego wdrożył postępowanie w sprawie zajęcia części pasa drogowego naliczając kary pieniężne. Skarżący podnieśli również, że zarzucana im bierność jest sprzeczna ze stanem faktycznym. W domu cały czas jest obecna pani A.K., która przebywa na emeryturze i wielokrotnie kontaktowała się w przedmiotowej sprawie. Stawiennictwo osobiste było niemożliwe z uwagi na fakt, iż p. K. opiekuje się dzieckiem niepełnosprawnym M.K. (syn strony uczęszcza do szkoły w różnych porach transportem szkolnym), dlatego też nie ma takiej możliwości aby w domu nie było opiekuna, pozostałe strony pracują. Skarżący podnieśli również, że w wyznaczonych terminach oględzin nie przybyli pracownicy Urzędu Miejskiego. Strony nie zgadzają się na wymierzenie kary pieniężnej, gdyż nie przeprowadzono oględzin w przedmiotowej sprawie, nie wiadomo na podstawie jakich dokumentów stwierdzono, że strony zajęły część pasa drogowego przy ul. [...], choć przez ponad 30 lat strony użytkowały działkę należącą do UM (ponosząc koszty zużycia prądu i sprzętu). Obecna na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. A.K. sprecyzowała wniosek skargi wnosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ostatni wskazany przepis umożliwiając kontrolę decyzji wydanych w sprawie ponad zarzuty skargi prowadził do jej uwzględnienia. 7. W myśl art. 40 ust. 12 pkt 2 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6, tj. opłaty za zajęcie pasa drogowego, ustalanej w zależności od sposobu i celu zajęcia tego pasa. Pod pojęciem "zajęcia pasa drogowego" rozumieć należy utrzymywanie stanu zajęcia (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r., II GSK 364/09). Karze podlega utrzymywanie stanu rzeczy polegającego na zajmowaniu pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia, bez względu na czas i okoliczności jego powstania. Ponadto zajmowanie pasa drogowego przez podmiot, który nie uzyskał stosownego zezwolenia decyzją, o której mowa w art. 40 ust. 1 u.d.p., ma charakter samowoli, jest zajęciem samowolnym. Zatem zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia - w świetle omawianej regulacji - podlega karze bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy. Zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy o drogach publicznych zezwolenie na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym; 2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego; 3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam; 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (art. 40 ust. 3 ustawy), która wyliczana jest w sposób odmienny dla każdego z wymienionych w art. 40 ust. 2 pkt 1-4 ustawy rodzajów zajęcia pasa drogowego. I tak, opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego (art. 40 ust. 6 ustawy). Stawki te wynikają z powołanych w decyzji uchwał Rady Miasta. 8. Organy administracji oparły rozstrzygnięcie sprawy na ustaleniach faktycznych obejmujących zlokalizowanie w pasie drogowym ogrodzenia oddzielającego nieruchomość skarżących od drogi publicznej. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Elementem definicji pasa drogowego drogi publicznej jest wydzielenie go liniami granicznymi. Z tych względów w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że wydanie decyzji w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego musi był zawsze poprzedzone dokonanymi z urzędu ustaleniami co do przebiegu granic pasa drogowego. Takie ustalenie wymaga sięgnięcia do ewidencji gruntów oraz ewidencji drogowej. Dokumentem, w oparciu o który należy dokonać ustaleń dotyczących parametrów pasa drogowego, a więc również jego szerokości, jest przede wszystkim książka drogi, o której mowa w § 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 lutego 2005 r. w sprawie sposobu numeracji i ewidencji dróg publicznych, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz rejestru numerów nadanych drogom, obiektom mostowym i tunelom (Dz. U. Nr 67, poz. 582). W kolumnie nr 35 książki drogi podawane są dane dotyczące szerokości i powierzchni pasa drogowego. By niespornie ustalić, czy dany obiekt znajdował się w pasie drogi publicznej, należy w pierwszej kolejności na mapie geodezyjnej wykazać - opierając się na treści książki drogowej - jaki jest przebieg granic pasa drogowego. Na tak przygotowanej mapie winna zostać przedstawiona kolizja umieszczonego w pasie obiektu z liniami granicznymi pasa. Takich dowodów w sprawie zabrakło. Jedynym dokumentem, jaki odnosi się do stanu prawnego lub geodezyjnego jest nieopisany wyrys z mapy, znajdujący się na k. 17 akt administracyjnych. Na mapie tej nie ma jednak adnotacji, że pochodzi z zasobu geodezyjnego. Nadto brak jest do niej opisu oraz dokumentów określających status prawny nieruchomości, której dotyczy spór. Podkreślić przy tym należy, że dokument ten pochodzi z pierwszego etapu postępowania, które zakończyło się decyzją uchylającą z dnia [...] kwietnia 2013 r. W ponowionym postępowaniu organ I instancji, któremu SKO zarzuciło brak pełnych ustaleń faktycznych oraz niespełnienie przez załączoną mapę wymogów dokumentu geodezyjnego, nie poczynił żadnych nowych ustaleń, ani też nie zgromadził żadnych nowych dokumentów. Ponowione postępowanie ograniczyło się bowiem tylko do bezskutecznych prób przeprowadzenia oględzin. 9. Wbrew jednak twierdzeniu organów stan faktyczny sprawy nie może być ustalony w oparciu o "przyznanie" czy "zaniechanie" stron. Postępowanie w przedmiocie kary administracyjnej jest typowym postępowaniem inkwizycyjnym, w którym znajdują pełne zastosowanie zasady wyrażone w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Wskazać tu należy, że brak współdziałania, czy widoczna z przebiegu postępowania "obstrukcja" stron nie uniemożliwiła organowi poczynienia ustaleń potrzebnych do ustalenia stanu prawnego i faktycznego. Stan ten powinien być w pierwszej kolejności odtworzony na podstawie ksiąg wieczystych oraz dokumentów urzędowych, stanowiących podstawę dokonywanych wpisów. Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy nie ma nawet wzmianki, na jakiej podstawie ustalono prawa własności do nieruchomości, której ogrodzenie, w ocenie organu, znajduje się w pasie drogowym. Niezależnie od tego, że strony nie kwestionowały swojego statusu w sprawie, ustalenie stanu prawnego, w tym prawa własności lub innych praw rzeczowych, wymagało odwołania do stanów ujawnionych w księgach wieczystych lub co najmniej stanów ewidencyjnych. Organ nie wykazał także, na jakiej podstawie oparł się orzekając o solidarnej odpowiedzialności skarżących za delikt administracyjny. Nie ustalił także w sposób możliwy do skontrolowania przebiegu granic. Również naniesiony na mapie rysunek zajętej części pasa drogowego nie poddaje się kontroli. Nie wiadomo bowiem, w jaki sposób dokonano pomiaru, jaka jest skala mapy i w konsekwencji powierzchnia zajęcia w stosunku do ewidencyjnych granic nieruchomości. Nie wyjaśniają tego załączone zdjęcia i lakoniczne protokoły, sprowadzające się wyłącznie do stwierdzenia faktu zajęcia bez opisu dokonywanych przez organy czynności i pomiarów. Wbrew zatem twierdzeniu organów należy stwierdzić, że okoliczności faktyczne nie zostały w toku postępowania wyjaśnione, co pozwala na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Wydane w sprawie decyzje nie spełniają również, w zakresie opisu stanu faktycznego i prawnego, wymogu określonego w art. 107 § 3 k.p.a. zamiast bowiem analizy faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, uzasadnienia obu decyzji poświęcone są przede wszystkim opisowi bezskutecznych prób przeprowadzenia oględzin, co, dla ustalenia stanu faktycznego może mieć znaczenie tylko pomocnicze, nie zaś decydujące. 10. Specyfiką niniejszego postępowania jest to, że sprawa dotyczy obiektu budowlanego wzniesionego, jak twierdzą skarżący, przed ponad 30 laty, co w szczególności powinno skłaniać organ do pogłębionej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy. W tej perspektywie kolejną istotną okolicznością, której nie wyjaśniły organy była możliwość wystąpienia w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 38 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z powołanym przepisem istniejące w pasie drogowym obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi, mogą pozostać w dotychczasowym stanie. Wskazane unormowanie obowiązuje od dnia 1 października 1985 r. Reguluje ono sytuację prawną podmiotów, które zlokalizowały obiekty budowlane w pasie drogowym pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów i pozwala na pozostanie w pasie drogowym tych obiektów, które dotychczas mogły tam istnieć, o ile nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonania zadań zarządu drogi. Ustawodawcy wprowadzającemu ten przepis chodziło o to, aby po wejściu w życie ustawy, obiekty legalnie istniejące w pasie drogowym nadal pozostawały tam legalnie. Uregulowanie odmienne stawiałoby ich właścicieli w sytuacji prawnie niepewnej, co zawsze jest niepożądane. W tym stanie rzeczy ustawodawca postanowił, że obiekty te mogą pozostać, zaś ocena, czy są niebezpieczne i związana z tym aktywność w celu spowodowania ich usunięcia, należy do organu (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2466/11). 11. Mając powyższe na uwadze sąd stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jak w pkt I wyroku. Stwierdzone uchybienia i konieczny do uzupełnienia zakres postepowania dowodowego przemawiały za zastosowaniem regulacji art. 135 p.p.s.a. i wyeliminowaniem z obrotu również decyzji organu I instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji winny uwzględnić dokonaną w pkt 8, 9 i 10 uzasadnienia ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło